Beeldkwaliteitsplan (2020-32949)

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde Erfinrichting en beeldkwaliteit

Opgesteld door:

5 april 2020

Inhoudsopgave Inleiding en leeswijzer

3

CGN Terwolde

4

Het landschap tussen Veluwe en IJssel

8

LOP IJsselvallei, 2007

10

Nationaal Landschap, GNN en GO

11

Ruimtelijke toekomstvisie Voorst, 2017

12

Toekomstbeeld polder Nijbroek, 2018

13

Karakterschets Kadijk

14

Programma

17

Landschappelijk concept

18

Erfinrichtingsplan

20

Thema beplanting

26

Thema verharding

30

Beeldkwaliteit samenkomstgebouw

32

Schetsontwerp samenkomstgebouw

34

3

Inleiding en leeswijzer Stichting CGN Terwolde heeft sinds circa 40 jaar haar onderkomen aan de Kadijk 20. Deze voldoet niet meer aan de hedendaagse standaard en ook niet aan de actuele wensen van CGN Terwolde. Dit document is opgesteld als verkenning voor de ontwikkeling van een toekomstbestendige samenkomstlocatie met bijbehorende buitenruimte voor onze gemeenteleden. Gezien de ligging in het open slagenlandschap tussen de rivier de IJssel en de stuwwal Veluwe vraagt een transformatie om een zorgvuldige landschappelijke inpassing. Leeswijzer Het document begint met een inleiding over CGN Terwolde, iets over de geschiedenis, de huidige situatie en de ambitie. Daarna volgt een analyse van de ontwikkeling van het landschap, toegespitst op de locatie Kadijk 20. Voor dit landschap geldt al enig beleid. Relevante onderdelen hieruit zijn overgenomen in dit document. De huidige situatie wordt in een karakterschets weergegeven, gevolgd door het gewenste programma. Samen volgt hieruit het landschappelijk concept, welke vervolgens is uitgewerkt in het erfinrichtingsplan. Twee themakaarten verduidelijken de belangrijkste onderdelen hiervan. Het document sluit af met de beoogde beeldkwaliteit voor het samenkomstgebouw en een uitwerking hiervan in een schetsontwerp.

5 april 2020

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit

4

CGN Terwolde Wie zijn wij? CGN Terwolde is een christelijke gemeente met op dit moment een omvang van ongeveer 250 personen. CGN Terwolde maakt deel uit van Christelijke Gemeente Nederland (CGN), een christelijke geloofsgemeenschap die in de jaren 60 in Nederland is ontstaan. Sinds circa 50 jaar ook in de gemeente Voorst. Ze heeft zich ontwikkeld tot een bloeiende gemeente die voor meer dan de helft bestaat uit kinderen, jongeren en jongvolwassenen. Er is behoefte om veel bij elkaar te komen, allereerst voor christelijke bijeenkomsten, maar ook voor doelgroepactiviteiten

Gevarieerd gemeenteprogramma De locatie biedt ons in de eerste plaats gelegenheid voor onze kerkelijke bijeenkomsten, kinder- en jeugdsamenkomsten en bijbelstudies. Daarnaast maken we met veel plezier gebruik van onze binnen- en buitenruimten voor zang- en muziek, seniorenochtenden en allerlei andere ondersteunende, recreatieve activiteiten. Active Terwolde is een afdeling van de aan CGN verbonden sport- en activiteitenvereniging Active. Deze afdeling organiseert sportieve en andere samenbindende activiteiten voor haar leden die het gemeenteleven ondersteunen. Voor een deel van deze activiteiten wordt de locatie van CGN Terwolde aan Kadijk 18-20 gebruikt.

5

Geschiedenis CGN Terwolde 1960

1962: begin CGN Terwolde te Deventer

1970 1980

1978: Aankoop school & bovenmeesterswoning Kadijk 18-20 1982: Bouw zaal op gekochte grond achter de school

1990 2000 2010 2020

2000: Aankoop grond t.b.v. speelveld 2007: Aankoop grond & ontwikkeling Kadijk 24 2016: Verkoop boerderij & schuurwoning 2017: Opstellen PVE toekomst

2030 2040

2042: Voorlopige planhorizon

2050

De eerste beheerders in 1978

5 april 2020

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit

6

Huidige situatie Kadijk 18-20 is een prachtige landelijk gelegen locatie aan de Nijbroekse Wetering met als aanzicht de karakteristieke oude school en bovenmeesterswoning. Op het terrein staat achter de karakteristieke bebouwing een zaal van circa 600 m² in de typologie van een schuur en een losse schuur. De huidige bebouwing is sterk verouderd en voldoet niet meer aan de eisen en wensen van deze tijd. CGN Terwolde heeft in de afgelopen 2 decennia een sterke ontwikkeling doorgemaakt. Enerzijds wat betreft het aantal leden, anderzijds voor wat betreft de aard en het niveau van de activiteiten. De behoeften zijn daarmee ook gewijzigd. Naast uitbreiding van de samenkomstzaal, is er behoefte aan goede faciliteiten voor kleinere groepen, functionele vergaderruimten en voorzieningen voor de ondersteunende en recreatieve activiteiten georganiseerd door Vereniging Active.

Toekomst - een plek voor iedereen Stichting CGN Terwolde en Vereniging Active geven samen het gemeenteleven vorm. Daartoe organiseren zij een uitgebreid aanbod van bijeenkomsten en activiteiten voor alle leeftijdsgroepen. Naast de behoefte aan een samenkomstzaal is er ook extra ruimte nodig voor de ondersteunende activiteiten. De wens om het op veel manieren een een functionele en aangename plek te maken voor alle leeftijdsgroepen neemt alleen maar toe. CGN Terwolde wil nieuwe faciliteiten ontwikkelen voor haar bijeenkomsten en activiteiten. De te realiseren locatie en bebouwing wordt ontwikkeld tot een plek waar leden zich thuis voelen. Voorzieningen voor kinderen en jeugd krijgen in het geheel een hoge prioriteit.

7

Beoogde functies De functies en voorzieningen zullen de activiteiten van CGN Terwolde ondersteunen, zoals: • Christelijke geloofsbijeenkomsten met geloofsopbouw voor de hele gemeente, met delen van de gemeente of met doelgroepen. Deze zouden parallel kunnen plaatsvinden. • Feestelijke bijeenkomst met de leden inclusief maaltijden, muziekuitvoeringen, film en podiumactiviteiten. • Ontspannen samenzijn met de hele gemeente, aansluitend aan de samenkomst, tijdens alle seizoenen van het jaar. • Activiteitenclubs • Muziekoefeningen voor band en koor. • Sportieve activiteiten, voornamelijk in de vorm van veldsporten. • Audio- en filmproducties • Spontaan niet-georganiseerd gebruik

5 april 2020

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit

8

Het landschap tussen Veluwe en IJssel Het landschap tussen het massief van de hoge Veluwe en de IJssel bestaat uit verschillende landschapstypen. De broekontginningen zijn binnin dit landschap de oudste in cultuur genomen gronden: gelegen tussen de ‘woeste gronden’ van de Veluwe en het dynamische landschap van de IJssel. Kenmerkend in de broekontginningen zijn de zuid-noord lopende weteringen, die ervoor zorgen dat het gebied ontwaterd wordt. De overwegende verkavelingrichting ligt daar haaks op.

uitsnede ‘Kaart van de Veluwe’, Christiaan Sgrooten, 1570 (Bron: Koninklijke bibliotheek, Brussel)

De locatie Kadijk 18-20 ligt in dit ‘broek’landschap, in de oksel van de Kadijk (oude zuidelijke begrenzing van de polder Nijbroek) en een van de weteringen: De Nijbroekse wetering.

Topografische kaart uit 1825

Op de volgende pagina is de verandering van het landschap rondom het plangebied in beeld gebracht.

9

1825

1875

1925

De Kadijk en Nijbroekse wetering zijn herkenbaar.

Tussen de Groote wetering en de Terwoldsche wetering is een regelmatig patroon in de oost-westrichting te zien.

De hoeveelheid bos is iets afgenomen

De Nijbroekse wetering begint ter hoogte van de Kadijk.

Het landschap is afwisselend met bospercelen, vrijwel alle percelen zijn met houtwallen / heggen omzoomd.

De School en bovenmeesterswoning aan de Kadijk zijn voor het eerst herkenbaar (bouwjaar 1920).

1950

1980

2000

De bospercelen zijn vrijwel allemaal verdwenen,

De Nijbroekse Wetering wordt verlengd en aangesloten aan het Toevoerkanaal.

Langs de Nijbroekse Wetering worden een aantal kleine bosperceeltjes met poelen aangelegd.

Aan de zuidzijde is een kanaal gegraven (later ‘toevoerkanaal’ genoemd).

5 april 2020

Veel houtwallen / heggen zijn verdwenen

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit

10

LOP IJsselvallei, 2007

• 28 • Langs noord-zu wegbeplantingen aang pulieren, essen of iepen Motivering/achtergrond wegen worden binnen vaak begeleid door ve pen evenwijdig aan het van deze wegen zijn o Deze hoofdrichting van hang tussen wegen, moet herkenbaar blijve voor behoud en uitbre Vanwege de grote mate aanplant van populiere

In 2007 is voor de IJsselvallei LandschapsOntwikkelingsPlan (LOP) opgesteld. Het doel van dit plan is behoud en herstel van de typische landschapstypen tussen het veluwemassief en de IJssel. De belangrijkste elementen hieruit die effect op de locatie Kadijk 18-20 hebben zijn: • Het historische heggenlandschap moet worden hersteld, door de aanplant van elzen, knotwilgen en meidoornhagen in oost-west richting. • Rond grootschalige bebouwing wordt het landschap versterkt door toevoeging van 22 erfbeplantingen en kavelbeplantingen. • Langs noord-zuid lopende wegen worden wegbeplantingen aangelegd en hersteld (met populieren, essen of iepen). • Langs enkele weteringen moeten wandelen fietsroutes worden gerealiseerd. • De Nijbroekse Wetering wordt beplant, daar waar hij door de hoge delen in het landschap stroomt. • De strakke lijnvoering van de weteringen wordt behouden, door ecologische maatregelen achter een pad of kade met parallelsloot aan te leggen.

Landschapsbeleid Kam

• 29 • De uit zandopdu

worden beter herkenba dichten met weg-, erf- e Motivering/achtergrond ten noordwesten van T zonder en aantrekkelijk de IJssel is dit een wein in de Veluweregio is het dit gebied zijn ontwikke deze groene kwaliteit worden over het hele ka gerealiseerd door bin nieuwbouw en functiev sterk te laten vergroene

Landschapsbeleid veenontginning Nijbroek (LOP blz 93)

Landschapsbeleid Veenontginning Nijbroek

• 26 • Het historische heggenlandschap moet wor-

den hersteld, door de aanplant van elzen, knotwilgen en meidoornhagen in oost-west richting. Motivering/achtergronden: Hoogste kwaliteit van de veenontginning Nijbroek is het zeer karakteristieke ontginningspatroon dat voor een belangrijk deel bestaat uit stroken land, de slagen. Het herstellen van de historisch vlechtheggen als kavelgrens tussen de slagen versterkt de landschappelijke identiteit van dit landschap. Door overwegend aan te planten in oost-west richting blijven lange zichtlijnen over dit nu nog tamelijk open landschap behouden, maar wordt het gebied minder kwetsbaar voor verrommeling door toenemende (agrarische) bebouwing.

• 27 • Rond grootschalige bebouwing wordt het

landschap versterkt door toevoeging van erfbeplantingen en kavelbeplantingen. Motivering/achtergronden: In het gebied komen veel agrarische bedrijven voor en de maat en schaal van de bedrijven en hun bebouwing nemen nog steeds toe. Om het effect van verstening van het landschap tegen te gaan wordt voorgesteld om nieuwe bouwplannen, maar waar mogelijk ook bestaande bebouwing, landschappelijk in te passen door beplanting aan te brengen. Bij voorkeur bestaat de beplanting, in aansluiting op het gewenste heggenlandschap, uit kavelbeplantingen aan weerskanten van het bouwblok. Ook bij functieverandering en VAB wordt gestuurd op het herstel van bovengenoemde kenmerken.

onderliggende landschap: er zitten vaak knikken in het kanaal wanneer en waar het door een hogere landschapsrug heen gaat. Je zou kunnen zeggen dat iedere rug een eigen stukje kanaal heeft. De afwisseling is ook zichtbaar in de hoogte van de dijk langs het kanaal die soms zelfs helemaal ontbreekt. Het met beplanting verdichten van het landschap langs het kanaal op deze ruggen versterkt de kenmerken van het landschap, zeker als het kanaal op de lage delen onbeplant blijft. worden zoveel mogelijk opengesteld voor recrea-

paden, die recreatief zeer aantrekkelijk zijn, maar niet opengesteld zijn. In het belang van landschaps- en natuurbeleving worden paden opengesteld. Een mooi voorbeeld is het schouwpad tus-

positief worden meeged Motivering/achtergrond nieuwe landgoederen is mingsproces, zoals ge versnellen. Bovendien ren meer dan gemidde aan de kwaliteit van he van het landgoed moet pelijke overgangen ver maken.

• 31 • De lage delen v

moeten in contrast met hun openheid behoude delen bij nieuwe landgo lage delen kunnen word Motivering/achtergrond schap is het contrast tenheid minder belang

99

• 49 • Schouwpaden langs het Apeldoorns Kanaal

Landschappelijke kaart - hoofdlijnen van de opgaven in tief medegebruik. Motivering/achtergronden: Langs het Apeldoorns ons landschap (LOP blz 22) Kanaal liggen op diverse plaatsen lange schouw-

• 30 • Bij de aanleg va

Landschapsbeleid de Weteringen (LOP blz 99)

• 51 • De Nieuwe Wetering wordt beplant, daar waar hij door de hoge delen in het landschap

• 52 • De strakke lijnvoering van de weteringen

wordt behouden, door ecologische maatregelen

11

Nationaal Landschap, GNN en GO In de provincie gelderland zijn 7 nationale landschappen benoemd. Het plangebied valt binnen een van deze nationale landschappen: de Veluwe. Deze is onderverdeeld in een aantal deelgebieden, waarvan de locatie binnen de Noordelijke IJsselvallei valt. Deze wordt hier gekarakteriseerd als grootschalig open gebied met weteringen. Haaks daarop fijnmazige rechthoekige verkaveling met boerderijen in linten langs de weteringen. De omgevingsverordening is het instrument dat de provincie gebruikt om het provinciale beleid af te dwingen. In de omgevingsverordening staan o.a. de begrenzing van de nationale landschappen en de groene ontwikkelingszones (GO).

Nationaal landschap (Veluwe - Noordelijke IJsselvallei)

Het Gelders natuurnetwerk (GNN) is een netwerk van bestaande en nieuwe natuurgebieden. Dit netwerk is vastgelegd in de omgevingsvisie en verder gespecificeerd in het Natuurbeheerplan. De locatie grenst aan de Nijbroekse Wetering, die in het natuurbeheerplan is aangeduid als natuurlijke zone, zie de afbeelding hieronder. Aan de overkant ligt een bosje met poel, die ook onderdeel van het natuurnetwerk is. Op het naastliggend perceel (Kadijk 22-24) is in het kader van de functieverandering aldaar geïnvesteerd in een poel en natuurontwikkeling. Deze heeft in het natuurbeheerplan echter geen status.

Groen-blauw landschapselementen: Elzensingel en knotbomen

Begrenzing GO (Groene ontwikkelingszone) en GNN (Gelders natuurnetwerk)

Beek en bronnen Poel en natuurontwikkeling

Vochtige bossen Haagbeuken- en essenbos Poel en kleine historische wateren Omgevingsverordening Gelderland

5 april 2020

Natuurbeheerplan - Beheergebied 2020 (Provincie Gelderland)

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit

12

6. agenda voor de toekomst

Ruimtelijke toekomstvisie Voorst, 2017

De verschillende vormen van participatie hebben geleid tot inhoudelijke thema’s en daaruit voortvloeiende strategische keuzes. Bij het simpelweg doorlezen van deze verschillende Gemeente Voorst heeft recent een ruimtelijke Strategische keuzes op het gebied van Omgeving en Landschap • De rijke cultuurhistorie van ons al gebied is een cruciaal onderdeel onze identiteit, Deze kaders zijn vervolgacties te vanbedenken. toekomstvisie opgesteld. Enkele onderdelen dat wij willen behouden en waar mogelijk versterken. dschap vervolgacties krijgen gestalte in een beleidsagenda. • Bij alle nieuwe ontwikkelingen zijn de ruimtelijke kwaliteit en de bouwstenen uit onze hieruit zijn op deze pagina overgenomen, die identiteit richtinggevend. De basisgedachte van deze agenda is dat deze niet onderdeel van onze identiteit, • In de kernen is verdichting mogelijk, in het buitengebied alleen onder strikte relevant zijn voor de Kadijk 18-20. voorwaarden. De bestaande ruimtelijke met nodig de kernen en de in beton gegoten is,verhoudingen maar waar kan worden boerenerven in het buitengebied, met hier en daar een losstaande woning, willen wij en herijkt. Dat wil zeggen een agenda behoudenvernieuwd en waar mogelijk versterken. In de visie wordt gesproken over vijf • Kenmerkende landschapselementen blijven behouden en worden waar mogelijk teit en de bouwstenen uit met een open einde.

Er isonze namelijk tijd voor nodig, versterkt. bouwstenen: • Wij zijn terughoudend met nieuwe bedrijvigheid in het buitengebied, bijvoorbeeld koers om samen met de samenleving, de gewenste wanneer agrarische bebouwing vrijkomt. Het karakter van de plek en omgeving moet • De kwaliteit van ons landschap specifieke aspecten te bepalen. Hierbij staat de behoudenop blijven. engebied alleen onder strikte • Wij streven ernaar om de IJssel meer ‘beleefbaar’ te maken voor bewoners en identiteit vanvande Voorst áltijd • De bijzondere cultuurhistorie bezoekers, om zo de beleving ons gemeente landschap te vergroten. Daarbij mikkencentraal. we vooral op extensieve recreatie. ngen met de kernen en de • De dorpse schaal van de kernen • De A1 doorsnijdt Voorst, waarbij de afslagen van de snelweg beeldbepalend zijn voor onze gemeente. entrees kunnen verbeterd ze meer aansluiten op voor Wij Deze presenteren hierworden eenzodateerste aanzet • De krachtige sociale samenhang in onze n losstaande woning, willen wij de kwaliteiten van ons landschap. een beleidsagenda. Met de direct betrokkenen gemeente gaan wij in gesprek om tot een gedragen Strategische keuzes op het gebied van Omgeving en • Duurzaamheid: de wens en de noodzaak ontwikkeling te komen. De agendapunten zijn en en worden waar Landschap (blz 34) mogelijk om onze ruimtelijke, economische en beoordeeld op urgentie en draagvlak.

De (huidige) Strategische keuzes op het gebied van Energie en Klimaat sociale kwaliteiten toekomstbestendig te • De gemeente Voorst wil inkomt 2030 energieneutraal De gemeente geeft het goede urgentie voort uitzijn.het ontwikkelen van de voorbeeld. het buitengebied, bijvoorbeeld ruimtelijke toekomstvisie. Met de verschillende maken. • Wij zetten in op verschillende vormen van energiebesparing en opwek van duurzame toekomstvisie vooRst 34 energie. Ruimtelijke participatievormen alsmoet barometer, is gepeild wat • In aansluiting op het Addendum bij de Nota Duurzaamheid (2016) experimenteren van de plek en omgeving we met verschillende mogelijkheden bijvoorbeeld om toe te werken er leeft in de Voorster samenlevingnaarengasloze waar we woningen of verduurzaming van monumenten. opontwikkelingen moetenin devoorbereiden. Vervolgens zijn • Bij nieuweons ruimtelijke kernen wordt aandacht besteedt aan een verkaveling die de oriëntatie op zon en wind van de gebouwen optimaliseert en zo de agendapunten beoordeeld op draagvlak. te maken voor bewoners en bijdraagt aan een betere energieprestatie. • Het landschap in de gemeente Voorst is de drager van alle ontwikkelingen. Dat is niet Enerzijds wordt hiermee de maatschappelijke een aanleiding om duurzaamheid op alle mogelijke manieren te integreren in vergroten.

Daarbijalleen mikken we ons beleid,bereidheid maar ook om actiefvoor aan de slag te gaan met debedoeld, mogelijke gevolgen van plannen anderzijds klimaatverandering. het draagvlak bij externe partijen (bijvoorbeeld • Met betrekking tot klimaatadaptatie zetten wij in op adaptieve en mitigerende maatregelen. de Cleantech Regio en voor provincie Gelderland). nelweg beeldbepalend zijn • Bij alle ruimtelijke ontwikkelingen wordt de relatie met duurzame energie, waterberging en verdroging bekeken. Wij denken dan bijvoorbeeld aan maatregelen De verschillende vormen van participatie hebben Het is daarbij cruciaal, dat ontwikkelingen passen bij de aanleg van nieuwe woonwijken, aan verbeteringen in het waterbeheer en aan en zodat meer toekomstvisie 44binnen geleid ze tot inhoudelijke thema’s en aansluiten daaruit ons Ruimtelijke lokale DNA. Sámenop opvooRst weg naar het afkoppelen van hemelwater. gemeente Voorst levert een bijdrage aan de CO2-reductie (bijvoorbeeld door het voortvloeiende strategische keuzes. Bij• De het een mooie toekomst voor de gemeente Voorst. stimuleren van nieuwe aanplant van bomen) • De samenwerking in de Cleantech-regio biedt kansen voor bedrijven in onze gemeente, simpelweg doorlezen van deze verschillende maar ook om de doelstellingen op het gebied van energie en duurzaamheid dichterbij te halen. • kaders zijn al vervolgacties te bedenken.

Deze Wij gaan in gesprek met de agrarische sector vervolgacties krijgen gestalte in een beleidsagenda. in de gemeente over de toekomstbeelden en Strategische keuzes op het gebied Energie in en het Klimaat De basisgedachte van deze agenda is dat deze niet mogelijkheden van van de sector, licht van (blz 38) Ruimtelijke toekomstvisie vooRst 38 in beton gegoten is, maar waar nodig kan worden economische ontwikkelingen, duurzaamheid, vernieuwd en herijkt. Dat wil zeggen een agenda asbestsanering en klimaatverandering. met een open einde. Er is namelijk tijd voor nodig, • Vanuit het doel om de ruimtelijke kwaliteit om samen met de samenleving, de gewenste koers van de gemeente te waarborgen doen we

6. agenda voor de toekomst

Het is daarbij cruciaal, dat ontwikkelingen passen binnen ons lokale DNA. Sámen op weg naar een mooie toekomst voor de gemeente Voorst. •

Wij gaan in gesprek met de agrarische sector in de gemeente over de toekomstbeelden en mogelijkheden van de sector, in het licht van economische ontwikkelingen, duurzaamheid, asbestsanering en klimaatverandering. • Vanuit het doel om de ruimtelijke kwaliteit van de gemeente te waarborgen doen we onderzoek naar de mogelijkheden van ‘staldering’. • We vergroten de landschappelijke en cultuurhistorische waarden binnen onze gemeente door gerichte interventies, bijvoorbeeld door het project Polder Nijbroek (slagenlandschap). • We stimuleren het oprichten van netwerken voor ondernemers, bedrijven en instellingen in de gemeente Voorst, gericht op brede thema’s met een grote maatschappelijke relevantie. • We stimuleren de onderlinge contacten tussen recreatieve ondernemers met als doel verbetering van het recreatieve en toeristische aanbod. • Het overleg tussen de gemeente en de (vertegenwoordigers van de) kernen wordt versterkt. • We verkennen de mogelijkheden om experimenten op te zetten waar gewenste ontwikkelingen op gang worden gebracht rond thema’s als wonen, energie, klimaat en sociale cohesie. Agenda de toekomst (blz 44) De hiervoor genoemde acties worden door het college

van burgemeester en wethouders geconcretiseerd in een Uitvoeringsagenda Ruimtelijke Toekomstvisie. Daarin staat gespecificeerd wat we doen, met welke partners (zowel binnen als

•

We verk experimen ontwikkelin rond them sociale coh

De hier genoem van burgemee in een Toekomstvisie. we doen, met buiten de ov en op welke Deze uitvoe vernieuwd, aa dat ook geldt eenzelfde spoo de woonvisie.

13

Toekomstbeeld polder Nijbroek, 2018 Voor de polder Nijbroek is onder regie van bureau Open Kaart een toekomstbeeld opgesteld. De Kadijk vormt de zuidelijke begrenzing van deze polder, de locatie Kadijk 18-20 valt dus net binnen deze polder. Het toekomstbeeld is gestoeld op 4 peilers: • Grondgebonden werken Behoud van het landschap door gebruik, met innovatieve, grondgebonden agrarische ondernemingen. Duurzame energie wordt opgewekt door het dakoppervlak van schuren te benutten voor zonne-energie. • Een rijk landschap Herkenbaar en beleefbaar maken van het verhaal van de polder. Verrijken van biodiversiteit, contrast tussen meeanderende weteringen en rechte poldersloten. Een leesbaar kavelpatroon door de kavelgrenzen te beplanten. Passende erfinrichting rondom grotere boerderijen en stallencomplexen. • Een veerkrachtige gemeenschap Versterken van de gemeenschapszin. • Eigen regie Sturing van de ontwikkelingen voor en door Nijbroekers, waarborgen van continuïteit.

5 april 2020

Effect op de locatie: Versterken van de kleinschaligheid van het landschap, door de kavelstructuur leesbaar te maken. Erven inrichten met een bijpassende beplanting. Biodiversiteit en duurzame energieoplossingen integraal opnemen in het ontwerp.

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit

14

Karakterschets Kadijk De omgeving van de locatie kenmerkt zich door twee noord-zuid lopende ontginnings– assen: De Bekendijk en de Middendijk. Hiertussen ligt de Nijbroekse wetering. De functie hiervan was aanvankelijk de ontwatering van de polder, maar nu manifesteert deze as zich als een natuuras, met elzensingels en vochtige bossen met poelen. De Kadijk 18-20 is een bijzondere uitzondering. Het schoolgebouw met bovenmeesterswoning vormen samen met de monumentale lindes een cultuurhistorisch pareltje aan de zuidelijke rand van polder Nijbroek. Aan de westzijde van de locatie ligt een voormalig boerenerf, dat recentelijk getransformeerd is tot een compact, kleinschalig erf met een woonfunctie. Bij de transformatie van dit erf, ‘De Pol’, is zorgvuldig naar de cultuur8 historie van de plek gekeken. Karakteristieke elementen, zoals een boomgaard, hagen en 8 eenhakhoutbosje zijn teruggebracht. Aan de oostzijde van dit erf is extra ruimte voor de natuur gerealiseerd met onder meer een poel en bloemrijk grasland.

Ontginning Nijbroek weergegeven op topografische kaart 1850 Functieveranderingsplan boerderij De Pol Terwolde

Schematische weergave landschap

h

h

h

tuin boomgaard hakhout weiland bouwland twijgwaard

Boerderij De Pol en omgeving op Kadastraal minuutplan 1832

Kadastraal minuutplan (1835) met het functiegebruik van destijds

h

tuin boomgaard hakhout weiland

15

Activiteitenveld Schuur Multivunctioneel gebouw

Kadijk 24 erf 'De Pol’

Parkeerterrein, 125 p

monumentale lindes Poel

Schoolgebouw

Bovenmeesterswoning

Nijbroekse wetering

Eigendom CGN Terwolde

Huidige situatie

5 april 2020

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit

16

Nieuwe ontwikkeling op de naastgelegen kavel (nr 22-24), met een poel en natuurontwikkeling.

monumentale lindes, ca 100 jr

Nijbroeksee wetering

klompenpad

Schoolgebouw , bouwjaar ca 19

20

ing, sterswon e e m n e v o B ca 1920 bouwjaar

Het schoolgebouw, de bovenmeesterswoning en enkele monumentale lindes van circa 100 jr

Dichte ho utw parkeerte al rondom rrein De Nijbroekse Wetering met aan de oostzijde een klompenpad

17

Programma CGN Terwolde wil haar samenkomstlocatie aan de Kadijk 18-20 graag klaar maken voor de toekomst. De behoefte is om een breder en uitgebreider programma te kunnen facaliteren, gebaseerd op een groei van CGN Terwolde naar 400 personen in 2042 (nu is dat nog 250 p). Het gaat om een combinatie van recreatief (buiten)programma en diverse activiteiten- en ontmoetingsruimtes. Het gewenste programma is: • bebouwing: - hoofdzaal + foyer - activiteitenruimtes - keuken, facilitair, berging • ca 1.000 m² terras • ca 138 parkeerplaatsen (zijn er nu 125) • ca 9.000 m² sport & spel • ca 13.000 m² natuur & groen

In de nieuwe situatie zal het huidige samenkomstgebouw en de grote schuur gesloopt worden en worden vervangen door een nieuw samenkomstgebouw, passend bij de huidige behoefte. Dit gebouw is uitgewerkt in een schetsontwerp, zie verderop in dit document.

Kadijk Kadijk 2022 2022

bebouwde bebouwde oppervlakte oppervlakte m2 bestaand m2 bestaand vs nieuw vs nieuw BESTAAND BESTAAND Voorziening Voorziening BVO BVO Hoofdgebouw Hoofdgebouw (te slopen) (te slopen) 674 674 m² m² Schoolgebouw Schoolgebouw 156 156 m² m² Schuren Schuren (te slopen) (te slopen) 177 177 m² m² Totaal Totaal 1.0071.007 m² m²

NIEUW NIEUW Voorziening Voorziening BVO BVO Hoofdgebouw Hoofdgebouw (nieuw) (nieuw) 1.4301.430 m² m² Schoolgebouw Schoolgebouw 156 156 m² m² Schuur Schuur (nieuw) (nieuw) 100 100 m² m² Totaal Totaal 1.6861.686 m² m²

Bebouwd oppervlak (footprint), bestaand vs nieuw

5 april 2020

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit

18

Landschappelijk concept Concept Zowel de Bekendijk als de Kadijk zijn ingeplant met bomen, om daarmee de rand van de polder Nijbroek ruimtelijk te benadrukken. In het concept wordt de richting van het slagenlandschap, haaks op de Nijbroekse wetering benadrukt. Deze slagen worden ruimtelijk zichtbaar gemaakt door een landschappelijke bomenrij. In de eerste ‘slag’ langs de Kadijk staat nu diverse bebouwing, waaronder het erf ‘De Pol’ en de historische bebouwing van school en bovenmeesterswoning. Nieuwe bebouwing wordt alleen in deze slag, achter de schoolbebouwing geplaatst. Het karakter van het schoolcluster wordt aan de Kadijk extra benadrukt, door de oorspronkelijke functies leesbaar te maken. Voor het schoolgebouw komt een schoolplein, voor de bovenmeesterswoning juist een tuin. Hier tussendoor ligt de entree naar een centraal plein, die de historische gebouwen verbind met een nieuw ingetogen volume. Deze heeft de typologie van een boerenschuur en benadrukt de richting van het slagnlandschap.

Het karakter van de zone ten oosten van het erf ‘De Pol’ met een boomgaard en een natuurlijk deel wordt doorgezet richting het schoolcluster. De natuurzone wordt uitgebreid, gevolgd door een grote boomgaard. Het natuurlijke karakter van de Nijbroekse wetering wordt versterkt met een brede elzensingel op de westoever, die tevens het parkeerterrein uit het zicht neemt. De tweede slag gezien vanaf de Kadijk behoudt het open karakter, waarbij de richting extra benadrukt wordt door de landschappelijke bomenrijen.

19

Landschappelijke bomenrij Activiteitenveld Bomendak Samenkomstgebouw Elzensingel

Erf 'De Pol’

Hakhout

Boomgaard met spelen en terras

Parkeerterrein Schoolgebouw + plein

Bovenmeesterswoning + tuin

Monumentale lindes

5 april 2020

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit

20

Erfinrichtingsplan Tussen het schoolgebouw en de bovenmeesterswoning ligt de formele inrit. Deze komt uit op een centrale pleinruimte die de drie gebouwen met elkaar verbindt. Alle entrees liggen aan deze ruimte. Deze ruimte heeft een vriendelijk en representatief karakter, met groen eilanden en meerstammige boompjes. Het karakter van het schoolplein wordt in ere hersteld, door deze tot een verharde speelruimte te maken. Aan de zijde van de Kadijk wordt deze begrensd met een nieuw hekwerk, passend bij de sfeer van het schoolgebouw. De bovenmeesterswoning daarentegen heeft een groen karakter, omzoomd met een beukenhaag.

Aan de westzijde van het schoolcluster ligt een boomgaard, die overloopt in een terras van halfverharding. De boomgaard fungeert tevens als speelplek; speeltoestellen en spelaanleidingen zijn op een landschappelijke manier ingepast tussen de fruitbomen. Tussen de boomgaard en het hakhoutbosje is een zone vrij gelaten, geschikt voor balspellen. Het hakhoutbosje sluit aan op het reeds aangeplante hakhout rondom de poel bij het naburig kavel. De functie van hakhout, twijggaard of geriefhout was oorspronkelijk bedoeld als brandhoutproductie. Nu vormt deze door het compacte en dichte karakter tevens een natuurlijke windvang voor de boomgaard en het achterliggende terras.

Het parkeerterrein aan de oostzijde wordt aan de zuid- en oostzijde uit het zicht ontnomen door een elzensingel, aansluitend bij de singels langs de Nijbroekse wetering. Het parkeerterrein heeft aan de noorzijde een overloop. Dit deel is op een open groenverharding aangelegd, met een relatief dichte boomstructuur. In de verste noordoosthoek loopt dit door in een speelbosje met ruimte voor bijvoorbeeld huttenbouw. Het activiteitenveld heeft een multifunctioneel karakter, geschikt voor diverse sporten en activiteiten. Veldverlichting is ingepast in de bomenrijen.

21

5 april 2020

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit

22

23

5 april 2020

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit

24

Woonhuis Samenkomstgebouw

Kadijk 24

Zicht vanaf de Kadijk - Nieuwbouw en School

Zicht vanaf de Bekendijk

25

Schoolgebouw Samenkomstgebouw

Zicht vanaf de Kadijk - Entree parkeerterrein

Zicht vanaf de Kadijk - Boomgaard

5 april 2020

Bovenmeesterswoning

Samenkomstgebouw

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit

26

Thema beplanting Bij de erfbeplanting is zoveel mogelijk de aansluiting gezocht met natuur- en beplantingstypes die kenmerkend zijn voor deze omgeving.

1. De noordrand wordt begrensd door een landschappelijke bomenrij met daaronder een Gelderse haag. Deze rand is deels aanwezig, bestaande uit eiken. Het doelbeeld voor deze rand is een onregelmatige bomenrij met de soorten eik, els wilg en eventueel es. De Gelderse haag (2-3 m) is een brede, losse, landschappelijke haag, bestaande uit beuk, haagbeuk, Gelderse roos, meidoorn, sleedoorn, hondsroos, veldesdoorn, kardinaalsmuts, krent. 2. De markering tussen de twee slagen bestaat uit een vergelijkbare bomenrij, bestaande uit eik, els, wilg en eventueel es. De haag onder deze bomenrij is maximaal 1 m hoog met diverse doorsteken, bestaande uit de soorten beuk, haagbeuk, gelderse roos, meidoorn, sleedoorn, hondsroos, veldesdoorn, kardinaalsmuts, krent.

27 3. Langs de Nijbroekse wetering staat al een relatief dichte houtsingel. Deze wordt langzamerhand getransformeerd tot een elzensingel. Hoofdsoorten in het eindbeeld zijn els, wilg en eventueel es.

1, 2 - Landschappelijke bomenrij

4. De oostelijke erfgrens is relatief open, knotwilgen vormen een subtiele afscheiding van de erfgrens. Ter plaatse van het activiteitenveld wordt deze gecombineerd met een landschappelijke haag, zoals aan de noordrand.

4 - Knotwilgen

5. In de zuidwesthoek wordt een hakhoutbos cq broekbos aangelegd. Door de bovenlaag hier af te graven ontstaan een milieu dat zowel natter als voedselarmer is. Het beheer vindt plaats door om de 3 tot 5 jaar de boomvormers net boven het maaiveld af te zetten. Soorten die hiervoor geschikt zijn: els, wilg, es en evt berk. 1 - Gelderse gemengde haag

5 - Hakhoutbos

3 - Elzensingel

5 april 2020

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit

28 6. In de boomgaard wordt hoogstamfruit aangeplant met streekeigen fruitsoorten: appel, peer, kers. 7. De extensieve delen van de zone worden ingezaaid met een kruidenmengsel, afgestemd op grondslag en vochtigheid. Het beheer daarvan is ook extensief (1-2 x per jaar maaien). 6 - Hoogstamboomgaard

7 - Kruidenmengsel, extensief beheerd

8. Langs de boomgaard, aan de zijde van de Kadijk, wordt deze afgezoomd met een meidoornhaag van 1 à 1.5 m. Deze loopt door onder de rij monumentale Lindes (is daar al aanwezig). 9. Op het entreeplein worden een aantal groene eilanden en plantvakken aangebracht, met een lage bloeiende heesterbeplanting van bijvoorbeeld vlinderstruik. Daarin staan kleine meerstammige bomen, bijvoorbeeld Krentenboompje en Zelkova

9 - Groeneilanden met meerstammige bomen

10 - Monumentale lindes

10. De monumentale Lindes bepalen mede het karakter van het schoolcluster. De beeldbepalende bomen blijven in het nieuwe plan gehandhaafd.

8 - Meidoornhaag

11. Rondom de tuin van de bovenmeesterswoning staat een beukenhaag. Aan de zijde van de Kadijk is deze reeds aanwezig ( ca 1 m hoog). Aan de zij- en achterkant wordt deze aangevuld met een 1,8 m

11 - Beukenhaag

29 hoge beukenhaag. 12. Het speelbos sluit qua karakter aan op de elzensingel, met bomen als els, wilg en daarnaast ook eik. De onderlaag betaat uit een ruig kruidenmengsel met houtige gewassen als gelderse roos, hazelaar en krent. 13. Het overloop parkeren bestaat uit een open groene verharding (bv grasbeton) met daartussen een groot aantal bomen (eik, els, wilg).

12 - Speelbos: bomen met ruig gras

14. Het activiteitenveld bestaat uit gemaaid gras, sportveldkwaliteit.

13 - Overloop parkeren op grasbeton

5 april 2020

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit

30

Thema verharding De verschillende plekken op het terrein vragen elk om een eigen type verharding, passend bij het karakter en gebruik.

1. De inrit tussen het schoolgebouw en de bovenmeesterswoning is de formele toegang tot de bebouwing. Deze wordt gebruikt om mensen bij de entree af te zetten of op te halen. Deze oprit is éénrichting, vanaf de Kadijk richting het parkeerterrein en gedimensioneerd dat bussen deze route ook kunnen nemen. Het materiaal van de inrit bestaat uit gebakken klinkers, passend bij het historische karakter van de oude bebouwing. 2. Het entreeplein sluit aan op deze inrit en heeft een vergelijkbare verharding van gebakken klinkers. Voetgangers en gemotoriseerd verkeer mengen hier, waarbij de detaillering zodanig wordt uitgewerkt dat de auto zich te gast voelt. 3. Het schoolplein krijgt weer de functie van een (verhard) speelplein, met bijvoorbeeld een pannakooi en de mogelijkheid voor kinderen om een rondje rondom het schoolgebouw te fietsen. De verharding is passend bij dit gebruik, bestaande uit elementenverharding of gestabiliseerde halfverharding.

31 4. De verbinding tussen het entreeplein en parkeerterrein bestaat uit een elementenverharding, die qua uitstraling een geheel vormt met het parkeerterrein. 5. De rijbaan van het parkeerterrein bestaat uit een elementenverharding.

1 - 2, Gebakken klinkers, rustieke uitstraling

6. De parkeervakken hebben een andere tint als de rijbaan. Deze worden eventueel met grasbeton of een waterpasserende betonklinker aangelegd, om daarmee ook op de plek zelf water te kunnen infiltreren. 7. Het overloopdeel van het parkeerterrein zal weinig gebruikt worden en kan daarom een groener, extensief karakter krijgen. Hier wordt gedacht aan een groene verharding, bijvoorbeeld grasbeton.

3 - Schoolplein - gestabiliseerde halfverharding

6 - Parkeren tussen de bomen

5 april 2020

8. Het grote terras is de verblijfsplek, op de zon geörienteerd. Hiervoor wordt gezocht naar een materiaal met een landelijke uit-

8 - Terras in halfverharding

straling, zoals halfverharding (eventueel in een gestabiliseerde variant, bv Gravilyn). 9. De recreatieve paden door de boomgaard en het natuurlijke gebied zijn uitgevoerd in een halfverharding. 10. Ten behoeve van het onderhoud wordt in de meidoornhaag een houten landhek, aangebracht. 11. Het schoolplein krijgt een nieuwe smeedijzeren omheining, passend bij het karakter van de school. Hoogte ca 1m. 12. De centrale inrit, krijgt poort, in dezelfde stijl als het hekwerk rondom het schoolplein. 13. Ook het parkeerterrein krijgt een vergelijkbare afsluiting in de vorm van een houten landhek. Voor de toegang tot het parkeerterrein zal een nieuwe dam in de greppel aangelegd worden.

11 - 12, Eenvoudig smeedijzeren hekwerk + poort

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit

32

Beeldkwaliteit samenkomstgebouw Het nieuwe achtiviteitengebouw wordt zorgvuldig vormgegeven en gematerialiseerd, zodat het zich goed zal voegen in het perceel. Daarbij worden de volgende kwaliteitsregels als uitgangspunt genomen: • Het samenkomstgebouw vormt een compact bebouwingscluster, samen met de school en bovenmeesterswoning. • Alle bebouwing ligt in de 1e slag, gezien vanaf de Kadijk. • Het samenkomstgebouw volgt de richting van de slagen, dus evenwijdig met de Kadijk. • De typologie van het samenkomstgebouw is een agrarische schuur; één eenvoudig volume met een lage goot en kap. • Het samenkomstgebouw is ingetogen qua karakter en architectuur, zodat het min of meer wegvalt achter het schoolgebouw en bovenmeesterswoning. Daarmee wordt het beeld dus vooral door de cultuurhistorische bebouwing bepaald. • Het materiaal- en kleurgebruik is ingetogen en donker van kleurstelling, met als doel dat deze zich natuurlijk en onopvallend voegt in het landschap.

Ingetogen, donkere schil, natuurlijke materialen

Hoogwaardige details

33

Eenvoudig volume, schuurtypologie

Eenvoudige, donkere dakbedekking

Lage goothoogte

Eenvoudige, donkere dakbedekking

5 april 2020

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit

34

Schetsontwerp samenkomstgebouw

Vogelvucht

Van Oord Architectuur & Design

Activiteitengebouw

www.voad.nl

35

Opslag keuken 11.0 m²

Dames 17.7 m²

Heren Miva

19.1 m²

Lift

4.1 m²

3.8 m²

Gang/Logistiek 31.0 m²

Keuken 61.1 m²

BVO BG totaal 1430 m2 BVO BG vloer 990 m2

Zaal

Activiteitenzaal

426.8 m²

395.7 m²

Foyer

266.2 m²

Overkapping

Entree/Garderobe 30.1 m²

ENTREE

S.1

ENTREE

VOORMALIGE SCHOOL

Begane grond

5 april 2020

BOVENMEESTERS WON.

Van Oord Architectuur & Design

www.voad.nl

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit Activiteitengebouw SO.02 Begane grond Architect: Ir. J. van Oord

schetsontwerp

Scale: 1:200 1 : 200

Paper: 594x1160

7-1-2020 12:29:52

36

Douche Douche 1.9 m² 1.9 m² Kleedkamer Dames 9.3 m²

Room 3.7 m²

Berging/Techniek

Room Toilet Heren 12.7 m² 1.5 m² Kleedkamer Heren Multifunctionele ruimte Ouder & Kind Toilet Dames 19.1 m² 9.1 m² 37.7 m²

57.0 m²

1.5 m²

Kind Toilet 1.5 m²

Ontspanningsruimte 203.8 m²

BVO KELDER 998 m2

Zaal B 62.5 m²

Activiteitenzaal 392.8 m²

Zaal C 53.3 m²

Schoonmaak 15.2 m²

S.1

Kelder Van Oord Architectuur & Design

www.voad.nl

Activiteitengebouw Kelder

Architect: Ir. J. van Oord

SO.03 schetsontwerp

Scale: 1 : 200

Paper:

7-1-2020 12:30:02

37

Luchtbehandeling/Techniek/Berging 75.7 m²

Vide Vergaderruimte

Mediaruimte/Server 22.8 m²

Vergaderruimte

24.4 m²

23.4 m²

Vide

AV FOH

VERDIEPING BVO 290 m2

Vide

21.3 m²

Vertaling

Lounge

8.6 m²

Vide

S.1

Verdieping

5 april 2020

Van Oord Architectuur & Design

www.voad.nl

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit Activiteitengebouw SO.04 Verdieping

Architect: Ir. J. van Oord

schetsontwerp

Scale: 1 : 200

Paper:

7-1-2020 12:30:12

38

SPANTEN - Hout/Staal SPANTEN - Hout/Staal

Zuidgevel Zuidgevel Zuidgevel

DAK/WAND - Keramische dakpannen (mat zwart)

PV panelen (mat zwart)

DAK/WAND - Keramische dakpannen (mat zwart)

KOZIJNEN - Hout/Aluminium (zwartgrijs RAL7021) KOZIJNEN - Hout/Aluminium (zwartgrijs RAL7021)

PV panelen (mat zwart)

WANDEN - Houten gevelbekleding (evt. gebeitst) WANDEN - Houten gevelbekleding (evt. gebeitst)

DAKGOTEN - geintegreerd geen h.w.a. afvoeren in het zicht DAKGOTEN - geintegreerd geen h.w.a. afvoeren in het zicht

GEVELPAN + BOEI - (zwartgrijs) GEVELPAN + BOEI - (zwartgrijs)

Westgevel

Westgevel Westgevel

Bestaande gebouwen - Voormalig Schoolgebouw & Bovenmeesterswoning WANDEN - Houten gevelbekleding (donkergebeitst) (reliëf door verschillende breedtes/dieptes) WANDEN - Houten gevelbekleding (donkergebeitst) (reliëf door verschillende breedtes/dieptes)

Bestaande gebouwen - Voormalig Schoolgebouw & Bovenmeesterswoning

39

Noordgevel Noordgevel

Noordgevel

Oostgevel

5 april 2020

Oostgevel Oostgevel

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit

40

+9450

LOUNGE

+3500

FOYER

+0

maaiveld daglicht kelder

daglicht kelder

OPSLAG

-3500

Doorsnede

41

Zuidgevel samenkomstgebouw, vanaf het entreeplein

Formele entree vanaf de Kadijk

Entreeplein richting west, links schoolgebouw en rechts samenkomstgebouw

Westgevel samenkomstgebouw

5 april 2020

Landschapsplan Kadijk 18-20, Terwolde - Erfinrichting en Beeldkwaliteit