2023 09 25 Verslag IBB 25 september 2023 P&C inclusief presentatie

Verslag van de Informatieve Beeldvormende Bijeenkomst van de raad van Voorst

maandag 25 september 2023

Dit verslag is vastgesteld in de raadsvergadering van 30 oktober 2023.

Ita Joosten raadsgriffier

Paula Jorritsma-Verkade burgemeester

________________________________________________________________________________________________________

Verslag van de Informatieve Beeldvormende Bijeenkomst van de raad van Voorst op maandag 25 september 2023

1

Cluster Bestuur Datum bijeenkomst Agendapunt Aanvang Einde Aanwezig: Namens de raad

College Ambtenaar Voorzitter IBB-griffier Publieke tribune a.

Beknopte weergave

25 september 2023 P&C cyclus 19.30 uur 21.00 uur Ingrid Aarnink-Westerbeek, Bjorn van Ekeren, Jeroen voor ’t Hekke, Miriam Jansen-Greiving (Gemeente Belangen), Cees Booster, Theo Timmermans, Jan Wessels, Jürgen Wolff van Wülfing (CDA), Emiel de Weerd (VVD-Liberaal 2000), Lianne van den Brand, Arend Jansen, Jakob Klop, Jan Osinga, Danny Roelofs (Voortvarend Voorst), Bertine Grevinga, Joost van Hoof, Willeke Moleman, (PvdA-GroenLinks), Paul Jonkman, Gerdy Nelis (D66), Albert Groothedde, Arco Hak, Dinant Pleiter (SGP). Paula Jorritsma-Verkade, Rosmarijn Boender, Bert Visser, Peter Wormskamp Freek War, Michiel Brinkman, Leonieke Beltman, Ellis Brinkman, Lisette Wolbers, Teun Groothedde Hans van der Sleen Marieke Titsing 1 persoon Legesverordening Wat is gevolgklasse 1 en gevolgklasse2? Gevolgklasse 1 zijn bijvoorbeeld woningen, gevolgklasse twee zijn bijvoorbeeld appartementengebouwen. Is het mogelijk dat we zien wat de verschillen zijn tussen de huidige verordening en de verordening die voor ligt? Het is totaal nieuwe systematiek, dus dat is lastig. Er kan wel een voorbeeld gedeeld worden. Er staat in de begroting dat er meer leges binnenkomen, kunt u dat toelichten? Er wordt verwacht iets meer op te halen. Er zit wat overlap en er worden meer milieubelastende activiteiten verwacht. Dat is € 200.000 meer, maar dat is niet kostendekkend.

Is het mogelijk om ervoor te zorgen dat er zo min mogelijk privaat getoetst hoeft te worden? Op het moment dat omgevingsplannen gevolg gaan krijgen, moet er nog steeds privaat getoetst worden. Als je zelf regie wil houden over de ruimte (hoeveel, welk soort). Je kunt het ook vrijer maken, waardoor er minder omgevingsvergunningen nodig zijn. Strategische opgaven Wat wordt er bedoeld met flexwonen, is dat bijvoorbeeld wat er gebeurd aan de Molenallee? Het is een gedeelte, maar dat is niet voldoende om de aantallen die nodig zijn te realiseren. In hoeverre krijgt Voorst ruimte om de groenste gemeente van Europa te blijven van het rijk? Het rijk kijkt naar de regio. Daar moet je als Voorst op inzetten. Als je daar geen verhaal bij hebt, vullen andere gemeenten dat in. D’Olde Schole Er wordt een link gelegd tussen vertraging op andere terreinen en dit project, kan dat uitgelegd worden? Als men zich hierop inzet, kan dat op een andere plek niet.

______________________________________________________________________________________________________

Verslag van de Informatieve Beeldvormende Bijeenkomst van de raad van Voorst op maandag 25 september 2023

2

Zou je in Terwolde een MFC kunnen realiseren zoals dat in Klarenbeek is gebeurd? Er wordt nu gekeken naar oplossingsrichtingen, daarna ga je kijken hoe dat gerealiseerd kan worden. Is er kans op precedentwerking als de school overcapaciteit heeft? Het is niet logisch om overcapaciteit te creëren. Hoe kan men in juni een besluit nemen of wat in september al gerealiseerd zou zijn? In plaats van gerealiseerd kan daar inderdaad beter realiseren staan. In de presentatie wordt niets gezegd over Archipel en de subsidie van de provincie, kan daar wat over verteld worden? Archipel is aangesloten, alle partijen die in de motie worden genoemd zijn betrokken. Zij zijn bezig met de subsidie, daar wordt aan gewerkt. Is het bedrag van € 85.000 wel realistisch? De € 85.000 is een inschatting van wat nodig is, de verwachting is niet dat dat intern allemaal opgelost kan worden.

b.

Openstaande vragen

c.

Vervolg

De raadsleden hebben kennisgenomen van de informatie van het college. Wanneer de raadsleden of –fracties in de verstrekte informatie aanleiding zien bij te willen sturen of anderszins een mening willen geven, kan een verzoek daarvoor bij het presidium worden ingediend. Het presidium bepaalt vervolgens of en wanneer het onderwerp voor een debat in de raadsvergadering wordt geagendeerd.

______________________________________________________________________________________________________

Verslag van de Informatieve Beeldvormende Bijeenkomst van de raad van Voorst op maandag 25 september 2023

3

IBB P&C-cyclus

Leeswijzerbijeenkomst P&C-documenten

25 september 2023

Programma

1. 2. 3. 4. 5. 6.

Planning & control-cyclus Berap 2023, Begroting 2024 en FMP 2024-2027 Ontwikkelingen gemeentefonds Legesverordening 2024 Strategische opgaven Haalbaarheidsstudie d’Olde Schole

1. P&C-cyclus

voorjaar:  Jaarstukken (afgelopen jaar)  Voortgangsbericht (lopende jaar)  Prioriteitennota (komende jaar)

najaar:  Bestuursrapportage (lopende jaar)  Programmabegroting (komende jaar)

2. Bestuursrapportage 2023

Plaats in de P&C-cyclus:  Tussentijdse rapportage over de realisatie van de begroting over de eerste 8 maanden van het lopende begrotingsjaar (2023) zowel beleidsmatig als financieel.

2. Bestuursrapportage 2023

Belangrijkste ontwikkelingen:     

Meicirculaire 2023 algemene uitkering (info al via raadsmededeling in juni) Door toename van strategische opgaven en projecten extra capaciteit Bedrijfscontactfunctionaris agrarische sector landbouwtransitie Uitvoering motie “Een nieuwe start voor de d’Olde Schole” Extra formatie burgerparticipatie / maatschappelijke initiatieven

2. Meerjarenprogrammabegroting 2024

Opbouw van de begroting:  Deel 1: beleidsbegroting  7 programma’s en 2 overzichten  8 paragrafen

 Deel 2: financiële begroting    

Ontwikkeling financiële positie Overzicht van baten en lasten Geprognosticeerde balans Overige overzichten

2. Meerjarenprogrammabegroting 2024

Opbouw van elk begrotingsprogramma:  4 W’s:  Wat willen we bereiken  Waar ligt dat vast  Wat gaan we daarvoor doen  Wat mag het kosten

 Overzicht van verbonden partijen  Overzicht van beleidsindicatoren

2. Meerjarenprogrammabegroting 2024

 Wat willen we bereiken:  Vertaling van het coalitieakkoord in de begrotingsprogramma’s

 Waar ligt dat vast:  Via een link naar Beleid en regelgeving (verordeningen en beleidsnota’s)

 Wat gaan we daarvoor doen:  Vertaling van onderdeel “Wat willen we bereiken” in concrete activiteiten

 Wat mag het kosten:  Lasten en baten per taakveld voor de exploitatie  Overzicht van investeringen  Overzicht van reserves en voorzieningen

2. FMP 2024-2027

 Opbouw van de ontwikkeling van de financiële positie in twee stappen  Stap 1:  

Vertrekpunt is het huidige begrotingssaldo 2023-2026 Autonome ontwikkelingen worden verwerkt volgens uitgangspunten van de begroting

 Stap2:   

Ontwikkelingen die zich na het opstellen van de primitieve begroting hebben voorgedaan Structurele effecten Bestuursrapportage 2023 Effecten Septembercirculaire 2023 algemene uitkering

2. FMP 2024-2027

Ontwikkeling Financieel Meerjarenperspectief: Stap 1 Ontwikkeling financiële positie (+ = vo o rdeel / - = nadeel)

Omschrijving 2024 2025 2026 2027 Geraamd begrotingssaldo 2023-2026 (incl. septembercirculaire 2022) 2.619.529 3.065.008 1.156.844 255.925 Voortgangsbericht 2023 -595.033 -413.513 -1.185.993 -1.185.993 Prioriteitennota 2024 (personeelskosten en hogere bijdrage Regio Stedendriehoek meegenomen -37.550onder punt -2.700 5 en 6) -2.695 -2.690 Effect Meicirculaire 2023 algemene uitkering (netto) 1.508.400 1.002.818 64.942 486.759 Hogere personeelskosten (toelichting paragraaf Bedrijfsvoering) -396.714 -663.714 -663.714 -663.714 Hogere bijdragen gemeenschappelijke regelingen o.b.v. begrotingen 2024-2027 -451.279 -427.170 -401.694 -401.694 Toepassing prijscompensatie/indexering -589.151 -584.488 -582.560 -575.018 Actualisering kapitaallasten 196.766 -66.238 -58.874 154.565 Hervormingsagenda Jeugd 0 500.000 500.000 500.000 Actualisatie MIP en MJOP en overige kleinere ontwikkelingen 200.973 277.019 236.435 64.921 Startpositie FMP 2024-2027 (primitieve begroting) 2.455.941 2.687.022 -937.309 -1.366.939

2. FMP 2024-2027

Ontwikkeling Financieel Meerjarenperspectief: Stap 2 Ontwikkeling financiële positie (+ = voordeel / - = nadeel)

Omschrijving Startpositie FMP 2024-2027 (primitieve begroting) Aanpassing raming leges volgens nieuwe tarieventabel legesverordening Bestuursrapportage 2023 Algemene uitkering Septembercirculaire 2023 Begrotingssaldo FMP 2024-2027

2024 2025 2026 2027 2.455.941 2.687.022 -937.309 -1.366.939 249.248 249.248 249.248 249.248 -634.341 -722.904 -726.165 -726.165 nnb nnb nnb nnb 2.070.848 2.213.366 -1.414.226 -1.843.856

3. Ontwikkelingen gemeentefonds

 Becijferd tekort gemeentefonds van € 3 miljard vanaf 2026  Kort samengevat de volgende elementen:  Volumekorting € 1,2 miljard  Opschalingskorting € 0,7 miljard  Aanpassing loon- en prijsdeel en verlaging grondslag € 0,5 miljard  Compensatiesystematiek gaat een jaar later in € 0,3 tot € 0,7 miljard

 € 3 miljard betekent voor de gemeente Voorst ca. € 3,7 miljoen

3. Ontwikkelingen gemeentefonds

Chronologisch overzicht:  Op de Algemene ledenvergadering VNG van 14 juni met grote meerderheid resolutie aangenomen voor herstel. Opstart gesprekken met kabinet. Instelling Taskforce Taken en Middelen Gemeenten door de VNG onder leiding van Rinnooy Kan 

7 juli val van het kabinet



Advies VNG aan gemeenten n.a.v. aangenomen resolutie:   

Zorg voor een sluitende begroting voor 2024 en 2025 Voor 2026 en 2027 uitgaan van maatschappelijke opgaven, ook als dit een tekort laat zien (èn laat dit tekort zien in de begroting) Voer (vooralsnog) geen bezuiniging door voor de korting van € 3 mld. Hier komen nog gesprekken over

3. Ontwikkelingen gemeentefonds

Bevindingen Taskforce VNG:  Risicovelden   



Geïnventariseerde risico’s:    



Investeringen in het fysieke domein: wonen, energie, klimaat en mobiliteit De druk op het zorgstelsel De veiligheid op straat en in het milieu Grote vertraging dreigt voor bouwen van woningen en behalen doelstellingen klimaatakkoord In sociaal domein zal inzet op preventie afnemen en wachtlijsten groeien Minder capaciteit voor handhaving in openbare ruimte Gebrek aan investeringen leidt door onderlinge verwevenheid door in alle domeinen

Conclusie Taskforce: 

“een structurele korting van € 3 miljard vanaf 2026 zou gemeenten een zeer ingrijpende en zeer zichtbare bezuinigingsoperatie opleggen, met substantiële gevolgen voor hun betrokkenheid bij de grote maatschappelijke opgaven van dit moment”

3. Ontwikkelingen gemeentefonds



Overhedenoverleg 6 september VNG, IPO, Unie van Waterschappen en brede delegatie van het (demissionaire) kabinet



Concrete afspraken uit dit overleg:     



Bestuurlijk Overleg Financiële Verhoudingen (BOFv) in oktober brengt situatie in kaart Nieuw kabinet neemt besluit over opschalingskorting. Indien in april 2024 nog geen nieuw kabinet, dan beslist demissionair kabinet hierover bij de Voorjaarsnota 2024 Bij BOFv mogelijkheden bespreken om incidentele middelen en overschotten in te zetten als structureel dekkingsmiddel. Zou helpen om financiële tekorten tijdelijk te overbruggen Rijk en medeoverheden brengen in kaart welke mogelijkheden er met huidige uitvoeringskracht zijn voor het realiseren van de grote maatschappelijke uitgaven Jaarlijks een Overhedenoverleg en goede betrokkenheid decentrale overheden bij formatieproces

Op korte termijn dus nog geen duidelijkheid!

3. Ontwikkelingen gemeentefonds

Septembercirculaire 2023  Gepubliceerd op 19 september Prinsjesdag  Info volgt via raadsmededeling  Vanaf 2027 ca € 700 mln. extra door wijziging financieringssystematiek  Opschalingskorting komt weer terug in 2026 

Financiële uitkomst septembercirculaire 2023 en effect op FMP: B edragen x €1.000

Omschrijving FMP 2023-2026 na verwerking Berap 2023 FMP 2024-2027 volgens Stap 2 Ontwikkeling financiële positie

2023 -67

2024

2025

2026

2027

2.071

2.213

-1.414

-1.844

Netto effect Septembercirculaire 2023

21

388

381

350

1.078

FMP 2023-2027 na verwerking Septembercirculaire 2023

-46

2.459

2.594

-1.064

-766

3. Ontwikkelingen gemeentefonds

3. Ontwikkelingen gemeentefonds

(technische)

Vragen?

4. Legesverordening 2024

Onderwerpen  Wat zijn leges?  Impact Omgevingswet (Ow) en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB)  Werkwijze inrichting nieuwe tarieventabel  Politieke ruimte

4. Legesverordening 2024

Wat zijn leges?  Het genot van door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten. (bijv. rijbewijzen of omgevingsvergunningen) Waarom zijn ze belangrijk?  Leges zijn bedoeld om de kosten te dekken die de gemeente maakt om deze diensten te leveren. Waarom is 2024 anders dan voorgaande jaren?  Door de invoering van de Ow en de WKB is de gehele tarieventabel aangepast om aan sluiten op de nieuwe situatie.

4. Legesverordening 2024

Impact Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen  Invoering milieuleges  De knip bouw- en omgevingsplanactiviteit  Nieuwe vergunningplichten (bijv. openbreken grond)

Wat is het risico van de invoering Ow en WKB i.r.t. leges?  De WKB kan ervoor zorgen dat de inwoner ‘dubbel’ wordt belast (publiek en privaat).  Het aantal vergunningen in 2024 is lastig in te schatten.

4. Legesverordening 2024

4. Legesverordening 2024

Voorstel legesverordening 2024  De legesverordening  Format VNG  Formele bepalingen

 De tarieventabel  Format VNG als basis  Nieuwe onderdelen  Oude onderdelen (geïndexeerd)

4. Legesverordening 2024

Hoe is de impact van de Ow en WKB geregeld?  De tarieven m.b.t. de knip zijn verdeeld Wabo (oude tarieven)

Omgevingswet (nieuwe tarieven)

Art. 2.3.1 bouwsom ≤ 1.000.000 3,08%

Art. 2.5 bouwsom ≤ 1.000.000 0,77% Art. 2.6 bouwsom ≤ 1.000.000 2,31%

 De milieuleges zijn afgesproken binnen de regio (omgevingsdienst)  Nieuwe vergunningplichten 

Uren geraamd per proces (90 euro per uur)

 Waar mogelijk tarieven geïndexeerd (bijv. kapvergunning)

4. Legesverordening 2024

Traject legesverordening 2024  Het voorstel van de legesverordening 2024 is geagendeerd voor de raadsvergadering van 30-10-2023  De opbrengsten/aantallen worden in 2024 gemonitord.  Indien nodig wordt met de Berap (september) de begroting gewijzigd.

4. Legesverordening 2024

Politieke ruimte  Tarieven  Bijvoorbeeld compenseren initiatiefnemers vanwege de invoering van de WKB? (tarieven art. 2.5 en 2.6)

 Onderdelen in de tarieventabel  Welke opnemen en welke niet?

 Kostendekking  Hoeveel procent kostendekking is acceptabel?

(technische)

Vragen?

5. Strategische opgaven

 Hoge druk op ons grondgebied  Toename strategische opgaven en projecten    

Gebiedsopgave Wilp-Achterhoek Uitbreiding lokale bedrijven Versnelling woningbouw Realiseren FLEXWONEN voor verschillende doelgroepen

 Positie in de regio  Hogere overheden leggen regie ruimtelijke opgaven bij de regio  Samenwerking in regio wordt hiermee voor Voorst nóg belangrijker  Lokaal geluid laten horen en onderdeel laten zijn van afweging

Opgaven in samenwerking

 Aanbevelingen keukentafelgesprekken  Meer contact tussen sector en gemeente

 Versterken slagkracht maatschappelijke initiatieven  Dorpswethouders  Signalen maatschappij: meer ondersteuning

Knelpunt: capaciteit

 Strategische opgaven:  2 planontwikkelaars + 1 RO-er

 Keukentafelgesprekken:  1 bedrijfscontactfunctionaris agrarische sector + werkbudget

 Maatschappelijke initiatieven  1 coördinator maatschappelijke initiatieven

6. d’Olde Schole

Haalbaarheidsstudie “Een nieuwe start voor d’Olde Schole”

“Een nieuwe start voor d’Olde Schole”

Aanleiding 

motie “Een nieuwe start voor d’Olde Schole”  alle onderzoeken te doen die nodig zijn om te komen tot een volwaardig dorpshuis in Terwolde  in elk geval de Accommodatiestichting Terwolde, Dorpsbelangenvereniging Terwolde, het schoolbestuur (stichting Archipel) hierbij te betrekken;  de kosten van het onderzoek ten laste te laten komen van de algemene reserve;  de gemeenteraad op 21 september 2023 te informeren over de stand van zaken;  zodra de subsidietoekenning bekend is een raadsvoorstel aan te bieden over dorpshuis d‘Olde Schole in Terwolde;

September 2023

“Een nieuwe start voor d’Olde Schole”

Informeren aanvliegroute 

Aanvliegroute haalbaarheidsstudie “Een nieuwe start voor d’Olde Schole”  Positie gemeente in relatie tot de vraagstelling  Ambitieniveau  Impact op staande organisatie

September 2023

“Een nieuwe start voor d’Olde Schole”

Situatie  MFA biedt ruimte aan Kindcentrum “de Bongerd”(school+kinderopvang) en Accommodatie Stichting Terwolde (en vertegenwoordigd alle gebruikers van het dorpshuis)  Kindcentrum heeft primaat op gebruik (medegebruiksovereenkomst 2015)  Ruimtes kinderopvang kennen geen dubbelgebruik  School heeft obv leerlingenaantallen “recht” op m2 incl. oude dorpshuis en gebruikt deze ook. Probleem  AST ervaart structureel ruimte tekort (tijd en ruimte)  Kwaliteit gebruik van ruimte “oude dorpshuis” voor de school is onvoldoende  Moeizame samenwerking tussen partijen  Draagvlak deelname aan AST brokkelt af  Schoolbestuur heeft een verantwoordelijkheid voor samenwerking die rol van school overstijgt

afbeelding: luchtfoto MFA + locatie Ieuwland

September 2023

“Een nieuwe start voor d’Olde Schole”

Positie gemeente irt probleem  Verantwoordelijk voor huisvesting onderwijs  Dorpshuizen zijn geprivatiseerd en krijgen geen subsidie voor de bedrijfsvoering/exploitatie precedentwerking.  Maatschappelijk probleem waar oplossing middels onderwijshuisvesting eventueel mogelijk is. Gevraagde inzet door betrokken partijen aan de gemeente • Rol: Vaste kartrekker, belangenbehartiger van zowel school als AST. Heldere kaders. Financiële consequenties in beeld brengen voor alle partijen. Advies en begeleiding aanpassen gebruikers overeenkomst. Borgen besluitvorming binnen gemeenten, school en AST • Resultaat: Helder en vlot proces, begin 2024 besluitvorming over zowel lange- als korte termijn oplossingen. Positionering:  Gemeente neemt positie in voor dit maatschappelijk probleem vanuit een mogelijke oplossing in de onderwijshuisvesting waarvoor de gemeente een verantwoordelijkheid draagt.  Gemeente denkt mee over het huisvestingsvraagstuk dorpshuis maar is hier niet verantwoordelijk voor.

September 2023

“Een nieuwe start voor d’Olde Schole”

Ambitieniveau 

Denkrichting 1: Organisatorische oplossingen  Dubbelgebruik onder gewijzigde condities?



Denkrichting 2: Fysieke oplossingen  Toevoegen extra m2 op locatie of elders? Samen nu al kijken wat er tot de besluitvorming al verbeterd kan worden. Uitwerken alternatieven op hoofdlijnen inclusief financiële- organisatorische en ruimtelijke impact voor betrokken partijen.

September 2023

“Een nieuwe start voor d’Olde Schole”

Risico’s

September 2023



Beschikbare ambtelijke capaciteit: Extra project waarvoor geen capaciteit beschikbaar is. Noodzakelijke interne inzet leidt tot vertraging andere opgaven. Aanvullende externe inzet €85.000,- is randvoorwaardelijk



Ombudspolitiek: Politieke interventies tijdens proces welke ontwrichtend kunnen werken op proces en samenleving.



Maatschappelijke onrust: Conflicterende belangen en/of passende oplossing en/of bereidheid tot concessies van betrokken partijen.



Rolvermenging: De gemeente is verantwoordelijk voor huisvesting van het onderwijs en niet voor dorpshuizen. Precedentwerking.



Financieel draagvermogen AST voor alternatieve oplossingen waarbij extra m2 of reductie dubbelgebruik leidt tot hogere huur en/of onderhoud.



Financieel: Er is geen dekking voor eventueel benodigde investeringen.

“Een nieuwe start voor d’Olde Schole”

Randvoorwaarden: • € 85.000 projectteam haalbaarheidsstudie externe inzet • Personele inzet intern: • Vertraging projecten (Vluchtelingen, brandweerkazernes Terwolde en Voorst) • Vertraging Kadernota Sociaal Domein (capaciteit strategisch beleidsadviseur soc. domein)

September 2023

“Een nieuwe start voor d’Olde Schole”

Planning September ‘23: 25 september ‘23: 9 oktober ‘23: 30 oktober ’23: November ‘23: Maart ‘24: Juni ‘24:

September ‘24:

Afstemming inzet gemeente met gebruikers Technisch informeren raad als voorbereiding RTG Ronde tafelgesprekken Raad (RTG) met inspraakmogelijkheid externen Vaststelling onderzoeksbudget door de raad Aantrekken projectleider, klikgesprek Presentatie raad oplossingsrichtingen en financiële consequenties Vaststelling investeringen (Voortgangsbericht) a. korte termijn (organisatorisch & fysiek) b. lange termijn met realisatiedatum (organisatorisch & fysiek) korte termijn oplossing gerealiseerd (*)

(*) Uitgaande van vaststelling investeringsbudget korte termijnoplossing in de raad.

September 2023

(technische)

Vragen?