Raadsvoorstel Startnotitie Omgevingsvisie (gew. geel gemarkeerd)
Tekst van het document
Raadsvoorstel Registratienummer:
Z/24/083988/385925
Datum collegebesluit:
dinsdag 27 februari 2024
Datum commissievergadering:
donderdag 14 maart 2024
Datum raadsvergadering:
donderdag 11 april 2024
Soort Voorstel:
Raadsvoorstel
Onderwerp:
Startnotitie Omgevingsvisie Voorschoten 2040
Portefeuillehouder:
Wethouder Van der Elst
Programma:
8.1 Wonen en Bouwen
Kernboodschap:
Met dit raadsvoorstel ligt een startnotitie voor over de Omgevingsvisie Voorschoten 2040. De startnotitie is bedoeld om als gemeenteraad kaders mee te geven voor het proces van beleidsvorming op dit onderwerp. Deze kaders gaan over de afbakening van het onderwerp en het proces van totstandkoming.
Bijlagen: Beslispunten
Begrotingswijziging 2024 1.
De Startnotitie Omgevingsvisie Voorschoten 2040 vast te stellen.
2.
Budget ad € 100.000 op taakveld 8.1 Ruimte en leefomgeving beschikbaar te stellen en te dekken door een onttrekking uit de bestemmingsreserve invoering Omgevingswet.
3.
Budget ad € 59.090 op taakveld 8.1 Ruimte en leefomgeving beschikbaar te stellen en, te dekken door een onttrekking uit de concernreserve.
4.
De programmabegroting 2024 te wijzigen conform de bij dit besluit horende begrotingswijziging.
Gemeente Voorschoten Leidseweg 25 | Postbus 393, 2250 AJ Voorschoten | T 14071 | E gemeente@voorschoten.nl | www.voorschoten.nl BTW NL 00179762B01 | KvK 27381083 | IBAN NL43 BNGH 0285 0796 70 | BIC BNGHNL2G
Relatie met:
Planning LTA
Wettelijke grondslag:
Omgevingswet artikel 3.1, lid 1
Onderwerp: Omgevingsvisie Voorschoten 2040
Samenvatting De gemeenteraad voert zijn kaderstellende rol onder meer uit met ‘voorkantsturing’. Voorkantsturing is bedoeld om aan het begin van een beleidsvormingsproces aan te geven wat de scope van het onderwerp is en hoe het proces eruit moet zien, welke rol de raad hierin heeft en of/hoe inwoners/belanghebbenden/deskundigen worden betrokken. De raad stelt daartoe een startnotitie vast. Bij de bespreking van de lange-termijnagenda stelt het Presidium steeds vast welke onderwerpen zich lenen voor voorkantsturing. Eén van de vastgestelde onderwerpen is de Omgevingsvisie Voorschoten 2040. De startnotitie voor dit onderwerp is bij dit voorstel bijgevoegd. De raad stelt de startnotitie vast nadat deze eerst in de commissie is behandeld. Zie hiervoor bijgevoegd ontwerpbesluit. Voor de voorbereiding van de Omgevingsvisie zal de bestemmingsreserve invoering Omgevingswet alsmede een aanvullende bijdrage uit de concernreserve beschikbaar gesteld moeten worden. In de startnotitie zal dit nader worden toegelicht.
Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders,
E.A. van Wattingen, Gemeentesecretaris
drs. N. Stemerdink, Burgemeester
2
Besluit Registratienummer: Z/24/083988/385925
De raad van de gemeente Voorschoten;
Gelet op artikel 3.1, lid 3 van de Omgevingswet; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van dinsdag 27 februari 2024;
besluit:
1.
De Startnotitie Omgevingsvisie Voorschoten 2040 vast te stellen.
2.
Budget ad € 100.000 op taakveld 8.1 Ruimte en leefomgeving beschikbaar te stellen en te dekken door een onttrekking uit de bestemmingsreserve invoering Omgevingswet.
3.
Budget ad € 59.090 op taakveld 8.1 Ruimte en leefomgeving beschikbaar te stellen en, te dekken door een onttrekking uit de concernreserve
4.
De programmabegroting 2024 te wijzigen conform de bij dit besluit horende begrotingswijziging.
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Voorschoten, gehouden op donderdag 11 april 2024,
de griffier,
de voorzitter,
drs. B.J. Urban
drs. N. Stemerdink
3
Startnotitie Onderwerp:
Omgevingsvisie Voorschoten 2040
Portefeuillehouder:
Wethouder Van der Elst
Datum:
11 april 2024
Inleiding en context Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024, is ook de gemeente Voorschoten verplicht een omgevingsvisie op te stellen. In de omgevingsvisie legt de gemeente haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast. Daarmee bepaalt de gemeente de strategische kaders voor afweging van ruimtelijke ontwikkelingen. Omdat de omgevingsvisie raakt aan uiteenlopende gemeentelijke beleidsterreinen is het een belangrijk document voor de ontwikkeling van Voorschoten. Deze startnotitie beschrijft volgens welk proces de Omgevingsvisie Voorschoten 2040 wordt opgesteld. Belangrijke aandachtspunten hierin zijn: -
De planning en mijlpalen worden gehanteerd;
-
De wijze waarop vorm wordt gegeven aan het participatieproces;
-
Hoe de raad invulling geeft aan “voorkantsturing”.
Op 7 en 14 februari jl. zijn met de raad gesprekken gevoerd over doel, ambitie en opzet van de Omgevingsvisie Voorschoten 2040. De resultaten van deze gesprekken zijn benut bij het opstellen van deze startnotitie. Onderwerp: toelichting en afbakening Inhoud en afbakening: De komende jaren zullen vraagstukken zoals duurzame mobiliteit, energietransitie, klimaatadaptatie, vraag naar passende woonruimte, een toekomstbestendige economie, biodiversiteit van invloed zijn op de ruimtelijke inrichting van Voorschoten. Kenmerkend aan deze opgaven is dat simpele oplossingen niet voldoen; er wordt een integrale afweging en aanpak gevraagd. Daarbij is niet alleen inzet van de gemeente noodzakelijk, maar is ook betrokkenheid van andere overheden, (maatschappelijke) partners, ondernemers en inwoners van groot belang.
4
Om in het licht van de toekomstige opgaven een goede afweging te kunnen maken, is het belangrijk dat alle belanghebbenden een gezamenlijk beeld vormen van de wenselijke toekomst. Dat zij gezamenlijk komen tot een antwoord op de vraag “wat voor dorp wil Voorschoten in de toekomst zijn?”. En dat zij vanuit dat gezamenlijke beeld richting geven aan toekomstige (ruimtelijke) ontwikkelingen binnen Voorschoten. Dat toekomstbeeld en de gewenste ontwikkelingen worden vastgelegd in de Omgevingsvisie Voorschoten 2040. In de omgevingsvisie legt de gemeente haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving1 voor de lange termijn vast. Met de omgevingsvisie bepaalt de gemeente de kaders voor toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen en geeft richting aan ruimtelijke initiatieven en investeringen. De omgevingsvisie is een strategische visie voor de lange termijn voor de gehele fysieke leefomgeving. De omgevingsvisie richt zich onder meer op de samenhang tussen ruimte, water, milieu, natuur, landschap, economie, verkeer en vervoer, infrastructuur en cultureel erfgoed. Het integrale karakter van de omgevingsvisie betekent dat (sectorale) beleidsvelden en ambities vanaf de start van de visievorming samengebracht worden. Vigerend (en voorgenomen) sectoraal beleid vormt het vertrekpunt voor de uitwerking van de omgevingsvisie.
Een omgevingsvisie bestrijkt de hele breedte van de fysieke leefomgeving zoals bedoeld in de Omgevingswet. De omgevingsvisie is dus niet een optelsom van beleidsvisies voor de diverse domeinen, maar een samenhangende visie op strategisch niveau. In het visietraject zal worden onderzocht in hoeverre sectoraal beleid vanuit het oogpunt van de integrale doelstellingen eventueel bijstelling verdient. Door aspecten als omgevingsveiligheid, welzijn en gezonde leefomgeving te betrekken bij bestuurlijke afwegingen, zullen ook doelen uit het “sociaal domein” uitwerking krijgen in de omgevingsvisie. Niet alleen de gemeente Voorschoten maakt een omgevingsvisie, ook buurgemeenten doen dat (of hebben deze al), net als de provincie en de rijksoverheid. Raakvlakken met deze omgevingsvisies worden betrokken bij de uitwerking van de Omgevingsvisie Voorschoten 2040. Kaders/randvoorwaarden: De omgevingsvisie is één van de instrumenten uit de Omgevingswet. In de Omgevingswet is vastgelegd dat een omgevingsvisie inhoudelijk in elk geval de volgende elementen bevat: -
Een beschrijving van de hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving: waar bestaat de fysieke leefomgeving uit en wat is de kwaliteit ervan?
1In de Omgevingswet is opgenomen dat de fysieke leefomgeving (in elk geval) het volgende omvat:
bouwwerken, infrastructuur, watersystemen, water, bodem, lucht, landschappen, natuur, cultureel erfgoed en werelderfgoed.
5
-
De hoofdlijnen van de voorgenomen ontwikkeling, gebruik, beheer, bescherming en behoud van het grondgebied: wat gebeurt er/ gaat er gebeuren aan ontwikkelingen en instandhouding van het grondgebied?
-
De hoofdzaken van het voor de fysieke leefomgeving te voeren integrale beleid: wat zijn de na te streven doelen en op welke manier worden die bereikt?
De omgevingsvisie is “vormvrij”. Dit betekent dat de Omgevingswet niet voorschrijft in welke vorm of format de gemeente de omgevingsvisie maakt. Dit betekent dat we zelf kunnen bepalen hoe de visie er uiteindelijk uit zal zien. Het betekent ook dat het detailniveau van uitwerking en de inhoudelijke thema’s die nadruk krijgen, kunnen worden afgestemd op de ambities en opgaven die specifiek voor de gemeente Voorschoten aan de orde zijn. Hierin kunnen we dus maatwerk leveren. In het ambitiedocument (dat in stap 2 wordt opgesteld zie processtappen verder op in dit startdocument) wordt nader uitgewerkt welke “vorm” het best past bij de Omgevingsvisie Voorschoten 2040. Volgens de Omgevingswet moet de Omgevingsvisie Voorschoten 2040 uiterlijk 1 januari 2027 zijn vastgesteld. De omgevingsvisie is “zelfbindend” voor de gemeente. Dit betekent dat deze alleen verplichtingen schept voor gemeente zelf. Verdere uitwerking van de omgevingsvisie vindt plaats via programma’s en het omgevingsplan. In programma’s worden (delen van) de visie thematisch of gebiedsgericht verder uitgewerkt. In het omgevingsplan wordt de visie vertaald in regels voor inrichting van de fysieke leefomgeving. Procesvoorstel Omgevingsvisie Voorschoten 2040: “Geen boekje voor de bühne” Met de omgevingsvisie geeft Voorschoten richting aan haar toekomst.
De Omgevingsvisie Voorschoten 2040 moet daarom geen boekje voor de bühne worden, maar een document waarin de “Voorschotense samenleving” zich herkent. Een visie die daadwerkelijk richting geeft, inspireert en activeert. Dit is een belangrijke doelstelling voor de uitwerking van de omgevingsvisie en vooral ook voor de procesaanpak. Processtappen Omgevingsvisie Voorschoten 2040 De procesaanpak van de omgevingsvisie is er opgericht om Omgevingsvisie Voorschoten 2040 in een aantal fasen uit te werken. Elk fase wordt afgerond met een document waarin de “opbrengst” van de fase is vastgelegd en beschikbaar is als input voor de volgende fase. In een omvangrijk proces als het opstellen van de omgevingsvisie is het belangrijk om het proces duidelijk te structuren zodat voor eenieder helder is in welke fase van het proces welke kaders en randvoorwaarden gelden (uit voorgaande stappen) gelden en welke input kan worden
6
geleverd. Vanzelfsprekend kunnen de verschillende fasen elkaar soms overlappen en zal er niet altijd sprake zijn van een volledig lineair proces.
Fase 1:
Voorbereiding
Doel: Het vaststellen van de (procesmatige) kaders en randvoorwaarden voor de Omgevingsvisie Voorschoten 2040. Proces: Op basis van gesprekken met de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie wordt uitgewerkt hoe de procesaanpak van de omgevingsvisie het best kan worden georganiseerd, welke planning daarbij wenselijk en haalbaar is en wat dat vraagt van de (ambtelijke) organisatie. Resultaat: Startnotitie Omgevingsvisie Voorschoten 2040 waarin de hoofdlijn van het proces is beschreven. Deze wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Planning: Q1 2024
Fase 2:
Ambities en opgaven voor Voorschoen
Doel: Het vaststellen van de ambities, uitgangspunten en belangrijkste opgaven voor de toekomst van Voorschoten.
7
Proces: In informele werksessie(s) met college en raad worden ambities, uitgangspunten en opgaven besproken op basis van vragen zoals: o
Wat is “het DNA” van Voorschoten, wat onderscheidt Voorschoten van andere gemeenten?
o
Wat zijn specifieke kwaliteiten van Voorschoten die gekoesterd moeten worden?
o
Welk vigerend beleid is relevant voor de omgevingsvisie?
o
Welke kwaliteit van de leefomgeving streven we na in Voorschoten?
o
Welke schaalniveaus zijn van belang en welke raakvlakken bestaan er met andere (keten)partners?
o
Welke majeure trends, ontwikkelingen zien we “op ons afkomen”?
o
Welke opgaven vloeien daaruit voort?
o
Welke onzekerheden en kennisvragen hebben we over deze opgaven?
Naast bovengenoemde werksessies “lanceren” we het proces van de Omgevingsvisie 2040 ook in de samenleving, via de website en andere media. En via “dorpsgesprekken” waarin we in gesprek gaan over de vraag “wat voor dorp zouden we in 2040 willen zijn?”. Resultaat: Ambitiedocument Voorschoten 2040, waarin de “oogst” uit bovenstaande gesprekken ten aanzien van ambities, opgaven en uitgangspunten voor de Omgevingsvisie Voorschoten 2040 is vastgelegd. Deze wordt vastgesteld door de gemeenteraad.
Planning: Q2 - Q3 2024 Fase 3:
Bouwstenen Omgevingsvisie Voorschoten 2040
Doel: Het verzamelen van bouwstenen voor de toekomstige ontwikkeling van Voorschoten Proces: In deze fase worden college, raad en samenleving via uiteenlopende werkvormen en “kanalen” uitgenodigd en uitgedaagd om (creatieve) oplossing(srichting)en in te brengen die passen bij de ambities en opgaven voor Voorschoten. Dit kunnen oplossingen zijn die gelden voor een specifiek gebied of voor een bepaald thema. Het kunnen ook inrichtingsprincipes zijn die bijdragen aan een betere inrichting van Voorschoten. Het mag heel concreet zijn maar ook abstracter. Alle oplossingen worden verzameld, gecategoriseerd en geanalyseerd (welke
8
richtingen passen bij elkaar, welke lijken juist tegenstrijdig etc.). De “oogst” van deze fase vormen de bouwstenen voor de uiteindelijke omgevingsvisie. Resultaat: Bouwstenennotitie Voorschoten 2040. Deze wordt vastgesteld door het college en ter informatie aangeboden aan de gemeenteraad.
Planning: Q3 - Q4 2024 Fase 4:
Keuzes in samenhang 2040
Doel: Het maken van een integrale belangenafweging op basis waarvan samenhangende ruimtelijke keuzes worden voorgesteld voor Voorschoten 2040. Proces: In deze fase worden de bouwstenen uit de vorige fasen gecombineerd tot voorstellen voor de ontwikkeling van (de fysieke leefomgeving van) Voorschoten. Hierbij komen ook spanningsvelden aan het licht, bijvoorbeeld ten aanzien van gebruik van schaarse ruimte (“niet alles zal overal passen”) of ten aanzien van bescherming of ontwikkelen van “groene” gebieden. Over dergelijke dilemma’s gaan we via werksessies in gesprek met college, raad en samenleving. In deze fase worden ook de milieueffecten (via een Milieueffectrapportage) en economische effecten (via een Economische effectrapportage) in beeld gebracht. Op basis van uitkomsten van de gesprekken en de effectrapportages worden keuzes gemaakt en vastgelegd in de (concept) ontwerp-omgevingsvisie. Deze wordt voor “wensen en bedenkingen” besproken met de raad en zo nodig aangepast. Resultaat: Ontwerp-Omgevingsvisie Voorschoten 2040. Deze wordt door het college vrijgegeven voor inspraak. Planning: Q4 2023 - Q2 2025
9
Fase 5:
Omgevingsvisie Voorschoten 2040
Doel: Formele ter inzagelegging en vaststelling omgevingsvisie Proces: In deze fase wordt de ontwerp-omgevingsvisie ter inzage gelegd voor formele inspraak. Op basis van de ontvangen zienswijzen wordt een nota van antwoord opgesteld en waar nodig/wenselijk het Ontwerp aangepast. Tenslotte wordt de omgevingsvisie ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. Resultaat: Omgevingsvisie Voorschoten 2040. Deze wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Planning: Q2 - Q3 2025
Totaalplanning: Volgens de Omgevingswet moet de Omgevingsvisie Voorschoten 2040 uiterlijk op 1 januari 2027 zijn vastgesteld. Met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 is de planning erop gericht de omgevingsvisie in Q3 2025 ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad. Dit biedt de Voorschotense politieke partijen gelegenheid om de inzichten uit de Omgevingsvisie Voorschoten 2040 te benutten voor hun partijprogramma’s.
2024 Q1
Q2
2025 Q3
Q4
Q1
Q2
Q3
Q4
1. Voorbereiding 2. Ambities en opgaven 3. Bouwstenen Voorschoten 2040 4. Samenhangende keuzes 5. Afronden en vaststellen
Participatieproces: Participatie is een belangrijke pijler onder de Omgevingswet. Vroegtijdig betrekken van de omgeving zorgt ervoor dat verschillende perspectieven, kennis en creativiteit snel op tafel komen. Zo zorgt participatie voor meer draagvlak en betere besluiten. Dit kan tijdwinst opleveren. Participatie is maatwerk. Daarom schrijft de wet niet voor hóe de participatie moet plaatsvinden. Dat mag de gemeente zelf bepalen. Wel geldt een motiveringsplicht. Dit betekent dat de gemeente bij vaststelling van de omgevingsvisie aangeeft hoe inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen zijn betrokken bij de voorbereiding en wat de resultaten daarvan zijn.
10
In gesprek met de samenleving Uitgangspunten en invulling participatie De omgevingsvisie is een doorkijk naar 2040 en geeft een toekomstbeeld van Voorschoten. Bij het opstellen van de visie staan de gebruikers van de Voorschotense leefomgeving centraal. Zij weten wat belangrijke waarden van Voorschoten zijn, nu en voor de toekomst. Daarom worden er gesprekken gevoerd met iedereen die een rol heeft in de samenleving, inwoners, ondernemers e.a. De samenleving zorgvuldig bij de participatie betrekken is maatwerk en vraagt om een uitgekiende communicatie- en participatiestrategie. Bij elke fase van het proces wordt een aanpak geformuleerd met kaders waarbinnen de participatie plaatsvindt: de participatievraag, niveau van participatie, de ruimte voor inbreng, de gespreksvormen, de wijze van verslag en terugkoppeling. De strategie bij het hele proces is breed informatie ophalen (kennis, ambities, wensen, ideeën, knelpunten, vraagstukken, belangen etc.), vervolgens de input in kleiner verband verdiepen en verrijken om daarna de resultaten weer breed in de samenleving te toetsen: “is dit wat u bedoeld hebt?” Gespreksvormen worden afgestemd op de participatievraag, publieksgroep en beoogd doel. De dialoog met de samenleving vindt fysiek plaats (wij komen naar u toe, u komt naar ons) en digitaal, synchroon en asynchroon (plaats, tijd).
We brengen georganiseerd groepen met elkaar in gesprek om elkaars belangen en standpunten te begrijpen. Ook de stem van de minderheid wordt meegenomen. Speciale aandacht gaat uit naar inwoners die ‘moeilijk bereikbaar’ zijn. Daar worden bestaande contacten in de wijken en met doelgroepen als jongeren voor ingezet. Een online platvorm vormt het kloppend hart van de participatie. Het zorgt voor een levendige interactie en maakt de participatie transparant en navolgbaar. Het niveau van participatie hangt samen met het doel en de ruimte die er is voor inbreng door participanten (het antwoord op de participatievraag). Wisselend zal er meer en minder ruimte zijn om participanten te raadplegen, mee te laten denken of om advies te vragen. In specifieke situaties is er mogelijk ruimte voor co-creëren. Teleurstellingen worden voorkomen door vooraf helder te maken wat ieders rol is tijdens de gesprekken en hoe deze wordt ingevuld. Aan het eind van elke fase vindt terugkoppeling plaats. Er wordt een verslag gemaakt waarin het participatieverloop wordt toegelicht en de keuzes die zijn gemaakt gemotiveerd: wat was het doel, welke vraag is er gesteld, wat heeft dit opgeleverd, wat is daarmee gedaan, waarom wel waarom niet. Tussentijds vinden er evaluaties plaats zodat ervaringen gebruikt kunnen worden bij de volgende fase(n)
11
Om participatie-overlap te voorkomen vindt afstemming plaats met andere participatietrajecten die gelijktijdig lopen. Waar mogelijk worden er verbindingen gelegd om de efficiency te verbeteren en participatiemoeheid te voorkomen Activerende participatie Doelen van de participatie: -
Iedereen de kans geven mee te kunnen doen
-
Met elkaar in gesprek en elkaars belangen begrijpen
-
Input ophalen – ook de stem van de minderheid – voor kwalitatief eindresultaat
-
Participatieproces zorgvuldig laten verlopen
-
Draagvlak voor keuzes
-
Inspireren en activeren om mee te werken aan de omgevingsvisie
Communicatie en participatie Belangrijk bij de interactie met de samenleving is de tone of voice van de communicatie(campagne). Soms ligt het accent op informatieoverdracht om bewustwording en begrip te creëren voor de ‘nut en noodzaak’ van de omgevingsvisie. Op andere momenten is de communicatie wervend om publieksgroepen te enthousiasmeren en te activeren om mee te doen als participant. Er wordt ook intern aandacht gevraagd voor de omgevingsvisie. Het campagneconcept is voor alle doelen toepasbaar. Uitgangspunten bij de participatie: -
Vanuit inwoners en gebruikersperspectief
-
Meedenken over toekomst, oplossing; afstemming lopende projecten
-
Integraal; onderwerp, locatie, vraag, afzender
-
Mix on tour en online, synchroon en asynchroon (plaats, tijd)
-
Bestaande groepen inzetten; D-tafel, jongeren, Vrienden van Voorschoten
-
Transparant en navolgbaar; logboek, terugkoppeling met uitleg
-
Themasessies met vertegenwoordigers van alle fracties organiseren t.b.v. participatie
Proces met de gemeenteraad: De gemeenteraad is het bevoegd gezag om de omgevingsvisie vast te stellen. Omdat de omgevingsvisie een beleidsdocument is dat raakt aan nagenoeg alle beleidsvelden en aan de gehele Voorschotense samenleving, wordt de Raad actief en “aan de voorkant” betrokken bij de uitwerking van de omgevingsvisie. Voor elke fase wordt een participatieaanpak ‘op maat’
12
gemaakt waarop de raad kan reflecteren middels themasessies met raadsleden en medewerkers. In themasessies buigen de raadsfracties zich over een specifiek onderwerp. Per themasessie ontvangen de fracties voorafgaand aan de bijeenkomst vragen, waarop zij zich kunnen voorbereiden. De vertegenwoordiger van de fractie neemt de reactie van de gehele fractie mee in de betreffende themasessie. Op deze manier kan de discussie over de verschillende onderwerpen diepgaand worden gevoerd en zijn alle fracties in de raad actief en gericht betrokken bij het participatieproces. Betrokkenheid van de raad in alle processtappen. De raad heeft wisselende rollen bij de totstandkoming van de omgevingsvisie. De raad heeft een visie op de participatie, weet wat hij wil horen, geeft aan wat de ruimte voor inbreng is, hoe hij de participatie wil beoordelen en wanneer de participatie goed of niet goed is. Daartoe stelt de raad kaders vast: is de participatieopdracht duidelijk en haalbaar en wordt het gewenste resultaat behaald. Vanuit de rol als volksvertegenwoordiger kan de raad zelf ‘meedoen’ aan gesprekken: luisteren als toehoorder, aandragen input bij raadssessie, benoemen van thema’s en opgaven, afwegen en keuzes maken, ambassadeur zijn voor de toekomst van Voorschoten.
De controlerende taak omvat beoordelen van participatie(verslagen) en geven feedback, afwegingen maken bij keuzes en vaststellen omgevingsvisie. Rolverdeling college en raad: Voor een breed gedragen Omgevingsvisie Voorschoten 2040 is het belangrijk dat samenleving, raad en college met elkaar in gesprek gaan over ambities, opgaven en te maken keuzes. Daarbij is een heldere rolverdeling tussen college en raad cruciaal. Gezien het belang dat de omgevingsvisie heeft voor de ontwikkeling van Voorschoten is “voorkantsturing” door de gemeenteraad wenselijk. Voor de totstandkoming van de omgevingsvisie betekent dit dat de gemeenteraad (pro-) actief betrokken is bij het bepalen van de ambities, opgaven en uitgangspunten van de omgevingsvisie. Deze (pro-)actieve betrokkenheid van de raad krijgt vorm doordat de raad in alle fasen van het project actief participeert in de totstandkoming van de eerdergenoemde documenten per fase. En het betekent dat de raad de documenten waarin daadwerkelijk richting wordt gegeven formeel vaststelt. Dit betreft de startnotitie, het ambitiedocument en (vanzelfsprekend) de omgevingsvisie. De Bouwstenennotitie bevat “materiaal” dat wordt benut voor de uitwerking van de omgevingsvisie en niet zo zeer keuzes. Deze Bouwstenennotitie zal de raad daarom door het college via een Raadsinformatiebrief ter kennisname worden toegestuurd. De ontwerp-
13
omgevingsvisie is een document dat voor inspraak aan de samenleving wordt voorgelegd. De raad wordt gevraagd om wensen en bedenkingen op de concept- ontwerp-omgevingsvisie, alvorens het college het ontwerp (na eventuele aanpassing) vrijgeeft ter inzage.
Een uitvoeringsgerichte visie: De doorwerking van omgevingsvisie vindt plaats via programma’s en via het omgevingsplan. Deze maken geen deel uit van het proces van totstandkoming van de omgevingsvisie. Bij het opstellen van omgevingsvisie zal hierop wel worden voorgesorteerd. In de omgevingsvisie wordt een “Uitvoeringsparagraaf” opgesteld waarin wordt aangegeven op welke wijze de uitvoering van de visie vorm krijgt: welke partners daarbij worden betrokken, welke investeringen daarmee gemoeid zijn en op welke termijn ruimtelijke ontwikkelingen aan de orde (zouden kunnen) zijn. Bovendien wordt in de Uitvoeringsparagraaf opgenomen op welke wijze er “vinger aan de pols” wordt gehouden bij het houden van koers van de omgevingsvisie en in de realisatie van doelen. Daarbij wordt uitgewerkt op welke wijze monitoring en evaluatie van de visie vorm krijgt. Organisatie: De opdracht om het proces te organiseren om in het derde kwartaal van 2025 een breed gedragen Omgevingsvisie Voorschoten 2040 ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad, is belegd bij het ambtelijk kernteam Omgevingsvisie. De portefeuillehouder Omgevingswet is bestuurlijk opdrachtgever van de Omgevingsvisie Voorschoten 2040. De teammanagers Verkeer, Bouwen, Wonen en Ruimtelijke Advisering zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor het ambtelijk opdrachtgeverschap.
De bestuurlijk opdrachtgever en ambtelijk opdrachtgevers vormen samen met de projectleider (ambtelijk opdrachtnemer) de Stuurgroep die verantwoordelijk is voor de koers en voortgang van het project Omgevingsvisie Voorschoten 2040. Financiën: Met het raadsbesluit wordt gevraagd om de startnotitie omgevingsvisie vast te stellen. In de begroting 2024 is al aangekondigd dat we voor het opstellen van de omgevingsvisie budget nodig hebben ad € 100.000. Deze kosten zijn bedoeld als “out of pocket-money” voor externe (inhoudelijke) ondersteuning bij het opstellen van de Omgevingsvisie (zoals dataanalyse, beleidsanalyse, ontwikkelen van kaartmateriaal) en de uitwerking van communicatieen participatiemiddelen.
14
De kosten die gemoeid zijn met de inhuur van een projectleider (0,5 fte), ad € 96.000, zijn niet in bovengenoemd bedrag inbegrepen. De totale kosten voor de voorbereiding van de omgevingsvisie in 2024 worden daarmee geraamd op € 196.000. Binnen de begroting 2024 is budget van € 36.910 beschikbaar (taakveld 8.1 ruimte en leefomgeving). Voorgesteld wordt om het resterende budget ad € 159.090 op taakveld 8.1 Ruimte en leefomgeving beschikbaar te stellen en te dekken door een onttrekking uit de bestemmingsreserve invoering Omgevingswet ad € 100.000, en een onttrekking uit de concernreserve ad € 59.090. De bestemmingsreserve invoering Omgevingswet komt door deze onttrekking op nul te staan. De verwachting is dat door lagere kosten dan begroot in het jaar 2023 er in de jaarrekening 2023 een nog nader te bepalen bedrag teruggestort kan worden in deze reserve. Dit bedrag is echter pas medio 2024 beschikbaar en kan nu niet voor dekking worden aangewend.
15