Bijlage meerjarenafspraken Voorst 2023 - 2027

Meerjarige afspraken 1e bijeenkomst In de Woningwet is een jaarlijkse cyclus van prestatieafspraken opgenomen. Steeds meer gemeenten, corporaties en huurdersorganisaties kiezen voor meerjarige afspraken; voor een periode van vier of vijfjaar. De afgelopen jaren hebben namelijk geleerd dat het jaarlijks volledig opnieuw maken van prestatieafspraken veel tijd kost: “Je bent meer bezig met het maken van afspraken dan met de uitvoering”. Met meerjarenafspraken ontstaat een meer stabiele samenwerking met ruimte voor periodieke aanscherping en verdieping in jaarschijven. De aard van de meerjarenafspraken verschilt met die van jaarafspraken. Het volgende schema geeft de verschillen weer: Meerjarenafspraken • Doelstellingen op inhoud • Rollen van partijen per doel • Agendering per partij naar prioriteiten • Wijze van samenwerking • Evaluatie en monitoring

Jaarlijkse afspraken/jaarschijf • Concrete activiteiten voor het eerste jaar • Doorkijk naar volgende jaren • Investeringsoverzicht

Wederkerigheid is ons uitgangspunt Gemeenten, corporaties en huurdersorganisaties investeren ieder op hun eigen manier in de lokale volkshuisvesting van Voorst. Dat doen zij bij nieuwbouw, verbetering en verduurzaming van bestaande woningen, en in hun inzet voor leefbaarheid in wijken. Op al deze onderwerpen is samenwerking noodzakelijk om stappen voorwaarts te zetten. Waar partijen dit ‘alleen’ kunnen oppakken zijn afspraken niet nodig. Waar partijen elkaar nodig hebben zijn prestatieafspraken nodig. Uitgangspunt is daarbij gelijkwaardigheid en wederkerigheid. Wederkerigheid ontstaat door in de meerjarenafspraken antwoord te geven op de volgende vragen:  Welke prestaties heeft u van ons nodig om uw doelen te bereiken?  En tegelijkertijd: wat hebben wij van u nodig om onze prestaties te kunnen leveren? Pitches Ons proces voor merjarenafspraken In december 2022 zijn de meerjaren-samenwerkingsafspraken vastgesteld. Om daar te komen hebben we in 28 september nog een gezamenlijke bijeenkomst om de ambities en doelen voor de komende 4 jaar helder te krijgen. Dit document is het handvat voor verdere uitwerking is activiteiten. Om de prioriteiten waar we elkaar voor nodig hebben vast te stellen zal in november een bijeenkomst met professionals worden georganiseerd. De uitkomst hiervan nemen we mee in de meerjaren-samenwerkingsafspraken.

De pitches van 7 september Pitch van de huurdersorganisatie HBV IJsseldal heeft als taak en ambitie om de belangen van de huurders van IJsseldal Wonen te behartigen. De HBV doet dit door voortdurend in het overleg met corporatie en de gemeente aandacht te besteden aan beschikbaarheid, betaalbaarheid, duurzaamheid en veiligheid.   -

Beschikbaarheid. Voldoende aanbod en eerlijke verdeling tussen de regulier woningzoekende en bijzondere doelgroepen. Betaalbaarheid. Bevriezing of verlaging van huren. Matige huurverhoging. Gemeentelijke belastingen rekening houden met lage inkomensgroepen.

1

   -

Duurzaamheid. Tochtige woningen met spoed isoleren. Energie renovatie krachtdadig voortzetten. Aanbieden van pv panelen voor lagere woonlasten. Leefbaarheid. Goede begeleiding van kwetsbare huurders. Zorgen voor een open bereikbaarheid van instanties, digitaliteit prima maar zorg voor bereikbaarheid. Aandacht voor huurders met minder digitale vaardigheden en laaggeletterden. Veiligheid. Politiekeurmerk om de wijk veiliger te maken.

Vraag aan de gemeente: Betaalbaarheid: De HBV vindt het onbegrijpelijk dat bij de tariefstelling WOZ de marktwerking ook geldt voor de sociale woningbouw. Indirect wordt de hoogte van de huur mede bepaalt door de hoogte van de WOZ tariefstelling. Wij vragen van de Gemeente Voorst een bijdrage om huurmatiging van IJW mogelijk te maken door de WOZ tariefstelling t.a.v. de sociale woningbouw te verlagen en te bevriezen. Vraag aan IJW: Duurzaamheid: Gezien de zeer hoge energie prijzen vragen wij de corporatie om met spoed tochtige woningen te isoleren. De HBV stelt in alle bescheidenheid zijn duurzaamheidsfonds hier gaarne voor beschikbaar. Pitch IJsseldal Wonen Algemeen Voor toekomstige generaties zijn we verantwoordelijk om goed om te gaan met onze planeet. We zien dat solidariteit en noaberschap belangrijk waarden zijn voor leefbare buurten. Wij hebben hier een gezamenlijke rol in om dit te stimuleren en te faciliteren. Woon- & leefbehoefte We hebben nu te maken met een gecompliceerde woningmarkt. Crisissituaties zorgt voor grote vraag naar woningen op korte termijn Armoede; toename kwetsbare doelgroep We moeten met goede data en analyses kijken wat verstandig is.

Moeten we van 22% naar 30% sociale huur toe? Is het woningtekort ook een lange termijn probleem? Waar is wel helder: prioriteit in hoofdkern Twello Van belang voor een antwoord:  Kén de doelgroepontwikkeling  Gewenste voorzieningen  Leefbaarheid, welzijn en zorg Diversiteit van bewoners  Kén de diversiteit …  Kracht en ondersteuningsbehoefte  Zorg voor een aanspreekpunt in de wijk  Samen aanpak “probleem”straten Langer thuis wonen  Ontmoeting en sociale verbinding is belangrijk  Vitaliteit door gemixte buurten  Veiligheid  Doorstroming stimuleren en verhuisgedoe wegnemen

2

Klimaatplannen  Wettelijk: uitgangspunt label A in 2030 (uitzoeken)  Prioriteit om woningen met de slechtste labels aan te pakken  Comfort van Wonen is belangrijk voor de bewoners  Klimaatplannen gemeente goed met elkaar afstemmen en samen optrekken Betaalbaarheid bewoner én sector  Perspectief Woonlasten  Betaalbare grond  Laat corporatie ontwikkelaar zijn  Samenwerking op volume Voor alle thema’s geldt: Luister én Analyseer data Organiseer sámen vanuit het geheel Pitches wethouders gemeente Voorst Vanuit het perspectief van wonen is een lange termijnvisie nodig. Iedereen moet in Voorst kunnen wonen. Voorst moet niet een gemeente zijn voor hogere inkomens. Vanuit de behoefte van verschillende doelgroepen is een mix van verschillende woningtypen/prijsklassen nodig. Bouwen Gemeente bekijkt vanuit de fair share gedachte of gemiddeld 80 woningen per jaar nog voldoende is. De prognose van het CBS/de PBL komt uit op 140 woningen per jaar. In Twello gaan we uit van 40% sociale huur/bereikbare koop en in andere kernen 30%. De Nationale Woon- en Bouwagenda vraagt om meer sociale huurwoningen. De gemeente wil in overleg met IJsseldal Wonen kijken naar de mogelijkheden. Daarbij is flexwonen/tijdelijke woningen ook een onderwerp van gesprek. Ook hier speelt een goede analyse van de woningmarkt een rol.

3

Doelgroepen Door de druk op de woningmarkt is het steeds lastiger om voor een woning in aanmerking te komen. We hebben ook steeds meer te maken met diverse doelgroepen. Een eerlijke verdeling over woningzoekenden is gewenst. Voor het Sociaal Domein is belangrijk dat we er zijn vóór de mensen en vóór de toekomst. Verduurzaming De verduurzaming moet stevig aangepakt worden door met name de woningen met slechte labels goed te isoleren. Maar ook goed gesioleerde woningen verduurzamen door het plaatsen van zonnepanelen. Verder aandacht voor energieneutraal en duurzaam bouwen. Huurdersbelangen De gemeente hecht er aan dat de huurdersbelangen, ook voor toekomstige huurders goed vertegenwoordigd zijn.

4

De belangrijkste ontwikkelingen op woonbeleid in het kort neergezet. Inleiding De gemeente Voorst, IJsseldal Wonen, en de huurdersorganisatie IJsseldal maken jaarlijkse prestatieafspraken. Eerst komt er een bod van beide corporaties om bij te dragen aan de Woonvisie. Vervolgens wordt ieder jaar in december prestatieafspraken voor het komende jaar overeengekomen. Partijen hebben besloten om te komen tot meerjaren-samenwerkingsafspraken. Het proces hoeft dan niet jaarlijks te worden opgepakt. De meerjarenafspraken geven weer wat partijen de komende vier jaar met name willen oppakken voor goede sociale huisvesting in de gemeente. Het gaat om de woon- en leefomgeving in de kernen en wijken waar de corporaties actief zijn. We hebben te maken met een oververhitte woningmarkt voor zowel de huur- als de koopwoningen. De vraag naar betaalbare huurwoningen is de laatste jaren sterk gestegen. Ook neemt het aantal mensen toe die dringend woonruimte nodig hebben, zoals vluchtelingen, arbeidsmigranten, mensen die vanuit een intramurale setting uitstromen naar zelfstandige huisvesting. Wonen staat ook politiek hoog op de agenda. Er is weer een Ministerie van VRO met ambitieuze plannen. Tot 2030 is de ambitie om 900.000 woningen in Nederland te bouwen. Zo’n tweederde van de nieuwbouw moet betaalbaar zijn in de huur- en de koop.

In elke gemeente zou het aandeel sociale huurwoningen rond de 30% moeten liggen. Naast nieuwbouw ligt er een grote opgave aan het verduurzamen en aardgasvrij maken van de bestaande woningvoorraad. De provincies krijgen een belangrijke taak om regiodeals te sluiten en de voortgang te monitoren. Gemeenten zijn gehouden aan de afspraken en doelen die in de regiodeals zijn vastgelegd. Vanaf 2024 moeten gemeenten een woonzorgvisie hebben vastgesteld met beleid voor de diverse doelgroepen. De woningcorporaties hebben Nationale prestatieafspraken gemaakt met het Rijk en de VNG. Met het opheffen van de verhuurdersheffing per 2023 komt er meer financiële armslag om bij te dragen aan het gemeentelijk beleid, samen met de huurdersorganisaties. De indeling van deze notitie is als volgt: 1. Wonen vanuit landelijk perspectief 2. Regioafspraken 3. Gemeentelijk beleid 4. Samenwerkingsafspraken

5

1. Wonen vanuit landelijk perspectief De woningmarkt zit in een lastige fase met een groot woningtekort. Er zijn diverse oorzaken voor het woningtekort. De bevolkingsgroei is sterker dan verwacht en de verandering van de huishoudenssamenstelling maakt dat er meer woningen nodig zijn.  De bevolking groeit van 17,5 naar 18,8 miljoen in 2035  Het aantal alleenstaanden neemt toe van 3.15 naar 3.62 miljoen in 2035  Nederland vergrijst waarbij het aandeel 75+ers stijgt van 1,4 naar 2,6 miljoen in 2040 1.1. Nationale Woon- en Bouwagenda De minister heeft in korte tijd de kaders aangegeven voor het woonbeleid tot 2030 op de onderstaande zes thema’s. Nationale Woon-en Bouwagenda Woningbouw Een thuis Betaalbaar Verduurzaming Leefbaarheid Wonen en voor wonen gebouwde en veiligheid ouderen iedereen omgeving Hieronder wordt kort ingegaan op de zes thema’s van het ministerie. 1.1.1 Woningbouw  900.000 woningen tot 2030  Prestatieafspraken met provincies over de te realiseren woningvoorraad  Maken van woondeals met regio’s

1.1.2 Een thuis voor iedereen  Passende woonvormen realiseren voor de diverse doelgroepen  Evenredige verdeling van de huursector over gemeenten: minimaal 30% sociale huurwoningen in elke gemeente  Combineren van wonen, zorg, welzijn en werk: gemeenten stellen uiterlijk in 2024 woonzorgvisies op en maken bindende prestatieafspraken met lokale partijen 1.1.3 Betaalbaar wonen Het doel is om het aantal mensen met te hoge woonlasten terug te brengen.  Met betaalbaarheidsmaatregelen als huurverlaging/huurbevriezing worden lage inkomensgroepen ontzien.  Het ministerie wil toe naar normhuren.

6

 

Gemeenten krijgen via Huisvestingsverordening meer ruimte om lokaal toe te wijzen aan juiste doelgroep. Huurprijsstijging wordt beperkt en de positie van koopstarters wordt verbeterd.

1.1.4 Verduurzamen Het doel is om het verduurzamen van woningen te versnellen.  Bij voorrang isoleren van de E,F en G label woningen (einddatum 2028).  Gemeenten maken prestatieafspraken over de aanpak van slechte label-woningen.  Vanaf 2026 is een warmtepomp of alternatief verplicht bij vervanging van de cv-ketel. 1.1.5 Leefbaarheid en veiligheid Er komt een Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid  Het Volkshuisvestingsfonds wordt ingezet voor het verbeteren van de fysieke leefomgeving.  Vergroten van veiligheid met preventieve aanpak tegen criminaliteit 1.1. 6 Wonen en ouderen Vanwege de vergrijzing zijn meer passende woningen nodig voor ouderen. Ook de intensieve zorg moet zoveel mogelijk thuis kunnen worden geleverd.  Bouwen van geclusterde woonvormen  Stimuleren doorstroming naar passende woonruimte voor ouderen. 1.2 Nationale prestatieafspraken In de onderstaande infograhpic worden de hoofdlijnen van de Nationale prestatieafspraken tussen VRO, Aedes, Woonbond en VNG weergeven. De nieuwbouwambitie sluit aan bij de Nationale Woonagenda. Van belang voor de prestatieafspraken zijn de volgende landelijke afspraken.  Regionale woondeals zijn leidend voor de lokale prestatieafspraken met concrete aantallen sociale- en middenhuurwoningen, locaties en sociale grondprijzen.  Gemeenten nemen aandeel van woondeal op in de woonvisie. Provincie gaat er op toezien.

 Opnemen van verwachte voorraadgroei in prestatieafspraken en jaarlijks monitoren van nettoontwikkeling.  Lokale afspraken maken over sloop en verkoop. Verkoop bij voorrang aan zittende huurders.  Hanteren van landelijk sociaal statuut voor huurders bij sloop en vervangende nieuwbouw.  Corporaties en gemeenten gaan experimenteren met huurdelen en woningdelen.

7

2. Regioafspraken In de Woonagenda Cleantech Regio 2018 is gekozen om in de woningbouwprogrammering te sturen op kwaliteit aan de hand van de tien richtinggevende principes. Daarnaast is in de Woonagenda op basis van de woningbehoefteprognose (PRIMOS 2016) per gemeente een bandbreedte opgenomen voor de omvang van de woningbouw in de komende jaren. In 2018 was er voor een aantal gemeenten aanleiding om de bandbreedte met maatwerkafspraak wat ruimer in te steken en deze na twee jaar te evalueren. De nieuwe woningbehoefteprognose (PRIMOS 2020) voor de regio ligt behoorlijk hoger (rond 40%) dan de prognose uit 2016 die gebruikt is in de Woonagenda 2018. De regionale bandbreedte (inclusief Deventer) ligt tussen de 14.000 en 21.000 woningen tot 2030. De regionale plancapaciteit van harde én zachte plannen tot 2030 (13.300 woningen) ligt nu net onder de laagste bandbreedte (14.000 woningen) en heel ruim onder de hoogste bandbreedte (21.000 woningen) van de woningbehoefteprognose. Er is ruimte om nieuwe plannen toe te voegen voor realisatie tot 2030: in een aantal plaatsen zullen bovenop de inbreidings- en transformatielocaties ook uitleglocaties nodig zijn.

8

3.

Gemeentelijk beleid

De Woonvisie van de gemeente rust op 4 pijlers die hieronder zijn samengevat in een schema.

4.

Over welke onderwerpen zijn in ieder geval afspraken nodig.

4.1 Welke onderwerpen moeten ten minste in de Prestatieafspraken naar aanleiding van de Nationale Woon-en bouwagenda en de Nationale Prestatieafspraken. Beschikbaarheid  Afspraken over versnelling nieuwbouw sociale huurwoningen in locaties, aantallen en prijscategorieën.  Afspraken over middenhuur  Afspraken over sociale kavelprijzen  Aandeel regionale woondeal in Woonvisie opnemen  Opnemen van verwachte voorraadgroei in prestatieafspraken  Lokale afspraken maken over sloop en verkoop.  Corporaties en gemeenten gaan experimenteren met huurdelen en woningdelen Een thuis voor iedereen  Afspraken over 30% criterium sociale huurwoningen  Afspraken over het opstellen van een woonzorgvisie Betaalbaar wonen  Afspraken wat via een Huisvestingsverordening wordt geregeld om meer ruimte te geven om lokaal toe te wijzen aan juiste doelgroep  Aantal huurwoningen met een huurprijs tot €550,- (prijspeil 2020) neemt tot 2025 niet af. Dit wordt vastgelegd in prestatieafspraken.  Inzet mogelijk van inkomensafhankelijke huurverhoging en vastleggen in prestatieafspraken.

Verduurzaming gebouwde omgeving  prestatieafspraken met corporaties over verduurzamen woningen met slechte labels.

9

  

Afspraken gemeente over uitvoering Warmte transitie Visie in Uitvoeringsplannen Afspraken over bevorderen van circulaire- en industriële bouw en klimaatadaptief bouwen en verlagen milieudruk bij renovaties. Afspraken maken over aardgasvrij maken

Leefbaarheid  Samenwerking voor verbetering van de leefbaarheid in kwetsbare gebieden.  Realiseren van gemengde wijken bij herstructurering.  Inzet Volkshuisvestingsfonds door VRO. Gemeenten betrekken corporaties en huurdersorganisaties bij investeringen uit fonds.  Zorg voor een evenwichtige verdeling van specifieke doelgroepen om concentratie te beperken.  Verplichting tot vaststellen gemeentelijke Verordening met voorrang voor dak-thuislozen, uitstromers en mensen met sociale- medische urgentie.  Gemeenten stellen een woonzorgvisie op voor verbinding tussen gemeente, corporaties, maatschappelijke- en zorgorganisaties. Wonen en ouderen  Afspraken over inzet doorstromingsinstrumenten  Aandacht voor woonbehoefte ouderen: lokale behoefte wordt vastgelegd in prestatieafspraken.

10