Notulen raadsvergadering 6 maart 2025 (get.)

We hebben het in de commissie al uitgebreid erover gehad dat verbouwing van het gemeentehuis nodig is, niet alleen omdat het als werkplek achterhaald is, maar ook omdat het gaat om de bibliotheek, die eigenlijk allang verbouwd had moeten zijn en die allang een zelfontwikkeld plan klaar had liggen dat helaas niet door deze raad is aangenomen, waardoor de gemeenteraad het de bibliotheek en alle gebruikers daarvan verschuldigd is om met een goed alternatief te komen; dat is wat de SP betreft echt het belangrijkste onderdeel van dit plan. Maar het probleem is dat er nog een paar panden en algemene voorzieningen in Voorschoten zijn die ook heel hard verbouwd moeten worden: de sporthal en zwembad Het Wedde. De fractie van de SP heeft er heel veel moeite mee dat we nu alleen naar het gemeentehuis en de bibliotheek kijken en niet eerst gaan kijken of we eigenlijk wel geld hebben om de plannen, panden en gemeentelijke voorzieningen die gerenoveerd, verbouwd of "genieuwbouwd" moeten worden, allemaal aan te pakken en dat we niet eerst gaan kijken hoeveel geld we hebben en hoeveel we

Raadsvergadering 6 maart 2025

16

aan deze verschillende panden willen besteden, maar dat we nu alvast de fuik inzwemmen en zeggen: € 12 miljoen tot € 16 miljoen voor een nieuw gemeentehuis; dat gaan we doen. Dat staat niet expliciet in de beslispunten, maar dat ligt er wel onder. Om terug te gaan naar de beeldspraak van de heer Van Duivendijk: wij zijn nog helemaal niet toe aan een menukaart, want het maakt eerst nogal uit waar je gaat eten, of je naar Het Trefpunt gaat of naar restaurant Allemansgeest. Mevrouw Van Meenen (VVD): Dat is allebei lekker. De heer Maassen (SP): Ja, mevrouw Van Meenen, het is allebei lekker, maar waar de gemiddelde VVD-stemmer ook geld heeft om naar Allemansgeest te gaan, geldt dat niet voor de gemiddelde SP-stemmer. Dat is precies het punt dat ik wil maken. Je moet eerst kijken hoeveel geld je hebt, hoeveel geld je wil besteden en hoe je dat wil verdelen voordat je beslist wat er op de menukaart komt te staan. Daarom wil de SP vandaag nog geen besluit nemen over het verdere traject van het gemeentehuis, niet omdat we dat niet willen maar omdat we vinden dat we eerst in samenhang het krediet moeten vaststellen voor die verschillende panden en projecten die eraan komen. Dat willen we als gemeenteraad bij een Voorjaarsnota doen voordat we hier een besluit over nemen.

Mevrouw Van Meenen (VVD): Ik ben benieuwd of de heer Maassen ook bedenkt dat het, voordat we een besluit kunnen nemen over wat we wel of niet kunnen doen, goed is om een echte raming te hebben van de totale kosten, zodat we het juiste besluit kunnen nemen. De heer Maassen (SP): Dat is inderdaad heel praktisch, maar dan wil ik wel kostenramingen van de verschillende panden hebben. Bij de besluitvorming stuit mij op dit moment niet tegen de borst dat we verder gaan uitzoeken wat er gaat gebeuren, maar wel dat daarin al een richting wordt gegeven van verschillende alternatieven waar al een prijskaartje aan hangt. Dat is het probleem. Ik zie u knikken; ik trek daaruit de conclusie, mevrouw Van Meenen, dat u het met mij eens bent. Mevrouw Van Meenen (VVD): Ik wil de heer Maassen alleen meegeven dat ik zijn redenering kan volgen. De voorzitter: Even voor alle helderheid, meneer Maassen: u gaf net aan dat u vanavond geen besluit wil nemen. Ik moet als voorzitter een ordevoorstel direct in stemming brengen. De heer Maassen (SP): Excuus, voorzitter, het was niet als ordevoorstel bedoeld. Nee, dat betekent dat wij op dit moment niet kunnen instemmen met dit voorstel. Zo heb ik het bedoeld. De voorzitter: Oké, helder. Daarom verifieerde ik dat even. Mevrouw Mieremet (D66): Voorzitter.

Net als in onze inbreng in de commissie willen wij, volgens mij net als alle andere partijen, dat onze ambtenaren in een goede, veilige omgeving hun werk kunnen uitvoeren. Ook willen wij, volgens mij ook net als alle anderen, dat onze inwoners toegankelijk hun diensten kunnen afnemen bij de gemeente, dat de gemeente openstaat voor de inwoners en dat de raad makkelijk met inwoners in gesprek kan. Samenwerken tussen de verschillende afdelingen en tussen mensen werkt beter als de faciliteiten afdoende zijn. Ook willen we goede ambtenaren aantrekken en zorgen dat de goede ambtenaren die er nu zijn, blijven. Het grote programma om de ambtelijke organisatie klaar te maken voor de uitdagingen en om te zorgen dat we als ambtelijke organisatie en gemeente zelfstandig kunnen blijven, vraagt om een investering in het kantoor met de voorzieningen voor ambtenaren. Volgens mij is het iedereen het daarmee eens. Het gaat daarbij dus niet alleen om luchtkwaliteit, een minimumaantal vierkante meters en om arbeidsomstandigheden die wettelijk verplicht zijn, maar ook om een inspirerende, groene en mooie omgeving. Je kan zeggen dat dat niet nodig is, "want zoals het nu is, is het ook goed: het werkt en je kan ook gewoon kamers delen". Dat klopt, maar dat klopt ook niet.

Natuurlijk kan je werken in een verouderde omgeving, maar het inspireert niet, het is niet aantrekkelijk en je bent niet aantrekkelijk als werkgever. En er komen dan gewoon minder goede voorstellen voor ons om over te beslissen, maar uiteindelijk ook voor de inwoners. Als gemeente functioneren we dan dus eigenlijk minder goed. Daarom hebben we gevraagd of de gemeentesecretaris ons steeds kon bijpraten over het plan en ons meeneemt in wat er allemaal moet gebeuren om de capaciteit te waarborgen - want we horen de hele tijd dat er onvoldoende mensen zijn of in ieder geval dat daarin verbetering mogelijk is - en om de kennis en kunde van de ambtenaren te waarborgen. Dat is punt één.

Raadsvergadering 6 maart 2025

17

Ten tweede: een belangrijke faciliteit in ons dorp is de bibliotheek. Een dorp zonder bieb, ons dorp zonder een goed functionerende bieb, is eigenlijk - ik had eerst getypt "niet haalbaar", maar dat heb ik doorgestreept - niet wenselijk en is af te raden. Wat ons betreft kan dat eigenlijk niet eens. Wil je laten zien dat je als dorp zelfstandig bent, dan moet je zelfstandig een aantal zaken op orde hebben. Eén daarvan is een goed functionerende bibliotheek. Naast de functie van boeken is het ook een vangnet voor mensen en voert het taken uit die wij als gemeente verplicht zijn uit te voeren, taallessen, IDO, Formulierenbrigade, speelotheek, een warme kamer als we niet kunnen stoken, een verbindende schakel in onze leefomgeving, zoals ik ook in de commissie heb vermeld. We hebben als raad die bibliotheek ook een mooie plek beloofd. We moeten dus leveren. Het college stelt scenario E voor, met de vraag om extra geld om de businesscase rond te maken. In de commissie vroeg ik al of we niet bijvoorbeeld B en E kunnen doen, want dan hebben we een beter inzicht, zodat we straks die financiële verschillen beter zien en beter kunnen afwegen. In het amendement dat er nu ligt van de gehele coalitie, lees ik eigenlijk sowieso dat E te duur lijkt.

Ik zit ermee dat het erop lijkt dat dit nog niet is gebeurd op basis van concrete cijfers, behalve dat we allemaal zien dat het achterlijk veel geld is, maar dat geldt ook voor de rest. Wij denken dus dat die aannames best kunnen kloppen, maar wij weten dat niet, want dat is niet onderzocht. De vraag aan de wethouder is dus eigenlijk waarom het college E voorstelt als dat financieel onmogelijk lijkt en de eigen coalitiepartijen het daar eigenlijk niet mee eens zijn. Er is dus misschien al bij voorbaat te weinig draagvlak. En waarom vragen wij dan een bureau om dat helemaal uit te zoeken, terwijl we dat misschien op een andere manier hadden kunnen doen? Als we B-, B of C zouden doen - Bis niet B, eerder dan B - missen we dan aanzienlijke functionaliteiten die we wel in het programma van eisen hebben opgenomen en die we dus belangrijk vinden? Hoe zit het college hierin? Wij maken ons een beetje zorgen of we, als we zouden kiezen voor B- of B, nog wel dat kunnen leveren wat we willen.

Is er dan nog voldoende ruimte voor de bieb? Kunnen we nog ruimte afstaan als we moeten afschalen? Is hiermee een risico gemoeid, in die zin dat aanbouwen aan iets wat al bestaat, risicovoller bouwen is, zoals we ook op de thema-avond hebben besproken? En wordt dat meegenomen in de uitwerking van de businesscase? Duurzaamheid is voor ons een belangrijk punt als het gaat om renoveren versus nieuwbouw, maar ook als het gaat om hergebruik van materialen en het delen van ruimtes om ze optimaal te gebruiken, zodat we misschien minder vierkante meters nodig hebben en ook als het gaat om de toekomst: hoe willen we dit gebouw over 20 en 30 jaar gebruiken? De keuzes voor investeren in het gemeentehuis en het kiezen van scenario's moeten integraal worden afgewogen; daar hebben de vorige sprekers al over gesproken. De keuze voor het gemeentehuis betekent immers misschien: iets anders niet. Of betekent het: zeker iets anders niet? Of betekent het: zeker iets anders minder of later? Daar hebben we het in de commissie al over gehad: misschien moeten we dingen dan anders faseren. U hoort veel "lijken" en "misschien"; dat maakt het voorliggende raadsvoorstel ook lastig. We hebben het over investeringen, maar we moeten het ook hebben over ná die investeringen, wat de kosten zijn en of we daarmee vooruit kunnen.

Als we onszelf als gemeentebestuur of bestuur serieus nemen, hoort daar een serieus goed onderkomen bij. Zijn we misschien ook een beetje bang dat we zo'n enorm bedrag niet goed kunnen verkopen aan de inwoners? Dat is terecht. Betekent dit inderdaad: geen zwembad, geen sportaccommodatie of niet voldoende tijd en energie voor onderwijshuisvesting? Gaan we nu al terugschakelen naar B omdat we bang zijn dat het niet uitkomt of weten we al zeker dat het niet uitkomt? Want dan hoeven we het ook niet meer over E te hebben. Eigenlijk is mijn vraag aan de wethouder dus of B en E niet een goed idee is. In het amendement zie ik niet dat het extra geld kost als we dit gaan doen; daarop hoor ik graag de reactie van de wethouder, net als op de vraag van Voorschoten Lokaal. Als dat niet uit zou maken, zouden wij misschien eerder voor B en E kiezen, juist om die verschillen in de businesscase te zien. Kan dat? De heer Deuzeman (GroenLinks): Voorzitter. Formeel gaat het vanavond natuurlijk pas om de volgende stap in de planvorming voor het nieuwe gemeentehuis. Tegelijkertijd weten we allemaal dat hier wel degelijk definitief een richting gekozen wordt, niet alleen vanwege de aanzienlijke kosten die we nu alweer investeren, maar ook omdat het college, de gemeentesecretaris en de ondernemingsraad ons allemaal waarschuwen: het kan zo gewoon niet langer.

Dat is niet nieuw, want die constatering stond ook al in het coalitieakkoord. Ik heb nog even gekeken op pagina 16; het doet mensen altijd goed dat je het weer gelezen hebt: het gemeentehuis voldoet niet aan huidige standaarden en eisen, hebben de partijen geconstateerd. Als je rondloopt in het

Raadsvergadering 6 maart 2025

18

gemeentehuis, is duidelijk dat het inderdaad niet kan, maar je ziet ook dat besturen mensenwerk is. En mensen hebben gewoon faciliteiten nodig. Als Voorschoten op langere termijn zelfstandig wil blijven, moet er op korte termijn dus iets gebeuren aan die faciliteiten. Tegelijkertijd heeft de gemeente een forse inhaalslag te maken met investeringen; de heer Maassen verwees daar heel eloquent naar. Scholen, sportvoorzieningen, de gemeentewerf en we hebben die belofte aan de bibliotheek gemaakt, zoals de heer Maassen en mevrouw Mieremet memoreerden. Dat staat natuurlijk nog los van het al genomen besluit over de Kruispuntkerk. Die staat nog niet in de begroting, maar die zal wel meegenomen moeten worden. De vraag is dan direct of we daar het geld wel voor hebben. Zo nee, dan wordt het dus kennelijk een keuze tussen zelfstandigheid en voorzieningen. Om eerlijk te zijn ziet onze fractie eigenlijk best wel heel veel goeds in het voorstel van het college, maar als dat de keuze wordt, kiezen wij voor onze inwoners en niet voor het eigen pluche. Zoals ik in de commissiebehandeling al zei, is die spanning er, maar eigenlijk denk ik dat die financiële ruimte er wel is. Dat vereist natuurlijk wel een beetje lef en visie, want daar moet je dan voor gaan staan. Dat betekent dat je spannende besluiten gaat nemen.

We hebben daar een paar keer om gevraagd en we hebben helaas moeten constateren dat het college daar tot nu toe nog geen aanstalten toe heeft gemaakt. We hebben vier maanden geleden een begroting besproken. Ik heb nog even gedubbelcheckt: deze hele investering, alles wat hier nu klaarlag, was al geschrapt in de investeringsplanning, terwijl dit toch al volgend jaar in de steigers zou moeten staan. Dan is er dus gewoon eigenlijk weinig visie op de toekomst van het dorp. Maar goed, er ligt wel het voorstel waar het college nu zelf mee gekomen is. Dan denk je: dat is op zich mooi. We hadden daarbij in de commissie gehoopt dat er een duidelijke keuze kwam, een soort "wir schaffen das", juist van partijen die altijd een beetje beginnen te hyperventileren als het woord "fusie" valt. Dat hebben we niet helemaal gekregen. Wat er nu wel ligt, is amendement 323. Dat benoemt de zorgen over de kosten en komt dan dus uit bij het goedkoopste alternatief; ik proefde dezelfde constatering bij mevrouw Mieremet. Het idee is kennelijk een beetje dat je dan tegen inwoners kunt zeggen dat we wel zuinig zijn geweest. Scenario B is wat ons betreft een schoolvoorbeeld van zuinig willen lijken. Als je kijkt naar de stukken, lijkt dat immers niet echt voldoende. Er is ruimtegebruik, de indeling is slecht, er zijn hoge onderhoudskosten en het is ook een slechte oplossing voor de bibliotheek.

Ik heb daar nog niemand naar horen verwijzen, maar ingekomen brief 2710 van de bibliotheek, precies over dit onderwerp, vraagt om die afspraken alsjeblieft wel na te komen: "we gaan ervan uit dat u dit plan steunt". Dat is in dat geval plan E. En dan is het ook nog steeds een miljoeneninvestering. Het is allemaal veel geld. Voor mij voelt het dan alsof je een discussie hebt over de vraag of we ons een auto kunnen veroorloven, waarna je partner thuiskomt met de mededeling: "Ik heb maar gewoon een Lada gekocht, want die was goedkoop." Dan weet je nog steeds niet of je het je kon veroorloven, maar je weet wel dat je een barrel op de oprit hebt staan en dat je het daarmee zult moeten doen. Dan is de vraag of dit wel de oplossing is. Als die € 12 miljoen ten koste gaat van de voorzieningen, moeten onze inwoners zich dan beter voelen omdat het ook bij de gemeenteraad allemaal net niks is? Of: als de middelen er uiteindelijk wel zijn - ik denk dus dat dat waarschijnlijk zo zou kunnen zijn - zitten we hier nog jaren met een halfbakken gemeentehuis en denken we: hadden we nou maar misschien iets meer gedaan. Ik geef toe dat er scenario's zijn, B en E, waarbij de verschillen tussen de kosten zodanig zijn dat je uiteindelijk misschien zegt: als we E hadden gedaan, was het allemaal misgegaan, maar met B hebben we het gered. Dat kan, maar dan moet je daar wel heel veel overzicht op hebben.

De heer Van Duivendijk (Voorschoten Lokaal): Ik zal de heer Deuzeman even een pauzetje geven. Is hij het met mij eens dat het voorstel om naar B te gaan en de uitwerking van het amendement leiden tot een scenario waarin we bouwsteentjes kunnen opbouwen en op basis van de financiële haalbaarheid kunnen afpellen wat we wel of niet kunnen doen, zodat die € 12 miljoen omlaag kan op basis van de bouwstenen, en dat dat met E niet mogelijk is? De heer Deuzeman (GroenLinks): Op de bouwsteentjes kom ik straks nog terug. Ik heb nog een blaadje over, meneer Van Duivendijk; weest u dus maar gerust. Ik zou zeggen dat het amendement ons vastzet op het minimale scenario, waarvan er eigenlijk staat dat het niet helemaal voldoet aan het programma van eisen. We kunnen daarvandaan nooit meer opbouwen als we denken: maar wat als we het nou wél goed op zouden willen lossen? De heer Van Duivendijk (Voorschoten Lokaal): Volgens mij heb ik in het voorstel gelezen dat alle scenario's aan het programma van eisen voldoen. Is de heer Deuzeman dat met mij eens?

Raadsvergadering 6 maart 2025

19

De heer Deuzeman (GroenLinks): Dat kan een constatering zijn, maar in het rapport zelf staat dat plan B daar net niet aan voldoet in verband met het tekort aan ruimte. Het oordeel dat het precies zou kunnen en dat we het met B misschien redden maar met E niet, is eigenlijk precies het soort overzicht dat we nu niet hebben. Daarom zou je inderdaad moeten wachten tot een later moment. Wat dat betreft voel ik veel voor het betoog van de heer Maassen: we moeten het hierover hebben bij de Kadernota. Ik weet dat mevrouw Van Meenen daar in de commissie ook naar verwees. Ik heb er dus goede hoop op dat dat kan. We kunnen dan altijd nog terug. Het probleem is dat we heel moeilijk weer naar scenario E kunnen gaan als dat nodig is. Mijn vraag, samen met mevrouw Mieremet, aan de indienende fracties is dus op basis waarvan de conclusie is getrokken dat E per definitie te duur is maar B niet. Waarom dan niet op z'n minst ook scenario E uitwerken? Ik heb net naar de antwoorden op de technische vragen gekeken en ik kom uit op een verschil van € 5.000. Laten we dan alsjeblieft B en E uitwerken. En wat is de belofte aan de bibliotheek u uiteindelijk waard? Ik denk dat we daar wel een antwoord op moeten geven.

Maar het amendement gaat verder dan dit: het vraagt niet alleen om het uitwerken van scenario B, maar ook om die menukaart, om de bouwstenen en om allerlei technische scenario's om uiteindelijk met een scenario B- te kunnen komen, een uitgekleed scenario dat nog weer goedkoper is. Die stap vinden we eigenlijk een beetje zorgwekkend, allereerst omdat de raad kennelijk weer een beetje moet gaan spelevaren met gedetailleerde technische informatie. Ik zal voor mezelf spreken: ik heb een redelijk technische achtergrond, maar ik ben absoluut niet gekwalificeerd om daar heel veel zinnigs mee te doen. Ik ga er stiekem een beetje van uit dat dit voor de meeste collega's geldt. Daar hebben we een procedure voor: je komt met een programma van eisen en laat specialisten dan een technische uitwerking maken. Dat programma van eisen ligt hier; daar zitten anderhalf jaar werk en 2 ton budget in, allemaal in het volle bewustzijn van wat erover gezegd is in het coalitieakkoord. Er is uitgebreid overleg geweest met de raad en met medewerkers en er zijn informatiesessies geweest. Daar zijn deze voorstellen uit gekomen. In de commissie zei de wethouder nog expliciet: "Scenario B is ons nulscenario, het absolute minimum, en we willen kiezen voor E".

De boodschap is nu toch eigenlijk: ja, dat zal wel, maar we geloven het niet en we gaan het, niet gehinderd door enige kennis van zaken, zelf wel even overdoen. Onze fractie kan zich eigenlijk niet voorstellen dat het college dit zomaar over zich heen laat komen. We mogen toch aannemen dat het college het programma van eisen bewust en weloverwogen heeft vastgesteld en dat daar niet allerlei frivole dingen in staan waarvan je zegt dat die er natuurlijk nooit in hadden moeten staan. Dan mag het college toch ook voor die keuze gaan staan. Om eerlijk te zijn: als het college accepteert dat de gepresenteerde feiten en de besluitvorming van het afgelopen jaar hier zo weggezet worden, heeft het wel een beetje een probleem met de geloofwaardigheid. We zijn dan ook erg benieuwd naar de reactie van de wethouder. De uitvoering van dit plan mag het volgende college doen. Het lijkt erop dat dat college dat mag gaan doen met de ballast van besluiteloosheid in deze raad. Er is nu niet alleen een risico dat het realisatieplan alsnog onhaalbaar blijkt; met dit amendement is er ook het risico dat we straks met een halfbakken plan zitten. Beide zijn wat ons betreft teleurstellend, weinig transparant en uiteindelijk niet bepaald zuinig. Wat onze fractie betreft besparen we onszelf dit. Ik heb gezegd.

De voorzitter: Dat zijn de woorden van mevrouw Storthoop uit De Freggels: "Ik heb gesproken." Ik herkende het. Sorry! Mevrouw Kortekaas (CDA): Voorzitter. Vanavond bespreken we een raadsvoorstel dat betrekking heeft op het huisvesten van de ambtelijke organisatie en onze bibliotheek en indirect op zaken zoals ons zwembad, de sporthal, scholenbouw en het nieuwe culturele centrum in de Kruispuntkerk, maar ook het onderdak voor Oekraïense mensen die nu tijdelijk onderdak hebben in een vleugel van ons gemeentehuis. Veel van deze zaken betreffen wettelijke taken van onze gemeente. Een sporthal is belangrijk voor bewegingsonderwijs. Een zwembad levert door bewegen en leren zwemmen een belangrijke bijdrage aan preventie, dus aan veiligheid en gezondheid. Het gemeentehuis moet voor 2030 voldoen aan energielabel C. Schoolgebouwen zijn aan vervanging toe. En ga zo maar door. In de commissie heeft het CDA aangegeven dat we voorstander zijn van een proces van: wat moeten we, wat kunnen we - in dit geval - betalen en dan pas wat willen we? Diverse andere fracties hebben toen en ook nu aangegeven vraagtekens te zetten bij de financiële haalbaarheid van de voorgestelde scenario's en ook bij wat zo'n investering betekent voor andere nodige investeringen.

Een dorp als Voorschoten, dat als grote kracht de inzet van vrijwilligers heeft die zich belangeloos inzetten voor ons mooie dorp - we hebben vanavond ook het sociaal domein

Raadsvergadering 6 maart 2025

20

aan de orde gehad - verdient goede voorzieningen en daarmee ook een zelfstandig dorp, want daar doe je het allemaal voor, ons aller Voorschoten. Dit gezegd hebbende wil ik het college graag een vraag stellen. Wij missen in het voorstel de rol van de Kruispuntkerk. Hier worden straks mooie ruimtes gecreëerd die mogelijk overdag geen volledige bezetting hebben, terwijl in de voorliggende scenario's wordt voorgesteld om allerlei extra vergaderruimtes te creëren. Is de wethouder bereid om de mogelijkheid van gebruik van ruimtes in de Kruispuntkerk mee te nemen in het vervolgtraject? De heer Maassen (SP): Suggereert het CDA dat we minder gemeentehuis moeten gaan bouwen, zodat we als gemeente bij een commerciële verhuurder zaaltjes kunnen gaan huren? Mevrouw Kortekaas (CDA): Ik ga er niet van uit dat wij met commerciële zaalverhuur te maken hebben wanneer we daar een cultureel centrum van maken voor onze eigen verenigingen. De heer Maassen (SP): Ik meen me te herinneren dat dat culturele centrum niet in eigendom van de gemeente is. Mevrouw Kortekaas (CDA): Maar wij gaan wel over de voorwaarden voor de exploitatie. De voorzitter: Meneer Maassen, de derde en laatste interruptie. De heer Maassen (SP): Hier wordt het eigenlijk alleen maar schimmiger mee, maar goed. De voorzitter: Waarvan akte.

Mevrouw Kortekaas (CDA): Wij danken het college en de ambtelijke organisatie voor de beantwoording van onze vragen. Het voorliggende voorstel is bedoeld om het college kaders mee te geven voor het laten maken van een detailontwerp dat bestaat uit een schetsontwerp, een voorlopig ontwerp, het definitieve ontwerp en het technisch ontwerp, zoals vermeld op bladzijde 5 van het raadsvoorstel. Evenals bij het project Adegeest vragen wij het college om de raad mee te nemen in deze stappen vanuit een basis van wettelijk verplichte arbotechische maatregelen en label C-maatregelen, dus de verduurzaming. Wij zien aanvullende wensen zoals ruimtelijke functiewijzigingen graag weergegeven in de menukaart, zoals ook Voorschoten Lokaal bepleitte, zodat we ook keuzes kunnen maken. Wij pleiten dus voor eerst een schetsontwerp om te kijken wat we met elkaar willen, waarna we direct kunnen kijken wat we met elkaar kunnen betalen. De heer Maassen (SP): Tijdens de commissiebehandeling zei mevrouw Kortekaas heel expliciet dat ze vond dat er eerst een afweging moest worden gemaakt met andere investeringen in het dorp, zoals het zwembad en de sporthal, voordat ze een keuze zou kunnen maken over investeringen in het gemeentehuis. Ze zei toen ook heel expliciet dat ze, als dat nog niet gebeurd was, overwoog om tegen het voorstel te stemmen.

Ik heb haar in haar eerste termijn niet daarover horen praten in deze raadsbehandeling. Is mevrouw Kortekaas hierover van mening veranderd? Mevrouw Kortekaas (CDA): Ik zou meneer Maassen willen wijzen op ons amendement. Ik denk dat dat helder is en voor zichzelf spreekt. De heer Maassen (SP): Helaas spreekt het niet voor zichzelf, want die afweging met andere investeringen in het dorp zie ik helemaal niet terug in het amendement. Kan mevrouw Kortekaas erop ingaan hoe ze dat ziet? Mevrouw Kortekaas (CDA): Dat hebben we in het dictum meegenomen en dat is een onderdeel van wat in beslispunt 2 staat over de Kadernota. Mevrouw Van Meenen (VVD): Voorzitter. Er is al veel gezegd over het voorliggende raadsvoorstel. Feitelijk ligt er een voorstel voor dat ons vraagt om de keuze voor een gemeentehuis verder uit te werken. Het college heeft ons de keuze voorgelegd om optie E uit te werken. Ik heb de wethouder tijdens de commissiebehandeling horen zeggen dat het feitelijk niet uitmaakt welke keuze wij als raad maken, als we maar kiezen en als we maar doorgaan. Heel belangrijk aan het voorliggende raadsvoorstel is dat er verder gewerkt wordt aan informatie, zodat we uiteindelijk een keuze kunnen maken: gaan we bouwen, wanneer gaan we bouwen en wat gaan we bouwen? Zoals de

Raadsvergadering 6 maart 2025

21

heer Maassen al zei, is het een ingewikkeld voorstel, want we moeten feitelijk voor iets kiezen waarvan we het totaalplaatje niet kennen. Zoals het amendement dat wij hebben ingediend al aangeeft, zijn een hele hoop kosten niet meegenomen in de voorliggende ramingen. Die kosten zijn vermoedelijk voor alle scenario's ongeveer gelijk, maar dat weten we niet. We weten ook niet hoe hoog ze zijn. Daarmee weten we ook niet hoe waarschijnlijk het is dat we als gemeente geld hebben om dit gemeentehuis te gaan bouwen en dan ook nog te kunnen voorzien in een sporthal en het openhouden van het zwembad. Ik hoor hier vanavond dat iedereen met deze keuze worstelt. Ik denk ook dat we het er als raad heel erg over eens zijn dat we onze ambtenaren fatsoenlijk willen huisvesten en, zoals mevrouw Mieremet zei, hun feitelijk een inspirerende werkomgeving willen bieden. Het is heel fijn als die omgeving ook een bereikbare, toegankelijke omgeving is voor ons als inwoners, zodat we elkaar kunnen ontmoeten en de sociale cohesie kunnen versterken. Dat willen we allemaal, maar het geld is altijd weer het probleem. Ik denk dat wij als coalitiepartijen het college met het door ons gemaakte amendement niet, zoals de heer Deuzeman zei, een brevet van onvermogen willen geven. Het is eigenlijk ter ondersteuning van uiteindelijk tot een keuze komen om dit wel te gaan doen.

Dat is de wens voor de bouwstenen, zoals de heer Van Duivendijk dat zei. Ik geef toe dat we in onze worsteling wellicht wat te veel richting uitvoering adviezen geven, maar het gaat ons er heel erg om dat we, als we hier een opdracht geven voor het verder uitwerken van scenario's, een goed overzicht willen hebben van alle kosten en feitelijk ook dat we met elkaar, dus ook voor het college, de informatie willen genereren, zodat we kunnen plussen en minnen om toch een werkbaar voorstel te genereren. Dat is de intentie van het amendement. De heer Deuzeman (GroenLinks): Ik waardeer het dat mevrouw Van Meenen het zo uitlegt. Mijn vraag is of zij dan niet had kunnen volstaan met het vragen om de extra informatie bij scenario B. Ik snap dat u die extra kosten uitgerekend wilt hebben, maar het plussen en minnen en het in menukaarten werken betekenen wel dat het een heel ingewikkelde technische kwestie wordt. Had u niet kunnen volstaan met vertrouwen op het antwoord van de wethouder en met, in dat geval, een keuze voor scenario B? Daar was ik ook geen voorstander van geweest, maar daar had ik wel meer begrip voor gehad. Mevrouw Van Meenen (VVD): Ik zoek even naar de precieze vraag van de heer Deuzeman. U zegt: kunnen we niet gewoon vertrouwen op alleen scenario B? Ook dan heeft het college feitelijk niet de informatie van die bouwstenen. We willen niet per se scenario B.

We willen eigenlijk kijken naar B en C. Zonder heel erg uit de school te klappen over onze ambtelijke bijstand, hebben we natuurlijk ook gevraagd of we B en E kunnen uitwerken en wat dat dan extra kost. U weet ook dat de antwoorden op onze technische vragen feitelijk vanmiddag zijn binnengekomen. De echte informatie over de kosten van het uitrekenen van twee scenario's hebben we dus pas vandaag gekregen; daar kan ik ook eerlijk over zijn. Eerlijk gezegd: in onze discussies van deze week hadden we het over 1 ton extra. Dat is ook veel geld, maar dan is er iets te kiezen. Als we zoveel geld uitgeven aan een uitwerking, willen we heel graag dat we dan ook tot een voorstel komen waarvan we kunnen zeggen: ja, dat gaan we doen, want dat kunnen we betalen met z'n allen, terwijl we ook nog die andere voorzieningen kunnen realiseren. Dat is de intentie geweest. De heer Deuzeman (GroenLinks): Ik snap die keuze, het willen hebben van die informatie voor de keuze, bijvoorbeeld het laten uitwerken van B en C of - dat zou mijn voorkeur zijn - van B en E. Waar ik tegen aanhik, is de vraag om extra technische informatie, waarbij we gaan vragen om exacte arbonormen en dergelijke. Ik hoor mevrouw Van Meenen zeggen: we helpen het college door het die informatie te geven. Ik hoop dat die informatie wel degelijk aanwezig is, maar ik vraag me af of we ons als raad daarmee bezig moeten houden.

Daar zit mijn zorg, want de ervaring met je als raad bezighouden met technische invulling van projecten is in Voorschoten niet bijster goed. Mevrouw Van Meenen (VVD): Daarin kan ik de heer Deuzeman volgen. U hebt mij ook horen zeggen dat we misschien wat te ver doorgeschoten zijn in de uitvoering. Ik denk dat de insteek van deze vragen heel erg is geweest dat we graag willen weten wat het absolute minimum is en dus wat het absolute minimum aan kosten is en waar we kunnen bijplussen. Dat is de insteek van dit amendement. We hebben deze week hard gewerkt om de tekst gedetailleerd en goed te krijgen. Er zitten nog wel een of twee onvolkomenheden in dit amendement. Ik zou dus willen voorstellen om na de reactie van het college op onze eerste termijn te schorsen, zodat we kunnen kijken of we het amendement kunnen verbeteren.

Raadsvergadering 6 maart 2025

22

De voorzitter: Als voorzitter wil ik u technisch meegeven wat ik ook de heer Posthuma aangaf, namelijk dat alles wat in een amendement staat, direct onderdeel uitmaakt van de besluitvorming. Als er gewijzigde inzichten zijn, kunt u die dus wellicht ook nog meenemen in de vorm en de gedetailleerdheid. De heer Posthuma (PvdA): Dank u wel, mevrouw Van Meenen, voor de echt heldere uitleg over het amendement, die helderheid verschaft. Een heel korte vraag daarover: zou u er voorstander van zijn om de scenario's B en E te laten uitrekenen in plaats van de scenario's B en C, zoals u nu voorstelt? Mevrouw Van Meenen (VVD): Een beetje afhankelijk van de reactie van het college over het verschil in kosten sta ik er in ieder geval voor open om dat af te wegen. De voorzitter: Ik denk dat dit een vraag is om onderling mee te nemen in de schorsing. De heer Posthuma (PvdA): Voorzitter. Er is al veel gezegd. Ik zal het dus niet al te lang houden. Ons gemeentehuis is een spiegel van onze bestuurscultuur; dat betoogde ik in de commissievergadering van 20 februari. De ingang van ons gemeentehuis is onduidelijk. De publieke ruimte is beperkt. Het gebouw is een kruip-door-sluip-door die interne en externe samenwerking tegenhoudt. Onze ambtenaren kunnen niet optimaal presteren vanwege het slechte werkklimaat en de arbeidsomstandigheden.

Het energieverbruik van het gebouw is hoog en daarmee duur, net zoals sommige van onze bestuurlijke processen en diensten. De lasten voor onze inwoners zijn betrekkelijk hoog, maar ze krijgen niet altijd waar voor hun geld. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de bieb, een belangrijke publieke voorziening in ons dorp, waarbij wij als raad zwaar in het krijt staan. Ik sluit me dan ook aan bij de woorden van de collega's Mieremet, Maassen en Deuzeman. De heer Van Duivendijk had het in zijn betoog over "een kwalitatieve impuls". Ik moest daar even om grinniken. Ik ben heel associatief ingesteld en ik moest meteen denken aan het programma Help, mijn man is klusser. Ik weet niet of u dat programma kent. Het is een programma van John Williams, die een klusteam inschakelt om een door "de man" uitgestelde of nooit begonnen verbouwing te voltooien. De moraal van de serie is dat amateurs, leken, er zeer goed op moeten letten dat zij zich niet bemoeien met iets waarvan ze eigenlijk niet veel verstand hebben. Dat gevoel bekroop mij een klein beetje toen ik dit amendement las. Dat doet helemaal niets af aan alle goede intenties erachter, want ik ben het met alle coalitiepartijen eens dat het gaat om een verschrikkelijk hoog bedrag. Ik ben daar ook een beetje van geschrokken.

Ik weet alleen niet of het de goede manier is om vervolgens heel erg in de details te gaan zitten - mevrouw Van Meenen refereerde daar al aan - omdat ik bang ben dat daarin dan fouten worden gemaakt. Vandaar mijn interrupties over hoe die ambtelijke ondersteuning precies is gegaan en hoe met die adviezen is omgegaan, vooral omdat heel duidelijk blijkt dat scenario B niet voldoet aan het programma van eisen. Dat is wel een issue. Het is ook niet goed voor de bibliotheek, die er dan in vierkante meters op achteruitgaat. Dat moeten we volgens mij vooral niet willen. Het kost ook heel veel geld en je wordt er ook niet echt heel erg tevreden door. Ik voel hierbij dus gewoon een bepaalde reserve. De kosten zijn dus hoog. Als we dan toch een eerlijke discussie moeten hebben - dat is ook mijn voorstel aan de indieners van het amendement - zouden we dan niet kunnen kiezen voor het uitrekenen van de scenario's B en E? Dan kunnen we daar een faire en eerlijke discussie over voeren. Als de raad op een later tijdstip echt een daadwerkelijke beslissing kan nemen, kunnen we dan een eerlijke afweging maken tussen de wat goedkopere optie en de duurdere optie.

De heer Van Duivendijk (Voorschoten Lokaal): Bedoelt de heer Posthuma ook dat we een menukaart krijgen voor zowel E als B? Of is de menukaartoptie voor u niet relevant in uw voorstel om B en E door te rekenen? De heer Posthuma (PvdA): Ik heb de menukaart van Allemansgeest of snackbar Het Trefpunt niet helemaal voor ogen. Ik zou me nog even wat beter in die menukaart moeten verdiepen, maar in grote lijnen denk ik dat het goed is om scenario B en scenario E door te rekenen. We zien dat die twee qua kosten niet veel van elkaar verschillen ten opzichte van het verschil tussen het uitrekenen van scenario B en scenario C. Ik zou dus voor de twee uitersten kiezen.

Raadsvergadering 6 maart 2025

23

De heer Van Duivendijk (Voorschoten Lokaal): De sfeer van het amendement ademt uit om al gelijk onderin de scenario's te gaan kijken en om van daaruit, zoals mevrouw Van Meenen heel goed heeft toegelicht, te kijken wat het wettelijk deel is dat we moeten doen, zoals arbotechnische zaken, de bibliotheek - de bibliotheek is niet wettelijk verplicht, maar wel om die te hebben en de verplaatsing hiernaartoe - en de verduurzaming, en dan naar de plussen. Als scenario B al goedkoper is dan E, kan het maken van een menukaart voor B uiteindelijk waarschijnlijk leiden tot een haalbare kaart met de financiën die we beschikbaar hebben. Bent u dat met mij eens? De heer Posthuma (PvdA): Dat ben ik niet met u eens. Als u alleen kijkt naar B en C, vind ik dat u een te grote hypotheek op de toekomst neemt. Ik denk dat het ook goed is om de wat duurdere variant op een goede wijze verder te beoordelen. Ik ben namelijk bang dat, als we erop uitkomen dat we B en C ook geen goede opties vinden, opnieuw naar de tekentafel moeten als we dan nog een duurdere variant zouden willen uitrekenen. Volgens mij is het belangrijk dat je gewoon het hele continuüm pakt van de goedkopere optie én de duurdere optie. Daarin kun je dan als raad volgens mij de beste afweging maken; dat gaat de nieuwe raad doen. De voorzitter: De heer Van Duivendijk, de derde en laatste interruptie.

De heer Van Duivendijk (Voorschoten Lokaal): Volgens mij hoorde ik u "betere variant" zeggen, maar het is toch zo dat alle scenario's voldoen aan het programma van eisen? Bij B staat misschien inderdaad een kleine kanttekening - dat ben ik met u eens - en C past wel lekker. Er moet dus niet geschetst worden dat er bij B, C of E een goede of een slechte zit. Ze voldoen allemaal aan het programma van eisen. Misschien zijn die eisen wel overvraagd, waardoor we met dit amendement komen om te kijken of we een aantal eisen kunnen bijstellen binnen het financieel kader. Bent u het met mij eens dat B, C, D en E allemaal aan het programma van eisen voldoen? De heer Posthuma (PvdA): Volgens mij wordt er zeer aan getwijfeld of B kan; dat heeft de wethouder ook gezegd en dat kunt u ook in de raadstukken teruglezen. In het voorstel gaat ook het aantal vierkante meters van de bibliotheek behoorlijk naar beneden. Wat mij en onze partij betreft is dat niet acceptabel. Nog iets heel belangrijks. Niet alle kosten zijn meegenomen; mevrouw Van Meenen refereerde daar terecht aan. Dat bleek ook uit de antwoorden op onze vragen, maar ik merk dat in de hele discussie en ook bij de vorming van het amendement de focus heel nadrukkelijk op de kosten ligt. Die kosten zijn natuurlijk belangrijk en die zijn hoog, maar er is niet gekeken naar de opbrengsten die er eventueel zijn.

Daar refereerde ik in de commissie al aan. Die opbrengsten worden helemaal niet meegenomen in de hele discussie en die zijn er, want achter dat oude, mooie pand op de hoek van de Wijngaardenlaan zitten ook opbrengsten. Ik denk dat het bij iedere onderneming of organisatie belangrijk is dat je scherp bent op de kosten, maar dat je ook kijkt naar eventuele opbrengsten. Die moet je meenemen in de hele businesscase. De voorzitter: We zijn gekomen aan het eind van de eerste termijn van de raad. Ik vraag wethouder De Bruijn om de vragen te beantwoorden, om in te gaan op het amendement en om dit alles binnen 23 minuten te doen. Ik doe mijn best, collega-voorzitters, maar ik zeg ook maar alvast eerlijk dat dit een uitdaging gaat worden. Wethouder De Bruijn: Voorzitter. U weet dat ik heel goed ben in kort en bondig; niet lachen! Ik ga even terug naar de commissievergadering. Toen heb ik gezegd dat niemand in deze zaal, geen enkele fractie, in het verkiezingsprogramma had staan: we willen een nieuw gemeentehuis. We snappen allemaal dat het niet altijd het meest sexy onderwerp is, want wij willen als college en ook als gemeenteraad graag buiten de gemeentemuren iets laten zien.

In de commissievergadering hebben we echter met elkaar de conclusie getrokken - de Freggelgrot, kruip-door-sluip-door en dergelijke; het is allemaal voorbijgekomen - dat er wel degelijk hoe dan ook iets moet gebeuren. Ook als we vanavond beslissen dat we nu nog niks doen, zullen we nog steeds kosten maken omdat er op dit moment in het gemeentehuis een situatie is die gewoon niet op orde is. Ik heb in de commissie gezegd dat het wat mij betreft dus niet politiek is. Het is niet het feestje van de ene fractie of van de andere fractie. We moeten iets. Het allerbelangrijkste voor dit college is dat we stappen maken, dat we doorgaan en dat we uiteindelijk richting een oplossing werken. Ik wil nog even terug naar waarom het college uiteindelijk met voorstel E is gekomen. Dat is niet omdat wij zeggen dat het alleen E moet zijn, maar omdat we, zoals ik in de commissievergadering

Raadsvergadering 6 maart 2025

24

zei, bij E niet alleen hebben gekeken naar de investering aan de voorkant, maar juist ook naar de kapitaallasten, naar de jaarlijkse lasten. Die jaarlijkse lasten liggen niet zo heel ver van elkaar vandaan. Daarnaast houden we bij scenario B ook het beste rekening met toekomstige ontwikkelingen. We kunnen een gedeelte van het pand afsluiten of verhuren. Eventueel kan de bibliotheek zelfstandig door als de gemeente in de toekomst weggaat. Dat was de reden waarom wij E hebben vastgesteld. Betekent dit dat wij als college niet kunnen leven met andere scenario's? Nee, dat is niet zo, maar wij willen wel graag dat er stappen genomen worden, dat we verdergaan en dat er perspectief geboden wordt, intern aan de organisatie en onze medewerkers en ook aan de bibliotheek, waarvan de directeur aanwezig is; dank daarvoor; hartstikke fijn. Ik wil nu de vragen beantwoorden, allereerst de vragen en opmerkingen van Voorschoten Lokaal. De eerste vraag was hoe het kan dat bijvoorbeeld C zoveel meer kost in de berekening, omdat het allemaal op elkaar lijkt. U gaf aan dat het alleen om een glazen gevel aan de voorkant gaat, maar op de tekening zie je het verschil. Bij C is er echt een aanzienlijk groter deel sloop en nieuwbouw, waarbij je het echt over een totaal ander verhaal hebt.

Bij B heb je het echt over een stuk renovatie van het bestaande pand met de bestaande onvolkomenheden en onhebbelijkheden, waar je eigenlijk omheen moet werken. Dat is niet altijd de meest efficiënte manier om een pand te verduurzamen. Het verduurzamen van een bestaand pand vraagt ook andere expertise dan slopen en opnieuw bouwen. Dat betekent dat je andere adviseurs en andere expertise nodig hebt en dat er wel degelijk ook extra kosten in zitten. Ik moet zeggen dat ik dat ook jammer vind. U weet dat ik liever had gezegd dat we voor hetzelfde bedrag twee scenario's konden uitwerken, maar als ik dat zou zeggen, zou ik tegen u liegen. Ik moet u eerlijk en objectief aangeven wat het kost. Ik heb in de commissievergadering gezegd dat wij echt willen kijken naar een vorm van een menukaart. Als u als raad kiest voor scenario B, kunnen wij heel goed bekijken welke eventuele elementen je nog aan een menukaart zou kunnen toevoegen die bijvoorbeeld uit scenario C, D of E komen en die mogelijk zijn. We kunnen eventueel bekijken of er nog iets af kan, maar ik moet wel zeggen dat wij het niet zó gedetailleerd kunnen waarmaken als u aangeeft, want u vraagt wel heel veel details.

Als we van het restaurantidee overgaan naar het beeld van een fiets: als een hele goede designer zijn mooie fiets vorm heeft gegeven, kunnen we met elkaar zeggen dat we er een menukaart van maken en dat er ook voor kan worden gekozen om één wiel weg te halen. Maar de fiets fietst dan niet meer. Dat is wel een beetje het verhaal bij de scenario's die er zijn. Ik denk dat er elementen zijn die we goed in de menukaart kunnen zetten, maar er zijn ook elementen waarbij dat niet kan, omdat een scenario helemaal is uitgetekend. Als je daar één element uit haalt, is het allemaal uit verhouding. Daarnaast gaat het bijvoorbeeld bij de inrichting en dergelijke in het gemeentehuis soms om zaken die nodig zijn. Sterker nog: in detail is dat misschien zelfs iets waar de raad niet altijd over gaat. De heer Van Duivendijk (Voorschoten Lokaal): Hoor ik de wethouder zeggen dat een menukaart, als die wordt uitgewerkt, eigenlijk alleen maar tot plussen leidt in plaats van minnen? Of heb ik dat verkeerd begrepen? Wethouder De Bruijn: Volgens mij zei ik heel duidelijk dat er eventueel ook iets af kan, maar ik denk dat dat bij scenario B best lastig wordt. Een aantal fracties hebben het ook al aangegeven: we hebben met elkaar een programma van eisen vastgesteld. Op basis van het programma van eisen hebben we deze scenario's uitgewerkt.

We weten inderdaad dat scenario B acceptabel is, maar niet volledig voldoet aan het programma van eisen. Dat betekent bijvoorbeeld minder vierkante meters voor de bibliotheek dan zij eigenlijk wenst, maar dat is een keuze. De heer Van Duivendijk (Voorschoten Lokaal): Oké, dat heb ik vanavond al een paar keer gehoord: de bibliotheek komt er bij scenario B net iets bekaaid af. Geldt dat ook voor het gedeelte waar de ambtenaren zitten of is dat wel gewoon allemaal "lekker"? Wethouder De Bruijn: In z'n totaliteit komen we bij scenario B eigenlijk een aantal vierkante meters tekort. Dat komt uit de lengte of uit de breedte. Dat komt dus uit de bibliotheek of uit de organisatie, maar we hebben wel gezegd dat het een werkbaar model is. We hebben het als scenario meegegeven, maar er zit wel degelijk een downside aan. Ik heb een aantal fracties horen zeggen dat ze vandaag eigenlijk nog geen besluit willen nemen. Dat begrijp ik, want het is best wel complex. Ik snap ook dat we eigenlijk misschien meer inzicht willen hebben in hoeveel we kunnen of willen uitgeven, maar we hebben de vorige keer ook gezegd

Raadsvergadering 6 maart 2025

25

dat we het definitieve besluit natuurlijk nog niet nemen. Maar we willen juist wél weten wat zo'n scenario betekent. Waar moeten we rekening mee houden? Ik zei net al dat we kunnen kiezen voor uitstel. Sterker nog, als u dat als raad aangeeft, is dat aan u en kan ik me dat best voorstellen. Maar dat betekent niet dat we geen kosten hebben. Het betekent ook niet dat het niet duurder wordt. We hebben nu rekening gehouden met het prijspeil van 2026. U weet misschien dat het prijspeil het afgelopen jaar met ongeveer 6% à 7% is gestegen. We weten nog niet wat het percentage wordt richting 2027. Als dat hetzelfde is, kunt u uitrekenen wat dat betekent. Ik gaf ook al aan dat we dan in de tussentijd een aantal ingrepen zullen moeten doen om het gemeentehuis in ieder geval werkbaar en acceptabel te maken, ook voor onze medewerkers. Dat zou je kunnen zien als weggegooid geld. Maar nogmaals, het is een keuze. De heer Maassen (SP): Ik moet een stuk terug in de tijd om me te herinneren wat ik wilde zeggen. Nee hoor, dat valt wel mee. Ik hoor de wethouder zeggen: als we nu kiezen voor dit raadsvoorstel en verder onderzoek gaan doen naar variant E, is dat nog geen definitieve keuze.

De vraag aan de wethouder is dan heel simpel: als we doorgaan met het raadsvoorstel van het college en als de raad er in een later stadium voor kiest om niet voor E te gaan, kan dat dan nog? Wethouder De Bruijn: Ja, dat kan altijd. Dat is juist zoals we het hebben ingericht. We gaan het ontwerp verder uitwerken. Dan weten we honderd procent - tenminste, zo goed mogelijk - waar we aan toe zijn. Dan is het nog altijd aan u om die afweging te maken: ja of nee? De heer Maassen (SP): Dat is precies het punt: dan heeft de raad alleen nog maar de keuze tussen ja of nee en niet meer de keuze tussen andere opties. Die keuzes worden nu wel gemaakt. Daarom toch de vraag aan het college waarom nu aan de raad wordt voorgelegd om te trechteren op één alternatief zonder dat we het in de context van de andere grote uitgaven in het dorp kunnen zetten. Wethouder De Bruijn: Dat is heel simpel: dat heeft ook met kosten en investeringen te maken. Als wij nu alle scenario's verder gaan uitwerken … U ziet ongeveer de bedragen die ermee gemoeid zijn om ze tot in detail uit te werken. Dat betekent niet dat we het niet kunnen doen. We kunnen dat doen. Er ligt ook een amendement om twee voorstellen uit te werken. Dat zou heel goed kunnen. Nogmaals, dat is een keuze, maar dit betekent wel wat meer investering aan de voorkant. De voorzitter: De derde en laatste interruptie van de heer Maassen.

De heer Maassen (SP): Dan concludeer ik dat als dit voorstel wordt aangenomen, wel degelijk in de richting van één voorstel wordt gekozen en dat er dan geen alternatieven meer gekozen kunnen worden. Wethouder De Bruijn: We gaan natuurlijk wel een richting in. Dat lijkt me duidelijk, want anders kies je niet voor een bepaald scenario en spreek je daarvoor geen voorkeur uit. Betekent dit dat het helemaal doodlopend is? Dat denk ik niet. Uiteindelijk kunnen we altijd nog een ander scenario kiezen, maar dat betekent wel weer extra kosten. Daar moet ik wel helder over zijn. Mevrouw Van Meenen (VVD): Ik denk dat de wethouder en de heer Maassen al tot beantwoording van mijn vraag zijn gekomen: als we de keuze maken om scenario E uit te werken, is het toch zo dat we weer kosten moeten maken om een scenario uit te werken als we iets anders willen dan E? De voorzitter: Voor het verslag: de wethouder antwoordt daar bevestigend op. Wethouder De Bruijn: Ik dacht: ik bespaar tijd; ik knik. De voorzitter: Meneer Maassen, betreft uw interruptie een ander punt dan uw punt van zojuist? De heer Maassen (SP): Voortgaand op de interruptie van mevrouw Van Meenen. De voorzitter: Nou, vooruit. De heer Maassen (SP): Mevrouw Van Meenen trekt een goede conclusie: het kost meer om straks iets anders te willen. Als wij als raad straks bij de Kadernota besluiten dat er - ik noem maar een

Raadsvergadering 6 maart 2025

26

zijstraat - € 8 miljoen beschikbaar is voor het gemeentehuis, kost het dus extra geld om minder uit te gaan geven. Kan de wethouder dat bevestigen? Wethouder De Bruijn: Als dat in zo'n scenario zo loopt, dan uiteindelijk wel, ja. De heer Maassen (SP): Waarom beslissen we hier dan nu over en wachten we niet tot na de Kadernota? Wethouder De Bruijn: Omdat u volgens mij wel wilt weten wat u moet afwegen tijdens die Kadernota. Daar hebben we nu nog niet in detail antwoord op. De voorzitter: De derde en laatste interruptie. De heer Maassen (SP): De vraag is dan of er over een paar maanden bij de Kadernota een heel plan ligt dat klaar is en dat we wél kunnen afwegen. Volgens mij niet. Wethouder De Bruijn: Dat klopt; het is dan waarschijnlijk nog niet helemaal uitgewerkt, maar we hebben wel gezegd en in het voorstel aangegeven dat we de raad tussentijds informeren. Elke keer dat we een stukje meer informatie hebben dat ons meer inzicht geeft, delen wij dat dus met u. Ik wil doorgaan naar de beantwoording van D66. D66 vroeg eigenlijk: waarom E? Dat heb ik al gezegd. Maar D66 had het ook over variant B-. Volgens mij wordt er nu in het amendement niet meer gesproken van een variant B-, maar ik kan daar op zich helder over zijn. In een variant Bpast geen bibliotheek. Ik denk dat dat helder moet zijn. Die variant voldoet dus niet aan het programma van eisen.

De heer Van Duivendijk (Voorschoten Lokaal): Volgens mij wordt in de semantiek met B- het volgende bedoeld. B kost € 12 miljoen. Daar zit een menukaart op, waarmee je kunt afpellen tot misschien een bedrag van € 9 miljoen door een aantal eisen niet te doen. Zo wordt B- bedoeld, maar het is inderdaad niet in het amendement terechtgekomen, maar wel in de beraadslaging, op de achtergrond. Het gaat dus om de vraag vanaf welk niveau je gaat afpellen als dat nodig is binnen het financieel kader dat we nog kunnen hebben nadat we het zwembad, de sporthal en alle dingen die nog moeten gebeuren, zoals de scholen, hebben afgewogen. Dan heb je juist de ruimte om te komen tot het financieel kader dat je nog overhebt. Daarom vind ik het wonderlijk - daar moet ik straks goed over nadenken - dat we, als we gaan afpellen vanaf E, op het niveau van B komen, maar dat we misschien niet eens geld voor B hebben en dat het misschien juist fijn is om vanaf B een menukaart op te bouwen. Ik hoor de raad hier ook over. Misschien is een pas op de plaats een heel goed idee. Dat stelt u zelf ook min of meer een beetje voor. Wethouder De Bruijn: Volgens mij kan ik doorgaan, want dit was geen vraag. De voorzitter: Dat klopt. Wethouder De Bruijn: Dit was volgens mij gewoon een conclusie. GroenLinks heeft het over lef, "spannend" en visie. Het vraagt inderdaad lef van ons.

Er werd ook gesproken over het programma van eisen. We praten met elkaar, overigens terecht, heel veel over technische specificaties en de daaraan vasthangende kosten; daar had GroenLinks het ook over. Wat het programma van eisen betreft, waar we ook eerder over hebben gesproken: in de scenario's gaat het over meer dan technische eisen. We hebben ook met elkaar gesproken over wat we willen stimuleren. We willen juist ontmoeting stimuleren. We willen de politiek dichter bij de inwoners brengen. We hebben behoefte aan meer veiligheid en privacy, want ons gemeentehuis is totaal niet toegankelijk. Dat wil ik nog toevoegen. De heer Deuzeman (GroenLinks): De wethouder verwijst naar het programma van eisen. Dat is vastgesteld door het college. Bent u van mening dat daar heel frivole dingen in stonden die daar niet in hadden moeten staan? Of staat daarin wat dit dorp nodig heeft om fatsoenlijk te functioneren met een fatsoenlijk gemeentehuis? Wethouder De Bruijn: Ik vind dat geen frivole dingen. We hebben het programma van eisen heel degelijk opgehaald bij onze medewerkers en ook bij raadsleden en bij een werkgroep. We hebben

Raadsvergadering 6 maart 2025

27

ook samen met de architect echt goed bekeken wat goed zou zijn voor ons dorp en voor een gemeentehuis. Ik begrijp best dat daar keuzes in zijn te maken. Dat is zeker zo, maar we hebben dat destijds wel met elkaar afgesproken. De heer Deuzeman (GroenLinks): Dank aan de wethouder voor het heldere antwoord. Zou de wethouder er dan een voorstander van zijn om dat programma van eisen nu verder af te pellen en daar met terugwerkende kracht zaken uit te halen? Of staat de wethouder op dit moment voor de keuzes die daarin gemaakt zijn? Wethouder De Bruijn: Nogmaals, het is geen politiek. Puur kijkend vanuit het college en mijzelf zouden we daarvan geen voorstander zijn. We hebben het programma van eisen niet voor niks opgesteld, maar ik gaf zojuist al aan dat dit aan de raad is. We moeten daar met elkaar uitkomen.

Mevrouw Mieremet (D66): Ik hoorde de wethouder zeggen dat hij achter het programma van eisen staat en dat het aan de raad is om te beslissen, maar u verdedigt toch wel optie E? Scenario E is toch wat het college voorstelt en daar wil het college, even los van wat de raad besluit, toch voor gaan? Klopt dat? Heb ik goed begrepen dat u voor E gaat? Wethouder De Bruijn: Ja, wij hebben als college E voorgesteld, maar ik zeg ook - dat heb ik ook de vorige keer aangegeven - dat bijvoorbeeld ook optie C of optie D voor ons zeker acceptabel zou zijn, want die voldoen allemaal aan het programma van eisen. Mevrouw Mieremet (D66): Dat snap ik. Het is dus acceptabel, maar als we ergens voor willen gaan en "actie in de taxi" willen, zou het mij of D66 helpen als de wethouder zou zeggen: wij gaan voor E, want wij denken dat dat het beste voor het dorp is. Dat zeg ik ook een beetje naar aanleiding van de vraag van de heer Deuzeman, want dat helpt ons om u te steunen. Wethouder De Bruijn: Ik denk dat het niet voor niks is dat wij E voorstellen. Ik denk dat dat helder is. Mevrouw Van Meenen (VVD): Ik wil nog iets vragen over het programma van eisen. Als we dit voorstel aannemen, gaan we een uitgebreide kostenberekening doen.

Is het dan niet denkbaar dat we toch anders kijken naar het programma van eisen? Want als de keuze is tussen "we kunnen het niet bouwen" en "we kunnen iets bouwen en we moeten iets minder doen", dan is het toch niet ondenkbaar om het programma van eisen enigszins aan te passen? Wethouder De Bruijn: Daar moet ik ook eerlijk over zijn: ik sta wel voor het programma van eisen, maar aanpassing daarvan is zeker niet ondenkbaar, want we hebben met elkaar te maken met een realiteit, waar u als raad ook over spreekt. Het CDA vroeg heel terecht naar de rol van de Kruispuntkerk. Ik kan me dat heel goed voorstellen, want dat is natuurlijk ook iets wat we graag willen ontwikkelen. Ik kan me heel goed voorstellen dat we in de verdere uitwerking kijken hoe beide projecten elkaar kunnen versterken. Ik heb bij de behandeling van het project van de Kruispuntkerk al gezegd dat de zalen die erin komen, ons als gemeente ontzettend goed kunnen helpen om bijvoorbeeld andere evenementen of activiteiten te faciliteren die we hier, ook straks in de scenario's van het gemeentehuis, niet kunnen faciliteren. Denk bijvoorbeeld aan een bewonersbijeenkomst. Ik denk ook aan Holland Rijnland, waarvan de regioportefeuillehouders soms bij elkaar komen. Dat hebben we nog nooit in Voorschoten gedaan. We hebben de mensen nog nooit uitgenodigd, omdat we hen niet kunnen uitnodigen.

Misschien willen we eigenlijk ook niet laten zien hoe het er intern bij ons uitziet. Ik kan me heel goed voorstellen dat juist de ontwikkelingen bij de Kruispuntkerk en dit elkaar versterken. Daar wil ik dus zeker naar kijken. Er is gevraagd of we het proces richting een definitief ontwerp in stapjes kunnen doen. We hebben dat intern besproken, maar dat is wel lastig. Als je een proces iedere keer opknipt in stukjes, wordt het uiteindelijk immers duurder. En waar stop of eindig je in het proces? En dan hebben we uiteindelijk nog steeds niet het heldere bedrag. Ik moet dus zeggen dat ik de redenering helemaal begrijp, absoluut, maar dat ik dit lastig uit te voeren vind. Tot slot wil ik nog onderstrepen wat ook de PvdA als laatste opmerkte, namelijk de opbrengsten van de Wijngaardenlaan. Die moeten we zeker niet vergeten.

Raadsvergadering 6 maart 2025

28

De heer Posthuma (PvdA): Ik heb nog één vraag aan de wethouder: wat vindt hij van het amendement dat de coalitiepartijen hebben ingediend? Wethouder De Bruijn: Ik kan mij heel goed voorstellen dat u als raad of in ieder geval de coalitie twee scenario's uitgewerkt wil hebben. Ik kan mij ook de gedachtegang heel goed voorstellen; dat probeer ik ook duidelijk te maken. Ik kan me goed voorstellen dat je, ook voor de beeldvorming richting ons dorp, kijkt naar scenario B. Ik kan me heel goed voorstellen dat we daarin niet te uitbundig willen doen. Ik kan me voorstellen dat het misschien nog een beetje eng is om je alleen vast te leggen op scenario B en dat daarom de wens bestaat om daar nog een extra scenario aan toe te voegen. Ik kan me dat best voorstellen. De heer Maassen (SP): Betekent dit ook dat het college zich kan voorstellen dat scenario E wordt geschrapt? Wethouder De Bruijn: Zoals ik al aangaf, hebben we als college een voorkeur aangegeven, maar vinden we het nog belangrijker dat we met elkaar stappen maken en een stap voorwaarts zetten. Als dit betekent dat wij als raad bijvoorbeeld uitkomen op scenario B of hopelijk op scenario C, dan geeft dat intern en extern ten minste wel duidelijkheid en dan kunnen we ten minste wel verder.

De heer Posthuma (PvdA): Om in de redenering van mijn bijdrage mee te gaan: als het college zegt dat het voor scenario E is maar dat het begrip heeft voor de standpunten van de coalitiepartijen, zou het toch logisch zijn dat scenario B dan wel scenario C samen met E wordt uitgerekend? Dat zou toch echt het meest logisch zijn? Dat zou toch een voorstel zijn dat van u zou kunnen komen als handreiking aan de collegepartijen? Dat hoor ik u nog niet zeggen. Vindt u het door mij genoemde voorstel een adequaat voorstel? Wethouder De Bruijn: Daar zou ik zeker niet tegen zijn. De heer Deuzeman (GroenLinks): Eigenlijk samen met mevrouw Mieremet: het college zegt dat scenario E per saldo qua kosten waarschijnlijk gelijk is of niet zoveel duurder is en met scenario E zitten we veel ruimer in ons jasje; daar kunnen we veel meer mee. Ik had een iets gedrevener verdediging van het standpunt van het college verwacht. Het lijkt nu alsof het per ongeluk is uitgekomen op scenario E, maar dat zal toch met een reden uitgewerkt zijn? Ik zou het dan ontzettend jammer vinden als wij die voordelen van scenario E, ook qua kosten, verliezen omdat we nu in een soort kramp schieten. De enige die dit kan verdedigen, is de wethouder.

Ik wil het de wethouder dus nog eens vragen: zou u kiezen voor scenario E en waarom zou u dat doen? Wethouder De Bruijn: Vanuit het college zouden we vanwege de zojuist al genoemde argumentatie kiezen voor E. Maar ik heb ook gezegd - dat is feitelijk wat het is - dat ook de scenario's C en D heel goed voorstelbaar zijn en dat zij matchen met het programma van eisen. De heer Van Duivendijk (Voorschoten Lokaal): Ik heb een interruptie op de heer Deuzeman. Bent u het met mij eens dat nog heel veel kosten onduidelijk zijn, bijvoorbeeld van de herhuisvesting van de Oekraïners en de herhuisvesting van de ambtenaren? Bij alle voorliggende scenario's komen er dus nog seven figures' numbers bij; op z'n Nederlands: miljoenen. Het is dus heel verstandig om een lager scenario uit te rekenen, waarbij je vermoedelijk zelfs al uitkomt op de kosten van scenario E. Uw uitgangspunt dat E in de exploitatie op de lange termijn goedkoper zou kunnen zijn, is dus misschien niet valide. Bent u dat met mij eens? De heer Deuzeman (GroenLinks): Dat het op langere termijn goedkoper zou zijn, waren de woorden van de wethouder. Dat vind ik juist interessant. Ik deel overigens dat met een deel van deze kosten wel degelijk rekening is gehouden in de scenario's. De bouwkosten zijn niet hetzelfde als een inschatting van de totale kosten. Een deel is wel uitgesloten; dat klopt.