2023 03 06 Presentatie Liander

Energievoorziening gemeente Voorst. Elektriciteitsnetnetwerk, congestie, ontwikkelingen

Twello, 6 maart 2023 René Lemein

Gemeente Voorst en netbeheerder Liander Werken aan de energieinfrastructuur van de toekomst

Inhoudsopgave 1. Hoe werkt het elektriciteitsnet? 2. Onderstation Woudhuis: schakel tussen TenneT, Liander en voedingsgebied Voorst en Apeldoorn 3. Duurzame opwek en het elektriciteitsnet 4. Netcongestie (bij TenneT en/of bij Liander) 5. Wat zien we in Voorst (optiek netbeheerder)? 6. Wat kunnen we (samen) doen?

Geerte van der Steen, Gebiedsregisseur

René Lemein, Relatiemanager 2

1. Hoe werkt het elektriciteitsnet? Productie=verbruik!

2. Onderstation Woudhuis, schakel TenneT – Liander – Voorst en Apeldoorn (oost)

2. Middenspanning van Woudhuis naar Voorst en Twello

2. Deel middenspanningsnet: gevoed door Platvoet

6

2. Deel middenspanningsnet Twello

7

2. Laagspanningsnet in Twello uit: app.pdok.nl/viewer/

8

3. Duurzame opwek en het elektriciteitsnet Een kwestie van balans

9

3. Duurzame opwek en het elektriciteitsnet

4. Netcongestie (bij TenneT en/of bij Liander) 02-03-2023 GROOT VERBRUIK Beschikbare capaciteit afnemen

11

Beschikbare capaciteit terugleveren

https://www.liander.nl/grootzakelijk/transportschaarste/beschikbaarheid-capaciteit/gelderland

4. Actuele knelpunten en oplossingen in de Stedendriehoek (Gelderland) Verdeelstation Plaats(en) Woudhuis

Oorzaak, oplossingen en einddatum

Twello, Klarenbeek, De Kar, Wilp, Bussloo

Door capaciteit- en spanningsproblematiek op het station Woudhuis, en stations die hierop zijn aangesloten, is het tijdelijk niet mogelijk te voldoen aan nieuwe aanvragen voor het verbruiken en terugleveren van elektriciteit. We verzwaren het net in de regio en breiden het uit. Daarnaast lossen wij dit op door het verzwaren en uitbreiden van het distributienet. Naar verwachting ronden we dit gefaseerd tussen het vierde kwartaal van 2022 en het vierde kwartaal van 2025 af.

12

5. Wat zien we in Voorst (optiek netbeheerder)? Meer, meer, meer elektriciteit (verbruik en opwek) Meer, meer, meer opwek: - RES: Ambitie en grote potentie zon op grote daken (bedrijventerreinen) (MS en OS) - PV op dak bij particulieren en woningcorporatie IJsseldal Wonen (laagspanningsnet) Meer, meer, meer verbruik: - Elektrificeren bedrijfsprocessen (aardgasvrij maken Engelenburg) > (veel) grotere vraag naar elektriciteit - Uitgifte bedrijfskavels (Ecofactorij?, De Kar?)> energie-infrastructuur? - Transitievisie Warmte, aardgasvrij, groten deels all electric (Wilp) > (hybride) warmtepompen - Nieuwbouw woningen, nieuwe wijken (Twello 250+, Nieuw Basselt etc) > aardgasvrij > elektriciteitsvraag? - GO-RAL > elektrisch vervoer > beleid laadinfra en plaatsingsbeleid laadpalen > laadpalen particulieren, publieke laadpleinen en laden vrachtwagens (m.n. op bedrijventerreinen) (!)

13

Niet alles kan met elektriciteit, wat wel kan vraagt ruimte! Wat doet Liander? -

Nieuwbouw station Apeldoorn Zuid Vergroten kabelcapaciteit distributienet (middenspanning, o.a. van 10kV naar 20kV) Zon op dak woningcorporatie / particulieren (postcodechecker) > verzwaren LS-net, plaatsen MSR-en TVW (warmtepompen), PV en laadpalen (EV) > vraag en aanbod elektriciteit groter dan op LS past > verzwaren > extra kabels en/of zoektocht naar ruimte voor extra MSR (transformatorhuisjes).

Beter vooraf plannen dan telkens een zoektocht starten > Pilot MSR (middenspanning ruimte) Next step > aanleiding TVW Apeldoorn, De Maten (hybride warmtepompen) > doorkijk naar gemeente tot 2050 > grond reserveren, bestemmingsplan, versnellen in uitvoering en werk stroomlijnen

Wat vraagt dit? 15

Geld > Staat als nieuwe aandeelhouder, aandeelhouders vergroten eigen vermogen > goedkoper lenen Menskracht > tekort aan technici, niet alles kan tegelijk Materialen > schaars goed (kabels, transformatoren, slimme meters), inclusief stikstofcompensatie Ruimte > afstemmen van plannen en procedures (MSR, kabel tracés)

6. Wat kunnen we (samen) doen? Vraag en aanbod van elektriciteit wordt of is al groter dan het elektriciteitsnet van Liander kan verwerken. We moeten op zoek naar duurzame alternatieven voor energie uit het elektriciteitsnet. Bijvoorbeeld op bedrijventerreinen > opslag van energie (batterij), aanleg duurzaam warmtenet (restwarmte), conversie van energie (opwek zon opslaan in waterstof), PVT (opwek én warmte produceren) Oproep: neem ruimte voor energie centraal / als uitgangspunt bij het ontwikkelen van plannen en beleid - Nieuwe woonwijk > hoe organiseer je de energie? Welke energie-infrastructuur past, welke ruimteclaim? > Elektrische auto als batterij voor opwek en verbruik of PVT voor warmte in de winter? - Zonnepark buitengebied > waar zit een verbruiker? - Kavels bedrijventerrein> hoe zorg je voor dekkende energie-infrastructuur (complementaire bedrijven), hoe zorg je voor balans tussen opwek en verbruik van energie voor het hele bedrijventerrein?

ZONDER ENERGIE STAAT ALLES STIL

De energietransitie vraagt om (andere) planning, ruimte en samenwerken.