Bijlage bij raadsmededeling: De 5e voortgangsrapportage van Voorst onder de Loep (2021-19961)

Voorst onder de Loep Voortgangsrapportage

Nummer 5 - Maart 2021

Visie, streefbeelden en doelen De Visie van Voorst onder de Loep luidt: Wij leven gezond en ontspannen samen en de kwaliteit van leven is in alle kernen goed. Onze kinderen groeien veilig op. Wij staan voor elkaar klaar en iedereen mag er zijn. Deze visie bestaat uit 6 streefbeelden: 1. Onze kinderen groeien in geborgenheid op en zijn goed voorbereid op de uitdagingen in de samenleving van morgen 2. Wij hebben een gezonde leefstijl 3. De kwaliteit van leven is in al onze kernen goed 4. Wij zijn nieuwsgierig, open en respectvol naar elkaar 5. Wij maken allen deel uit van de samenleving 6. We zorgen voor elkaar Binnen ieder streefbeeld zijn als een routekaart doelen geformuleerd. Deze doelen zijn gebaseerd op de analyse van Voorst onder de Loep.

Inleiding Voor u ligt de vijfde voortgangsrapportage ‘Voorst onder de Loep’. In 2017 startte de gemeente Voorst het project Voorst onder de Loep om problemen in de samenleving te voorkomen. In deze voortgangsrapportage leest u hoe preventie ervoor staat in de Voorster samenleving. Er is door allerlei partijen op allerlei gebieden hard gewerkt. U krijgt inzicht in bewegingen die op gang gekomen zijn, samenwerkingen die tot stand gekomen zijn, beleid dat is ontwikkeld en concrete acties die zijn opgezet. Deze voortgangsrapportage biedt de gemeenteraad de mogelijkheid om kaders mee te geven voor beleidsontwikkeling. Daarnaast kan de gemeenteraad op basis van de informatie extra aandacht vragen voor bepaalde onderwerpen of ontwikkelingen. De rol en visie van Voorst onder de Loep Het projectteam van Voorst onder de Loep heeft in de uitvoeringsfase de rol van aanjager. Het team zet zich ervoor in dat de Voorster samenleving de preventieve manier van denken, kijken en handelen omarmt. Dat inwoners, ondernemers, verenigingen, maatschappelijke organisaties, instellingen en de gemeentelijke organisatie met elkaar de focus hebben op het voorkomen van problemen. Voorst onder de Loep ontwikkelt zelf geen beleid en zet geen preventieprojecten op.

Het doel is dat de verschillende partijen in de gemeente Voorst zelf preventie oppakken en, ook als Voorst onder de Loep er straks niet meer is, blijvend in de vingers en onder de aandacht hebben. Dat de manier van werken, de verbindingen in de samenleving, de houding en het gedrag zo zijn ontwikkeld dat het normaal is om te werken aan het voorkomen van problemen. Hoezo normaal? Hoezo? Is dat nu dan niet normaal? Ik hoor het u denken… En nee, dat is het nog niet. We werken met z’n allen nog best wel op eilandjes, de verbindingen tussen verschillende professionals en met inwoners zijn niet altijd logisch aanwezig en de dagelijkse rompslomp maakt soms dat mensen tijdgebrek ervaren en preventie op een laag pitje zetten. Preventief werken heeft dan geen prioriteit. Het vraagt ook best wel wat. Wil je echt voorkomen dat problemen ontstaan of escaleren, dan moet je goed weten wat er speelt. Om te weten wat er speelt, moet je goed samenwerken met elkaar en luisteren naar inwoners. Preventief werken vraagt een goed samenspel tussen alle partijen. Het vraagt om verregaande bewustwording van wat het betekent voor je beleid, je werkwijze, je houding en je gedrag, als individu en als organisatie. Dat blijkt niet altijd even makkelijk. Het vraagt de wil en inzet om te werken aan preventie en het behoeft enig reflectief vermogen op ons handelen. Dat is nog niet altijd vanzelfsprekend.

Het werk van Voorst onder de Loep Het projectteam merkt dus dat er heel verschillende niveaus zijn binnen de ontwikkeling van preventief werken. Er is veel enthousiasme bij inwoners, welzijnsorganisaties en maatschappelijke partners. Er liggen nog mogelijkheden binnen de gemeentelijke organisatie, bij ondernemers en in de samenwerking tussen alle partijen. We stuiten op weerstand en op over-enthousiasme. We ontdekken mensen met bijzondere vaardigheden en plekken waar competenties nog ontwikkeling nodig hebben. We ontmoeten mensen die bol staan van de ideeën en mensen die het moeilijk vinden om plannen te maken.

Inleiding Zo divers als de samenleving is, zo divers is dus ook de voortgang van preventie in de Voorster samenleving. Het projectteam van Voorst onder de Loep is daarom ook op veel verschillende manieren bezig om te werken aan preventie: het creëren van gevoel van urgentie en draagvlak; zorgen voor bewustwording, kennis en inzicht; aanscherpen van vaardigheden en competenties; het ondersteunen van beginnende en van briljante ideeën; versterken van acties, activiteiten en processen die bijdragen aan het voorkomen van problemen. Concreet betekent dit dat we het volgende doen: Bijeenkomsten, lezingen en workshops organiseren over onderwerpen die bijdragen aan bewustwording, kennis, vaardigheden of acties. In gesprekken, overleggen, bijeenkomsten en vergaderingen (wel of niet door ons georganiseerd) ambassadeurswerk doen voor de werkwijze en denkwijze die bijdraagt aan het voorkomen van problemen… kwartjes laten vallen. Verbindingen tot stand brengen tussen partijen, door mensen en organisaties aan elkaar te koppelen. Steeds opnieuw benoemen bij vormgeven van beleid of projecten hoe belangrijk het is echt in contact te staan met je inwoners, je cliënten, leerlingen, ouders, bewoners of klanten. Dat je weet wat er speelt en de behoefte kent. Meedenken bij de ontwikkeling van beleid of het opzetten van projecten en processen.

In gesprek met managementteam, directies en besturen om ruimte te creëren voor professionals om te werken aan het voorkomen van problemen en om draagvlak te organiseren voor de veranderende manier van werken die dat met zich meebrengt. De helft en de laatste In dit document leest u dus hoe preventie ervoor staat in de Voorster samenleving. Wat is er de afgelopen periode allemaal bedacht, ontwikkeld en uitgevoerd en welke verbindingen zijn tot stand gekomen? De vijfde is minder dik dan de vierde, overzichtelijker ingedeeld en doet tegelijkertijd toch recht aan al die mensen in de samenleving die zo hard werken aan het voorkomen van problemen. Het is ook de laatste voortgangsrapportage die u van ons krijgt. Hierna gaan we, naast onze hierboven benoemde werk, aan de slag met de Reflectie op 6 jaar Voorst onder de Loep. Leeswijzer De voortgang is omschreven per streefbeeld. U leest eerst wat de preventieve uitdagingen zijn binnen dat streefbeeld en vervolgens welke ontwikkelingen er hebben plaatsgevonden of hoe preventie ervoor staat in de Voorster samenleving voor dat streefbeeld. Ten slotte vindt u op de laatste pagina een korte conclusie, voor zover dat mogelijk is met zoveel verschillende ontwikkelingen. Daarbij zijn enkele uitspraken opgenomen die we terugkregen vanuit de samenleving.

Streefbeeld 1 Onze kinderen groeien in geborgenheid op en zijn goed voorbereid op de uitdagingen in de samenleving van morgen

1.1 We zijn toegerust voor het opvoeden van onze kinderen

1.2 Kinderen kunnen kind zijn en zijn weerbaar in het digitale tijdperk

1.3 Kinderen kunnen met tegenslagen omgaan

1.4 Kinderen kunnen hun creativiteit ontplooien en naar vermogen presteren op school

Streefbeeld 1 De preventieve uitdagingen 1.1 We zijn toegerust voor het opvoeden van onze kinderen Door te investeren in de competenties en vaardigheden van ouders op het gebied van opvoeding dragen we ertoe bij dat meer kinderen in een veilige omgeving opgroeien. Kinderen die veilig en geborgen opgroeien, hebben veel minder kans om problemen te ontwikkelen. Opvoedingsvraagstukken zijn op dit moment vaak nog taboe. Ouders die onzeker zijn over de opvoeding van hun kinderen (en welke ouder is dat niet?) moeten de ruimte voelen om dit te bespreken. Met elkaar, met de school, met de huisarts of met de jeugdgezondheidszorg. Op het moment dat ondanks al deze inspanningen sprake is van opvoedingsproblematiek of een vechtscheidingssituatie, willen we deze zo spoedig mogelijk in beeld hebben. Zo kunnen we tijdig handelen om de negatieve invloed hiervan op de kinderen te beperken. 1.2 Kinderen kunnen kind zijn en zijn weerbaar in het digitale tijdperk Er komt veel op kinderen af. Sociale media bieden veel verleidingen en keuzes. Verslaving aan sociale media is een nieuw en groeiend probleem. Groepsdruk neemt een andere vorm aan en is in de vorm van digitaal pesten vaak meer verstopt. We helpen kinderen bewust te zijn van de gevaren van sociale media. Gebruik van sociale media leidt er toe dat de taal- en communicatievaardigheden van kinderen veranderen.

Dat geldt voor de kennis van de Nederlandse taal, maar ook voor de vaardigheden om een gesprek te voeren of in een groep te communiceren. Gelet op het belang van taal en communicatie investeren we in de gemeente Voorst in deze vaardigheden van onze kinderen. 1.3 Kinderen kunnen omgaan met tegenslagen Kinderen groeien op in een tijd met hoge verwachtingen en grote prestatiedruk. Verwachtingen van ouders spelen een rol, maar ook van kinderen onderling. Net als volwassenen willen kinderen niet voor elkaar onderdoen. Dit levert voor sommige kinderen stress op en voedt hun onzekerheid. Soms willen ouders hun kinderen behoeden voor problemen. Als je daarin doorschiet (door te ‘pamperen’) kunnen kinderen onvoldoende vertrouwen in zichzelf ontwikkelen. Kinderen die goed met tegenslagen kunnen omgaan, ontwikkelen minder vaak psychische problemen. We ondersteunen kinderen en hun omgeving door ruimte en vertrouwen te geven en ze te leren omgaan met groepsdruk en prestatiedruk. 1.4 Kinderen kunnen hun creativiteit ontplooien en naar vermogen presteren op school Naast ouders zijn de scholen een belangrijke pilaar in de opvoeding van kinderen. We streven in de gemeente Voorst naar onderwijs dat zoveel mogelijk aansluit bij de behoeften van ieder kind. Kinderen krijgen de aandacht en ruimte die zij verdienen, of zij nu een zorgvraag hebben of niet en of ze makkelijk leren of juist moeizaam.

Hiertoe investeren we met elkaar in een schoolomgeving waarin leerkrachten kinderen kunnen ondersteunen hun creativiteit te ontplooien en te presteren naar vermogen. Daarbij is het belangrijk dat ouders en leerkrachten een duidelijk beeld hebben van elkaars opvattingen en elkaars rol in de opvoeding. We willen dit onderwerp beter bespreekbaar maken. We investeren in onze leerkrachten zodat zij (onzichtbare) uitsluiting van kinderen tijdig (toch) signaleren en hiermee op een goede manier kunnen omgaan. Om passend onderwijs voor kinderen met problemen goed te laten functioneren is het cruciaal dat kinderopvang, scholen, CJG, consultatiebureau en zorgpartijen goed samenwerken met informatieoverdracht en een heldere rolverdeling. Zo belanden kinderen niet tussen wal en schip.

Streefbeeld 1 Hoe staat preventie ervoor in de Voorster samenleving Zoektocht naar rol binnen preventie Voor scholen, de gemeente en sportverenigingen is er maatschappelijke druk om kinderen weerbaar en communicatief vaardig te maken, juist nu in het digitale tijdperk. De school ziet zichzelf niet direct als opvoeder, maar merkt wel directe gevolgen van opvoeding. Er ligt maatschappelijk druk op scholen om een rol te spelen in die opvoeding. Leerkrachten en de gemeente zoeken naar hun rol daarin en de rol van ouders. Scholen en sportverenigingen zijn logische plaatsen om kinderen te bereiken. Dit past ook bij het beeld van de analyse van Voorst onder de Loep. Het is goed om hierin het gesprek te voeren met elkaar. Hoe geef je samen vorm aan een aantal preventieve acties. Voor beide partijen blijkt dat tijdsdruk een beperkende rol speelt. Zij concentreren zich op het continueren van de activiteiten die zij al doen. Scholen geven aan weinig tijd en ruimte te hebben om (nog) meer te doen dan ze al doen in 2018 en 2019. Ook IJssel-Berkel en de gemeente geven dat aan. De focus van scholen ligt op dit moment niet bij preventie, maar onder andere bij het lerarentekort en de zorg voor kinderen op school. Sportverenigingen geven in 2019 aan dat zij te weinig tijd, vrijwilligers en middelen hebben om een extra bijdrage te geven aan de preventieve doelen.

In 2020 staat daarnaast nog de coronacrisis in de weg om dit verder op te pakken. Aandacht op voorkomen van problemen In gesprek met onder meer gemeente, Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG), scholen en zorgaanbieders vraagt Voorst onder de Loep aandacht voor het aansluiten bij de leefwereld van kinderen en voor projecten die we kunnen opzetten om weerbaarheid van kinderen te vergroten om zo het ontstaan van problemen zoveel mogelijk te voorkomen. Kinderadviescommissie De gemeente wil graag ook van kinderen zelf horen wat kinderen bezig houdt. Wat speelt er onder kinderen en jongeren? Wat wil de jeugd betekenen voor de gemeente? En waar wil de gemeente de jeugd graag bij betrekken? De gemeente onderzoekt het antwoord op deze vragen en de vorm die hier het beste bij past. Impact corona op kinderen De gemeente, scholen, kinderopvangorganisaties en schoolbesturen werken samen om de negatieve gevolgen van corona voor alle kinderen te beperken. Ze hebben speciale aandacht voor kwetsbare kinderen. De gemeente neemt een actieve rol. Impact corona op jongeren De gemeente werkt samen met basisscholen en middelbare scholen om de effecten van de coronacrisis zo klein mogelijk te maken. Ze onderzoeken of jongeren extra ondersteuning nodig hebben op mentaal welzijn. Ook onderzoeken ze of het lukt om jongeren te motiveren en te ondersteunen waar nodig wanneer ze weer naar school mogen.

Streefbeeld 1 Aandacht voor ouders en opvoeden

Kansrijke Start De gemeente en Voorst onder de Loep schrijven in 2020, met de projectgroep Kansrijke Start, het projectplan “Een kansrijke start in de Gemeente Voorst” voor een subsidie bij ZonMW. De projectgroep richt zich op toekomstige ouders en ouders met kinderen tot 2 jaar. Het project heeft 4 doelen: (1) ouders en professionals op één lijn krijgen, (2) de drempel voor ouders om opvoed-, ouderschaps- of andere vragen te stellen zo laag mogelijk maken, (3) professionals beter laten samenwerken en (4) ouders proactief benaderen. De subsidieaanvraag wordt helaas afgewezen. Wel meldt de Gemeente Voorst zich aan bij de landelijke beweging van Kansrijke Start en krijgen zij van 2020 tot 2022 een bescheiden bedrag van het Rijk. De werkgroep onderzoekt welke acties ze uit kunnen voeren om de doelen te behalen. De gemeente, Vérian (thuiszorg), Centrum voor Jeugd en Gezin, GGD (volksgezondheid), verloskundige de Eiber, MEE (sociaal maatschappelijke ondersteuning), Stimenz (schoolmaatschappelijk werk) en Dimence (Geestelijke Gezondheidszorg) werken samen in de werkgroep. Ze willen de zorg bij de verloskundige, het CJG, het consultatiebureau en het ziekenhuis beter laten aansluiten op de behoeften van jonge ouders die zwanger willen worden, zwanger zijn of een klein kindje hebben.

In het project is opgenomen dat het CJG ouders vraagt waar in de opvoeding zij ondersteuning zouden willen en op welke manier ze die steun willen ontvangen. Het CJG en Vérian bereiden jonge en toekomstige ouders nog beter voor op wat hen te wachten staat, door hen extra informatie te geven bij bestaande contactmomenten. De werkgroep ligt stil door corona, werkdruk en prioritering. Alle partijen geven aan dat ze nu geen tijd hebben om gezamenlijk aan deze doelen te werken. Kinderopvang en preventie: de gemeente organiseert enkele keren per jaar overleggen waarin alle kinderopvangorganisaties aan tafel zitten. Het onderwerp preventie bij jonge kinderen en hun ouders staat sinds 2018 steeds op de agenda. De kinderopvangorganisaties zijn actief in het bedenken van preventieve onderwerpen waar zij energie krijgen. Zo bedenken kinderopvangorganisaties De Bongerd, Buitenkids en Klarenbeek met elkaar op welke manieren ze ouders in gesprek kunnen laten gaan over opvoeden en opgroeien. De wisselende ideeën – zoals een tekst ophangen in de hal, koffie drinken bij de kinderopvang – dienen ter inspiratie voor alle kinderopvang in de gemeente. Tijdens de coronacrisis hebben de kinderopvangorganisaties nog meer aandacht voor ouders. Ouders en de opvang hebben het zwaar en de opvangorganisaties vragen vaker hoe het met ouders gaat.

Contact tussen ouders onderling is lastig tijdens de coronacrisis. Ouder Kind Café Actieve inwoner Janina Busscher, Kinderopvangorganisatie Smallsteps en de vrijwilligerscentrale van Mens en Welzijn organiseren in Klein Twello tweemaandelijks een ontmoeting voor ouders en hun kinderen van 0 – 4 jaar. Ontmoeten, het gezellig hebben en praten over de opvoeding en al het moois en lelijks dat daarbij komt kijken, staat centraal. Iedere keer staat er een ander opvoedthema centraal. Tijdens de lockdowns door corona is het Ouder Kind café tijdelijk gesloten. In gesprek over opvoedvraagstukken Het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) wil onderzoeken op welke manier ouders hulp willen en hoe ze jonge en toekomstige ouders kunnen voorbereiden op wat hen te wachten staat. Zo willen zij met ouders het gesprek voeren over opvoeden en opgroeien zodat ouders zich gehoord en gesteund voelen. De werkdruk, capaciteit en de vraag aan het CJG heeft ertoe geleid dat deze acties ‘on hold’ staan en voorlopig niet worden voortgezet.

Streefbeeld 1 Elke maand maakt het CJG een onderwerp rondom opvoeden en opgroeien bespreekbaar door een advertentie in het Voorster Nieuws, bijvoorbeeld over de verandering die een baby brengt of de stress die scheiden veroorzaakt. Daarin benoemen zij ook de mogelijkheden om zelf iets te doen en vergroten daarmee de eigen kracht. Aansluiten bij ouders Jeugdprofessionals zijn traditioneel gezien vooral gericht op het verbeteren van het welzijn van kinderen. “Aansluiten bij ouders” helpt hierbij. Door goed aan te sluiten bij ouders, hun vragen en behoeften goed te kunnen zien en te beantwoorden, zorg je voor het welzijn van kinderen. Goede zorg voor kinderen begint bij goede zorg voor de ouder. De werkgroep Aansluiten bij ouders wil dat alle professionals die met jongeren en ouders werken hierin meer gezamenlijke handvatten hebben. Zij richten zich op de wederzijdse verwachtingen tussen ouders en professionals. Sinds 2018 zitten de gemeente Voorst, het Centrum voor Jeugd en Gezin, de GGD (volksgezondheid), Verian (thuiszorg), Mens en Welzijn, Nederlands Centrum voor Jeugd (NJC), Dimence (geestelijke gezondheidszorg) en projectteam Voorst onder de Loep in de werkgroep. Deze werkgroep had de intentie acties op te zetten om professionals en ouders makkelijker het gesprek over opvoeden en opgroeien te laten voeren.

In navolging van de werkgroep Kansrijke Start wil de werkgroep Aansluiten bij ouders, ouders te vragen om mee te denken in de manier waarop zij graag hulp willen. De werkgroep ligt stil. Door corona, werkdruk en prioritering. De partijen gaan samen onderzoeken of de huidige doelstellingen hetzelfde blijven of veranderen door corona. Theatervoorstelling Vlak voor de eerste lockdown door corona stond de interactieve voorstelling “Buurvrouw, voed je kind eens op!” op de agenda. Een theaterbijeenkomst voor ouders en professionals die laat zien hoe je een open gesprek over opvoeden kunt hebben. Als ouders onderling, maar ook als ouder en professional. Voor professionals is er een vervolgbijeenkomst waarin ze de conclusies van de theaterbijeenkomst vertalen naar hun dagelijks werk. Deze activiteit is helaas geannuleerd door de coronacrisis. Laagdrempelig voor ouders Younger at Heart wil laagdrempelig in gesprek komen met ouders van kinderen en jongeren die bij de activiteiten van Younger at Heart komen. Ook voor Younger at Heart is het bereiken van ouders een moeilijke opgave. Het blijft op de agenda staan. Oudercursus Tactus geeft een oudercursus van vier bijeenkomsten over onderwerpen zoals puberteit en verslaving. Het doel van de cursus is om de regie terug te geven aan ouders.

Opvoedtips Tijdens de coronacrisis geeft het CJG via digitale kanalen tips en adviezen en voorbeelden van activiteiten tijdens de vakantie. De tips variëren voor verschillende leeftijdsgroepen.

Streefbeeld 1 Digitale weerbaarheid

Schermtijd kinderen Hoe bereik je ouders: meerdere basisscholen in de gemeente Voorst worstelen met de vraag hoe je omgaat met de schermtijd van kinderen. Ze willen dit graag met ouders bespreken, maar weten niet goed hoe die ouders te bereiken die minder intrinsieke motivatie hebben voor dit onderwerp. Door tijdgebrek en corona komen acties om dit onder de aandacht te brengen nog niet van de grond. I’m fine online – gastles: Tactus en Bibliotheek Brummen | Voorst organiseren samen gastlessen voor groep 7 en 8 van basisscholen in Voorst over social media, gamen en online veiligheid. De docenten kunnen kiezen uit modules over onder andere verslaving, online veiligheid, (online) fake news, online pesten en het krijgen van likes en groepsdruk. Het project bestaat uit een gastles op school, e-learning voor de kinderen en een (online) ouderavond. Op de ouderavond informeren Tactus en de bibliotheek de ouders over hun ouderrol binnen het gebruik van sociale media en gamen. De eerste lessen zijn gegeven op de Hagewinde en Martinus. In de loop van 2021 volgen meer scholen. Internetcorner: in het honk van Younger at Heart leren jongeren omgaan met de (volwassen) informatie die op ze af komt. In de internetcorner zijn ze vrij om de computers te gebruiken terwijl de computers wel in het zicht zijn en ze elkaar aanspreken op hun gedrag.

Mediawijsheid: veel scholen bieden in het najaar, tijdens de week van de mediawijsheid, lessen aan waarin kinderen leren omgaan met sociale media en de hoeveelheid prikkels die op hen af komt. Ze organiseren dit vaak in samenwerking met Bureau Halt, Tactus, de Bibliotheek en/of de GGD. Een voorbeeld hiervan is de Life Skills-training waarin jongeren onder andere leren om hun grenzen aan te geven, om te gaan met sociale media en sociale media in combinatie met welzijn en interactie. Handig overzicht: de gemeente maakt een overzicht van het lesaanbod over sociale media en mediawijsheid voor basisscholen in de gemeente Voorst. Bomberbot op school: de leerlingen van de Daniël de Brouwerschool leren omgaan met social media in de lessen van Bomberbot. Internetcorner: in het honk van Younger at Heart leren jongeren omgaan met de (volwassen) informatie die op ze af komt. In de internetcorner zijn ze vrij om de computers te gebruiken terwijl de computers wel in het zicht zijn en ze elkaar aanspreken op hun gedrag.

Weerbare jeugd

Training Life-Skills Het Veluws college, Zone College en Impluz onderzoeken samen de mogelijkheden om jongeren in coronatijd trainingen en hulp te bieden en te voorkomen dat zij vastlopen. Ook geeft Impluz trainingen waarin jongeren life-skills leren. Jongerenwerk In het honk van Younger at Heart (YaH) kunnen jongeren in een veilige omgeving experimenteren met het opzoeken van hun grenzen zonder gepamperd te worden. YaH richt zich vooral op jongeren van de middelbare schoolleeftijd. Sinds 2018 organiseert Yah in het honk ook verschillende activiteiten op maat voor een jongere doelgroep (basisschoolleeftijd). De oudere jongeren begeleiden zij ook op straat. Activiteiten die ze organiseren leren de kids soms letterlijk vallen, opstaan en doorgaan, zoals bmx-fietsen, skateboard- en bokslessen of steps. Younger at Heart wil graag het project ‘Blik van de jeugd’ opzetten. Een project om jongeren een stem te geven. YaH pitcht het idee bij de Rotary voor financiële ondersteuning. In coronatijd staat het project even stil.

Streefbeeld 1 Preventieve logopedisten: de logopedisten van de Gemeente Voorst hebben verschillende ideeën over de ontwikkeling van taal- en spraakvaardigheden bij jonge kinderen. Zoals het faciliteren van spontane gesprekjes tussen bijvoorbeeld kinderen en ouderen, in de winkel of op de markt. Door tijdgebrek in 2018 en 2019 en de opeenstapeling van werk tijdens de coronatijd, komen deze acties nog niet van de grond. De logopedistes zoeken naar een manier om dit wel te laten lukken. Weerbare kinderen en moderne vakken Ondanks dat basisscholen aangeven dat ze niet veel extra kunnen doen om aan de preventieve doelen te werken, besteden veel basisscholen in de Gemeente Voorst wel aandacht aan het ontwikkelen van sociale weerbaarheid. Dat doen ze zowel via aparte trainingen zoals Kickfittrainingen, Kanjertrainingen, Plezier op school en schooljudo. Kinderen en leraren leren hun grenzen aan te geven, werken aan hun zelfbeeld en hun communicatieve vaardigheden. De scholen zetten hier bijvoorbeeld hun LOB-gelden voor in. Maar scholen doen dat ook via “moderne vakken”, waarin ze bijvoorbeeld aandacht besteden aan sociale weerbaarheid en mindfulness.

Andere opvoeders

Samenwerken school en voetbalclub Basisschool de Bongerd, SV Terwolde en Stimenz (schoolmaatschappelijk werk) werken in 2019 samen om het gedrag van moeilijke jongens aan te pakken. De school besteedt aandacht aan de weerbaarheid van alle kinderen in de klas, de voetbalclub pakt de moeilijke jongens aan. Stimenz onderteunt. De samenwerking tussen deze drie partijen is hierdoor blijvend versterkt. Samennetwerk Sinds 2019 werken alle intern begeleiders van de basisscholen in de Gemeente Voorst met samenwerkingsverband IJssel-Berkel, Stimenz (schoolmaatschappelijk werk) en de gemeente samen in het Samennetwerk. Hier wisselen ze kennis en ervaring uit waarmee ze het ontstaan van problemen voorkomen. Onderwerpen zijn bijvoorbeeld het programma Bouw! en de Plusklas. Hoogbegaafde kinderen Scholen uit de hele gemeente en van alle schoolbesturen werken in 2019 samen aan de ontwikkeling van een gezamenlijk programma voor hoogbegaafde kinderen. Dit wordt Plusklas. Zo krijgen deze kinderen, ook in 2020, onderwijs dat bij hen past, zodat zij zich goed kunnen ontwikkelen. Klusklas Basisschool de Kopermolen en het Zone college werken samen aan een Klusklas. Een initiatief om kinderen extra praktijkuitdagingen te geven naast hun reguliere schoolwerk. Onderwijsconferentie De gemeente organiseerde de onderwijsconferentie in 2019.

Hier ontmoeten docenten, directeuren en zorgmedewerkers uit de hele gemeente elkaar en volgen verschillende workshops. Onder meer een workshop van het CJG over de raakvlakken tussen zorgpartijen, scholen en het CJG. De professionals in de workshop bespreken hoe ze graag samenwerken. De volgende onderwijsconferentie is in 2022 (in 2021 uitgesteld vanwege corona).

Streefbeeld 1 Een warme overdracht Alle kinderopvanglocaties in de Gemeente Voorst gebruiken dezelfde vorm voor de (warme) overdracht van kinderen die naar het basisonderwijs gaan. De gemeente, kinderopvang en basisscholen bedenken hoe deze vorm eruit moet zien. Scholen en de kinderopvang werken inmiddels via de nieuwe werkwijze en het nieuwe formulier. De partijen ervaren de manier van werken als prettig. Door de coronacrisis is het nog niet gelukt om scholen naar de opzet van het formulier te laten kijken. LOB-gelden Alle basisscholen in de gemeente Voorst kunnen jaarlijks geld aanvragen bij de gemeente om naar eigen inzicht te besteden aan preventieve activiteiten op school. Deze activiteiten kunnen voorkomen dat later zwaardere jeugdhulp wordt ingezet. Dit geld wordt bijvoorbeeld gebruikt voor de Plusklas, extra bewegingsonderwijs of trainingen sociale weerbaarheid. Soepele overgang van basis- naar middelbare school Sinds eind 2020 werken basisscholen en middelbare scholen beter samen met de Gemeente Voorst om de overgang van PO naar VO zo soepel mogelijk te maken. Soms vallen kinderen in de 1e of 2e klas van het middelbaar onderwijs uit. Als de kinderen in groep 7 & 8 (andere) begeleiding krijgen, kunnen we misschien voorkomen dat ze uitvallen. Het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs wisselen hun expertise uit om zo kinderen beter te kunnen helpen.

Voortijdige schoolverlaters De gemeente werkt beter intern samen en beter samen met het Regionaal meld- en coördinatiecentrum (RMC) om te zorgen dat jongeren die voortijdig (dreigen) te stoppen met school terecht komen op de plek die het beste bij hen past. Dat kan op school zijn of op een werkplek.

Streefbeeld 2 We hebben een gezonde leefstijl

2.1 We bewegen voldoende

2.2 We eten gezond

2.3 We gaan verstandig om met het gebruik van alcohol, drugs, games, social media, roken, voeding

Streefbeeld 2 De preventieve uitdagingen 2.1 We bewegen voldoende Beweging draagt bij aan een fit lichaam en een opgeruimde geest. Sommige mensen vinden bewegen leuk, andere vinden het minder vanzelfsprekend. Jong geleerd is oud gedaan. Daarom stimuleren we kinderen om voldoende te bewegen. We zorgen ervoor, dat zowel de ruimtelijke als de sociale omgeving van kinderen hen aanmoedigt om te bewegen. Dat vereist zowel creativiteit in het verleiden van kinderen om te gaan bewegen, als in de inrichting van onze openbare ruimte. Op onze scholen willen we voldoende bewegingsonderwijs bieden, zowel in als buiten het gymlokaal. Op school bereik je immers alle kinderen. Wij willen in onze samenleving heel graag dat ieder die dat wil, kan sporten. Geld, mobiliteit en psychische of fysieke gezondheid vormen geen sta in de weg voor mensen om te kunnen sporten. Onze faciliteiten, qua locaties, regelingen en ondersteuning, richten we zo in dat sporten voor alle mensen toegankelijk is. 2.2 We eten gezond Gezond eten is naast voldoende beweging de tweede pijler onder een gezonde leefstijl. We vinden het belangrijk dat we in onze samenleving zoveel mogelijk kennis hebben over gezonde voeding. Zo kunnen we voor onszelf en voor onze kinderen bewuste keuzes maken. Gezond eten willen we voor zoveel mogelijk mensen toegankelijk maken. Soms is het aanbod er eenvoudigweg niet.

En soms is het aanbod te duur voor grote groepen mensen. We vinden het belangrijk dat gezonde voeding bereikbaar en betaalbaar is voor ons allemaal. 2.3 We gaan verstandig om met het gebruik van alcohol, drugs, games, social media, roken, voeding Middelengebruik is van alle tijden en regelmatig duiken nieuwe middelen op. We willen dat het in de Voorster samenleving normaal is om het gesprek te voeren over alle verleidingen die wij ervaren. Niet om met het vingertje naar elkaar te wijzen, maar juist om te bevestigen dat verleidingen bij het leven horen. Binnen een dergelijke omgeving draagt het voeren van het gesprek bij aan de bewustwording van (mogelijk negatieve) gevolgen van middelengebruik. Alcoholgebruik is stevig ingeburgerd in onze samenleving. Veel ouders geven, bedoeld of onbedoeld, hun kinderen het beeld dat het drinken van alcohol normaal is en er bij hoort. We willen bereiken dat ouders hun kinderen het goede voorbeeld geven. Wat het goede voorbeeld is, vult iedereen voor zichzelf in en kan onderwerp van het gesprek zijn dat we met elkaar voeren. We willen bereiken dat jongeren die beginnen met drinken hun alcoholgebruik in de hand kunnen en durven houden. Dat vereist jongeren die sterk in hun schoenen staan. Daarvoor is het nodig dat we er over praten met elkaar, zonder dat we oordelen en voor onze jongeren de norm bepalen.

Hetzelfde geldt voor het experimenteren met andere middelen dan alcohol. De meeste jongeren hebben een gezonde drang om te experimenteren. De een gaat daar verder in dan de ander. We willen liever dat jongeren hierin voor zichzelf bewuste keuzes maken, dan dat zij in het geniep experimenteren. Als we willen komen we namelijk toch wel aan middelen, binnen of buiten ons dorp en de gemeentegrenzen.

Streefbeeld 2 Hoe staat preventie ervoor in de Voorster samenleving Beleid en ambities De gemeente evalueerde het gezondheidsbeleid ‘Vitaal Voorst’. De afgelopen jaren zocht het sociaal domein steeds meer samenwerking met het fysieke domein, externe partners, betrokken partijen en inwoners om preventief te werken aan een vitaal Voorst. In het meerjarenbeleidskader van het sociaal domein zijn de ambities van het Sport- en beweegbeleid en het Gezondheidsbeleid in het nieuwe Meerjarenbeleidskader samengevoegd onder het thema Gezondheid. Samen met de samenleving maakt de gemeente plannen voor een lokaal preventie akkoord. De coronacrisis kan zorgen voor een nieuwe doelgroep met gezondheidsrisico’s. De gemeente stimuleert samenwerking met partijen om deze doelgroep beter te bereiken.

Gezonde leefstijl

Blijvend in ontwikkeling als integrale ambitie De gemeente werkt vanuit meerdere domeinen aan de overkoepelende ambitie van gezondheid. Ook stimuleert de gemeente de komende jaren het denken vanuit ‘gezondheid en gedrag’ in plaats vanuit ‘ziekte en zorg’. Dit vraagt om een meer integrale benadering. Zowel intern als extern werken partijen samen aan preventie op gebied van gezondheid door aandacht te creëren voor bewegen, sporten en gezonde leefstijl. Samenwerking tussen sociaal en fysiek domein leidt bijvoorbeeld tot de aanleg van klompenpaden, het vervangen van ongezonde loden leidingen en aandacht voor gezondheid bij de inrichting van de openbare ruimte (fietspaden, trappen, beweegplekken). Professionals zoeken vaker samenwerking en vinden elkaar makkelijker. Er ontstaat steeds meer aandacht voor het bereiken van mensen die niet kunnen of willen sporten (onderdeel van inclusie). Het vraagt samenwerking tussen sport, zorg, gemeente en inwoners om hier succesvol in te zijn. De gemeente onderzoekt hoe de gezondheidsverschillen tussen mensen met een hoge en lage Sociaal Economische Status kleiner kunnen worden. Samenwerking met verschillende partijen binnen gezondheidszorg en op gebied van werk en inkomen is hiervoor essentieel. In de regio komt er integrale aandacht voor de gezonde leefstijl van kwetsbare ouderen in samenwerking met zorgverzekering ENO.

Scholen onderzoeken de mogelijkheden om problemen bij jongeren door de coronacrisis aan te pakken, voordat de problemen bij jongeren heel groot zijn geworden. In de samenleving werken onder andere huisartsen, welzijnswerkers, maatschappelijk werkers, GGD en Verian vanuit positieve gezondheid. De focus ligt daarbij op wat iemand wel kan, in plaats van wat er niet kan. Deze organisaties kunnen zich vinden in deze visie, passen hun werkprocessen hierop aan en werken samen. Ze vragen van de gemeente om zich aan te sluiten bij de beweging. De gemeente heeft de beweging nog niet omarmd. Nationaal Preventieakkoord De Rijksoverheid lanceerde in 2019 het Nationaal Preventieakkoord. De gezondheid van heel veel Nederlanders kan verbeteren door roken, overgewicht en problematische alcoholgebruik aan te pakken. De gemeente heeft plannen om samen met diverse partners een lokaal preventie akkoord op te stellen. Samen werken ze aan diverse thema’s om een gezonde leefstijl bij onwoners mogelijk te maken. De gemeente coördineert het

Streefbeeld 2 preventieakkoord en verbindt partners en projecten aan elkaar die over dezelfde thema’s gaan. Zo werken partijen beter samen en hebben de projecten meer effect. Samenwerking gemeenten en zorgverzekeraar De gemeente Voorst werkt samen met Eno Zorgverzekeraar op het gebied van preventie. Deze samenwerking komt voort uit de afspraken die de Vereniging Nederlandse Gemeenten en Zorgverzekeraars Nederland samen maakten. In de samenwerking creëren de gemeente en ENO een nieuw aanbod op het gebied van gezonde leefstijl. Zo startte In 2020 ‘Cool 2be Fit’ vanuit een cofinanciering met ENO. Er doen nu 11 kinderen mee en de resultaten lijken goed. Het gewicht van de jongeren neemt af en hun psychisch welbevinden neemt toe. Een team van verschillende experts ondersteunt kinderen op verschillende fronten. In 2021 willen we Cool 2b fit verlengen, meer kinderen bereiken en zorgen dat het zelfstandig loopt zonder steun van ENO en de gemeente. Met het uitbreiden van Cool 2be fit werkt de gemeente aan het bereiken van jongeren van 12-16 jaar. Voor hen is geen goed aanbod en ze zijn moeilijk te bereiken. Het project om de leefstijl voor mensen met diabetes te verbeteren is nog niet gestart. De samenwerking tussen ENO en de gemeente komt stap voor stap tot stand. ENO contracteerde geen aanbieders voor de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI).

Deze interventie is landelijk opgenomen in het basispakket van de zorgverzekering. ENO probeert een gezonde leefstijl op andere manieren lokaal te stimuleren en aan te pakken. JOGG en Gezonde-schooladviseur In zes jaar Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) voerde de gemeente verschillende campagnes gericht op het verlagen van overgewicht bij jongeren en het stimuleren van de samenleving om daarin initiatieven te ontwikkelen. Eind 2020 is JOGG overgegaan op de community fase. In deze fase neemt het initiatief van de gemeente af en laat de gemeente het initiatief langzaam bij de samenleving. En dat werkt. Sportverenigingen hebben meer aandacht voor gezonde voeding tijdens sportevenementen, supermarkten zijn zich bewuster van hun rol, scholen investeren in gezonde kantines. Er is voor de verschillende partijen nog wel een aanspreekpunt binnen de gemeente voor advies of vragen. Ook de Gezonde-schooladviseur blijft aanwezig voor advies en geeft bijvoorbeeld smaaklessen op scholen. Als scholen aan de slag willen met het vroegtijdig stimuleren van een gezonde leefstijl dan kunnen ze terecht bij de gezonde schooladviseur. Sommige scholen doen dit uit zichzelf. Veel scholen zijn, zeker nu in de Coronaperiode, erg druk met hun kerntaken en koppelen terug niet veel tijd te hebben voor preventie en vroegtijdige signalering.

Met een gezonde leefstijl aan het werk Klantmanagers van de gemeente helpen mensen bij het vinden van werk. Soms kunnen mensen hun werk niet goed uitvoeren als gevolg van een slechte gezondheid of het gebruik van middelen. De klantmanagers zijn hierop alert en weten hoe ze dit bespreekbaar kunnen maken in hun gesprekken. Als het nodig is, verwijzen de klantmanagers mensen door naar hulpverleners. Overige acties voor gezonde leefstijl Gezonde kantine: de kantine van Voorster Hockeyclub (VHC) Twello werd eind 2017 als tweede kantine in Nederland bekroond tot Gouden Sportkantine en is nog steeds een voorbeeld voor veel sportverenigingen. VHC heeft daarnaast de competitie ‘Wie heeft het leukste fruitgerecht in de rust (met foto’s)’.

Streefbeeld 2 -

-

Fruitouders: de Twellose Zwem- en Poloclub Proteus zet fruitouders in. Zij delen voor, tijdens of na een wedstrijd gezonde snacks uit. Kinderen eten zo gezonde tussendoortjes op wedstrijddagen. En ze krijgen meer kennis over gezonde voeding. Gezond eten kinderopvang: de projectgroep ‘Gezonde kinderen zijn blije kinderen’ wil met de kinderopvang aan ouders het goede voorbeeld geven. Ze willen op een positieve manier laten zien dat kinderen blij worden van gezonde voeding. Ze zoeken samenwerking met de GGD en de ambassadeur sport en bewegen van de gemeente Voorst. Ideeën zijn onder andere een moestuin. Aandacht voor gezond eten is vervlochten in het dagelijkse werk van de kinderopvang. Samen een moestuin: zelf groente kweken. Dat gaan de kinderen van verschillende scholen in de gemeente Voorst doen in hun eigen moestuin op school. Door een moestuin bij te houden leren kinderen over gezond eten. Wat is dat en wat heb je er voor nodig om zelf groente te kweken? Met ondersteuning van vrijwilligers werken de kinderen in de tuin, leren ze er gerechten van bereiden en maken ze kennis met het eten van diverse groenten en fruit. Dit staat onder druk door corona.

Bewegen en sporten

Voorster Sportakkoord De Gelderse Sportfederatie en de gemeente Voorst stellen in 2019 en 2020 met vele maatschappelijke partners in onze samenleving een Voorster Sport- en Beweegakkoord op. Preventie is hierin een belangrijk thema. De thema’s zijn: 1) Inclusief sporten: dichtbij en toegankelijk; 2) Vitale sportaanbieders: oog voor elkaar; 3) Vaardig in bewegen: buurt, onderwijs en sport; 4) Topsport die inspireert: het goede voorbeeld. Voor de opstart van de uitvoering is er in 2020 en 2021 een budget van € 20.000,- per jaar en extra ondersteuning van een Adviseur Lokale Sport. Tijdens de Coronacrisis hebben er enkele activiteiten plaatsgevonden voor jongeren (bijvoorbeeld in de vakanties) om ze iets actief te bieden. Verder heeft Corona wel een remmende werking gehad om de uitvoering van de afspraken en activiteiten uit het Voorster Sportakkoord. Tijdsdruk sportverenigingen Voor de meeste sportverenigingen blijkt dat tijdsdruk een grote rol speelt. De capaciteit van de vrijwilligers komt ten goede aan het runnen van de vereniging en alles wat daar bij komt kijken, inclusief een aantal extra ambities als Rookvrije accommodatie, Open vereniging en Gezonde kantine. Veel komt op de schouders van dezelfde vrijwilligers. Dit past ook bij het beeld van de analyse van Voorst onder de Loep, Vrijwilligers onder druk.

Jeugdfonds Sport Het Jeugdfonds Sport en Cultuur is een landelijke organisatie die zich inzet om kinderen te ondersteunen die, door het ontbreken van financiële middelen bij de ouders, niet bij een sportvereniging kunnen sporten. Ouders kunnen een bijdrage aanvragen voor de sportkosten van hun kind. In de gemeente Voorst geldt dit op het moment alleen voor sport, niet voor culturele activiteiten. In 2020 zijn 63 aanvragen gedaan. Dat lag lager dan het jaar ervoor, vermoedelijk door corona. Er komen aanvragen binnen direct van ouders (bijvoorbeeld na een artikel in de krant of een berichtje op sociale media), maar ook via organisaties zoals Vluchtelingenwerk en door verwijzingen van sportverenigingen. Steeds meer verenigingen zijn bekend met het Jeugdfonds Sport.

Streefbeeld 2 Aangepast sporten Nu het regionale onderzoek is afgerond naar aangepast sporten, is de ambitie geformuleerd dat iedereen naar behoefte kan sporten. In het kader daarvan is er in 2019 een buurtsportcoach aangepast sporten in onze gemeente gestart. De coach kijkt naar de wensen van mensen. Ook kijken ze waarom het mensen niet lukt om bij een vereniging te sporten. Sporters, sportverenigingen en hulpverleners weten de buurtsportcoach steeds beter te vinden. De buurtsportcoach zoekt naar manieren om haar zichtbaarheid te vergroten, zodat mensen haar makkelijker vinden met vragen. Nu doet ze dat vooral via het Voorster Nieuws, Voorstactief, facebook en Kijkindekernen. Langzaam weten vooral hulpverleners haar beter te vinden. Ook werkt ze in de regio samen met andere buurtsportcoaches voor sporten met een beperking om kennis uit te wisselen, maar ook als plek waar mensen een hulpmiddel kunnen lenen om een sport uit te proberen. Sinds 2021 is er een ambassadeur aangepast sporten: Alex. In 2021 organiseert ze een deskundigheidstraining inclusief sporten voor sportaanbieders en mensen met een verstandelijke beperking. Overige preventieve acties op bewegen Beweegblog: eens per maand schrijft de buurtsportcoach van Mens en Welzijn zijn ‘beweegblog’. Hiermee geeft hij voorlichting over bewegen in de breedste zin van het woord.

Zijn blog is te lezen in het Voorster Nieuws en wordt ook digitaal breed gedeeld en gelezen. Beweegposter: de buurtsportcoach van Mens en Welzijn maakt een beweegposter voor ouderen en verspreid tijdens de Coronacrisis. Hierin worden middels foto’s en uitleg oefeningen voorgedaan die ouderen thuis kunnen doen om in beweging te blijven. Er staan ook concrete tips en adviezen op. Zwemouders: de Twellose Zwem en Poloclub Proteus biedt ouders van sportende kinderen de mogelijkheid om te zwemmen tijdens de training van hun kind. Zo sporten zij ook en zitten ze niet stil in de kantine. Vanwege corona is er helaas weinig gezwommen. Voorst Actief on Tour: het Team Voorst Actief on Tour laat met gratis sport- en beweegactiviteiten in alle dorpen meer basisschoolkinderen bewegen. Tijdens deze activiteiten worden deelnemers voorzien van water en gezonde snacks. Met het sportaanbod proberen zij de drempel naar een lidmaatschap van sportverenigingen te verkleinen. Vanaf 2020 organiseren zij ook activiteiten voor jongeren van 13 tot 18 jaar in samenwerking met Veluws college en Zone college. Dit is geen makkelijke doelgroep om te bereiken voor activiteiten. Voorst Actief on Tour onderzoekt hoe ze de jongeren beter kunnen bereiken. Zodat jongeren beter weten dat de activiteit er is.

Fitte bedrijven: de gemeente spreekt met de Gelderse Sportfederatie samen werkgevers te stimuleren een bijdrage te leveren aan de gezondheid van hun werknemers en ze te ondersteunen waar dat kan. De gemeente zoekt bedrijven die mee willen doen. Dit project komt in de plaats van Nog Fitter en Vitaler. Duofiets: Mens en Welzijn heeft een duofiets waarmee iedereen die niet (meer) in staat is alleen te fietsen, samen met een ander kan fietsen. Zo bewegen mensen meer en ontmoeten ze anderen. De fiets is beschikbaar sinds najaar 2020. Vanaf voorjaar 2021 werft Mens en Welzijn actief nieuwe gebruikers van de fiets. Nu wordt de fiets vooral gebruikt door stellen van hetzelfde gezin. Mens en welzijn werkt aan een plan om ook ouderen die alleen zijn gebruik te laten maken van de fiets. Hardlooptraining voor kinderen: sommige kinderen sporten weinig. Sommige kinderen zijn niet goed in sport. Aan deze kinderen biedt De Boog fysiotherapie een (hard)looptraining aan. Tijdens de training kijken de therapeuten naar hoe kinderen bewegen en maken ze een plan. Aan de hand van dit plan werken ze aan de conditie, aan de coördinatie en doen ze krachttraining. Door veel spelletjes te doen en plezier te maken leren kinderen beter bewegen. Dit staat even stil vanwege corona.

Streefbeeld 2 -

-

-

-

Leuk bewegen: Stichting de Koepel rouleert, als beheerder van gymzalen, speel- en sportmateriaal in containers, de zogenoemde Mobiez, langs gymzalen en sporthallen, zodat basisscholen met een gymdocent kunnen deze gebruiken om de kinderen te stimuleren meer te bewegen. In de Mobiez zitten bijvoorbeeld circusfietsen, turnmatten, judomatten, skateboards en basketbalsets. De coaches van Voorst Actief on Tour gebruiken de materialen bij slecht weer ook om binnen leuke activiteiten aan te kunnen bieden. De Mobiez kunnen beter gebruikt worden na een training en daar hebben basisscholen om verzocht. Dit staat even stil vanwege corona. Klompenpaden: vrijwilligers, de gemeente en Landschapsbeheer Gelderland maken wandelroutes door de hele gemeente. De routes rond Twello, Terwolde, Nijbroek en Teuge sluiten op elkaar aan en vormen 1 groot wandelnetwerk. In Nijbroek is een speciaal kidsklompenpad met aandacht voor spelen, natuureducatie over het lokale landschap en het stimuleren van de zintuiglijke ervaring. Het wandelnetwerk van klompenpaden breidt zich uit met plannen voor nieuwe paden. Onderzoek verbouwing zwembad: het onderzoek is afgerond. De uitkomst is dat er kleedkamers en een bad bij moeten om iedereen op een veilige en goede manier kunnen laten zwemmen.

Zo hoeven minder validen bijvoorbeeld kortere afstanden af te leggen naar het zwembad worden ‘drempels’ weggenomen om te kunnen bewegen. Gemeente en de Schaeck zetten de volgende stap met een haalbaarheidsonderzoek. Door corona staat dit voorlopen “on hold”. Fiets op 1: De gemeente stimuleert fietsen door in de aanleg van de openbare ruimte rekening te houden met fietsers. Door veel ruimte voor fietsers op de wegen. Door goede voorzieningen voor het stallen van de fiets. En door de aangelegde snelfietsroute. Trailrun & beweegplek: Een groep inwoners nam het initiatief voor een beweegplek en trailrun in het dorp Voorst. Ze werken aan een project plan en zoeken naar een geschikte plek. De gemeente ondersteunt hen hierbij. De bedoeling is om de plek in 2022 te openen. Inwoners kunnen dan gebruik van maken als ze zin hebben. Ook is de beweegplek een aanleiding om elkaar te ontmoeten. OldStars Tennis: Mens en Welzijn ondersteunde het starten van een tennisgroep voor ouderen bij TC de Schaeck. Sinds 2020 komen ruim 10 deelnemers wekelijks bij elkaar. Journaalgymnastiek: Mens en Welzijn maakte een poster om mensen te stimuleren om te bewegen tijdens het kijken van het journaal.

Verstandig omgaan met verslavende middelen

Het Drankakkoord In 2020 kreeg het lokaal drankakkoord vorm en inhoud en stelden de voorlopers de eerste acties op. Deze partijen spreken een aanscherping af van de doelen van Voorst onder de Loep. De partijen willen bereiken dat jongeren en volwassenen de keus kunnen en durven maken om geen alcohol te drinken. Zo kan iedereen gezond leven en groeien onze jongeren op met veilig alcoholgebruik. Een van de doelen van het Drankakkoord is dat betrokken partijen deze doelen gezamenlijk nastreven en zich daarin bewust zijn van elkaars rol en belangen. Iedere deelnemende partij werkt acties uit binnen de eigen organisatie. Ouderavonden: Tactus organiseert ouderavonden om ouders bewust te maken van hun eigen invloed op de kinderen en voorbeeldgedrag. De avonden gaan over drinken (zien drinken, doet drinken) en gamen/social media (scherm de baas). In gesprek met jongeren over verleidingen: Tactus gaat op verschillende manieren met jongeren in gesprek over verleidingen. De organisatie geeft voorlichting op de twee middelbare scholen in Voorst over social media, gamen, alcohol en middelen. Tactus voert individuele gesprekken met kinderen die problemen ervaren met bijvoorbeeld gamen en middelengebruik. Nu zijn dat 6 kinderen en in de loop van 2021 waarschijnlijk meer.

Tot slot is er de Tactus-advieslijn waar mensen vragen kunnen stellen over bijvoorbeeld gokken, middelen- en beeldschermgebruik.

Streefbeeld 2 -

-

-

-

Dat FIX ik: de gemeente ontwikkelt een eigen Voorster campagne ‘Dat FIX ik’ met eigen vormgeving en merknaam. De campagne komt voort uit de landelijke NIX18 campagne. Partners kunnen ‘Dat FIX ik’ ook gebruiken voor andere leefstijlinterventies. Jongerencontract: de gemeente stuurt ieder jaar brugklassers en hun ouders een brief met daarbij een ‘niet-roken-/geen-alcoholcontract’ om te ondertekenen en terug te sturen. Op veel scholen is dit een jaarlijks terugkerend onderdeel van de les. We bellen je ouders: als jongeren regelmatig te veel drinken of drinken terwijl ze nog geen 18 zijn, belt Pampus met de ouders. De stichting gaat met de ouders in gesprek over het gedrag van hun kinderen. Zo zijn ouders beter op de hoogte van het drankgebruik van hun kinderen. En kunnen ze hun kind stimuleren om minder alcohol te gebruiken. Uiteraard is dit door de horecasluiting tijdens de coronacrisis nog zeer beperkt in praktijk gebracht. Ambtenaren geven het goede voorbeeld: Het sociaal domein en de Ondernemingsraad van de gemeente Voorst onderzoeken of het intern alcoholbeleid voor eigen personeel tijdens (afscheids)gelegenheden voldoende verantwoord is en past het beleid en de uitvoering daarvan zo nodig aan. Gezamenlijke leerlijn: Tactus, het Zone College en het Veluws College werken aan een gezamenlijke leerlijn over middelen- en beeldschermgebruik.

Uitdaging 40 dagen geen alcohol: de gemeente Voorst en de GGD herhalen de actie ‘Ik pas’. Daarmee dagen ze volwassenen uit om 40 dagen geen alcohol te drinken en te merken wat dat met hun lichaam doet. Het is een onderdeel van de Dat FIX ik! campagne. Er is een advertentie in het Voorster Nieuws geplaatst hiervoor. Wie krijgt de boete: de gemeente, Peco en Pampus werken samen en onderzoeken hoe alcoholgebruik door minderjarigen vermindert. Ze onderzoeken hoe ze individuen die zich niet aan de regels houden een boete kunnen geven, niet de organisatie (als deze alles in het werk stelt om alcoholgebruik onder de 18 jaar te voorkomen). Het blijft belangrijk dat uitgaan gezellig is voor iedereen. Ook werken Peco en Pamus samen met Halt, zodat zij op feesten zichtbaar zijn. Door de coronacrisis heeft dit stilgelegen. Voorlichtingsavond Carnavalsvereniging Circus Voorst: Carnavalsvereniging Circus Voorst heeft een idee om een voorlichtingsavond te organiseren voor leden en hun ouders. De vereniging heeft ongeveer 90 leden die allemaal onder de 25 jaar oud zijn. Bij carnaval hebben ze gemerkt dat harddrugsgebruik grote gevolgen heeft. Ouders reageren verontrust op het gebruik wat ze ook bespraken met de vereniging. De voorlichtingsavond stond gepland, maar staat door corona “on hold”.

Vetste feest: scholen en Voorst onder de Loep werken aan een gezonde schoolomgeving en aan het vetste feest zonder alcohol. Dit staat stil vanwege Corona. Na het sporten geen alcohol: SV CCW Wilp voert stapsgewijs een Gezonde kantine in. Ze bieden gezonde voeding aan en stimuleren verant woord alcoholgebruik en geen alcoholgebruik door minderjarigen. Belangrijke punten zijn de communicatie met leden en de inkomsten voor de vereniging. Door het uitbreken van het coronavirus en de lockdown staat dit stil. De financiën van sportclubs staan onder druk. Wat is de norm: SJW Peco past namen van hun acties aan zodat blijkt dat alcohol drinken niet de norm is. Daarnaast stimuleert Peco de populariteit van een rolmodel voor 18-plussers dat goed omgaat met alcoholgebruik en sluit met de communicatie hierop aan.

Rookvrije generatie In 2020 hebben veel gesprekken plaatsgevonden over allerlei plekken binnen de gemeente die rookvrij worden: speelveldjes (borden met rookvrij locatie), nieuwe gemeentehuis en alle gemeentelijke gebouwen (gymzalen, Sporthal Jachtlust) Zwembad De Schaeck heeft een groot deel van haar locatie rookvrij gemaakt. Organisaties en verenigingen die het lastig vinden om dit te communiceren aan hun bezoekers willen we passende ondersteuning bieden. Roken op schoolpleinen is vanaf augustus 2020 door de Rijksoverheid verboden.

Streefbeeld 3 De kwaliteit van leven in al onze kernen is goed “Bruisende dorpen”

3.1 In ieder dorp zijn voldoende woningen beschikbaar die passen bij de behoefte van de inwoners

3.2 In ieder dorp is een rijk verenigingsleven en zijn er voldoende mensen die initiatief nemen en helpen

3.3 De kernen en het buitengebied zijn bereikbaar, toegankelijk en veilig

Streefbeeld 3 De preventieve uitdagingen 3.1 In ieder dorp zijn voldoende woningen beschikbaar die passen bij de behoefte van de inwoners We willen dat onze dorpen leefbaar blijven. Jongeren zijn belangrijk voor het verenigingsleven. Het is echter niet altijd duidelijk of jongeren zelf in het dorp willen of kunnen blijven wonen. We willen de woonwensen goed in beeld brengen en het woningaanbod daar zoveel mogelijk bij aan laten sluiten. Het is belangrijk in ieder dorp voldoende woningen te bieden aan starters die er willen blijven wonen. Voor ouderen geldt dit ook. Er zijn te weinig koopwoningen geschikt voor ouderen en ook de noodzakelijke voorzieningen zijn niet altijd aanwezig of op ouderen ingericht. Om flexibel op de woonbehoeften in te kunnen spelen is er ruimte nodig voor kleinschalige initiatieven en eventueel experimentele woonvormen. Ook is intensieve samenwerking nodig tussen inwoners, gemeente en maatschappelijke organisaties zoals woningcorporatie IJsseldal Wonen. 3.2 In ieder dorp is een rijk verenigingsleven en zijn er voldoende mensen die initiatief nemen en helpen Demografische veranderingen leiden onontkoombaar tot een afname van het aantal mensen in de kleine kernen. Met dat gegeven in ons achterhoofd streven we als Voorster samenleving naar een zo bloeiend mogelijk verenigingsleven.

Waar voorzieningen vanwege economische processen langzaam verdwijnen uit dorpen, kunnen er nieuwe initiatieven voor in de plaats komen. Vaak zijn deze nieuwe initiatieven afhankelijk van mensen in het dorp die de kar trekken en er gezamenlijk de schouders onder zetten. In de Voorster samenleving hebben we deze trekkers hard nodig. We koesteren en ondersteunen hen dan ook volop. Omdat het initiatief van kartrekkers en inwoners cruciaal is, is het belangrijk dat de gemeente zoveel mogelijk met hen meedenkt en initiatieven waar mogelijk ondersteunt. De gemeente wil de komende jaren werken aan het financieel en praktisch ondersteunen van initiatiefnemers. Als de gemeente zelf plannen maakt of acties opzet, voelen inwoners zich geïnformeerd en betrokken. Op dit moment staat de groep mensen die de formele posities bekleden, bijvoorbeeld in de besturen, onder druk. Velen van ons willen wel bijdragen door vrijwilligerswerk te doen, maar liever niet structureel en zonder bestuursverantwoordelijkheid te dragen. We kunnen meer inzet van mensen genereren als het haalbaar is voor mensen om bij te dragen aan maatschappelijke initiatieven, verenigingsleven of andere activiteiten in het dorp. We moeten dan wel onze inzet flexibeler kunnen leveren. Dat vereist dat we het vrijwilligerswerk op een nieuwe manier organiseren.

3.3 De kernen en het buitengebied zijn bereikbaar, toegankelijk en veilig Voorzieningen in de dorpen staan onder druk; dat maakt het belang van internet groter. Je kunt boodschappen online bestellen, een vergunning aanvragen bij het digitale loket van de overheid of via internet een kerkdienst bijwonen. Tegelijk raakt het leven steeds minder gebonden aan een fysieke vestigingsplaats. Het buitengebied wordt daardoor interessanter om te wonen en te werken. Dat vraagt om goede digitale verbindingen. Hoogwaardig internet is nodig voor bedrijfjes, studerende kinderen, maar bijvoorbeeld ook voor ICT-toepassingen in de zorg. Fysieke verbindingen zijn net zo belangrijk als digitale. Voorzieningen die buiten de dorpen liggen, zoals winkels, scholen en bepaalde zorgdiensten, moeten goed bereikbaar zijn vanuit alle kernen van de gemeente Voorst. Dat vereist voldoende beschikbaarheid van collectief en openbaar vervoer in onze kernen. Zichtbaarheid van wijkagenten creëert een gevoel van veiligheid in het buitengebied en in de kernen. We streven naar voldoende toezicht en handhaving op het platteland en in alle kernen. Zo voorkomen we veel kleine vormen van criminaliteit en verbeteren we de leefbaarheid.

Streefbeeld 3 Hoe staat preventie ervoor in de Voorster samenleving Aanpak Corona Crisis Tijdens de corona-crisis kwam de samenwerking rondom preventie in een versnelling. Dit om problemen als gevolg van de crisis te voorkomen of sneller te constateren en met oplossingen te komen. De coördinator Maatschappelijke Initiatieven van de gemeente, Voorst onder de Loep, Vrijwilligerscentrale, Mens en Welzijn en Kijk in de Kernen zijn via een Team Samenleving met elkaar verbonden. Dit heeft onder andere geleid tot: Een laagdrempelige verbinding met alle 12 kernen: alle kernen zijn verbonden door 1 a 2 (dorps-) contactpersonen. Hierin zitten ook afgevaardigden vanuit de dorpsbelangenorganisaties, de ouderenbonden en diaconieën van de kerken. Zij hebben een gezamenlijke WhatsApp groep genaamd ‘Coronahulp gemeente Voorst’. Gezamenlijke pagina’s in het Voorster Nieuws. Dit wordt in het voorjaar van 2021 nog steeds doorgezet via de wekelijkse #VoorstVoorElkaar pagina. Initiatieven krijgen via Kijk in de Kernen een podium. In samenwerking met de gemeentelijke communicatieafdeling is er lokale invulling gegeven aan de ‘Aandacht voor Elkaar’ campagne. Dit gebeurde in de maand december 2020. De campagne heeft een succesvolle doorstart gekregen in het voorjaar van 2021.

Tijdens de crisis ontstonden in alle dorpen veel mooie initiatieven waarin mensen naar elkaar omkijken in het kader van “aandacht voor elkaar”. Zoals hulpkaartjes, berenjacht, kaartjes schrijven voor ouderen, puzzeltochten en muzikale optredens in zorgcentra. Binnen de gemeentelijke organisatie was tijdens de eerste lockdown ook het Coördinatieteam actief, gestart vanuit het vakgebied WMO. Er vonden belrondes plaats om inwoners te vragen hoe het met ze gaat. Inwoners waardeerden dit. Ondanks de pogingen van Voorst onder de Loep om juist in deze situatie binnen het sociaal domein integraal samen te werken en met de samenleving te kijken naar praktische en snelle oplossingen, lukte het niet om meer vakgebieden te betrekken. Zij verzorgden via hun eigen kanalen de terugkoppeling en de communicatie. Het coördinatieteam is inmiddels gestopt. Naast het Coördinatieteam ontstond een Corona Denktank. Zij beantwoorden vragen van ondernemers en inwoners over de coronamaatregelen. De Denktank is voorjaar 2021 nog steeds actief. Integrale samenwerking Er is steeds meer afstemming tussen fysiek en sociaal domein binnen de gemeente over woningbouw, wonen en zorg en beschermd wonen. Dit draagt bij aan gezamenlijke visie en een verduidelijking van de opgave.

Platform ruimte: in het fysiek domein hanteert de gemeente sinds 2019 een integrale aanpak richting initiatiefnemers, zodat inwoners weten waar ze aan toe zijn. Het Sociaal domein is hier bij betrokken en onderzoekt hoe dit vorm te geven.