SP - Algemene beschouwingen Kadernota 2026

Spreektekst algemene beschouwingen 2025 Sinds de SP in 2014 in de gemeenteraad kwam, heb ik regelmatig aandacht gevraagd voor jongerenhuisvesting. In 2018 roegen we de gemeente om een actieplan jongerenhuisvesting op te zetten. In 2019 hield de SP in Voorschoten een actie om de woningnood onder jongeren onder de aandacht van de gemeenteraad te brengen. We maakten een filmpje waarin twee jongeren op humoristische wijze duidelijk maakten dat bij je ouders wonen een gebrek aan privacy oplevert, en verzamelden verhalen van jongeren. Het lukte goed om het onderwerp op de agenda te zetten, maar nieuwe huizen kwamen er nauwelijks. Inmiddels kunnen jongeren uit Voorschoten nauwelijks een woning in het dorp vinden. Van de jongeren die op zichzelf gaan wonen, komt maar 21% in Voorschoten terecht. Landelijk is dat beeld heel anders. 46% van de jongeren is uit huis gaan, vindt een woning in de eigen gemeente. We doen structureel iets verkeerd in Voorschoten. We zorgen niet voor onze jongeren, voor onze inwoners. Er zijn regelmatig plannen geweest voor specifieke jongerenhuisvesting: Al in 2015 zou er jongerenhuisvesting komen in voormalig verzorgingshuis ’t Hofflandshuys. In 2018 was het er nog niet. Op Segaar-Arsenaal waren plannen voor jongerenhuisvesting. Het kwam er nooit. Het plan voor kleine sociale huurwoningen op de Jan Wagtendonklaan wordt al jaren vooruit geschoven.

Het aantal geplande woningen is inmiddels gehalveerd en het plan is nog steeds niet definitief. We doen in Voorschoten structureel iets verkeerd. Slechts 4% van de woningen in het dorp zijn na 2010 gebouwd. Dat zijn 463 woningen. In de afgelopen 15 jaar zijn maar 463 woningen gebouwd. Waarvan het grootste deel hele dure villa’s, zoals in de wijk Voorsche Park. Het tekort aan betaalbare woningen, de woningnood onder jongeren in Voorschoten, dat is geen natuurramp. Dat is het directe gevolg van verkeerd beleid. Helaas wordt het niet snel beter. Er zijn weliswaar eindelijk plannen gemaakt om tussen 2022 en 2030 veel te gaan bouwen. 1000 woningen moeten erbij komen. Hiervan moet tweederde betaalbaar zijn en 30% sociale huur. We gaan eindelijk bouwen voor de behoefte van de woningzoekenden, in plaats van de portemonee van de projectontwikkelaar. Dachten we. Maar helaas is papier geduldig. In 2024 werden 34 bouwvergunningen verstrekt in Voorschoten. In 2023 was het er 1. Dat hoort u goed: 1. Zo bouwen we nooit 1000 woningen in 9 jaar. Met de corporaties en huurders maakt de gemeente prestatieafspraken over nieuwebouwplannen. De voortgang van de ambities wordt daarin gemonitord. Daaruit blijkt dat van de 300 sociale huurwoningen die Voorschoten nodig heeft, er pas 33 zijn opgeleverd. En in de harde plannen staan er pas 44 voor daarna.

Dat is pas 25%! Terwijl we bijna halverwege de looptijd zitten. De traagheid is uiterst zorgwekkend. Ondertussen heeft deze raad, onder aanvoering van de VVD, extra budget voor woningbouwversnelling vorig jaar van de begroting geschrapt. Zo komen we er nooit. Ik wil concrete plannen horen van het college: Hoe gaat Voorschoten betaalbare woningen bouwen? Voor onze jongeren, en voor onze inwoners in het algemeen. Papier is geduldig, maar in papier kan je niet wonen. Huizen moeten er komen. Om plannen met veel sociale huurwoningen te stimuleren, moet het vereveningsfonds worden gevuld. Het opheffen van het volkshuisvestingsfonds is een goede aanleiding om het vereveningsfonds verder te vullen. (amendement indienen) Daarbij hoort dan wel de oproep om

het fonds actief in te zetten. We hebben niks aan geld in een fonds, het moet worden gebruikt om te bouwen. En de SP wil meer inzet in de bestaande woningvoorraad. Want we moeten zorgen dat mensen kunnen wonen. Onze nieuwbouwprojecten duren veel te lang, met Starrenburg III als dieptepunt van meer dan 20 jaar. Daarom moeten we ook werken aan slimme oplossingen binnen de bestaande voorraad. Woningdelen bijvoorbeeld. Veel mensen wonen alleen in een eengezinswoning. Sommigen zouden best hun woning willen delen. Maar regelgeving, van Rijksoverheid, gemeente of corporatie, weerhoudt hen daarvan. De Belastingdienst ziet hen als 1 huishouden en legt hen kortingen op. Of de gemeente ziet hen als 2 huishoudens en dat mag niet volgens het Omgevingsplan. Of de corporatie is bang dat het huurcontract illegaal wordt overgenomen. De lijst met bureaucratische belemmeringen is eindeloos. Hetzelfde geldt voor het splitsen van grote woningen naar kleinere appartementen. Natuurlijk willen we voorkomen dat onbetrouwbare pandjesbazen kleine kolenhokken gaan verhuren. Maar corporaties vertrouwen we toch wel? Met hen kunnen we toch wel afspraken maken verantwoord splitsten van woningen? Daarom dient de SP een voorstel (motie indienen) in om met corporaties de mogelijkheden voor woningdelen, splitsen en optoppen te verkennen. Natuurlijk wilde gemeenteraad de uitkomst van die verkenning graag zien.

Want er moet nu actie komen. Voorzitter, dan nog dit. Er is een groot tekort aan betaalbare woningen. En we horen steeds vaker dat dit in de schoenen wordt geschoven van vluchtelingen, statushouders. Volgens een vorige week aangenomen wet zouden we hen zelfs geen voorrang meer mogen geven voor een woning. Waar moeten ze dan heen? In het AZC blijven zitten zodat de doorstroming helemaal vast loopt? Op straat leven? Voorschoten huisvest jaarlijks enkele tientallen statushouders. Zij zijn niet het probleem. Het probleem is dat wij al jaren te weinig bouwen, zoals ik zojuist heb betoogd. Dat probleem moeten we oplossen. En niet de schuld geven aan de mensen die hier helemaal niets aan kunnen doen en die geen alternatief hebben. De SP dient daarom een motie in, waarin wij uitspreken dat Voorschoten gewoon doorgaat met huisvesten van statushouders. En Holland-Rijnland wat ons betreft ook. Tot slot, voorzitter, betogen wij al jarenlang dat het zorggeld, dat in de reserve sociaal domein zit, ook aan zorg moet worden uitgegeven. De laatste jaren wordt het college daar steeds rekkelijker in. Maar nu maakt het college het wel erg bont. Want de reserve sociaal domein wordt in deze kadernota simpelweg afgeschaft. De SP vindt deze reserve een goed instrument en dient daarom een amendement in om de reserve in stand te houden.