Document · PDF

Bestemmingsplan - bijlage 9 toelichting (2021-32190)

gemeenteraad 12 juli 2021, gemeente VoorstBij agendapunt: Bestemmingsplan De Vier Erven, Twello22.122 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

RAAP-RAPPORT 4310

Drie plangebieden in Twello; Troelstralaan, Abraham Kuyperstraat en Frans Halsstraat te Twello Gemeente Voorst Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)

Drie plangebieden in Twello; Troelstralaan, Abraham Kuypers traat en Frans Halsstraat te Twello, gemeente Voorst ; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)

Colofon Titel: Drie plangebieden in Twello; Troelstralaan, Abraham Kuyperstraat en Frans Halsstraat te Twello, gemeente Voorst; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) Versie: 04-02-2020 Auteur: T.E. Porreij-Lyklema MA Projectcode: VOTY Bestandsnaam: RAAPrap_4310_VOTY_20200204 Autorisatie: dr. N.W. Willemse

ISSN: 0925-6229

RAAP Leeuwenveldseweg 5b

Telefoon: 0294-491 500

1382 LV Weesp

E-mail: raap@raap.nl

Postbus 5069

Website: www.raap.nl

1380 GB Weesp © RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V., 2020 RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit het gebruik van de resultaten van dit onderzoek of de toepassing van de adviezen.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[2]

Samenvatting In opdracht van de gemeente Voorst heeft RAAP in december 2019 en januari 2020 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inve ntariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd voor drie plangebieden in Twello; Troelstralaan, Abraham Kuyperstraat en Frans Halsstraat, in de gemeente Voorst (figuur 1; de gebouwen aan de Troelstralaan en Abraham Kuyperstraat zijn inmiddels gesloopt). Het onderzoek vond plaats in het kader van een nieuw bestemmingsplan. Op de gemeentelijke archeologische verwachtings- en beleidskaart hebben de plangebieden een lage archeologische verwachting. De boorresultaten hebben echter een ander landschap blootgelegd dan de verwachte (lage) dekzandwelvingen ter plaatse. Dat beteken t dat het verwachtingsmodel moet worden bijgesteld, in dit geval is er sprake van een hogere specifieke verwachtin g: Plangebied Troelstralaan is gelegen op de overgang (flank) van een zandkopje -/welving in het oosten naar een (beek-)dal in het westen opgevuld met meerdere humeuze, (grotendeels) stevige, zandig kleiige beekafzettingen. Deze kleiige beekafzettingen zijn eveneens aanwezig in plangebied Abraham Kuypersstraat. Daar is de onderste laag sterk humeus en zijn in boring 6 enkele kleine fragmenten houtskool aangetroffen. In boringen 7 en 16 zijn enkele kleine puinspikkels/gebakken klei opgeboord.

De kleiopvulling is hoogstwaarschijnlijk van pre-IJssel ouderdom. In dit stadium van onderzoek is dit echter nog niet helemaal duidelijk. Hiervoor is een datering van de kleiopvulling noodzakelijk. Eveneens is niet duidelijk of er al dan niet (een) archeologische vindplaa ts(en) aanwezig is/zijn. De plangebieden bevinden zich in een landschappelijke setting die (vooral) in de steentijd bewoningslocaties vormden. De landschappelijke setting is vergelijkbaar met (het natte deel van) vindplaats ‘de Schaker’ aan de oostzijde van Twello. Eveneens heeft het overeenkomsten met de landschappelijke setting van vindplaatsen langs het Berkelsysteem in de Ooyerhoek te Zutphen (Verneau & Peeters, 2000). Plangebied Frans Halsstraat ligt op (de flank van) een dekzandrug. De top is verstoo rd echter is nog wel een BC-horizont aanwezig. Relatief diepere archeologische sporen kunnen nog geheel intact aanwezig zijn. Naar verwachting is wel een deel van de westelijke zone van het plangebied verstoord vanwege voormalige bebouwing. Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat de plangebieden waarschijnlijk gelegen zijn binnen een kleinschalige setting van natte en droge landschappen die vooral uit de midden steentijd in het gebied veel bewoningslocaties heeft opgeleverd.

Het voorkomen va n een humeuze kleiopvulling maakt de locatie in potentie waardevol omdat hierin bijzondere archeologische resten kunnen worden aangetroffen die op de zandbodems allang zijn vergaan. De bodem in alle plangebieden is nog dermate intact dat mogelijk aanwezige archeologische resten in dit stadium van archeologisch onderzoek niet kunnen worden uitgesloten. Het is dus mogelijk dat archeologische resten door de voorgenomen bodemingrepen worden bedreigd. Daarom wordt geadviseerd om de plannen zodanig aan te passen dat verstoring wordt voorkomen. Indien planaanpassing niet mogelijk is, wordt aanbevolen in het kader van de bestaande planvorming de onderstaande vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) te nemen.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[3]

Om vast te stellen of de kleiopvulling daadwerkelijk van pre-IJssel ouderdom is, en mogelijk (Pre) Boreaal of Atlantisch van ouderdom, kunnen uit het kleiprofiel monsters worden verzameld voor een quick-scan van het fossiele stuifmeel. Vooral de sterk humeuze en ietwat venige afzettin gen lenen zich daar goed voor. Om vast te kunnen stellen of er al dan niet archeologische resten op de flanken en in de terreinlaagte aanwezig zijn wordt vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van proefsleuven, waarbij tevens speciale aandacht moet zijn voor de mogelijke aanwezigheid van steentijd- en zogenaamde vuursteenvindplaatsen. Dergelijke archeologische resten zijn niet tot nauwelijks systematisch op te sporen door het inbouwen van een tussenstap met extra boringen. Ook voor plangebied Frans Halsstraat wordt geadviseerd middels een proefsleuvenonderzoek vast te stellen of er al dan niet archeologische resten aanwezig zijn. Een proefsleuvenonderzoek dient plaats te vinden op basis van een door de bevoegde overheid goedgekeurd Programma van Eisen (PvE). Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid , de gemeente Voorst, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[4]

Inhoud Samenvatting ...................................................................................................................................... 3 Inhoud................................................................................................................................................. 5 1 Inleiding ........................................................................................................................................... 6 1.1 Kader .................................................................................................................................................. 6 1.2 Administratieve gegevens ....................................................................................................................10 1.3 Doel- en vraagstelling .........................................................................................................................10

2 Bureauonderzoek ........................................................................................................................... 12 2.1 Methode .............................................................................................................................................12 2.2 Aardkundige situatie ...........................................................................................................................13 2.3 Archeologische gegevens ....................................................................................................................20 2.4 Historische situatie .............................................................................................................................24 2.5 Huidige situatie ...................................................................................................................................32 2.6 Toekomstige situatie ...........................................................................................................................35 2.7 Gespecificeerde archeologische verwachting .......................................................................................35

3 Veldonderzoek ............................................................................................................................... 38 3.1 Methode .............................................................................................................................................38 3.2 Resultaten ..........................................................................................................................................38

4 Conclusies en advies ...................................................................................................................... 49 4.1 Conclusie ...........................................................................................................................................49 4.2 Advies ................................................................................................................................................49 4.3 Tot slot ...............................................................................................................................................50

Literatuur .......................................................................................................................................... 51 Overzicht van figuren, tabellen en bijlagen ......................................................................................... 53

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[5]

1 Inleiding 1.1 Kader Aanleiding In opdracht van de gemeente Voorst heeft RAAP in december 2019 en januari 2020 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd voor drie plangebieden in Twello; Troelstralaan, Abraham Kuyperstraat en Frans Halsstraat, in de gemeente Voorst (figuur 1; de gebouwen aan de Troelstralaan en Abraham Kuyperstraat zijn inmiddels gesloopt). Het onderzoek vond plaats in het kader van een nieuw bestemmingsplan. Juridisch en beleidskader Het uitgangspunt voor dit onderzoek wordt gevormd door het wettelijk en beleidsmatig kader voor de ruimtelijke ordening en monumentenzorg. De gemeente is de bevoegde overheid die een besluit zal nemen over hoe om te gaan met de eventueel aanwezige archeologische waarden. Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Voorst (figuur 2) liggen de plangebieden in AWVcategorie 7; een zone met een lage archeologische verwachting . Het beleid voor deze categorie schrijft 2

voor dat er bij bodemingrepen groter dan 2500 m en dieper dan 30 cm -mv een archeologisch onderzoek dient te worden uitgevoerd. Deze voorschriften zijn verankerd in het bestemmingsplan Twello Zuidwest (NL.IMRO.0285.171018-VS00). De omvang van de bodemingrepen (nieuwbouw) is in huidig planstadium nog niet bekend. Er wordt vanuit gegaan dat de verstoringsgraad groter is dan de vrijstellingsgrenzen. Een archeologische onderbouwing met betrekking tot de eventuele aanwezigheid van archeologische waarden is daarom verplicht conform het vigerend beleid. Kwaliteitsborging De werkzaamheden zijn uitgevoerd onder certificaat BRL4000, conform artikel 5.4 van de Erfgoedwet. Het onderzoek is uitgevoerd volgens de normen van de archeologische beroepsgroep. De Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.1), beheerd door de Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB; www.sikb.nl), is door de minister aangewezen als norm. RAAP is gecertificeerd voor de protocollen 4001 Programma van Eisen, 4002 Bureauonderzoek, 4003 Inventariserend veldonderzoek (landbodems), onderdelen proefsleuven en overig, 4004 Opgraven (landbodems) en 4006 Specialistisch onderzoek. Zie bijlage 1 voor de dateringen van de in dit rapport genoemde archeologische perioden.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[6]

Figuur 1. Aanduidingen van de drie plangebieden. Inzet: ligging in Nederland (ster).

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[7]

Figuur 2. De plangebieden (blauw omlijnd) geprojecteerd op de gemeentelijke beleidskaart.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[8]

Figuur 3. Legenda van de gemeentelijke beleidskaart.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[9]

1.2 Administratieve gegevens Type onderzoek

Bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)

Opdrachtgever

gemeente Voorst

Bevoegde overheid

gemeente

Plaats

Twello

Gemeente

Voorst

Provincie

Gelderland

RD-centrumcoördinaten (X/Y)

Toponiem Kadastrale gegevens

Oppervlakte plangebied

Troelstralaan: 204.212 / 471.658

Abraham Kuyperstraat: 204.008 / 471.761

Frans Halsstraat: 203.214 / 472.262

Troelstralaan 3, Abraham Kuyperstraat 3 en Frans Halsstraat 9 -

Troelstralaan: Twello B 6219, 9454 (ged.)

Abraham Kuyperstraat: Twello B 8807

Frans Halsstraat: Twello B 4536, 7294 en 9012 (ged.)

Totaal circa 1,5 hectare -

Troelstralaan: 6.206 m 2

Abraham Kuyperstraat: 5.218 m 2

Frans Halsstraat: 3.871 m 2

Afbakening onderzoeksgebied

Tijdens onderhavig onderzoek zijn de plangebieden inclusief een zone van 200 m rondom onderzocht.

Onderzoeksperiode

december 2019 en januari 2020

Uitvoerder

RAAP regio Oost te Zutphen

Projectleider

T.E. Porreij-Lyklema MA

Projectmedewerkers

E.M. Witmer MA

RAAP-projectcode

VOTY

ARCHIS-onderzoeksmeldingsnummer

4757482100

Beheer en plaats documentatie

RAAP regio Oost te Zutphen

Tabel 1. Administratieve gegevens.

1.3 Doel- en vraagstelling De doelstelling van het archeologisch vooronderzoek is het vaststellen van de archeologische waarde van het terrein, dan wel de archeologische vindplaats. Op de eerste plaats wordt door het uitvoeren van een bronnenonderzoek (bureauonderzoek) informatie verzameld over bekende aardkundige (bodem, geomorfologie, geologie) en archeologische gegevens teneinde een gespecificeerde archeologische verwachting op te stellen met betrekking tot eventueel aanwezige archeologische resten . De gegevens uit het bureauonderzoek zijn daarna gecontroleerd in het veld door middel van een verkennend booronderzoek. Voor beide stappen zijn de volgende onderzoeksvragen geformuleerd: 

Hoe ziet de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw van het plangebied eruit?

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[10]



Welke gegevens met betrekking tot archeologische complexen in en rond het plangebied zijn reeds bekend?



Wat was het historisch landgebruik van het plangebied en wat is het landgebruik nu en wat is de invloed daarvan op de (verwachte) archeologie en (bodem)gaafheid?



Wat is de gespecificeerde verwachting ten aanzien van nog onbekende archeologische resten in het gebied? En wat zijn hiervan de prospectiekenmerken?



Komt de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw in het plangebied overeen met hetgeen op basis van het bureauonderzoek verwacht werd?



Dient op basis van de resultaten van het veldonderzoek de gespecificeerde archeologisch e verwachting te worden bijgesteld?



Waar en op welke diepte bevinden zich de archeologisch interessante lagen?



Is de bodemopbouw in het plangebied zodanig (intact) dat archeologisch vervolgonderzoek zinvol is?



Zijn er aanwijzingen voor (grotere) archeologische nederzettingen?



Kan het archeologisch relevante niveau gewaardeerd worden? Zo ja, wat is de waardering en zo nee, welke informatie is nodig om tot een waardering te komen?

Algemeen 

Wat is de invloed van de toekomstige inrichting op eventuele archeolo gische resten?



Op welke wijze kan bij de planvorming met archeologische resten worden omgegaan?



Met de inzet van welke zoekmethoden kunnen de verwachte archeologische resten systematisch opgespoord worden (zoeksleuven, booronderzoek, veldkartering, geofysi sch etc.)?

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[11]

2 Bureauonderzoek 2.1 Methode Het bureauonderzoek dient ervoor om - op basis van verschillende bronnen - inzicht te krijgen in de genese van het landschap, de bodemopbouw en de sporen die het menselijk gebruik in de loop van de tijd heeft achtergelaten. Met behulp van deze gegevens wordt een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Naast de conform de KNA verplichte bronnen is door de gebiedsexperts van RAAP een beredeneerde keuze gemaakt uit betrouwbare bronnen die voor de archeologische verwachting relevante informatie bevatten (zie bijlage 2 voor de motivering). Daarvoor is gebruik gemaakt van de landelijk en voor RAAP digitaal beschikbare archieven. Voor de beschrijving van de historische situatie is gebruik gemaakt van hiervoor relevante informatiedragers. Voor de actuele metadata van de verzamelde gegevens (gemeente, plaats, etc.) wordt verwezen naar het van toepassing zijnde data -archief.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[12]

2.2 Aardkundige situatie Geologische kaart (Weerts e.a., 2006)

Plangebied Frans Halsstraat ligt in een zone met afzettingen van de Formatie van Boxtel met een dek van het Laagpakket van Wierden: fluvioperiglaciale afzettingen (leem en zand) met een zanddek (code Bx6); De twee zuidelijke plangebieden liggen in een zone met afzettingen van de Formatie van Echteld/Formatie van Nieuwkoop op de Formatie van Boxtel: rivierklei- en zand met inschakelingen van veen op zand (code Ec4). Op de paleogeografische kaart van omstreeks 1575 van de RCE 1 (figuur 7) ligt plangebied Frans Halsstraat in een zandgebied. Plangebied Troelstralaan ligt in een ingedijkt overstromingsgebied. Plangebied Abraham Kuyperstraat ligt op de overgang van deze gebieden.

Geomorfologische situatie (Koomen & Maas, 2004)

Niet bekend. De plangebieden liggen in een zone die vanwege bebouwing niet is gekarteerd.

Ouderdom geomorfologische structuur

Dekzand: Laat-Pleistoceen. Een eventueel aanwezig oud bouwlanddek heeft een datering in de nieuwe tijd (en mogelijk nog de late middeleeuwen).

Bodemkundige situatie

Op de bodemkaart van Nederland (1:50.000) ligt het plangebied binnen de bebouwde kom en is daarom niet gekarteerd. Op de gemeentelijke aardkundige kaart (figuur 4; Keunen e.a. 2017) liggen de twee zuidelijke plangebieden binnen een zone met lage dekzandwelvingen (code 9), het noorden van dit plangebied staat aangegeven als verstoord. Plangebied Frans Halsstraat ligt in een zone met een kleibedekte dekzandvlakte (code 15). Op de zanddieptekaart (Cohen 2010) liggen de plangebieden in een zone met dekzand op pleistoceen rivierzand. Het pleistocene zand bevindt zich tussen 1 tot 2 m -mv (mogelijk pas vanaf 2 m -mv). Op het AHN zijn geen opvallende reliëfstructuren zichtbaar (figuur 8 en figuur 9). Wel lijken de gebieden direct rondom de (gesloopte)bebouwing opgehoogd. De ondergrond staat op Vergraven Gronden aangegeven als zijnde verstoord/vergraven vanwege bebouwing. De exacte omvang en diepte hiervan zijn niet bekend.

Verwachte diepteligging van archeologisch relevante lagen

Vanaf maaiveld en/of onder esdek (indien aanwezig).

Tabel 2. Overzicht van geologische, geomorfologische en bodemkundige kenmerken van het plangebied en de directe omgeving.

http://services.rce.geovoorziening.nl

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[13]

Figuur 4. De plangebieden geprojecteerd op de gemeentelijke aardkundige kaart.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[14]

Figuur 5. Legenda gemeentelijke aardkundige kaart.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[15]

Figuur 6. De drie plangebied geprojecteerd op de Nederlandse geolo gische overzichtskaart.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[16]

Figuur 7. De drie plangebied geprojecteerd op de paleogeografische kaart van omstreeks 1575 van de RCE 2 (groen: ingedijkt overstromingsgebied; donkergroen: nat beekdal; geel: zandgebied; blauwe lijn: water ).

services.rce.geovoorziening.nl

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[17]

Figuur 8. Plangebied Frans Halsstraat geprojecteerd op het AHN3.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[18]

Figuur 9. De twee zuidelijke plangebieden geprojecteerd op het AHN3.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[19]

2.3 Archeologische gegevens Gemeentelijk archeologiebeleid Bestemmingsplan

Bestemmingsplan Twello Zuidwest (NL.IMRO.0285.171018-VS00). Dubbelbestemming ‘waarde-archeologie 1’; zones met een lage of onbekende archeologische verwachting. Onderzoeksplicht bij ingrepen > 2500 m 2 en dieper dan 30 cm –mv.

Gemeentelijke archeologische verwachtingskaart

Laag. Het noorden van plangebied Frans Halsstraat staat aangegeven als verstoord. Dit betreft de voormalige stortplaats (Keunen e.a. 2017).

Gemeentelijke archeologische beleidskaart

AV-categorie 7: zone met een lage archeologische verwachting. Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm-Mv en groter dan 2500 vierkante meter vroegtijdig waardestellend archeologisch vooronderzoek (IVO) conform gemeentelijke richtlijn.

Tabel 3. Overzicht van het geldende archeologiebeleid en achterliggende verwachtingskaart.

Bekende archeologische gegevens Binnen 200 m van het plangebied zijn geen AMK-terreinen aanwezig. Eveneens staan binnen deze afstand geen archeologische complexen, grondsporen en/of vondsten geregistreerd in Arch is3. Op de gemeentelijke cultuurhistorische waardenkaart staat het plangebied afgebeeld als een zone zonder waardering (bebouwd; Keunen e.a. 2015). Op de cultuurhistorische bronnenkaart ligt het plangebied Frans Halsstraat binnen een molenbiotoop (400m). Eerder in de omgeving uitgevoerd onderzoek volgens ARCHIS3 In de directe omgeving van de plangebieden zijn diverse archeologische onderzoeken uitgevoerd (figuur 11 en figuur 12). Deze onderzoeken staan kort omschreven in tabel 4. Circa 500 m (en meer) ten oosten en noordoosten van plangebied Troelstralaan is een proefsleuvenonderzoek en opgraving uitgevoerd op vindplaats ‘de Schaker’ (Meurkens, 2014 & de Wit, 2012), waar graven en bewoningssporen uit het laat-neolithicum tot en met de romeinse tijd zijn aangetroffen. De grafheuvel en crematiegraven bevonden zich op een kleine dekzandkop die als markante locatie boven het omringende landschap uitstak. Ook in het lager gelegen deel zijn sporen (waterkuilen) aangetroffen.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[20]

Figuur 10. De plangebieden geprojecteerd op de gemeentelijke verwachtingskaart.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[21]

Zaakidentificatienummer

Resultaat/advies

Opmerking

2060780100

bureau- en karterend booronderzoek. Alleen archeologische indicatoren uit de Nieuwe tijd aangetroffen in opgebrachte en geroerde grond. Wel een esdek aanwezig op het dekzand. Geen vervolgonderzoek aanbevolen.

Ringenier 2003

2154498100

bureau-en booronderzoek. AC-profiel aanwezig. Geen relevante archeologische indicatoren aangetroffen. Geen vervolgonderzoek geadviseerd.

Van Straten 2007

2188704100

bureauonderzoek; geen rapportage beschikbaar

2212614100

bureau- en inventariserend veldonderzoek. Grootschalige bodemverstoringen aanwezig. Geen bodemvorming en geen archeologische indicatoren aangetroffen. Geen vervolgonderzoek geadviseerd.

Kastelein 2008

2240535100

booronderzoek; bodem is verstoord tot minimaal in de BC-horizont (boringen 1 en 2). In de overige boringen is de bodem verstoord tot in de Chorizont. Geen vervolgonderzoek geadviseerd.

Nijdam 2009

4013155100

bureau- en verkennend booronderzoek. Bodem is verstoord. Fluvioperiglaciale afzettingen aanwezig. Sprake van lage archeologische verwachting. Geen vervolgonderzoek geadviseerd.

Verboom-Jansen 2016

4568874100

archeologische inspectie; dekzandrug / dekzandwelvingen aanwezig. Oud dekzand (leemrijk) op 160 cm –mv, daarboven ligt jong dekzand (leemarm). Geen bodemvorming tussen beide pakketten; er heeft een erosiefase plaatsgevonden. Wel bodemvorming in Jong Dekzand. Tevens veel verstoringen aanwezig. Geen plaggendek aanwezig. Waarschijnlijk wel egalisatie en ophoging. Geen aanwijzingen voor aanwezigheid archeologische vindplaats. Geen vervolgonderzoek geadviseerd.

ten Broeke 2019a

4581525100

archeologische inspectie. Bodem bestaat uit dekzandwelvingen. Vanaf ca 110 cm –mv leemrijk oud dekzand. Geen begraven bodem aanwezig op overgang jong- en oud dekzand. In top Jonge dekzand is op enkele locaties restanten van een natte veldpodzol aanwezig (natte humuspodzol). Grote delen van plangebied is verstoord. Er is geen plaggendek aanwezig. Geen in situ archeologische indicatoren en sporen aangetroffen. Wel stortvondsten uit de nieuwe tijd (18 e -20 e eeuw). Geen vervolgonderzoek geadviseerd.

ten Broeke 2019c

4595733100

archeologische inspectie. Bodem bestaan uit dekzandrug/dekzandwelvingen. Vanaf ca 120 cm – mv leemrijk oud dekzand. Geen begraven bodem aanwezig op overgang jong- en oud dekzand. In top Jonge dekzand is een droge humuspodzol aanwezig, kenmerkend voor hoger gelegen delen van het landschap (dekzandrug). Geen plaggendek aanwezig. Geen archeologische indicatoren aangetroffen tijdens de inspectie, wel stortvondsten

ten Broeke 2019b

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[22]

uit de nieuwe tijd (18 e -20 e eeuw). Geen vervolgonderzoek geadviseerd. Tabel 4. Overzicht van eerder archeologisch onderzoek in en rond het plangebied.

Figuur 11. Plangebied Frans Halsstraat met in de omgeving uitgevoerde archeologische onderzoeken (Archis3) .

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[23]

Figuur 12. De twee zuidelijke plangebieden met in de omgeving uitgevoerde archeologische onderzoeken (Archis3).

Bekende archeologische gegevens uit andere bronnen Gegevens van amateurarcheologen zijn opgenomen in bestaand gemee ntelijk kaartmateriaal en Archis3.

2.4 Historische situatie Op basis van historische kaarten kan inzicht worden verkregen in de het historisch gebrui k van een gebied van na de late middeleeuwen tot begin 20e eeuw. In die periode was men veel meer dan nu gebonden aan de (on)mogelijkheden die het natuurlijke landschap bood voor bewoning en andere vormen van landgebruik. Het historisch gebruik zegt daarmee iets over de archeologische potentie van

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[24]

het gebied. Daarnaast kan het informatie leveren over eventuele bodemverstoringen die in het verleden hebben plaats gevonden. Binnen 200 m afstand van het plangebied zijn geen rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, MIP-objecten en/of overige bouwhistorische waarden aanwezig. De plangebieden vallen net buiten het kaartbeeld van de Hottingerkaart. Op de kadastrale minuut van 1832 (figuur 13) is te zien dat alle plangebied onbebouwd zijn. Het noorden van plangebied Frans Halsstraat bestaat uit bouwland, in het centrale deel is bos aanwezig en in de zuidoosthoek heide. De Abraham Kuyperstraat bestaat vrijwel geheel uit weiland, terwijl de Troelstralaan uit b os (westen) en bouwland (oosten) bestaat. In alle plangebieden zijn diverse perceelsgrenzen aanwezig. Op de topografische kaarten uit 1850, 1900 en 1950 (figuur 14 en figuur 15) is te zien dat de plangebieden onbebouwd zijn, maar wel rijk zijn aan diverse perceelgrenzen (sloten?). Door de Frans Halsstraat heeft in circa noordwest-zuidoostelijke richting een weg gelegen. In 1966 is in het zuidwesten van plangebied Frans Halsstraat bebouwing aanwezig. In 1976 zijn plangebieden Troelstralaan en Abraham Kuypersstraat bebouwd. De bebouwing is recentelijk gesloopt.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[25]

Figuur 13. De drie plangebieden geprojecteerd op de kadastrale minuut uit 1832 (HisGis).

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[26]

Figuur 14. De drie plangebieden (blauw omlijnd) geprojecteerd op de topografische kaart van 1850.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[27]

Figuur 15. Plangebied Frans Halsstraat (linkerzijde) en plangebieden Troelstralaan en Abraham Kuypersstraat (rechterzijde) op divers historisch-topografisch kaartmateriaal.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[28]

Tweede wereldoorlog Voor informatie over de tweede wereldoorlog binnen en in de directe omgeving van de plangebied en is gebruik gemaakt van de rapportage van het historisch vooronderzoek naar de aanwezigheid van conventionele explosieven ter plaatse van het gehele grondgebied van de gemeente Voorst (de Cock, 2017). Op de overzichtskaart ‘probleeminventarisatie – luchtfoto interpretatie’ die in dit rapport staat afgebeeld staat ter plekke van plangebied Frans Halsstraat een Duitse stelling en bomkrater afgebeeld (figuur 16 en figuur 17). Bij de twee zuidelijke plangebieden staan geen bijzonderheden aangegeven. In dit rapport staat aangegeven dat in de vuilstort in het noordelijke deel van het plangebied in de oorlog een groot aantal fosforbommen is gedumpt (hoek Frans Halsstraat/Nieuwe Veldjes; 6105-049b). In opdracht van de gemeente is het terrein (de vroegere mormonenkolk, ter hoogte van Nieuwe Veldjes) in 2009 geruimd en vrijgegeven (code 6105-049b). De locatie van de munitiedump is tot 2 m-mv vrijgegeven evenals het naastgelegen deel van het terrein die tot dezelfde diepte is ontgraven. In de rest van het onderzoeksgebied heeft alleen detectie plaatsgevonden (code 6105 -057). Bij de twee zuidelijk gelegen plangebieden zijn op de ‘luchtfoto interpretatie’ geen bijzonderheden aangegeven.

Wel is op de ‘overzichtskaart archiefstukken’ in de directe nabijheid van plangebied Troelstralaan de code 3402.2-072 aangegeven. Deze code staat vele malen verspreid over de kaart afgebeeld en houdt verband met diverse beschietingen, met name in de omgeving van ’t Holthuis en ten oosten daarvan.

Figuur 16. Uitsnede van de overzichtskaart probleeminventarisatie – luchtfoto interpretatie met in blauw omlijnd de globale ligging van de drie plangebieden (groen kruis: Duitse stelling; rood rondje: bomkrater).

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[29]

Figuur 17. Plangebied Frans Halsstraat (blauw omlijnd) geprojecteerd op een RAF-luchtfoto van 15 maart 1945 (RAF aerial photographs, Wageningen University). Ten noordoosten van het plangebied is een bomkrater te zien (rood omlijnd).

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[30]

Figuur 18. Overzichtskaart archiefstukken met in blauw omlijnde cirkels de globale ligging van de drie plangebieden.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[31]

2.5 Huidige situatie Aan de hand van actuele gegevens van recente luchtfoto’s, Google Street View, locatiebezoek en navraag bij de opdrachtgever zijn de onderstaande zaken over de huidige situatie te melden. Huidig grondgebruik

braakliggend, gras en enkele bomen en struiken.

Hoogteligging maaiveld

Frans Halsstraat: tussen ca. 5.6 - 6.1 m +NAP Abraham Kuyperstraat: tussen ca. 5.2 en 5.6 m +NAP Troelstralaan: tussen ca. 5.3 en 5.6 m +NAP

Grondwatertrap of -stand

Milieutechnische condities

Er hebben al diverse bodemonderzoeken plaatsgevonden binnen de plangebieden. Een deel is gesaneerd. In het noorden van plangebied Frans Halsstraat ligt een voormalige stortplaats. Terplekke zijn geen boringen gezet.

Aanwezige constructies (funderingen, kelders e.d.)

Funderingen aanwezig, vrijwel geen onderkeldering.

Locatie en diepte van kabels/leidingen

Zie figuur 19 en figuur 20. Exacte omvang en diepte van kabelssleuven is niet bekend.

Tabel 5. Overzicht van de huidige situatie van het plangebied.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[32]

Figuur 19. Recente luchtfoto van het plangebied aan de Frans Halsstraat.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[33]

Figuur 20. Recente luchtfoto van de twee zuidelijke plangebieden.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[34]

2.6 Toekomstige situatie Uit navraag bij de opdrachtgever is het volgende gebleken over de toekomstige situatie: Aard

nieuwbouw

Omvang en diepte

onbekend in huidig planstadium

Invloed op maaiveld en grondwater

nog niet bekend.

Toekomstig gebruik

wonen

Toekomstige gebruiker

particulier

Tabel 6. De toekomstige situatie.

2.7 Gespecificeerde archeologische verwachting Op basis van de tijdens het bureauonderzoek verzamelde gegevens is een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Deze geeft inzicht in de aard en de ouderdom (inclusief omvang en uiterlijke kenmerken), (diepte)ligging, en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten. Aard en ouderdom Het verspreidingspatroon van archeologische vindplaatsen is voor een groot deel gerelateerd aan de fysieke eisen die de mens stelde aan de leef- en woonomgeving. Het meest markant zijn de verschillen tussen jager-verzamelaars enerzijds en landbouwers anderzijds. Jager-verzamelaars In de steentijd (paleolithicum t/m neolithicum) leefden de mensen voornamelijk van de jacht, visvangst en het verzamelen van eetbare planten en vruchten. Deze zogenaamde jager -verzamelaars trokken door het landschap en verbleven alleen tijdelijk op een plek. Uit een ruimtelijke analyse blijkt dat hun kampementen in vrijwel alle gevallen waren gesitueerd op de overgang van nat naar droog. Nabij dergelijke gradiëntzones waren namelijk de meeste voedselbronnen voorhanden en was (drink)water bereikbaar. De plangebieden liggen in een zone met lage dekzandwelvingen, al dan niet afgedekt door een kleidek. Het betreffen naar verwachting lager gelegen delen van het dekzandgebied.

Zodoende waren deze locaties in de periode van jager-verzamelaars minder geschikt geacht voor bewoning. Eventueel kunnen resten van kleine jachtkampementen binnen de plangebieden worden verwacht. Deze vindplaatsen kenmerken zich door een (oppervlakkige) spreiding van vuurstenen w erktuigen en afval. Landbouwers Met de introductie van de landbouw (vanaf het neolithicum) werd de mate waarin gronden geschikt waren om te beakkeren een steeds belangrijker factor in de locatiekeuze van de mens en. De eerste akkergronden werden aangelegd op de van nature vruchtbaarste gronden. Bovendien moesten de gronden goed ontwaterd zijn. Het plangebied kenmerkt zich door de ligging in een zone met dekzandwelvingen, al dan niet afgedekt door een kleidek. Naar verwachting is geen plaggendek aanwezig. A rcheologische resten uit de

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[35]

bronstijd tot en met middeleeuwen kunnen worden verwacht, echter ligt het gebied relatief laag. Hierbij moet worden gedacht aan resten van huisplaatsen en bijbehorende erven. Dergelijke vindplaatsen zijn over het algemeen 500-2.000 m2 in omvang en kenmerken zich door strooiing van archeologische indicatoren en de aanwezigheid van een sporenniveau. Tevens kunnen archeologische resten van grafvelden worden verwacht en resten die verband houden met agrarische activiteiten (perceelsgreppels, waterputten, waterkuilen e.d.). Op basis van historisch kaartmateriaal zijn er geen aanwijzingen dat het plangebied in de nieuwe tijd bebouwd is geweest. Wel kunnen sporen van landbouwactiviteiten worden verwacht binnen het plangebied. (Diepte)ligging Vanaf maaiveld. Fysieke kwaliteit Een groot deel van het plangebied is naar verwachting verstoord vanwege voormalige bebouwing. De (voormalige) bebouwing is vrijwel niet onderkelderd geweest. Wel zijn funderingen/funderingsresten aanwezig. Het noorden van plangebied Frans Halsstraat is in gebruikt geweest als stortplaats. Tevens liggen binnen de plangebieden diverse kabels en leidingen die de ondergrond tot onbekende diepte en omvang hebben verstoord. Waarschijnlijk is geen plaggendek aanwezig, waardoor mogelijk sprake zal zijn van een slechte conservering.

Overzicht De archeologische verwachting en de verschillende deelaspecten daarvan, zoals hiervoor beschre ven, zijn samengevat in tabel 7. Daarnaast zijn de prospectiekenmerken met betrekk ing tot de verwachte archeologische resten in figuur 21 schematisch verbeeld. Archeologische periode

Complextype

Omvang

Kenmerken

Diepteligging

Gaafheid

Steentijd

jachtkampementen

<200 m 2

Strooiing van vuursteen

In B- en Chorizont van dekzand

Onbekend

Bronstijdmiddeleeuwen

Bewoning en graven

Huisplaatsen: 500-2000 m 2

Vondststrooiing en aanwezigheid sporenniveau

In B- en Chorizont van dekzand

Onbekend

Late middeleeuwennieuwe tijd

Agrarische activiteiten

n.v.t.

Aanwezigheid van spoorniveau

In B- en Chorizont van dekzand

Onbekend

Tabel 7. Samenvatting van de gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[36]

Figuur 21. Diagram voor archeologische vondst - en spoorcomplexen. Rode kader: aanduiding van de situatie in het plangebied.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[37]

3 Veldonderzoek 3.1 Methode Het inventariserend veldonderzoek (IVO) bestond uit een verkennend booronderzoek. De gevolgde onderzoeksmethode voor het veldwerk is bepaald op basis van de resultaten van het bureauonderzoek. Het doel van het veldonderzoek was het controleren van de verzamelde aardkundige gegevens en gegevens over bodemverstoringen. De veldmethode is niet geschikt voor het systematisch opsporen van de verwachte archeologische resten. Wel is het opgeboorde materiaal in het veld door middel van verbrokkeling en versnijding gecontroleerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren (zoals houtskool, vuursteen, aardewerk, metaal, bot, verbrande leem en fosfaatvlekken). Het veldonderzoek is uitgevoerd op 13 december 2019. In totaal zijn 17 boringen verricht, verdeeld over drie plangebieden. In plangebied Abraham Kuyperstraat zijn 7 boringen gezet (waarvan twee controleboringen). In de overige plangebieden elk een vijftal. De boringen zi jn verspreid over de plangebied geplaatst, hierbij rekening houdend met de huidige en voormalige terreininrichting (gebouwen en bomen/struiken) en aanwezige kabels en leidingen. Er is geboord tot maximaal 200 cm -mv met een Edelmanboor (7 cm) en een gutsboor (3 cm).

De boringen zijn tijdens het veldwerk lithologisch conform NEN 5104 (Nederlands Normalisatie -instituut, 1989) digitaal beschreven in het boorbeschrijvingssyste em van RAAP (Deborah3; zie bijlage 3) en met behulp van de GPS ingemeten. Van alle boringen is de hoogte bepaald met behulp van het AHN.

3.2 Resultaten 3.2.1

Veldwaarnemingen

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[38]

Figuur 22. Impressie van de plangebieden en werkzaamheden (Boven: Abraham Kuypersstraat; foto genomen vanuit het noordwesten. Linksonder Troelstralaan; foto genomen vanuit het noordwesten. Rechtsonder Frans Halsstraat met E.M. Witmer; foto genomen vanuit het zuidoosten).

3.2.2

Geologie en bodem

Deelgebied Troelstralaan (boringen 1 t/m 5; figuur 22 en figuur 24) Aan de oostzijde van het plangebied (boringen 4 en 5) is onder een verstoord profiel nog een BC-C horizont aanwezig. In boring 5 is zelfs nog een 5 cm dik ke restant van een (weliswaar verrommelde) Bhorizont opgeboord. De B-horizont in boring 5 bevond zich op een diepte van 55-60 cm –mv. De BChorizont bevindt zich op een diepte van 60 à 65 cm –mv en de top van de C-horizont is aanwezig op een diepte tussen 80 en 95 cm –mv. In boring 5 is het zand matig fijn, in boring 4 is eveneens matig tot uiterst grof zand aanwezig (75-125 cm –mv). Dit matig grof tot uiterst grove zand is geïnterpreteerd als pleistoceen rivierzand (terras?) dan wel perifluvioglaciale afzettingen en verspoeld dekzand. Er zijn geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van een esdek. Aan de westzijde van het plangebied (boringen 1 en 2) is onder de bouwvoor/verstoorde bovengrond een kleiopvulling aangetroffen naar beneden toe overgaand in een zandpakket. De overgang naar het zand was vrij abrupt. In boring 2 bevat ook dit zand zones met matig grof zand. De overgang van klei naar zand ligt in boring 1 op 75 cm –mv en in boring 2 op circa 140 cm –mv. De top van de kleiopvulling (overeenkomend met onderzijde bouwvoor/verstoorde bovengrond) is stevig, donker(bruin)grijs van kleur en humeus en ligt op circa 40 à 50 cm -mv.

Naar beneden toe wordt de klei iets slapper, lichter van kleur en bevat het in boring 2 enkele dunne zandlagen. De bodem in het centrale deel van het plangebied lijkt verstoord; boring 3 is verstoord tot 140 m –mv (zandbrokken aanwezig). Op die diepte is gestuit. Het materiaal bleef niet in de boor hangen, maar vermoed wordt dat het verkit (natuurlijk) sediment was en dat de verstoring van de bodem dus tot 140 cm – mv reikt op deze locatie. Een andere verklaring voor het stuiten is echter niet uit te sluiten. In boring 3 is geen klei aangetroffen. De verstoring is hoogstwaarschijnlijk ontstaan bij de bouw/sloop van de voormalige bebouwing. Samenvattend lijkt het erop dat in plangebied Troelstralaan een pleistoceen rivierterras aanwezig is, aflopend richting het westen. In het oosten is het terras overdekt met dekzand waarin bodemvorming aanwezig is. In het westen van plangebied Troelstralaan is in de laagte een kleiopvulling aanwezig.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[39]

Figuur 23. Boorpuntenkaart geprojecteerd op een recente luchtfoto , met in cursief geel de basis van de kleiopvulling en in cursief lichtblauw de top van de kleiopvulling in cm –mv.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[40]

Figuur 24. Boorpuntenkaart geprojecteerd op een recente luchtfoto , met aanwezige bodemhorizonten en in cursief wit de verstoringsdiepte in cm –mv.

Deelgebied Abraham Kuyperstraat (boringen 6 t/m 10, 16 en 17; figuur 22 en figuur 23) In boringen 9 en 7 is aan de basis, tussen 135 cm –mv (boring 17) en 175 cm –mv (boring 6), matig fijn tot zeer grof zand aanwezig. In de overige boringen is alleen matig fijn zand opgeboord. Het zand is , evenals in plangebied Troelstralaan, geïnterpreteerd als pleistoceen rivierzand (terras / perifluvioglaciale afzettingen). De zandige afzettingen worden afgedekt door een kleiopvulling veelal bestaande uit stevige zandige humeuze klei al dan niet met enkele plantenresten. Mogelijk betreffen de donkere humeuze kleilagen, die veelal in de top van de kleiopvulling aanwezig zijn, een laklaag/oud loopoppervlak of zelfs een oude akkerlaag. De klei is vrij schoon. In boring 10 is de klei tussen 110-140 cm –mv erg humeus, bijna

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[41]

venig. Ook in boringen 6, 7 en 17 is de onderste kleilaag erg humeus. De overgang van de kleiopvulling naar het onderliggende zand is veelal abrupt (overeenkomend met plangebied Troelstralaan). Uit de verbreiding van de kleiopvulling en het onderliggende zandreliëf kan worden afgeleid dat de enigszins humeuze tot bijna venige kleilaag is neergelegd in een laagte in het terrein tussen hogere terrassafzettingen en dekzandafzettingen. Ten oosten van de plangebieden wordt het pleistocene zandreliëf afgedekt door humeuze en venige kleilagen uit het holoceen (beekafzettigen). Daarboven ligt ter weerszijden van de IJssel een kleidek met kalkrijke Rijnkleien. Deze dateren uit de vroege en late middeleeuwen. Het humeuze karakter van de aangeboorde kleiafzettingen doet vermoeden dat het hier gaat om beekafzettingen. Ter plekke van de voormalige bebouwing (boring 8) in het cent rum van het plangebied is de bodem verstoord tot 110 cm –mv. Onder deze verstoring is matig fijn zand aanwezig met enkele dunne leemlagen. Ook boring 17 lijkt tot circa 1 m –mv verstoord, waaronder zich de kleiopvulling bevindt. Er zijn geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van een esdek.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[42]

Figuur 25. Boorpuntenkaart geprojecteerd op een recente luchtfoto , met aanwezige bodemhorizonten en in cursief wit de verstoringsdiepte in cm –mv.

Deelgebied Frans Halsstraat (boringen 11 t/m 15; figuur 25) In het oosten van het plangebied bestaat de bodem uit een bouwvoor /verstoord profiel op een BC/Chorizont. De BC-horizont is aanwezig vanaf 45-70 cm –mv, de C-horizont bevindt zich op circa 70 à 80 cm –mv. De top van de BC-horizont is in boring 12 verploegd/verstoord. Boring 13 is verstoord tot in de C-horizont (115 cm –mv). Mogelijk bevond deze boring zich nog net in een proefsleufje die ten behoeve van het bodemonderzoek is uitgevoerd (Wilbrink 2017). In boringen 14 en 15 is onder een verstoord profiel een donkere laag aanwezig, beginnend tussen 30 en 45 cm –

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[43]

mv. Deze laag is geïnterpreteerd als oude bouwvoor (nieuwe tijd). De laag gaat naar beneden toe abrupt over in de C-horizont (tussen 50 en 70 cm- mv).

3.2.3

Archeologische indicatoren

Tijdens het veldonderzoek zijn enkele indicatoren aangetroffen in de bouwvoor en verstoorde grond (puintjes). Deze indicatoren zijn vanwege de context, fragmentatiegraad en geringe informatiewaarde niet verzameld. In boringen 6, 7 en 16 zijn in de kleiopvulling een enkele puinspikkel/gebakken klei (boringen 7 en 16) en enkele kleine fragmenten houtskool (boring 6) aangetroffen. Alleen het houtskool is verzameld, de puinspikkels waren te fragmentarisch. Boring

Vondstnr.

Indicator

Diepte (cm-mv)

Diepte (m +NAP)

kleine houtskoolfragmenten

130-175

3,69 – 4,14

puinspikkel

110-120

4,42 – 4,32

120-145

4,32 – 4,07

60-85

4,67 – 4,42

85-105

4,42 – 4,22

puinspikkel

Tabel 8. Overzicht aangetroffen archeologische indicatoren.

Of deze indicatoren duiden op een archeologische vindplaats ter plekke of in de directe n abijheid is op basis van onderhavig verkennend booronderzoek niet vast te stellen. Hiervoor is de boordichtheid en boordiameter ontoereikend.

3.2.4

Synthese

Op basis van het bureauonderzoek werden lage dekzandwelvingen verwacht (gemeentelijke aardkundige kaart) dan wel rivierklei- en zand met inschakelingen van veen op zand (geologische kaart). Beide verwachtingen blijken binnen plangebieden Troelstralaan aanwezig te zijn . Het vermoeden bestaat dat de kleiopvulling geen IJsselklei betreft maar pre-IJssel afzettingen, waarschijnlijk holocene beekafzettingen. Dit vanwege de het feit dat de klei humeus, zandig en (zeer) stevig is. De klei is aangetroffen in plangebieden Abraham Kuyperstraat en het westen van plangebied Troelstralaan. In eerste instantie was de klei in het veld geïnterpreteerd als slootvulling, aangezien op historisch kaartmateriaal diverse perceelsgrenzen (sloten?) binnen de plangebieden hebben gelegen. De verspreiding en het voorkomen (textuur, humusgehalte en stevigheid) doen echter vermoeden dat er toch iets anders aan de hand is. Als we de gemeentelijke aardkundige kaart erbij pakken en een beetje uitzoomen (figuur 26) lijkt dit overbouwde deel van Twello met de zandhoogten en kleipakketten eerder op een oud beekdallandschap te zijn ontstaan (met her en der verspreide duinkopjes zoals ook ten zuidoosten van Twello te zien is) dan op een gebied met lage dekzandwelvingen . Ook de strokenverkaveling, zoals te zien op historisch kaartmateriaal (figuur 14 en figuur 15), wijst op een natter gebied.

Plangebied Troelstralaan ligt op de flank van een (relatief laaggelegen) zandkopje (met deels nog bodemvorming aanwezig). De bodemopbouw in plangebieden Troelstralaan en Abraham Kuypersstraat zijn vergelijkbaar met de bodemopbouw in het nabijgelegen natte deel van vindplaats ‘de Schaker’ (Meurkens, 2014 en de Wit, 2012). Deze vindplaats omvat nederzettingen, een grafheuvel (Enkelgraf)

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[44]

en een urnenveld uit de periodes laat neolithicum t/m de romeinse tijd . Ook in de ‘natte zone’ van deze vindplaats zijn diverse sporen aangetroffen (waterkuilen e.d.). Een ander voorbeeld van een steentijdvindplaats in een min of meer vergelijkbare landschappelijke setting betreft vindplaats Ooyerhoek te Zutphen. Hier is een klein mesolitisch jachtkampje aangetroffen op een zandkopje (rivierduin), in het oosten geflankeerd door een beekdal (Verneau & Peeters, 2000). Ook al is de weergave van figuur 28 niet de realiteit voor onderhavige zuidelijke plangebieden, het geeft toch een indicatie van hoe het er ongeveer uit kan hebben gezien. Op basis van onderhavig verkennend booronderzoek is niet hard te maken dat het daadwerkelijk om pre-IJssel kleiafzettingen gaat. Hiervoor is een datering noodzakelijk. Ook is in dit stadium van onderzoek niet duidelijk of er al dan niet (een) archeologische vindplaats(en) aanwezig is/zijn. Het lijkt er echter op dat de plangebieden Troelstralaan en Abraham Kuypersstraat zich bevinden in een landschappelijke setting die vooral in de (midden) steentijd in het gebied Deventer-Voorst-Zutphen vele tientallen bewoningslocaties heeft gekend.

Het gaat dan om de neerslag van menselijke activiteiten die al dan niet langere tijd langs de randen van de beekdalen woonden en waarvan de archeologische resten zich op de flanken van de zandkoppen en in het beekdal uitstrekken. Plangebied Frans Halsstraat ligt op (de flank van) een (dek-)zandrug (figuur 27). Naar verwachting is het westelijke deel van het plangebied verstoord vanwege voormalige bebouwing. Oo k de top van de rest van het terrein is verstoord maar hieronder komt nog wel een onverstoorde BC-horizont en een (klein) deel van de B-horizont voor. Relatief diepere archeologische sporen (diepe ingravingen zoals waterkuilen en –putten, diepe paalzettingen) kunnen nog geheel intact aanwezig zijn. Ondiepe sporen zullen reeds geheel zijn opgenomen in de bouwvoor. Alleen de meest onvergankelijke materiaalsoorten (glas, steen, kopermetalen) zullen nog in de bouwvoor circuleren.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[45]

Figuur 26. De drie plangebieden (blauw omlijnd) op de gemeentelijke aardkundige kaart.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[46]

Figuur 27. De plangebieden geprojecteerd op het AHN3.

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[47]

Figuur 28. Schematische weergave van het in de (vroege) midden steentijd bewoonde duin- en beekdalenlandschap van Zutphen-Ooijerhoek. Alhoewel deze situatie niet geheel overeenkomt met de situatie in onderhavige plangebieden geeft het wel een globaal beeld van hoe het landschap eruit kan hebben gezien, met rivierduintjes/dekzandkopjes en omliggende beken/rivieren (bron: Bos e.a. 2005).

RAAP-rapport 4310 / versie 04-02-2020

[48]

4 Conclusies en advies 4.1 Conclusie Op grond van de onderzoeksresultaten en onder verwijzing naar de doelstellingen, kunnen de volgende uitspraken worden gedaan: Op de gemeentelijke archeologische verwachtings- en beleidskaart hebben de plangebieden een lage archeologische verwachting. De boorresultaten hebben echter een ander landschap blootgelegd dan de verwachte (lage) dekzandwelvingen ter plaatse. Dat betekend dat het verwachtingsmodel moet worden bijgesteld, in dit geval is er sprake van een hogere specifieke verwachting : Plangebied Troelstralaan is gelegen op de overgang (flank) van een zandkopje-/welving in het oosten naar een (beek-)dal in het westen opgevuld met meerdere humeuze, (grotendeels) stevige, zandig kleiige beekafzettingen. Deze kleiige beekafzettingen zijn eveneens aanwezig in plangebied Abraham Kuypersstraat. Daar is de onderste laag sterk humeus en zijn in boring 6 enkele kleine fragmenten houtskool aangetroffen. In boringen 7 en 16 zijn enkele kleine puinspikkels/gebakken klei opgeboord. De kleiopvulling is hoogstwaarschijnlijk van pre-IJssel ouderdom. In dit stadium van onderzoek is dit echter nog niet helemaal duidelijk. Hiervoor is een datering van de kleiopvulling noodzakelijk. Eveneens is niet duidelijk of er al dan niet (een) archeologische vindplaats(en) aanwezig is/zijn.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10225022/2