2024 06 17 Gemeente Belangen Algemene beschouwingen

Algemene politieke beschouwing op het jaar 2025 Belofte maakt schuld!

Beste allemaal, zowel aanwezig in de raadszaal, als kijkend via de livestream,

Allereerst wil Gemeente Belangen de waardering uitspreken voor het opstellen van de financiële stukken door team Financiën. Eveneens willen we het college bedanken voor het opleveren van de Prioriteitennota in een Nederland, waarvan de toekomst ongewis is. We hebben als gemeente te maken met een demissionair kabinet dat gemeenten al jaren laat afstevenen op een ravijnjaar en een nieuw kabinet, waarbinnen iedere politieke partij op verantwoordelijkheidsvakantie is. De PVV halveert het eigen risico, de BBB slaat met haar vuist op tafel voor een innovatief landbouwbeleid, NSC blijft in haar controlerende rol met de focus op het constitutionele hof en de VVD blijft geduldig op de schatkist zitten afwachten hoe dit alles gaat leiden tot een groot fiasco. Ondertussen zijn de gemeenten en uiteindelijk haar inwoners slachtoffers van dit akkoord. “De zon schijnt voorlopig alleen in Den Haag”. Voorzitter, door naar ons mooie Voorst. Vandaag gaan we het hebben over het verleden, heden en zullen we vooral stilstaan bij de toekomst. Jaarstukken afgelopen jaren Uit de Jaarstukken van de afgelopen jaren blijkt dat er inmiddels flinke (structurele) overschotten in onze begroting zitten. Goed nieuws zal men zeggen: een positief resultaat. Maar beste mensen: “inwoners kunnen zelf wel sparen. Dat hoeft de gemeente niet voor ze te doen”.

• Jaarstukken 20211 voordelig resultaat van € 209.500 (uit de normale exploitatie) • Jaarstukken 20222 voordelig resultaat van € 5.787.600 (uit de normale exploitatie) • Jaarstukken 20233 voordelig resultaat van € 3.319.500 (uit de normale exploitatie) Structureel een overschot in de Jaarrekening is wat GB betreft geen goed nieuws. Dit betekent dat er lucht in onze begroting zit of, meer waarschijnlijk, dat er onderbesteding bestaat. Hoe haaks staat dit op het feit dat het erop lijkt dat we ‘scherp aan de wind moeten zeilen’. Het wekt de indruk dat de ambities niet langer kunnen worden waargemaakt. Wij vragen het college hierop te reflecteren. Heeft dit te maken met de onder druk staande organisatie, waar we op dit moment een flink verloop zien?

1 2 3

Jaarstukken 2021 gemeente Voorst Jaarstukken 2021 gemeente Voorst Jaarstukken 2023 gemeente Voorst

Prioriteiten college Voorzitter, op 14 mei heeft het college besloten de voorliggende prioriteitennota te versturen naar de gemeenteraad. En, om eerlijk te zijn begrijpen wij de keuzes die het college op dat moment heeft gemaakt. Sterker nog: als wij in de schoenen van het college hadden gestaan, hadden wij waarschijnlijk dezelfde keuzes gemaakt. Geen verwijt dus. Integendeel. Logischerwijs stelt het college voor de in het verleden genomen raadsbesluiten én de wettelijke taken/medebewindstaken, waar ook raadsbesluiten aan ten grondslag liggen (A-lijst) op te voeren in de Prioriteitennota. Denk hierbij aan het IHP of de brandweerkazernes. Maar voorzitter, sinds 14 mei is er veel gebeurd en in die tijd is het college op haar handen blijven zitten. We hebben een voorjaarsnota van het Rijk, Hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet4, een eerste reactie van het VNG op dit hoofdlijnenakkoord5, een tweetal begrotingsadviezen van de VNG6, een aantal (vergaande) moties7 uit een extra ledenvergadering van de VNG voorbij zien komen. De rode lijn van al deze ontwikkelingen is dat de toekomst er niet rooskleurig uitziet, bezuinigen op medebewindstaken onvermijdelijk lijkt én een groot deel van de Nederlandse gemeenten klaar staan om te escaleren richting het Rijk.

Voorzitter, u begrijpt wat wij hier voor het voetlicht willen brengen: het voorstel van het college is ingehaald door de realiteit. In dat voorstel is opgenomen dat het uitvoeren van wettelijke taken/medebewindstaken de basis is (A-lijst), terwijl de tendens in Nederland is om een pas op de plaats te maken. Zoals in de inleiding van onze beschouwingen besproken, verwachten wij niet veel van Den Haag als het gaat om financiële middelen. Wij roepen het college op: ga na twee jaar eindelijk eens besturen! Later vandaag zullen we als gemeenteraad stilstaan bij de verwachtingen die gewekt zijn richting Terwolde met de motie “een nieuw start voor d'Olde Schole”. Dat brengt ons bij de kern: Wekken we niet opnieuw verkeerde verwachtingen? Namelijk in de Prioriteitennota 2025 opnemen dat we investeren in medebewindstaken, terwijl we hier in de begroting, over een paar maanden, hoogstwaarschijnlijk al op terug moeten komen omdat we het geld niet hebben en de VNG anders adviseert. Zelfs met het schappen van deze medebewindstaken (A-lijst) zien we nog geen groene cijfers voor de jaren 2026 en verder (zie onderstaande tabel). bedrag x€1.000

Overzicht financieel meerjarenperspectief (FMP) 2025-2028 Omschrijving 2024 2025 2026 2027 2028 Saldi Meerjarenbegroting 2024-2027 2.071 2.199 -1.429 -1.858 -1.858 Effecten Voorjaarsrapportage 2024 -553 -1.087 -1.337 -783 -783 Nieuw beleid Prioriteitennota 2025 volgens A-lijst -153 -1.175 -1.608 -2.457 Subtotaal 1.518 959 -3.941 -4.249 -5.098 Totaal netto-effect Meicirculaire 2024 Benodigd voor prijscompensatie en overig Voorlopig FMP 2024-2028 na Meicirculaire 2024

4

248

798 2.428 2.382 2.341 -1.000 -1.000 -1.000 -1.000

1.766

757 -2.513 -2.867 -3.757

Hoofdlijnenakkoord HOOP, LEF EN TROTS 2024 – 2028 van PVV, VVD, NSC en BBB Eerste analyse van het hoofdlijnenakkoord voor gemeenten van de VNG Eerste begrotingsadvies en tweede begrotingsadvies van de VNG 7 Motie Enschede ‘Geen woorden maar daden’ en motie Zaanstad ‘Luidt de noodklok’ 5 6

Er worden onder andere over de financiële haalbaarheid van de renovatie/nieuwbouw scholen jaar op jaar8 alarmerende rapporten geschreven. Het demissionaire kabinet als het nieuwe kabinet komt niet over de brug met financiële middelen. Worden we dan als gemeente Voorst écht een uitvoeringsorganisatie van het Rijk? Het antwoord van Gemeente Belangen is duidelijk: “geen knaken, geen taken”. Wij zouden vandaag graag in debat willen met de gemeenteraad en het college actief uitnodigen hieraan deel te nemen over de vraag: •

Moeten we geen pas op de plaats maken na deze ontwikkelingen en het geheel integraal afwegen bij de begroting in het najaar en nu geen valse beloftes doen?

Prioriteiten Gemeente Belangen Voorzitter, er zijn twee zaken waar we volgens Gemeente Belangen niet onderuit kunnen én waar de samenleving om vraagt. Met klem zijn het bouwen van woningen en ‘De Olde Schole’ topprioriteiten, waar we op voorhand al van kunnen zeggen dat het geen onderdeel kan zijn van bezuinigingen bij de begroting in het najaar. We vinden het dan ook onbegrijpelijk dat hiervoor niets is begroot. Voor de voorbereiding van verschillende woningbouwlocaties in verschillende kernen vragen wij structureel extra budget in tegenstelling het eenmalig budget dat het college vraagt voor ‘24. Hierbij gaan de kosten voor de baten. Ten aanzien van ‘De Olde Schole’ heeft de gemeenteraad, zoals eerder aangestipt, zich met de motie “een nieuw start voor d'Olde Schole” al eens uitgesproken. Laten we in Terwolde onze belofte nakomen. Dan laten we de valse beloftes aan Den Haag.

Prepare for the worst, hope for the best! Miriam Jansen-Greiving, fractievoorzitter Gemeente Belangen 17 juni 2024

8

Rapporten die alarmerend zijn over de bekostiging van onderwijshuisvesting: 2017, 2020 en 2021