Raadsvoorstel Zienswijze ontwerp-programmabegroting Veiligheidsregio Hollands Midden 2025 (get.)

Raadsvoorstel Zaaknummer:

Z/24/086139/397686

Datum collegebesluit:

dinsdag 28 mei 2024

Datum commissievergadering:

donderdag 20 juni 2024

Datum raadsvergadering:

donderdag 4 juli 2024

Soort Voorstel:

Raadsvoorstel

Onderwerp:

Zienswijze ontwerp-programmabegroting Veiligheidsregio Hollands Midden 2025

Portefeuillehouder:

Burgemeester Stemerdink

Programma:

Crisisbeheersing en brandweer

Kernboodschap:

De gemeenteraad wordt gevraagd een zienswijze in te brengen op de ontwerp-Programmabegroting 2025 aan het Dagelijks Bestuur van de Veiligheidsregio Hollands Midden.

Bijlagen:

Bijlage 1: Zienswijze gemeenteraad Voorschoten OntwerpProgrammabegroting 2025 VRHM Bijlage 2: Ontwerp-Programmabegroting Veiligheidsregio Hollands Midden 2025 en Meerjarenraming 2026 – 2028 Bijlage 3: Aanbiedingsbrief van VRHM Bijlage 4: Regionaal Beleidsplan 2024-2027 VRHM Bijlage 5: Kadernota 2025 VRHM

Beslispunten:

De raad besluit een zienswijze op de ontwerpprogrammabegroting 2025 van het Dagelijks Bestuur van de Veiligheidsregio Hollands Midden naar voren te brengen zoals verwoord in de bij dit besluit behorende brief.

Relatie met:

Niet van toepassing

Gemeente Voorschoten Leidseweg 25 | Postbus 393, 2250 AJ Voorschoten | T 14071 | E gemeente@voorschoten.nl | www.voorschoten.nl BTW NL 00179762B01 | KvK 27381083 | IBAN NL43 BNGH 0285 0796 70 | BIC BNGHNL2G

Inleiding en samenvatting Het Dagelijks Bestuur van de Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM) heeft de gemeenteraad van Voorschoten in haar brief van 25 april 2024 de ontwerp-programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 van de VRHM aangeboden. Conform de Wet gemeenschappelijke regelingen wordt de raad in de gelegenheid gesteld om uiterlijk vóór 19 juli 2024 een zienswijze over de ontwerp-programmabegroting bij het Dagelijks Bestuur VRHM naar voren te brengen. Het Dagelijks Bestuur voegt de commentaren waarin deze zienswijze is vervat bij de ontwerpprogrammabegroting en biedt deze op 12 september 2024 aan ter besluitvorming aan het Algemeen Bestuur VRHM. De VRHM heeft het Regionaal Beleidsplan 2024-2027 en de Kadernota 2025 op 3 april 2024 ter informatie aan de raad aangeboden, deze stukken zijn bijgevoegd in bijlage 4 en 5. De hierin vastgestelde beleidsmatige- en financiële kaders vormen de basis van de ontwerpProgrammabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 van de VRHM. De eerder gegeven zienswijze die de raad van Voorschoten terugzag in het Regionaal Beleidsplan komt daarom ook terug in de ontwerp-Programmabegroting 2025. Beleidsbegroting De grote, langdurige inzet van VRHM bij de corona-, Oekraïne- en migratiecrises heeft gevolgen gehad voor de uitvoering van het beleidsplan in de afgelopen periode.

Het werk wat uit deze nieuwe crises voortvloeide vroeg en vraagt veel van de bestaande capaciteit en middelen van de veiligheidsregio. Deze crises zijn voorbeelden van hoe de wereld om ons heen verandert. Ontwikkelingen in de samenleving als klimaatverandering, verdichting, digitale afhankelijkheid, hyperconnectiviteit, energietransitie, vergrijzing en polarisatie leiden tot nieuwe en complexere risico’s voor de veiligheid van de inwoners. De beschikbare capaciteit en middelen voor deze nieuwe opgaven zijn echter beperkt. Het heeft de VRHM geleerd dat dit vraagt om een wendbare organisatie en het voortdurend maken van keuzes ten aanzien van de inzet van beschikbare capaciteit. De ingewikkeldheden van deze nieuwe tijd hebben een belangrijke plaats gehad bij het opstellen van het nieuwe Regionaal Beleidsplan 2024-2027 ‘Focus op veiligheid, vandaag én morgen’. Sommige ontwikkelingen gaan zo snel, dat de VRHM hier nu nog geen pasklaar antwoord op heeft. Het nieuwe beleidsplan heeft daarom het karakter van een beleidsagenda met een aantal opgaven, die leidend zijn voor de ontwikkeling van het vakgebied en de organisatie in de komende jaren. De nieuwe opzet en werkwijze van het beleidsplan gaat helpen bij het aanbrengen van focus en het maken van keuzes. Geen dichtgetimmerd en overambitieus plan voor vier jaar, maar het benoemen van opgaven.

Vervolgens worden de ontwikkelopgaven uitgewerkt in jaarplannen en wordt geformuleerd wat bereikt wil worden.

Pagina 2 van 9

Veel gemeenten onderschrijven de keuze om in deze snel veranderende tijden het beleidsplan het karakter van een beleidsagenda te geven. De noodzaak om inzicht te krijgen in de jaarplannen is daarmee ook groter geworden. Tevens is door een aantal gemeenten gewezen op de veranderende financiële situatie vanaf 2026, waaraan de oproep is gekoppeld tijdig, maar ook terughoudend te zijn met voorstellen waarvoor aanvullende financiële middelen noodzakelijk zijn. De ontwerp-programmabegroting 2025 is de eerste begroting die mede is gebaseerd op het nieuwe Regionaal Beleidsplan. Daarbij wordt in de beleidsbegroting ingegaan op zowel het werk van vandaag (going concern) als op de voornemens die de VRHM heeft om de nieuwe beleidsplanopgaven verder uit te werken. Going en growing concern De VRHM kent één programma geheten Fysieke Veiligheid en een onderverdeling in de programmataken Meldkamer Brandweer, Brandweerzorg, Risico- en Crisisbeheersing, Bevolkingszorg en GHOR, conform de taken in de Wet veiligheidsregio’s. Daarnaast nog een programmataak Bedrijfsvoering. VRHM is in belangrijke mate een uitvoeringsorganisatie. De capaciteit en middelen worden met name ingezet voor de reguliere advisering over, en toezicht op veiligheid, de paraatheid, de vakbekwaamheid, het onderhoud en de bijbehorende bedrijfsvoering. Het zogeheten going concern.

Daarnaast vindt in het dagelijks werk continu aanpassingen en verbeteringen plaats, het zogenoemde growing concern. Met de financiële kaders die als uitgangspunt zijn opgenomen is het going (en growing) concern van de veiligheidsregio gedekt. Nieuwe ontwikkelopgaven Naast de dagelijkse werkzaamheden ziet de veiligheidsregio twaalf opgaven voor de komende jaren. Deze opgaven geven richting aan de ontwikkeling van de veiligheidsregio. De twaalf opgaven zijn: 1. Wij hebben positie in het Omgevingsrecht. 2. Wij werken risicogericht. 3. Wij zetten ons in voor de zelfredzaamheid van inwoners. 4. Wij hebben tactieken en technieken die passen bij de nieuwe uitdagingen. 5. Wij hebben vakbekwame brandweercollega’s. 6. Wij zijn en blijven paraat. 7. Wij hebben een moderne crisisorganisatie. 8. Wij kennen onze partners. 9. Wij beschikken over een goede en veilige informatievoorziening. 10. Wij nemen onze maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Pagina 3 van 9

11. Wij investeren in onze collega’s. 12. Wij zijn wendbaar. In paragraaf 2.8 van de ontwerp-programmabegroting worden de onderwerpen toegelicht die binnen de twaalf beleidsplanopgaven in 2025 opgepakt gaan worden. Hiermee geeft de VRHM een nadere onderbouwing van de keuzes die zij voornemens zijn te maken voor het jaarplan 2025. Deze voorgenomen keuzes worden, via deze ontwerp-Programmabegroting, voor zienswijze voorgelegd. Hierbij moet wel de kanttekening worden gemaakt dat deze selectie al is opgesteld in het voorjaar van 2024. De definitieve selectie zal worden gemaakt in het jaarplan 2025 dat aan het bestuur zal worden voorgelegd in december 2024. Er zijn echter geen additionele structurele financiële middelen beschikbaar voor nieuwe ontwikkelingen die op grond van het Regionaal Beleidsplan 2024-2027 wel noodzakelijk worden geacht. De huidige organisatie zal slechts beperkt in staat zijn om structureel invulling te geven aan de nieuwe opgaven. De nieuwe opgaven vragen daarom om extra uitgaven. Voor de uitvoering van het beleidsplan worden, binnen de reguliere begrotingscyclus, uitgewerkte voorstellen voorgelegd aan het bestuur. Het gaat hierbij om de volgende opgaven: -

Toekomstbestendige vakbekwaamheid: De huidige structurele middelen voor opleiden, trainen en oefenen van brandweerpersoneel zijn niet voldoende om zowel te voldoen aan de huidige opleidingsnoodzaak als de oefenbehoefte en biedt daarnaast onvoldoende ruimte om brandweermensen voldoende voor te bereiden op de nieuwe incident- en crisistypen.

-

Huisvesting: Ook de komende jaren staat de nieuwbouw en verbouwing van een aantal kazernes gepland of zijn onderzoeken hiernaar gestart. Op basis van eerdere ervaringen is duidelijk dat nieuwbouw en verbouwing leiden tot forse structurele meerkosten voor de veiligheidsregio. Voor het jaar 2025 is onzeker welke investeringen in een kazerne uitgevoerd worden, de investeringen in 2025 zijn afhankelijk van hoe de investeringen in het jaar 2024 verlopen.

-

Besturing en bedrijfsvoering op orde: Niet alle expertise gebieden zijn in huis. De stap naar een continue ontwikkeling vraagt om veranderkundige expertise en nieuwe vaardigheden bij medewerkers. Op meerdere elementen is een kwaliteitsimpuls nodig in moderne methodieken om strategisch advies te kunnen gaan geven. Op het gebied van personeelsmanagement is de schaarste op de arbeidsmarkt een grote zorg om voldoende personeel van het gewenste kwaliteitsniveau aan te kunnen trekken.

Financiële begroting Indexering gemeentelijke bijdragen Het advies van de bestuurlijke werkgroep Financiële kaderstelling gemeenschappelijke

Pagina 4 van 9

regelingen (FKGR) is om voor de begroting 2025 een prijsindexatie toe te kennen van 11,1% voor beloning werknemers en 3,7% voor netto materieel. Voor VRHM betekent dit een indexering van de gemeentelijke bijdragen van 8,45% t.o.v. 2024. Het advies van de werkgroep FKGR wordt in dezen gevolgd. Indien gemeenten het advies van de werkgroep niet volgen, door bijvoorbeeld de indexatie in negatieve zin bij te willen stellen, heeft deze impliciete bezuiniging gevolgen voor de continuïteit en kwaliteit van de hulpverlening door de VRHM. In 2024 was de gemeentelijke bijdrage voor Voorschoten €1.751.981. Met de 8,45% indexering komt de gemeentelijke bijdrage uit op €1.968.012. Dit is een verhoging van €216.031. Rijksuitkering Brede Doeluitkering Rampenbestrijding De hogere Rijksuitkering Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDUR) wordt ingezet voor de versterking van de crisisbeheersingsorganisatie, de versterking van de informatiepositie en het te realiseren landelijk knooppunt coördinatie Regio’s en Rijk. De Rijksuitkering BDUR wordt structureel verhoogd met 1,4 miljoen in 2023 en deze verhoging loopt op tot 2,4 miljoen in 2026. Het Rijk geeft hiermee een belangrijke impuls aan het toekomstgericht verder professionaliseren van de crisisbeheersing en het versterken van de informatiepositie van de veiligheidsregio.

Het Rijk heeft aangegeven dat de verhoging van de BDUR niet bedoeld is voor het verlagen van de gemeentelijke bijdragen aan de veiligheidsregio en/of het financieren van andere taken van de veiligheidsregio, afgezien van bovenregionale inzet van de brandweer. Transitie GHOR Hollands Midden naar VRHM Het Algemeen Bestuur van de VRHM en Hecht hebben besloten het plan van aanpak vast te stellen gericht op de overgang van de GHOR-organisatie van Hecht naar VRHM per 1 januari 2025. Wettelijk gezien valt de GHOR onder de Wet Veiligheidsregio’s en daardoor valt ook nu al het beleid van de GHOR onder de VRHM. In onze regio is sprake van een hybride situatie, met de nodige knelpunten. Beide directies zijn tot de conclusie gekomen dat het beëindigen van de hybride situatie en het realiseren van meer synergie in de relevante processen nodig is om de kwetsbaarheden op te lossen en de GHOR optimaal effectief te maken. Gekozen is voor een goede inbedding in één organisatie. Uitgangspunt is een budgetneutrale transitie, zodat gemeenten voor de programmataak GHOR geen hogere gemeentelijke bijdrage gaan betalen (afgezien van indexering) door de transitie naar VRHM. Zienswijze van de gemeenteraad van Voorschoten Middels bijgevoegde zienswijze wordt de veiligheidsregio bedankt voor de opgestelde ontwerpprogrammabegroting 2025.

De raad ziet haar eerder gegeven zienswijzen op het Regionaal Beleidsplan terug in deze ontwerp-programmabegroting en waardeert het dat haar inbreng is meegenomen. De raad begrijpt de zorgen van de VRHM en vind het ook belangrijk dat de veiligheidsregio toekomstbestendig blijft. Verwezen wordt naar de veranderende financiële

Pagina 5 van 9

situatie voor gemeenten vanaf 2026. De raad is positief gestemd om elke investering goed af te laten wegen door het bestuur en vraagt om bij elk investeringsvoorstel goed inzichtelijk te maken op welke termijn welke investering nodig is, welke prioriteitsafweging gemaakt moet worden en welke inhoudelijke onderbouwing daaraan ten grondslag ligt. Het belang van een gedeeld uitgangspunt over de doelstellingen van de VRHM voor het maken van weloverwogen investerings- en bezuinigingsbeslissingen wordt benadrukt. Ook geeft de raad aan dat zij in de ontwerp-programmabegroting een notitie met ombuigingsvoorstellen / bezuinigingen mist zoals de werkgroep FKGR heeft geadviseerd en vraagt de veiligheidsregio deze op te stellen voordat nieuwe investeringsvoorstellen worden voorgelegd. Tot slot vraagt de raad om voor brandweervrijwilligers hetzelfde PTSS-beleid te implementeren als voor beroepsbrandweermensen. Beoogd effect Zienswijze op de ontwerp-programmabegroting 2025 kenbaar te maken aan het Dagelijks Bestuur van de VRHM en hiermee invloed uit te oefenen op de uiteindelijke besluitvorming over de vast te stellen programmabegroting 2025 van de VRHM door het Algemeen Bestuur VRHM.

Argumenten 1.1 Input uit eerdere zienswijzen zijn meegenomen in het Ontwerp Regionaal Beleidsplan De gemeenteraad van Voorschoten heeft een zienswijze gegeven op het Regionaal Beleidsplan 2024-2027 van de VRHM. De hierin vastgestelde beleidsmatige kaders zijn verwerkt in de ontwerp-programmabegroting 2025 waardoor de input van eerdere zienswijzen hierin terug te lezen is, zoals: - in de ambities rekening te houden met de huidige beschikbare inzet van personeel en financiële middelen van gemeente en deze niet uit te breiden. - toekomstbestendig te blijven en daarin te investeren. - tijdig geïnformeerd te worden over extra investeringen die noodzakelijk zijn voor de veranderende en complexere opgaven van de veiligheidsregio. 1.2 De nieuwe opzet en werkwijze past bij de ontwikkelingen Ontwikkelingen in de samenleving als klimaatverandering, verdichting, digitale afhankelijkheid, hyperconnectiviteit, energietransitie, vergrijzing en polarisatie leiden tot nieuwe en complexere risico’s voor de veiligheid van de inwoners. De beperkte beschikbare capaciteit en middelen voor de nieuwe opgaven vragen om focus en keuzes maken. Door gebruik te maken van jaarplannen kunnen gerichte keuzes gemaakt worden over het inzetten van de beperkt beschikbare middelen en (ontwikkel) capaciteiten.

Pagina 6 van 9

Kanttekeningen 1.1 Er zijn geen structurele financiële middelen beschikbaar voor nieuwe ontwikkelingen Op grond van het Regionaal Beleidsplan worden additionele structurele financiële middelen wel noodzakelijk geacht. Deze ontwikkeling moeten een plek krijgen in de taakuitvoering en rolopvatting van de veiligheidsregio. Bij de verdere uitwerking van het beleidsplan in onder andere de jaarplannen wordt dit verder inzichtelijk gemaakt. Voor de uitvoering van het beleidsplan worden, binnen de reguliere begrotingscyclus, uitgewerkte voorstellen voorgelegd aan het bestuur. Het bestuur zal bij zijn afweging steeds ook de financiële positie van gemeenten moeten laten meewegen. Inwonersparticipatie en communicatie Niet van toepassing. Financiën De lasten van dit voorstel bedragen €1.968.012 structureel en komen ten laste van het programma crisisbeheersing en brandweer. De gemeentelijke bijdrage 2025 zoals opgenomen in de voorliggende ontwerp-programmabegroting is gelijk aan de gemeentelijke bijdrage 2025 zoals vermeld in de Kadernota 2025. Deze begroting heeft hiermee geen direct financieel effect. Wel worden door de veiligheidsregio een aantal zaken genoemd die in de toekomst kunnen leiden tot financiële effecten. Hiervoor worden aparte voorstellen opgewerkt die worden voorgelegd aan het bestuur.

Juridisch kader Conform de Wet gemeenschappelijke regelingen en artikel 48 van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Hollands Midden, is de gemeenteraad van Voorschoten bevoegd om een zienswijze op de Ontwerp-Programmabegroting 2025 van de VRHM in te dienen. Risico’s De VRHM heeft in de ontwerp-programmabegroting de volgende risico’s geïnventariseerd die worden gezien als potentieel substantieel risico: -

Meerkosten die samenhangen met de taken van de veiligheidsregio: Het grootschalig en langdurig optreden bij incidenten en de bestrijding van rampen kan incidenteel leiden tot meerkosten voor de veiligheidsregio, meerkosten die niet in de reguliere begroting zijn voorzien. Het financieel risico wordt ingeschat op € 500.000 - € 1.000.000. Er is sprake van 50% kans dat dit risico zich kan voordoen.

-

Cyber- en digitale verstoringen: Het op tijd beschikbaar hebben van informatie over actuele veiligheidsrisico’s en het veiligheidsbeeld is onmisbaar voor het functioneren van

Pagina 7 van 9

de organisatie. Verstoringen aan digitale systemen en informatiebronnen kan leiden tot een ontwrichting van de organisatie. Het financieel risico wordt ingeschat op € 500.000 - € 750.000. Er is sprake van 50% kans dat dit risico zich kan voordoen. -

Onvoorziene juridische claims (aansprakelijkheidstelling): De VRHM wordt geconfronteerd met juridische claims van ziekte als gevolg van blootstelling aan asbest (asbestose). De VRHM wordt hierbij aansprakelijk gesteld voor de, als gevolg van deze ziekte, geleden en te lijden materiële en immateriële schade. Ook heeft in de afgelopen periode het onderwerp psychosociale ondersteuning van het personeel van de veiligheidsregio’s veel aandacht gehad. Als arbeidsongeschiktheid wordt gekwalificeerd als in en door de dienst, dan volgen de aanspraken uit de rechtspositie. Daarnaast heeft Brandweer Hollands Midden in het verleden gebruik gemaakt van PFAS (Per- en poly Fluor Alkyl Stoffen) bevattend blusschuim op oefenplaatsen. Door het gebruik van dit blusschuim kan onbedoeld PFAS in de bodem/het milieu zijn terechtgekomen. De VRHM kan aansprakelijk worden gesteld voor de mogelijke milieuschade die daardoor is ontstaan. Het financiële risico wordt ingeschat op € 250.000 - €500.000. Er is sprake van 50% kans dat dit risico zich kan voordoen.

Duurzaamheid In 2024 is de VRHM gestart met het programma Duurzaamheid en hebben ze zich gecertificeerd op niveau 3 van de CO2-prestatieladder. Het ‘Handboek CO2-prestatieladder VRHM’ beschrijft maatregelen voor 2025 die bijdragen aan de doelstellingen die de VRHM in 2026 wil bereiken, zoals: - 30% CO2-reductie van wagenpark- en gasverbruik uitstoot. - 20% reductie in elektriciteitsverbruik. - 15% CO2-reductie op dienstreizen (10 ton CO2). In 2025 worden deze maatregelen uitgevoerd, zoals het uitbreiden van locaties voor HVOdieselwagens, verduurzaming van gebouwen en bewustwordingsbijeenkomsten voor medewerkers. Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders,

E.A. van Wattingen, gemeentesecretaris

Pagina 8 van 9

drs. N. Stemerdink, burgemeester

Besluit Zaaknummer: Z/24/086139/397686

De raad van de gemeente Voorschoten; Gelet op Wet gemeenschappelijke regelingen gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van dinsdag 28 mei 2024,

besluit: De raad besluit een zienswijze op de ontwerp-programmabegroting 2025 van het Dagelijks Bestuur van de Veiligheidsregio Hollands Midden naar voren te brengen zoals verwoord in de bij dit besluit behorende brief.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad der gemeente Voorschoten, gehouden op donderdag 4 juli 2024

de griffier,

ValidSigned door B.J. Urban op 09-07-2024 drs. B.J. Urban

Pagina 9 van 9

de voorzitter, ValidSigned door Nadine Stemerdink op 10-07-2024

drs. N. Stemerdink