1. memo opzet begrotingsprogramma's 2027

INTERNE MEMO Aan

:

Auditcommissie

Van

:

Freek War

Datum

:

24 februari 2026

Nummer

:

915097

Onderwerp

:

Actualiseren programma‐indeling programmabegroting gemeente Voorst

Doel

:

Bespreken en richting bepalen

Inleiding Volgens artikel 1 van onze financiële verordening stelt de raad bij aanvang van iedere raadsperiode een programma-indeling voor die raadsperiode vast. In deze memo wordt kort de aanleiding voor een actualisatie van onze huidige programma-indeling uiteengezet. Dit is een ambtelijke voorzet waarbij de portefeuillehouder al wel is meegenomen. Door nu de discussie te voeren over deze indeling en de richting te bepalen is er meer tijd en ruimte om de nieuwe begroting 2027 op basis van deze indeling in te richten. Daarnaast biedt het ook richting voor het op te stellen coalitieakkoord na de komende verkiezingen. Aan de nieuwe raad wordt straks conform de bepaling in de financiële verordening een voorstel voor vaststelling van deze indeling voorgelegd. Aanleiding actualisering programma-indeling Vanaf de meerjarenprogrammabegroting 2009 werken wij met het huidige programmaplan van zeven programma’s: Bouwend, Mooi, Bedrijvig, Gezond, Sociaal, Veilig en Dienstverlenend Voorst. Daarnaast zijn er nog twee overzichten: Algemene dekkingsmiddelen en Overhead. De afgelopen jaren hebben zich diverse maatschappelijke en wettelijke ontwikkelingen voorgedaan die zo goed als mogelijk zijn ingepast binnen deze programma’s. Een belangrijke ontwikkeling is bijvoorbeeld de decentralisatie binnen het sociaal domein.

De overheveling van taken rond Wmo, Jeugdwet en Participatiewet vergde stevige uitbreiding van activiteiten binnen de programma’s Bedrijvig, Gezond en Sociaal Voorst. Daarnaast vraagt de invoering van de Omgevingswet om integrale benadering van de fysieke leefomgeving, wat raakt aan de programma’s Bouwend en Mooi Voorst. Deze ontwikkelingen zijn binnen de bestaande programmastructuur opgelost, maar dat heeft geleid tot een minder logische opbouw van de programma’s, overlap tussen thema’s en een toename van complexiteit. Redenen om de programma-indeling te actualiseren Op basis van landelijke ontwikkelingen, actuele inzichten uit het BBV en ontwikkelingen die we zien bij andere gemeenten zijn er duidelijke argumenten om de programmastructuur te actualiseren en in aantal terug te brengen. Binnen het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is ruimte om programma’s anders in te delen. Een programma is in het BBV gedefinieerd als “een samenhangend geheel van activiteiten” en gemeenten hebben ruime beleidsvrijheid om hun eigen indeling te bepalen. Het aantal programma’s moet vooral aansluiten bij de landelijke en lokale context en bestuurlijke sturing. De gemeenteraad stelt het aantal programma’s vast en kan deze indeling bij de start van een nieuwe raadsperiode herzien. Dit is vastgelegd in onze financiële verordening.

We zien de volgende redenen voor aanpassing van de huidige programmastructuur: • bestuurlijke en maatschappelijke opgaven vragen om meer integrale sturing Bij herindelingen van programmabegrotingen zien we dat veel gemeenten overstappen naar minder programma’s vanwege: o toenemende complexiteit in de samenleving; o thema’s die steeds meer in elkaar overlopen; o opgaven die integraal moeten worden aangepakt (zoals klimaat, bouwen, energie, jeugd); Een compactere structuur ondersteunt hiermee effectiever strategisch sturen. • verbeterde leesbaarheid en bestuurbaarheid Een kleiner aantal programma’s: o maakt de begroting overzichtelijker voor bestuur, inwoners en organisatie; -1-

sluit beter aan op de drie wettelijke W-vragen uit het BBV (wat willen we bereiken, wat gaan we daarvoor doen, wat mag het kosten); o biedt meer ruimte voor inhoudelijke en financiële afwegingen op hoofdlijnen; o geeft meer overzicht voor domeinen/budgethouders; o biedt als voordeel dat de begroting eenvoudiger kan worden opgesteld, minder tabellen. • aansluiting bij de landelijke ontwikkeling richting thematische en integrale begrotingen Gemeenten bewegen steeds vaker toe naar thematische of opgavegericht geclusterde programma’s. o

Voorgestelde richting voor Voorst Gebaseerd op landelijke en lokale ontwikkelingen én op de noodzaak om meer integrale sturing te faciliteren wordt voorgesteld om de huidige zeven programma’s te clusteren naar vier integrale programma’s: 1. Ruimtelijk domein Taakvelden veiligheid, economie en toerisme, ruimtelijke ordening en wonen 2. Openbaar domein Taakvelden verkeer en vervoer, begraafplaatsen, sport, cultuur en recreatie, openbaar groen, milieu, afval en riolering 3. Sociaal domein Taakvelden onderwijs en onderwijshuisvesting, Wmo, Jeugd, Participatie, WSW, volksgezondheid 4. Bestuur en dienstverlening Taakvelden bestuur, burgerzaken Conclusie Het actualiseren van de programma-indeling van zeven naar vier programma’s is inhoudelijk en bestuurlijk goed verdedigbaar. De bestaande structuur sluit onvoldoende aan bij: • de huidige integrale beleidsopgaven (o.a. sociaal domein, omgevingswet); • de behoefte van de gemeenteraad aan overzicht en sturingsmogelijkheden; • landelijke ontwikkelingen in programmasturing; • de verplichtingen en logica vanuit het BBV. Met een compactere, logischer gestructureerde programmabegroting kan Voorst toekomstbestendiger sturen, beter uitleggen wat er gebeurt en integraler verantwoorden.

-2-