Beleidskader cultuur

Beleidskader cultuur gemeente Voorst

Kadernota 2025-2028 Processtap 1 Beleidskaders vaststellen: waarom willen wij iets bereiken?

Aanleiding In 2019 heeft de gemeenteraad van de gemeente Voorst budget vrij gemaakt voor de inzet van een cultuurcoach. Aanleiding was dat de bezuinigingen uit 2011 op kunst en cultuur aan een herijking toe waren en vragen uit het culturele veld onvoldoende beantwoord konden worden. De cultuurcoach is in 2020 gestart met haar werkzaamheden. In deze lastige Corona periode is hard gewerkt om de culturele infrastructuur in de gemeente Voorst te verbeteren. In 2021 is de inzet van de cultuurcoach tussentijds geëvalueerd door de gemeenteraad. Na deze positieve evaluatie is het aantal uren van de cultuurcoach verdubbeld en is er verder doorgebouwd aan cultuur in Voorst. Zo is er in die periode gestart met cultuureducatie op de basisscholen. In 2023 was de eindevaluatie van de pilot cultuurcoach. Uit de evaluatie kwam een positief beeld naar voren, zowel bij de scholen als culturele instellingen uit de gemeente Voorst. De gemeenteraad heeft de evaluatie op 17 november 2023 positief ontvangen en daarmee is de pilot cultuurcoach afgesloten, waarna de cultuurcoach als structureel onderdeel is opgenomen in de subsidie aan stichting Mens en Welzijn. Nu is het tijd voor een Voorster visie op cultuur om zo verder te bouwen aan een sterke culturele sector in de gemeente Voorst.

Visie op cultuur Met een Voorster beleidskader voor cultuur bouwen wij verder aan een sterke culturele sector in de gemeente Voorst. In deze paragraaf leest u over wat wij in Voorst verstaan onder cultuur, welke invloed cultuur heeft op een individu en de gemeenschap en wat de visie op cultuur in de gemeente Voorst is. In 2024 organiseerden wij twee sessies met het lokale culturele veld om input op te halen voor het beleidskader cultuur. Dit heeft geleid tot uitgangspunten voor het beleidskader cultuur. Deze zijn terug te vinden in onderstaande afbeelding.

Onder cultuur verstaan wij in Voorst de volgende categorieën in zowel passieve (beleven en ervaren) als actieve (meedoen) vormen, mede op basis van onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO):  Podiumkunsten (muziek, dans, zang, theater en film)  Literatuur (schrijven, lezen)  Culturele instellingen (het bezoeken van musea, concerten en theater)  Online kunstvormen (animatie, digitale kunst)  Cultureel erfgoed & lokale identiteit, zoals de Nedersaksische taal en carnaval. -2-

Het beleven van kunst en cultuur heeft, volgens onderzoek van de WHO, vele voordelen. Zij analyseerde 900 onderzoeken naar cultuur en concludeerde: het actief of passief beleven van kunst bevordert de gezondheid en het algehele welbevinden. Cultuur is een bewezen bouwsteen voor een stevige sociale basis. Door deelname aan cultuuractiviteiten gaan mensen zich bewezen beter voelen. Ze ontmoeten andere mensen en kunnen hun talenten tonen waardoor het zelfvertrouwen toeneemt. Hierdoor vergroot het hun zelfredzaamheid en biedt het zingeving. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat de inzet van kunst en cultuur op verschillende manieren effect kan hebben op zowel de geestelijke als de lichamelijke gezondheid. Het voorkomt gezondheidsproblemen, ondersteunt de ontwikkeling en verbetert de leefstijl. Daarnaast heeft de inzet van kunst en cultuur een positief effect op het omgaan met ziekte en de behandeling van een ziekte. Cultuur is zeer divers en brengt mensen samen. Iedereen beleeft het op zijn of haar eigen manier en het geeft jong en oud de mogelijkheid om zichzelf te ontplooien. Cultuur inspireert en stimuleert de creativiteit van inwoners. Het draagt bij aan de leefbaarheid in alle kernen van de gemeente Voorst. Veel Voorsternaren en bezoekers uit andere gemeenten beleven op hun eigen manier kunst en cultuur in Voorst.

Ze zingen in een koor, maken deel uit van de fanfare, krijgen culturele lessen op school of spelen in een theaterstuk. Deze cultuurvisie benadrukt het belang en nut van kunst en cultuur in Voorst. Met een visie op cultuur versterkt de gemeente Voorst de betrokken gemeenschap. Het doel van deze visie is om kunst en cultuur voor jong en oud bereikbaar te maken en te houden. Dit begint al op jonge leeftijd. Op de scholen komen de kinderen bijvoorbeeld al in aanraking met diverse cultuurdisciplines, zoals dans, theater, erfgoed, beeldende kunst en zang. Wie al op jonge leeftijd proeft van cultuur, heeft een grotere kans om levenslang kunst en cultuur te beleven. Actieve cultuurdeelname benadert mensen vanuit wat ze wél kunnen. Het vergroot mentale veerkracht, zodat ze terug kunnen veren na tegenslag. Het werkt preventief, omdat je er sociale vaardigheden door ontwikkelt en contacten mee krijgt die je later in kunt zetten. En een activiteit die je plezier geeft en uitdaging biedt zorgt voor zingeving. Door domeinen en voorzieningen van cultuur, welzijn, participatie en gezondheid met elkaar te verbinden kun je dit bereiken. Drempels om mee te doen aan cultuur moeten zoveel mogelijk weggenomen worden.

Dit kan zijn door samenwerkingen tussen organisaties te stimuleren om bijvoorbeeld ruimtes voor cultuur te vinden of door actief te helpen bij het vinden van financiering voor evenementen of activiteiten. Onze visie op cultuur is dan ook: In Voorst moet iedere inwoner zijn hele leven lang kunst en cultuur kunnen beleven op zijn/haar manier, omdat dit bijdraagt aan sterke gemeenschappen, zingeving en een positieve gezondheid. Uitgangspunten bij cultuurbeleid De hierboven genoemde visie is hieronder uitgewerkt in vier uitgangspunten die samen de routekaart vormen naar uitvoerend beleid voor cultuur. Deze uitgangspunten zijn: 1. Toegankelijke cultuureducatie in het onderwijs 2. Volop participatie in de culturele instellingen 3. Samenwerken (in stevige netwerken) is de norm 4. Organisaties en inwoners weten de weg te vinden naar financieringsmogelijkheden en accommodaties voor cultuur 1. Toegankelijke cultuureducatie in het onderwijs Wij vinden dat cultuureducatie een positieve bijdrage levert aan de ontwikkeling bij kinderen. Uit diverse onderzoeken blijkt dat cultuureducatie ondersteunend kan zijn bij:  het ontwikkelen van een positiever zelfbeeld;  meer sociale vaardigheden;  het nemen van eigen verantwoordelijkheid;  het verbeteren van doorzettingsvermogen en concentratievermogen. Het is belangrijk dat alle kinderen kennismaken met cultuur en erfgoed.

Met toegankelijke cultuureducatie geven wij kinderen uit de gemeente Voorst belangrijke bouwstenen mee waar -3-

ze hun hele leven wat aan hebben. Ook vergroot de cultuureducatie op jonge leeftijd de participatie in de culturele instellingen op latere leeftijd. Tien van de zeventien basisscholen in de gemeente Voorst hebben de afgelopen twee jaar gebruik gemaakt van het CMK (Cultuur met Kwaliteit) traject en mee gedaan aan de pilot 'Proeverij Voorster Cultuurmenu'. Leerlingen uit het primair onderwijs konden kennis maken met verschillende disciplines in samenwerking met lokale kunstenaars of organisaties. Verder zijn er binnen de basisscholen 10 Interne Cultuur Coördinatoren aangesteld om binnen de scholen het cultuurprogramma op poten te zetten. Hier is door de scholen positief op gereageerd. Het onderwijs staat open voor cultuureducatie en ziet de positieve invloed van cultuur op hun leerlingen. 2. Volop participatie in de culturele instellingen De gemeente Voorst kent een rijk aanbod van culturele instellingen. Hieronder verstaan wij alle openbaar toegankelijke voorzieningen en activiteiten op het gebied van kunst en cultuur die door particulieren, maatschappelijke organisaties of ondernemers worden aangeboden aan publiek. Kunst en cultuur kan worden ingezet als middel bij preventieaanpak. Dit komt ook terug in het Jeugdbeleid van de gemeente Voorst.

Daarin moedigen wij jongeren aan om initiatieven te ontplooien die bijdragen aan hun buurt of gemeenschap, waarmee wij hun betrokkenheid bij de samenleving versterken. Door actieve participatie worden jongeren toe geleid naar reguliere voorzieningen en mogelijkheden voor hun talentontwikkeling. Actief deelnemen aan cultuur bij een vereniging of initiatief geeft een zinvolle vrijetijdsbesteding. Iedere jongere komt hobbels tegen op weg naar volwassenheid. In de puberteit leren zij om emoties te reguleren, eigen beslissingen te nemen en de gevolgen daarvan te overzien. Cultuur kan hier in een belangrijke bijdrage leveren. Uit onderzoek van de WHO blijkt dat wanneer jongeren zelf actief zijn op het gebied van kunst en cultuur heeft dat een aantoonbaar positief effect op bijvoorbeeld het zelfbeeld, sociale vaardigheden, het nemen van verantwoordelijkheid en het sociale netwerk. Voor jongeren is cultuur een uitlaatklep en een plek vol creatieve uitdagingen. Ook voor volwassenen is cultuur belangrijk. De gemeente Voorst kent een rijk verenigingsleven waar jongeren en volwassenen cultuur beoefenen. Cultuur verbindt en draagt bij aan het versterken van de sociale basis en het bevorderen van sociale relaties. Het heeft een positief effect op gevoelens bij rouw en eenzaamheid.

Met het beoefenen en uitoefenen van verschillende culturele vormen kunnen zij hun talenten tonen en hierdoor neemt het zelfvertrouwen toe. 3. Samenwerken (in stevige netwerken) is de norm Culturele instellingen lopen vaak tegen dezelfde uitdagingen aan. Samenwerken vermindert de druk op verenigingen omdat zij op veel vlakken van elkaar kunnen leren. Bij een samenwerking en een stevig netwerk draait het om informatie brengen en halen. Op dit moment zijn er (te) weinig samenwerkingen tussen de lokale culturele instellingen in de gemeente Voorst. Het culturele veld kent elkaar niet of nauwelijks waardoor men geen weet heeft van elkaars uitdagingen en oplossingen. Tijdens twee sessies met lokale culturele partners in april 2024 bleek de behoefte aan een cultureel netwerk erg groot. Door middel van het stimuleren van samenwerkingen leren verenigingen van elkaar en worden ze sterker. Ook is het belangrijk om een netwerk te creëren met organisaties buiten het culturele veld en dus domein overstijgend te werken. Binnen de sport lopen verenigingen vaak tegen dezelfde uitdagingen aan als binnen cultuur. Voorbeelden hiervan zijn het hebben van voldoende vrijwilligers of het vinden van financieringsstromen. Bij dit uitgangspunt past de ontwikkeling van een (digitaal) platform waar sport- en cultuurorganisaties zich aan kunnen sluiten.

Verenigingen kunnen elkaar zo beter vinden en ook voor inwoners zijn de organisaties beter vindbaar.

-4-

4. Organisaties en inwoners weten de weg te vinden naar financieringsmogelijkheden en accommodaties voor cultuur Verenigingen weten de weg naar verschillende fondsen niet te vinden of vinden het aanvragen van deze fondsen te complex. Doordat zij de fondsen niet aanvragen komen verschillende initiatieven niet van de grond. De gemeente heeft toegang tot een algemene database van alle fondsen in Nederland. Hierbij kan de gemeente als filter dienen voor organisaties om zo bij de juiste fondsen uit te komen. Ook krijgen organisaties op dit moment structurele subsidie vanuit de gemeente Voorst. Om cultuur ook voor inwoners beschikbaar te blijven houden kunnen zij, bij een lager inkomen, een beroep doen op Stichting Leergeld. Bij deze stichting kunnen zij financiële ondersteuning krijgen bij aanschaf van een instrument of de contributie bij bijvoorbeeld een muziekvereniging. Wel zit er op dit onderwerp nog veel terughoudendheid om zich aan te melden en is deze voorziening niet algemeen bekend bij inwoners. Wanneer inwoners met een lager inkomen de weg naar deze financiële ondersteuning beter weten te vinden houden wij cultuur beschikbaar voor al onze inwoners. Accommodaties zijn essentieel voor de culturele sector. Er moet voldoende ruimte zijn om exposities te houden, lessen te geven of een concert te organiseren.

Het is belangrijk om efficiënt gebruik te maken van de beschikbare ruimte. Op dit moment weten verenigingen elkaar nog niet vaak te vinden om accommodaties te delen: sommige verenigingen hebben ruimte over, terwijl anderen juist op zoek zijn naar ruimte. Wij onderzoeken daarom hoe wij kunnen bemiddelen tussen verenigingen om zo veel mogelijk culturele activiteiten mogelijk te maken. Vervolgstappen Met deze nota stellen wij het beleidskader voor cultuur vast. Dit maakt onderdeel uit van de nieuwe kadernota Sociaal Domein 2025-2028. Deze visie is het vertrekpunt voor een verdere samenwerking met lokale culturele instellingen en de uitvoeringsagenda die start in 2025.

-5-