2023 01 11 Presentatie IBB Grondstoffenplan

Van afval naar grondstoffen van een lineaire naar circulaire economie

Inhoud ▪ Circulaire economie: waarom? ▪ Rol van gemeente ▪ Inzamelsystemen ▪ Bronscheiding versus nascheiding ▪ Hoe doet gemeente Voorst het? ▪ Stappen zetten ▪ Vragen

Circulaire economie Waarom?

Waarom? ▪ Doelstellingen Rijksbrede programma Circulaire Economie; ▪ Invloed op de aarde; ▪ Invloed op de mens; ▪ (On)afhankelijkheid van andere landen/leveringszekerheid grondstoffen.

“In een circulaire economie bestaat geen afval en worden grondstoffen steeds opnieuw gebruikt. Afval is de nieuwe grondstof.”

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/circulaire-economie

“Het doel: een volledig circulaire economie in Nederland in 2050.”

Waarom? ▪ Doelstellingen Rijksbrede programma Circulaire Economie; ▪ Invloed op de aarde; ▪ Invloed op de mens; ▪ (On)afhankelijkheid van andere landen/leveringszekerheid grondstoffen.

“Veel natuur- en milieuproblemen zijn te herleiden tot een verspillende omgang met grondstoffen” Biodiversiteit onder druk: eenzijdig landgebruik, stikstof, mijnbouw en afvalbergen

Vervuiling: lucht-, wateren bodemkwaliteit

MOGELIJKE DOELEN VOOR EEN CIRCULAIRE ECONOMIE Policy Brief, Aldert Hanemaaijer, Maikel Kishna, Julia Koch, Anne Gerdien Prins en Harry Wilting

Waarom? ▪ Doelstellingen Rijksbrede programma Circulaire Economie; ▪ Invloed op de aarde; ▪ Invloed op de mens; ▪ (On)afhankelijkheid van andere landen/leveringszekerheid grondstoffen.

Gezondheid Ons voedsel: plastic deeltjes verplaatsen zich door de voedselketen

Nano- en microplastics baren zorgen: overal te vinden, ook in menselijke placenta

Lim, XiaoZhi. (2021). Microplastics are everywhere — but are they harmful?. Nature. 593. 22-25. 10.1038/d41586-021-01143-3. Ragusa, A.; Lelli, V.; Fanelli, G.; Svelato, A.; D’Avino, S.; Gevi, F.; Santacroce, C.; Catalano, P.; Rongioletti, M.C.A.; De Luca, C.; Gulotta, A.; Rinalducci, S.; Timperio, A.M. Plastic and Placenta: Identification of Polyethylene Glycol (PEG) Compounds in the Human Placenta by HPLC-MS/MS System. Int. J. Mol. Sci. 2022, 23, 12743. https://doi.org/10.3390/ijms232112743 Yee, M.S.-L.; Hii, L.-W.; Looi, C.K.; Lim, W.-M.; Wong, S.-F.; Kok, Y.-Y.; Tan, B.-K.; Wong, C.-Y.; Leong, C.-O. Impact of Microplastics and Nanoplastics on Human Health. Nanomaterials 2021, 11, 496.

Ethiek Ghana: ▪ 85% elektronica en elektrische onderdelen die in Ghana worden geïmporteerd, komt uit de EU; ▪ Een groot deel wordt daar gedumpt als e-waste

Kwan, J. (2020, 26 november). Your old electronics are poisoning people at this toxic dump in Ghana. WIRED UK. https://www.wired.co.uk/article/ghana-ewastedump-electronics

Waarom? ▪ Doelstellingen Rijksbrede programma Circulaire Economie; ▪ Invloed op de aarde; ▪ Invloed op de mens; ▪ (On)afhankelijkheid van andere landen/leveringszekerheid grondstoffen.

Leveringszekerheid Toenemende vraag: mondiaal stijgende vraag naar en benutting van grondstoffen

Productieketen: onderlinge afhankelijkheid

Leveringszekerheid

Kritieke materialen die in productieprocessen worden gebruikt, zijn cruciaal voor het concurrentievermogen van de Nederlandse industrie

Afhankelijkheid andere landen Landen als Rusland en de VS (mineralen, ruwe olie) en China (elektronica, textiel)

Rol van gemeente Wettelijke zorgplicht: gescheiden inzameling van huishoudelijk afval/grondstoffen

Programma VANG-HHA VANG = Van Afval naar Grondstof HHA = huishoudelijk afval ▪ Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW); ▪ Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) als vertegenwoordiger van gemeenten; ▪ NVRD als vertegenwoordiger van gemeenten en hun publieke afvaldiensten; ▪ Rijkswaterstaat als uitvoerder namens het ministerie van IenW. Uitvoeringsprogramma VANG - Huishoudelijk Afval, herijking voor de periode t/m 2025 | februari 2022

Ambitie voor 2020: DOEL: 75% afvalscheiding en 100 kilo restafval per inwoner; LANDELIJKE UITKOMST: ▪ Daling hoeveelheid restafval van 240 kg naar 180 kg. ▪ 31% van de gemeenten 75% afvalscheiding, tegenover 7% in 2015. ▪ Ruim 15% van de gemeenten hadden minder dan 100kg restafval per inwoner.

Uitvoeringsprogramma VANG - Huishoudelijk Afval, herijking voor de periode t/m 2025 | februari 2022

Ambitie 2021-2025 ▪ Verschuiving focus kwaliteit van de stromen; ▪ Het programma 2021-2025 heeft als motto: met optimale afvalscheiding naar hoogwaardige recycling.

Uitvoeringsprogramma VANG - Huishoudelijk Afval, herijking voor de periode t/m 2025 | februari 2022

Inzamelsystemen Hoe zamelen gemeenten huishoudelijk afval/grondstoffen gescheiden in?

▪ Basissysteem;

▪ Tariefdifferentiatie;

▪ Servicedifferentiatie;

▪ Tarief- en servicedifferentiatie.

Bronscheiding versus nascheiding? Wat is de beste optie voor gemeente Voorst?

Bronscheiding versus nascheiding

Bronscheiding versus nascheiding Bronscheiding: ▪ Kwalitatief beter dan nascheiding (meest schone stromen); ▪ Relatief goedkoper; ▪ Hoogste recyclingspercentage; ▪ Draagt bij aan bewustwording. Nascheiding: ▪ Nascheiding is aanvulling op bronscheiding; ▪ Goede optie bij sterk verstedelijkt gebied (niet genoeg ruimte). HVC (verantwoordelijk voor het duurzaam afvalbeheer in 46 gemeenten en 6 waterschappen uit Noord-Holland, Zuid-Holland, Flevoland en Friesland) heeft beide systemen in huis en pleit al jaren voor bronscheiding waar het kan, en nascheiding waar het moet.

Hoe doet gemeente Voorst het? Hoe staan we er als gemeente voor?

Gemeente Voorst 2021 ▪ 95 kg/inwoner; ▪ 78% afvalscheiding.

Stappen zetten Hoe kunnen wij verder verbeteren?

Hoe restafval omlaag? 1. Communicatie; 2. Financiële prikkel; 3. Serviceprikkel.

Scenario 1: op dezelfde voet verder ▪ Op dezelfde voet verder: - Financiële prikkel - Serviceprikkel (frequentieverlaging); ▪ Het contract met Ter Horst vervalt, Circulus neemt het over; ▪ Laagbouw krijgt nieuwe minicontainers (140 of 240 liter).

Scenario 2: vrijwillig omgekeerd inzamelen ▪ Laagbouw: behoud restafvalcontainer, tenzij inwoners kiezen voor omgekeerd inzamelen; ▪ Appartementbewoners: behoud Voorster Afvalzak, tenzij ze kiezen voor omgekeerd inzamelen; ▪ Financieel voordeel via ASH; ▪ Frequentieverlaging restafval: eens in de zes weken; ▪ Tussentijds evaluatiemoment.

Scenario 3: omgekeerd inzamelen ▪ Geen restafvalcontainers in de dorpskernen; ▪ Appartementbewoners behouden de afvalzak, tenzij zij kiezen voor omgekeerd inzamelen; ▪ Laagbouw gaat over op omgekeerd inzamelen in de dorpskernen; ▪ Bewoners in het buitengebied kunnen de restafvalcontainer houden. Deze wordt op afroep, maximaal eens in de zes weken, geleegd.

Uitzonderingen: 1. Inwoners met een medische indicatie die door ziekte veel restafval hebben, behouden de restafvalcontainer; 2. Inwoners die geen mogelijkheid en sociaal netwerk hebben om afval weg te brengen, worden geholpen

Vragen?