Informatiebrief 76 Position paper nieuwkomers (incl. bijlagen)
Tekst van het document
076 Informatiebrief Zaaknummer:
Z/24/092581
Documentnummer:
419752
Datum:
dinsdag 19 november 2024 Verzonden 20 november 2024
Onderwerp:
Raadsinformatiebrief “Position paper nieuwkomers”
Portefeuillehouder:
Wethouder Van der Elst
Bijlage(n):
Bijlage 1 : Position paper nieuwkomers Bijlage 1a: Interventieladder Bijlage 1b: Verslag RRT HR voor PRT september 2024
Geachte Raad, Bijgaand ontvangt u ter informatie de position paper nieuwkomers. De “Position paper nieuwkomers” is opgesteld voortvloeiende uit de opdracht van de commissie Burger en Bestuur van 16 mei 2024 om meer samenhang te krijgen en inzicht te hebben in wat er leeft en speelt op het gebied van de opvang van diverse doelgroepen. Deze position paper is daarom opgesteld om: •
Meer duidelijkheid te hebben over de actuele stand van zaken m.b.t. nieuwkomers in Voorschoten, wat doen we nu, welke opgaven liggen er en wat kunnen we verwachten?
•
Meer inzicht te krijgen in de regelingen en specifieke doelgroepen binnen nieuwkomers
•
Meer inzicht te krijgen in de financiële consequenties m.b.t. nieuwkomers
•
Beter begrip te ontwikkelen van de onzekerheden en uitdagingen die samenhangen met dit onderwerp
•
Meer inzicht te hebben in de bestuurlijke en ambtelijke verantwoordelijkheden
•
Meer inzicht te krijgen in de regionale samenwerkingen en verbanden die invloed hebben op nieuwkomers
•
Een aantal scenario’s te hebben voor de opvang op lange termijn, inclusief risico’s.
Hiermee beogen we dat het bestuur een document/stuk in handen heeft, dat ervoor zorgt dat alle relevante informatie gebundeld is en men eenzelfde en eenduidig beeld heeft van de situatie in Voorschoten. Deze position paper kan het bestuur gebruiken om met elkaar het gesprek aan te gaan over het vervolg, hoe wij in Voorschoten om willen gaan met de verschillende keuzes en opgaven die er liggen voor onze gemeente. Gelijktijdig met de position paper ontvangt u de raadsinformatiebrief invulling taakstelling spreidingswet. In deze brief
Gemeente Voorschoten Leidseweg 25 | Postbus 393, 2250 AJ Voorschoten | T 14071 | E gemeente@voorschoten.nl | www.voorschoten.nl BTW NL 00179762B01 | KvK 27381083 | IBAN NL43 BNGH 0285 0796 70 | BIC BNGHNL2G
wordt u geïnformeerd over de planning rond de besluitvorming over de invulling van de taakstelling in het kader van de spreidingswet. We onderscheiden de volgende doelgroepen m.b.t. nieuwkomers in Voorschoten: 1. Asielzoekers: mensen die hun land ontvluchten vanwege vervolging, oorlog of geweld en asiel aanvragen in een ander land, in afwachting van een beslissing over hun vluchtelingenstatus. 2. Statushouders (erkende vluchtelingen): personen die als vluchteling zijn erkend en een verblijfsvergunning hebben gekregen in het land waar ze asiel hebben aangevraagd. Hierin onderscheiden we twee varianten: A. Toegewezen (aan een gemeente) B. Niet-toegewezen 3. Oekraïense ontheemden die Oekraïne hebben verlaten vanwege de oorlog: -
Mensen met de Oekraïense nationaliteit die Oekraïne verlaten vanwege de oorlog,
-
Mensen met een permanente verblijfsvergunning in Oekraïne.
-
Mensen met een tijdelijke verblijfsvergunning in de Oekraïne (derdelanders).
Buiten beschouwing worden gelaten de volgende doelgroepen en de daarbij behorende thema’s:
•
Internationale studenten
•
Arbeidsmigranten
•
Seizoenarbeiders
•
Expats
•
Uitgeprocedeerde asielzoekers Er zijn in de gemeente Voorschoten geen uitgeprocedeerde asielzoekers. Wij maken ook geen gebruik van de Bed, Bad en Brood regeling.
Pagina 2 van 3
Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders,
E.A. van Wattingen, gemeentesecretaris
drs. N. Stemerdink, burgemeester
Deze brief is digitaal vastgesteld. Hierdoor staat er geen fysieke handtekening in de brief.
Pagina 3 van 3
Inleiding De “Position paper nieuwkomers” is opgesteld voortvloeiende uit de opdracht van de commissie Burger en Bestuur van 16 mei 2024 om meer samenhang te krijgen en inzicht te hebben in wat er leeft en speelt op het gebied van de opvang van diverse doelgroepen. We hebben daarom deze position paper opgesteld om:
• • • • • • •
Meer duidelijkheid te hebben over de actuele stand van zaken m.b.t. nieuwkomers in Voorschoten, wat doen we nu, welke opgaven liggen er en wat kunnen we verwachten? Meer inzicht te krijgen in de regelingen en specifieke doelgroepen binnen nieuwkomers Meer inzicht te krijgen in de financiële consequenties m.b.t. nieuwkomers Beter begrip te ontwikkelen van de onzekerheden en uitdagingen die samenhangen met dit onderwerp Meer inzicht te hebben in de bestuurlijke en ambtelijke verantwoordelijkheden Meer inzicht te krijgen in de regionale samenwerkingen en verbanden die invloed hebben op nieuwkomers Een aantal scenario’s te hebben voor de opvang op lange termijn, inclusief risico’s.
Hiermee beogen we dat het bestuur een document/stuk in handen heeft, dat ervoor zorgt dat alle relevante informatie gebundeld is en men eenzelfde en eenduidig beeld heeft van de situatie in Voorschoten. Deze position paper kan het bestuur gebruiken om met elkaar het gesprek aan te gaan over het vervolg, hoe wij in Voorschoten om willen gaan met de verschillende keuzes en opgaven die er liggen voor onze gemeente.
We onderscheiden de volgende doelgroepen m.b.t. nieuwkomers in Voorschoten: 1.
Asielzoekers: mensen die hun land ontvluchten vanwege vervolging, oorlog of geweld en asiel aanvragen in een ander land, in afwachting van een beslissing over hun
vluchtelingenstatus. 2.
Statushouders (erkende vluchtelingen): personen die als vluchteling zijn erkend en een verblijfsvergunning hebben gekregen in het land waar ze asiel hebben aangevraagd. Hierin
onderscheiden we twee varianten:
3.
A.
Toegewezen (aan een gemeente)
B.
Niet-toegewezen
Oekraïense ontheemden die Oekraïne hebben verlaten vanwege de oorlog: -
Mensen met de Oekraïense nationaliteit die Oekraïne verlaten vanwege de oorlog,
-
Mensen met een permanente verblijfsvergunning in Oekraïne.
-
Mensen met een tijdelijke verblijfsvergunning in de Oekraïne (derdelanders).
Buiten beschouwing worden gelaten de volgende doelgroepen en de daarbij behorende thema’s:
• • • • •
Internationale studenten Arbeidsmigranten Seizoenarbeiders Expats Uitgeprocedeerde asielzoekers Er zijn in de gemeente Voorschoten geen uitgeprocedeerde asielzoekers. Wij maken ook geen gebruik van de Bed, Bad en Brood regeling.
Leeswijzer We hebben gekozen voor een kolommenstructuur om per doelgroep de relevante info te kunnen presenteren.
Doelgroepen
Specifieke kenmerken
Asielzoekers
Statushouders
Statushouders
Toegewezen
Niet toegewezen
Oekraïners
Asielzoekers zijn mensen die hun land
Statushouders zijn asielzoekers die een
Statushouders die nog geen woning
Oekraïense ontheemden die Oekraïne
ontvluchten vanwege oorlog, geweld of
verblijfsvergunning hebben gekregen
toegewezen hebben gekregen en niet
hebben verlaten vanwege de oorlog:
vervolging en in een ander land
omdat ze zijn gevlucht voor oorlog,
zijn toegewezen aan een gemeente maar
•
bescherming zoeken. Hier zijn enkele
geweld of vervolging. Hier zijn enkele
wel in een gemeente verblijven, hebben
Nederland vallen Oekraïense
kenmerken van deze groep:
kenmerken van deze groep:
vaak een unieke situatie. Hier zijn enkele
ontheemden onder de Richtlijn
kenmerken van deze groep:
Tijdelijke Bescherming, wat hen
Verblijfsvergunning: Statushouders
Het COA is primair verantwoordelijk voor
recht geeft op onderdak, leefgeld
zich registreren bij de Immigratie-
hebben een tijdelijke
deze groep.
en Naturalisatiedienst (IND) en
verblijfsvergunning voor drie tot vijf
verblijven legaal in Nederland
jaar.
•
Registratie: Asielzoekers moeten
De opvang voorziet in onderwijs, zorg, onderdak, ondersteuning bij
Gezinshereniging: Gezinsleden die
Ze hebben mogelijk beperkte
zoeken naar werk en leefgeld (voor
asielaanvraag.
zich bij een statushouder voegen,
toegang tot gemeentelijke
ontheemden die geen werk
Onzekerheid: De asielprocedure kan
vallen ook onder deze groep.
voorzieningen en ondersteuning,
•
•
hebben).
lang duren, wat onzekerheid en
zoals taallessen en
stress kan veroorzaken. De
integratieprogramma’s.
initiatieven gericht op de sociale en
Onzekerheid: De onzekerheid over
economische integratie van
maken gehad achterst
hun huisvestingssituatie kan stress
Oekraïense ontheemden, zoals
anden.
en andere gezondheidsproblemen
taallessen en trainingen gericht op
Diversiteit: De groep is divers in
veroorzaken.
integratie in de Nederlandse
afgelopen tijd heeft de IND te
•
en toegang tot de arbeidsmarkt. •
Beperkte toegang tot voorzieningen:
tijdens de behandeling van hun •
•
Tijdelijke Bescherming: In
•
termen van leeftijd, geslacht,
•
•
Wachttijd: Ze wachten op een
Integratie: Er zijn programma’s en
maatschappij en cultuur.
opleidingsniveau en herkomst.
permanente woning, wat kan
Beperkte middelen: Asielzoekers hebben
variëren afhankelijk van de
Vanwege de traumatische
vaak beperkte toegang tot financiële
beschikbaarheid van sociale
ervaringen en onzekerheid hebben
middelen en moeten vaak plotseling
huurwoningen in de gemeente.
veel ontheemden behoefte aan
Het Coa geeft aan dat de opvang
psychosociale ondersteuning.
andere reisdocumenten kwijtraken of
van AMV’ ers gescheiden moet zijn
Hiervoor zijn twee maatschappelijk
achterlaten
van andere doelgroepen. Met een
werkers werkzaam in de
minimum van 17 AMV’ers per
opvanglocatie.
vluchten, waardoor ze paspoorten en
•
Het Coa geeft aan dat de opvang van
locatie. Zij vormen een bijzondere
AMV’ ers gescheiden moet zijn van
doelgroep, waarbij gemeenten twee
andere doelgroepen. Met een minimum
(financiële) problemen ervaren: 1.
van 17 AMV’ers per locatie. Zij vormen
Als jongeren 18 worden moeten zij
een bijzondere doelgroep, waarbij
doorstromen naar een reguliere
gemeenten twee (financiële) problemen
(sociale huur) woning. 2. Soms zijn
ervaren: 1. Als jongeren 18 worden
er problemen met de begeleiding en
moeten zij doorstromen naar een
kosten van jeugdzorg.
•
Psychosociale Ondersteuning:
reguliere (sociale huur) woning. 2. Soms zijn er problemen met de begeleiding en kosten van jeugdzorg. Huisvesting
•
Verblijf in AZC’s: Ze verblijven in
Gemeenten hebben een wettelijke plicht
asielzoekerscentra (AZC’s), Crisis-,
voor de huisvesting van statushouders
•
Tijdelijke huisvesting: Ze verblijven vaak in tijdelijke opvanglocaties
•
Huisvesting: Ze worden in Voorschoten opgevangen in een
2
Doelgroepen
Asielzoekers
Statushouders
Statushouders
Toegewezen
Niet toegewezen
Oekraïners
nood-, opvanglocaties waar ze
zorg te dragen. Omdat statushouders
zoals hotels, pensions, noodopvang
deel van het gemeentehuis,
basisvoorzieningen zoals onderdak,
doorgaans een laag inkomen (vaak een
of AZC of andere tijdelijke
Rosenburgherlaan en gehuurde
voedsel en medische zorg krijgen.
bijstandsuitkering) hebben, zijn zij
woonruimtes. Huisvesting bestaat
particuliere woningen die door
Vaak in gedeelde ruimten zonder
aangewezen op een sociale huurwoning.
vaak uit slaapvertrekken die worden
gemeenten worden beheerd.
veel privacy.
Doorgaans betreft dit 5 á 10% van het
gedeeld door meerdere personen,
jaarlijks voor verhuur beschikbaar
die mogelijk geen familie zijn.
gekomen woningvoorraad. Veelal
Gedeelde sanitaire- en kook
slaapvertrekken die worden
worden statushouders gehuisvest in
voorzieningen voor meerdere
gedeeld door meerdere personen,
gestapelde woningen (flats). Deze
kamers.
die mogelijk geen familie zijn.
Daarnaast bij enkele particulieren. •
komen het meest beschikbaar.
Huisvesting bestaat vaak uit
Gedeelde sanitaire- en kook voorzieningen voor meerdere kamers.
Definities Noodopvang,
Wat is noodopvang?
crisisnoodopvang en AZC
Noodopvang zijn tijdelijke opvanglocaties van het COA met vaak een lager kwaliteits- en voorzieningenniveau. Dit zijn bijvoorbeeld evenementenhallen, leegstaande kantoren, recreatiewoningen, schepen of tijdelijke paviljoens. In de noodopvanglocaties kan niet dezelfde opvang geboden worden als in onze reguliere locaties. Bewoners hebben vaak minder privacy, geen gelegenheid om zelf te koken en minder zinvolle dagbesteding. Daarom is het streven dat bewoners zo kort mogelijk op deze locaties verblijven. Wat is tijdelijke gemeentelijke opvang (voorheen crisisnoodopvang (cno)? Korte opvang in ruimtes die de overheid meestal inzet bij een ramp of crisis. De locaties worden geregeld door gemeenten en veiligheidsregio’s. Tijdelijke gemeentelijke opvang is de naam voor opvanglocaties die voorheen werden gebruikt als crisisnoodopvang. Met de over gang van crisisnoodopvang naar tijdelijke gemeentelijk opvang heeft het COA de coördinatie van de Veiligheidsregio’s overgenomen De locaties worden beheerd door gemeenten. Gemeenten voeren op deze locatie zelf het dagelijkse beheer, soms in samenwerking met derde partijen. Het COA vervult een ondersteunende rol. Hoe deze ondersteunende rol er precies uit ziet en op welke manier verantwoordelijkheden kunnen worden verdeeld en afgesproken wordt op dit moment nader uitgewerkt.
Wat is een AZC? Een asielzoekerscentrum, afgekort azc (ook wel opvangcentrum of asielcentrum genoemd), is een opvangcentrum voor asielzoekers die tijdelijk in een land verblijven tot over hun asielaanvraag is beslist.
Arbeidsparticipatie
• •
Asielzoekers mogen beperkt
•
Arbeidsparticipatie: Statushouders
deelnemen aan de arbeidsmarkt.
vallen onder de Participatiewet en
Dat kan maximaal 25 uur per week.
hebben vaak extra ondersteuning
Hiervoor is geen
nodig om werk te vinden, zoals
tewerkstellingsvergunning nodig. De asielzoeker ontvangt hiervoor een kleine vergoeding: € 0,56 tot €
•
Niet toegewezen statushouders mogen onbeperkt werken.
•
Volledige toegang tot de arbeidsmarkt
taalonderwijs en begeleiding. •
Statushouders mogen onbeperkt werken.
1,10 per uur met een maximum van € 14 per week.
3
Doelgroepen
Asielzoekers
•
Statushouders
Statushouders
Toegewezen
Niet toegewezen
Oekraïners
Asielzoekers mogen na zes maanden in de asielprocedure in Nederland onder voorwaarden werken.
Regelingen en wetgeving
Spreidingswet
Huisvestingswet
Geen wettelijke plicht
Zie RIB van 10 september 2024:
De Rijksoverheid bepaalt elk halfjaar het
De gemeente Voorschoten heeft voor
Oekraïne (TWOOO):
Regionaal verslag invulling opgave
aantal statushouders dat elke gemeente
deze groep geen wettelijke plicht tot
Deze wet vervangt tijdelijke nood
Spreidingswet #411105
moet huisvesten, oftewel de
huisvesting, of een
wettelijke artikelen en legt de
gemeentelijke taakstelling.
inspanningsverplichting daartoe.
inspanningsverplichting op om
Coördinatoren en contactpersonen in
• Tijdelijke wet opvang ontheemden
Oekraïense ontheemden op te
het huisvestingsproces hebben hier de
De doelgroep is het gevolg van de
vangen bij de gemeenten, in plaats
rol om de regie te behouden over de
stagnatie in het waarmaken van de
van het Centraal Orgaan opvang
taakstelling. Hier wordt ook de
taakstelling en overvolle AZC's en
samenwerking met Vluchtelingenwerk
opvangcentra.
asielzoekers (COA). • Regeling opvang ontheemden
en de woningcorporaties scherp
Oekraïne (art:3, eerste lid TWOOO)
gehouden. Momenteel kampt onze
Deze regeling beschrijft de
gemeente met een achterstand en halen
huisvesting en verzorging van
we onze taakstelling niet door
ontheemden als gevolg van het
verschillende factoren waar het bestuur,
oorlogsgeweld in Oekraïne. Het
Vluchtelingenwerk en de
definieert termen zoals
woningcorporaties van op de hoogte
“opvangvoorziening,” “ontheemde,”
zijn. Het aantal sociale huurwoningen in
en "richtlijn.".
Voorschoten is relatief beperkt, de
• Bekostigingsregeling opvang
mutatiegraad is relatief laag en de
ontheemden Oekraïne (art 4
woningvoorraad sociale huur bestaat uit
TWOOO):
relatief veel woningen voor grotere
Deze regeling voorziet in een
gezinnen. Het plaatsen van zowel grote
specifieke uitkering voor gemeenten
gezinnen als alleenstaanden blijkt al
in verband met de bekostiging van
lange tijd een uitdaging te zijn, wat
acute opvang en verstrekkingen
resulteert in langere wachttijden voor
vanwege de oorlogssituatie in
statushouders die niet uit een AZC
Oekraïne
kunnen vertrekken. Dit vormt een bottleneck voor het COA, omdat zij landelijk te maken hebben met overvolle AZC's, terwijl de gemeenten te maken hebben met een toenemende taakstelling. Gemeenten zijn afhankelijk van verhuurders om aan de taakstelling te voldoen. Doorgaans kunnen via prestatieafspraken met corporatie hun
4
Doelgroepen
Asielzoekers
Statushouders
Statushouders
Toegewezen
Niet toegewezen
Oekraïners
bijdrage worden geregeld. Het afdwingen via wet- en regelgeving is niet mogelijk. Gelijktijdig beschikken provincies wel over de mogelijkheid om (via de interventieladder) gemeenten te dwingen om de taakstelling te realiseren. In de meest vergaande situatie kan de provincie besluiten tot een bestuurlijke in de plaats stelling, waarbij de gemeente kosten moet dragen. De gemeente Voorschoten staat op trede 3 van 6 treden op de interventieladder van de provincie. Dat betekent dat de gemeente een plan van aanpak moet indienen bij de provincie. Eerder behoorden de flexwoningen tot een onderdeel van de oplossing. Dat voorstel is niet door de Raad overgenomen. Er moet dus een ander plan komen in gesprek met de Woningcorporaties. Zie bijlage 1 over de interventieladder. Financiële aspecten
Basisregistratie personen (BRP). Op
Gemeenten beslissen zelf wat voor
HAR-regeling: binnen de HAR maken
Sinds januari 2024 ontvangt de
basis van die opgaven berekent het
soort woning ze aanbieden. Het kan een
gemeenten afspraken met exploitanten
gemeente € 61 per dag per
zelfstandige (huur)woning zijn, een
(hotels en/of andere accommodatie) om
gerealiseerde plek. Eerder was dit een
flexwoning of een gedeelde woning met
kamers of andersoortige accommodatie
vergoeding per dag per gerealiseerde
meer mensen, deze moet betaalbaar en
beschikbaar te stellen voor
plek van € 100 en daarna van € 83. Hier
passend zijn Vaak doen gemeenten een
vergunninghouders (alleenstaanden,
wordt de exploitatie uit betaald. Het
beroep op sociale huurwoningen van
referenten, echtparen of gezinnen). Een
leefgeld en de verbouwingskosten
decentralisatie-uitkering van het
woningcorporaties. Een statushouder
HAR kan worden ingezet voor niet
worden apart vergoed door het Rijk
ministerie van BZK.
mag ook zelf naar woonruimte zoeken.
toegewezen statushouders. Deze moeten
Mensen met een verblijfsvergunning
dan binnen een half jaar doorverhuizen.
Tot nu toe ontvangt de gemeente meer
betalen zelf de huur voor hun woning.
Daar moeten we dan zekerheid over
aan vergoeding van het Rijk dan dat de
Zij betalen, net als iedereen, de normale
hebben, naast een locatie die als HAR kan
kosten bedragen. In 2022 is besloten
huurprijs.
worden gebruikt. De opvang bij Van der
het surplus aan vergoeding te storten in
Valk in Voorschoten wordt niet
de bestemmingsreserve Oekraïne. In
Verder is er een subsidieregeling die
aangemerkt als een opvang in het kader
2022 is gereserveerd een bedrag van €
verhuurders en gemeenten in staat stelt
van de HAR-regeling.
687.000, in 2023 een bedrag van €
COA de bijdrage voor dat jaar. De gemeente ontvangt een toekenningsbrief van het COA. De betaling verloopt via een
Vergoeding Capaciteitsplaatsen : Voor bewoners van een COA-locatie die niet zijn ingeschreven in de Basisregistratie personen (BRP) heeft een gemeente recht op een vergoeding voor algemene voorzieningen zoals openbaar
5
Doelgroepen
Asielzoekers
Statushouders
Statushouders
Toegewezen
Niet toegewezen
Oekraïners
vervoer en infrastructuur (artikel 3,
om bestaande woningen geschikt te
Expliciet voor gezinnen geldt dat de
1.269.533. Totaal in de reserve op dit
Faciliteitenbesluit). Deze vergoeding
maken voor grote gezinnen. In 2023 is
geboden accommodatie passend moet
moment: € 1.956.553.
Capaciteitsplaatsen compenseert de
voor een woning van Rijnhart wonen
zijn voor een gezin en dat toeleiding naar
gelden die gemeenten daarvoor per
gebruikgemaakt van deze regeling.
het onderwijs direct mogelijk moet
inwoner ontvangen vanuit het
•
Financiën Oekraïne 2024;
zijn. De gemeente ontvangt EUR 18,15
inkomsten zijn begroot op basis
p.p.p mnd.
van de werkelijk gerealiseerde
gemeentefonds. De hoogte ervan wordt
HAR-regeling
als volgt berekend:
Binnen de HAR maken gemeenten
plekken € 2.6 mln. Dit bedrag
(Capaciteit opvanglocatie) x
afspraken met exploitanten (hotels
omvat normvergoedingen en
(uitkeringsbedrag) x
en/of andere accommodatie) om
vergoeding van werkelijke kosten
(uitkeringspercentage) x (90%
kamers of andersoortige accommodatie
van leefgelden. Het Rijk heeft voor
bezettingsgraad) minus
beschikbaar te stellen voor
dit bedrag een voorschot
((aantal in de BRP
vergunninghouders (alleenstaanden,
uitgekeerd, we verwachten dat dit
ingeschreven asielzoekers) x
referenten, echtparen of gezinnen)voor
overeenkomt met de declaratie die
uitkeringspercentage).
de duur van maximaal een half jaar
we indienen bij het Rijk in
(voor opvang op schepen is dit een jaar)
2024. Uitgaven 2024 zijn ook
Expliciet voor gezinnen geldt dat de
begroot op € 2.6 mln. Wat einde
geboden accommodatie passend moet
jaar wordt overgehouden gaat naar
zijn voor een gezin en dat toeleiding
de bestemmingsreserve Oekraïne.
naar het onderwijs direct mogelijk moet
Omdat de normvergoedingen in
zijn.
2024 van € 83 naar € 61 p.p.p.d.
Voor het aantal plekken dat gemeenten boven op de opdracht van de staatssecretaris weten te regelen, krijgen ze een geldbedrag. Gemeenten die meer doen dan gevraagd, worden daarvoor beloond: Per 'meerplek' krijgt een gemeente 2.000 euro per jaar als er meer dan 100 plekken zijn. Als het totaal minder is, krijgt de gemeente 1.000 euro per meerplek per jaar. Voor opvangplaatsen van bijzondere aard, bijvoorbeeld voor alleenstaande minderjarigen, krijgen gemeenten 2.000 euro per opvangplaats per jaar. Wanneer 75 procent van de nodige plekken in een provincie er is, krijgen provincies nog een bonus te verdelen voor 1.500 euro per meerplek. Alleen gemeenten die echt opvang leveren en nog geen geld voor bijzondere opvang hebben ontvangen, krijgen een deel van deze bonus.
gedaald zijn verwachten we een lager bedrag over te houden dan in
Doorstroomlocatie
voorgaande jaren.
Ook is het mogelijk om in één woning meerdere statushouders te huisvesten,
•
Financiën Oekraïne 2025: De VNG
als doorstroomlocatie. Dit is een
meldt dat in de media berichten
tijdelijke oplossing.
zijn verschenen dat het Rijk de normvergoeding wil verlagen in 2025 van € 61 naar € 45 p.p.p.d.. Het bericht is niet door het ministerie bevestigd, ook de ingangsdatum en overige veranderingen zijn niet bekend. Er is onduidelijkheid op het gebied van financiën voor de lange termijn. Dit betreft vergoedingen van het Rijk op per gerealiseerde plek per dag, maar ook de bijdrage van het Rijk als het gaat om het realiseren van nieuwe locaties en het leefgeld.
6
Doelgroepen
Asielzoekers
Statushouders
Statushouders
Toegewezen
Niet toegewezen
Oekraïners
Wanneer 75 procent van de nodige
Financieel gezien legt de taakstelling op
plekken in een provincie er is, krijgen
dit moment geen druk op financiën,
provincies nog een bonus te verdelen
omdat de vergoedingen van het rijk nog
voor 1.500 euro per meerplek. Alleen
ruimschoots voldoende zijn om alle
gemeenten die opvang leveren en nog
uitgaven te dekken.
geen geld voor bijzondere opvang hebben ontvangen, krijgen een deel van deze bonus.
Aantallen in Voorschoten
Periode 2024-I 1e half jaar
Niet Toegewezen:
Per 1 oktober 2024 vangen we 92
op peildatum 1 oktober
Asielzoekers
N.v.t.
Taakstelling: 27
176 verblijven tijdelijk bij v.d. Valk
ontheemden op in een gemeentelijke
2024
Achterstand 2023: 32
(Aantallen fluctueren tot maximaal 200)
opvang. Daarnaast verblijven er 9
Te huisvesten: 59
Van de 200 plekken zijn er 20 in
ontheemden bij gastgezinnen in
Gerealiseerd; 30
gebruik voor ondersteunende ruimtes.
Voorschoten. Er zijn 105 gerealiseerde
Later te realiseren: 29
plekken, die dus momenteel niet
Periode 2024 – II 2e half jaar
allemaal bezet zijn.
Taakstelling: 25 Achterstand: 29 Te huisvesten: 54 Gerealiseerd: 12 Taakstellingen/opgave
Er is voor dit jaar geen taakstelling voor
Voorschoten heeft de wettelijke
deze doelgroep.
verplichting om statushouders te
Is er niet.
De inspanningsverplichting per 1-22024 is 115.
huisvesten binnen een bepaalde Vanuit de Spreidingswet wordt de
termijn, meestal binnen 14 dagen na
Per 1-1-2025 is de
taakstelling (verplichting) per 1/7/25:
toekenning van de verblijfsvergunning.
inspanningsverplichting 141.
167 asielzoekers waarvan 14 AMV’ers.
Het aantal statushouders dat we moeten huisvesten, wordt berekend op basis van het aantal inwoners van de gemeente en het totale aantal te huisvesten statushouders in Nederland.
Op welk niveau is de verdeelsleutel vastgelegd?
Gemeente De verdeelsleutel is gebaseerd op inwoneraantal en welvaartsfactor van de gemeente.
Gemeente
Is er niet.
Gemeente De verdeelsleutel gaat uit van inwoneraantal en oppervlakte. Omdat het een inspanningsverplichting betreft, moet de verdeling op Veiligheidsregio-niveau gezien worden
7
Doelgroepen
Asielzoekers
Statushouders
Statushouders
Toegewezen
Niet toegewezen
Oekraïners
als een leidraad. Deze is op gemeenteniveau vastgesteld. Met wie kunnen
De Spreidingswet kent een provinciale
Gemeenten kunnen hun taakstelling
Gemeenten kunnen hun taakstelling
In theorie kunnen gemeenten deze
gemeenten de
opgave: gemeenten kunnen op basis van
uitruilen of herverdelen met gemeenten
uitruilen of herverdelen met gemeenten
opgave uitruilen met andere gemeenten
betreffende opgave
de wet alleen afspraken maken over het
door het hele land.
door het hele land
door het hele land.
uitruilen?
verdelen/ uitruilen van asielopvangplekken met andere gemeenten binnen de eigen provincie.
Duur
Gemeenten bepalen zelf (na onderling
De feitelijke huisvestingsplicht volgens
De feitelijke huisvestingsplicht is er niet
Gemeenten bepalen zelf hoe lang
overleg en vervolgens richting de PRT)
de taakstelling is eenmalig. De
voor deze doelgroep.
plekken beschikbaar worden gesteld.
hoe lang plekken beschikbaar worden
gehuisveste persoon blijft vervolgens
Financiering is beschikbaar tijdens de
gesteld. Het totaal aantal plekken per
voor onbepaalde duur inwoner van de
looptijd van de Richtlijn Tijdelijke
provincie dient beschikbaar te zijn voor
gemeente.
Bescherming plus 1 jaar (op dit moment
minimaal de duur van de cyclus van de
tot 1 maart 2026). Door het onzekere
spreidingswet (twee jaar).
verloop van de oorlog, is het dus mogelijk dat de ‘einddatum’ voor de
De Spreidingswet bevat een financiële
opvang opschuift.
stimulans voor duurzame plekken (min. 5 jaar) Hoe vaak worden
De Spreidingswet kent een cyclus van 2
Twee keer per jaar wordt de taakstelling
opgaven vastgesteld en is
jaar. Aan het begin van elke cyclus, vóór
bekend gemaakt (voor 1 april en voor 1
per jaar bekend of de
tussentijdse bijstelling
1 februari, stelt de staatssecretaris van
oktober).
inspanningsverplichting wordt
mogelijk?
JenV de provinciale opgave vast. Op basis van het provinciale verslag, waarin staat hoe de gemeenten de provinciale opgave willen verdelen, neemt de staatssecretaris van JenV op uiterlijk 31 december een verdeelbesluit.
n.v.t.
Het ministerie van JenV maakt twee keer
bijgesteld. De taakstelling kan tussentijds alleen naar beneden worden bijgesteld voor een reeds afgegeven taakstelling voor een gegeven periode.
Daarna staat de verdeling van de opgave per gemeente vast. De provinciale opgave kan gedurende de tweejarige cyclus in principe niet omhoog of omlaag worden bijgesteld (tenzij er sprake is van zeer uitzonderlijke omstandigheden). Als tussentijds blijkt dat er toch meer plekken nodig zijn, doet het ministerie van JenV een beroep op de vrijwillige realisatie van extra plekken.
8
Doelgroepen
Asielzoekers
Statushouders
Statushouders
Toegewezen
Niet toegewezen
Oekraïners
Bestuurlijke
Wethouder Van der Elst
Wethouder Van der Elst
verantwoordelijkheid
NB
NB
ligt sinds 18 juni 2024 bij het college.
Weth de Bruijn voor Inburgering
Weth de Bruijn voor Inburgering
Portefeuillehouder in deze is wethouder
Weth. Schokker voor Wmo jeugd
Weth. Schokker voor Wmo jeugd
Van der Elst.
Ambtelijke
Team beleid Sociaal domein
Team beleid Sociaal domein
Team beleid Sociaal domein
De ambtelijke verantwoordelijkheid ligt
verantwoordelijkheid
Beleidsmedewerker
Beleidsmedewerker
Beleidsmedewerker
bij de backoffice van de opvanglocatie
Wethouder Van der Elst
De bestuurlijke verantwoordelijkheid
en de teammanager Strategie en Bestuur Interbestuurlijk toezicht
IBT belegd bij: Minister van JenV
IBT belegd bij: Provincie (Gedeputeerde
IBT is niet van toepassing
en handhaving
Als de CdK niet tijdig (voor 1 november
Staten)
IBT is niet van toepassing. Voor gemeenten heeft het niet leveren
2024) een verslag aanlevert waarin alle
De toezichthouder doorloopt een
van voldoende plekken voor Oekraïners
plekken uit de provinciale opgave
bestuurlijke interventieladder (waarbij de
geen consequenties in de zin van
worden ingevuld, kan de staatssecretaris
stappen in een provinciaal beleidskader
toezicht en handhaving.
van JenV in het verdeelbesluit
nader gespecifieerd kunnen zijn). Zie
gemeenten aanwijzen die de
hiervoor bijlage 1.
opvanglocaties mogelijk moeten maken. Het interbestuurlijk toezicht richt zich (indien nodig) op de gemeenten waar op grond van het verdeelbesluit plekken moeten komen. De opvangplekken moeten uiterlijk op 1 juli 2025 beschikbaar zijn. Het kan zijn dat dit onverhoopt niet lukt. Als dit dreigt, moet het college van B&W dit tijdig melden bij de toezichthouder (ook als de oorzaak ligt in factoren die het college zelf niet in de hand heeft), zodat kan worden bijgestuurd. De taak kan (tijdelijk) worden overgedragen aan een andere gemeente. Als onderdeel van het interbestuurlijk toezicht kan de staatssecretaris ook in de plaats treden, indien het college de gegeven taak niet naar behoren verricht. Hierbij wordt gehandeld volgens de bestaande escalatieladder. Welke onzekerheden zijn
Het is natuurlijk onzeker hoe de globale
De taakstelling wordt halfjaarlijks
Onzeker hoelang het COA de
De onzekerheden die spelen voor de
er?
onrust invloed heeft op migratie en de
gewijzigd. Daardoor is een doorkijk naar
exclusiviteit van deze doelgroep bij Van
ontheemden uit Oekraïne is dat de
druk die dat oplevert voor het
een periode van jaren in de toekomst
der Valk wenst te continueren.
Richtlijn Tijdelijke Bescherming opvang
Nederlandse opvangsysteem. Ook is het
niet mogelijk.
ontheemden Oekraïne (RTB) per jaar
9
Doelgroepen
Asielzoekers
Statushouders
Statushouders
Toegewezen
Niet toegewezen
niet duidelijk of, in welke mate en
Verder is het natuurlijk onzeker hoe de
Het is natuurlijk onzeker hoe de globale
wordt verlengd (voor nu is dat tot 4
wanneer de Spreidingswet doorgang
globale onrust invloed heeft op migratie
onrust invloed heeft op migratie en de
maart 2026).
vindt.
en de druk die dat oplevert voor het
druk die dat oplevert voor het
Een lange termijnvisie is hierdoor niet
Nederlandse opvangsysteem.
Nederlandse opvangsysteem.
mogelijk. De voorwaarden die genoemd
Veel opvangcentra zijn tijdelijk. Het
Oekraïners
worden in de RTB en Wet Regeling
gevolg is bij een aanhoudende vraag dat
De huidige taakstelling is
opvang ontheemden Oekraïne (ROO)
doorlopend locaties sluiten en nieuwe
bovengemiddeld hoog en voor de
zijn ook onzeker, omdat het Rijk de
locaties geopend moeten worden. Los
toekomst afhankelijk van de onrust in
mogelijkheid heeft om tussentijds
van de vaak lastige opgave om e.e.a.
Europa Azië en Afrika.
inhoudelijke aspecten uit de richtlijn en
fysiek te realiseren, is ook het op- en
wet aan te passen. Voorbeelden hiervan
afbouwen van ondersteunende
zijn aanpassing vergoedingen die de
faciliteiten als onderwijs en
gemeente ontvangt, wijzigingen in
zorgvoorzieningen erg arbeidsintensief.
leefgeld, invoeren eigen bijdrage, wijzingen in crisis noodopvanglocaties (CNO’s), enz. . De impact hiervan is niet aan te geven omdat we niet weten of er iets zal wijzigen. Wijzigingen geven over het algemeen onrust. Wijzigen in de crisis noodopvanglocaties kan de druk opvoeren bij de gemeenten, de taakstelling kan bijv. worden verhoogd. Langdurige opvang Andere, mogelijk permanente woonruimte is van belang wanneer er gekeken moet gaan worden naar herontwikkeling van het gemeentehuis.
Welke regionale,
•
Eénmaal per twee weken is er
•
Frequente huisvesting overleggen,
•
Eénmaal per twee weken is er
• Het Rijk legt de taakstelling op aan
bovenregionale
overleg met de vestgingsmanagers
waarbij de gemeente, het COA, de
overleg met de vestgingsmanagers
de provincie, welke de taakstelling
structuren zijn er
die namens het COA
provincie, de woningcorporaties en
die namens het COA
oplegt aan de veiligheidsregio’s. De
verantwoordelijk zijn voor het reilen
Vluchtelingenwerk in wisselende
verantwoordelijk zijn voor het reilen
veiligheidsregio Hollands Midden
en zeilen bij van der Valk. Dat is
samenstelling vertegenwoordigd
en zeilen bij van der Valk.
verdeelt aan de hand van een
(nu) niet van toepassing op
zijn.
verdeelsleutel de taakstelling over de
Er vindt periodiek overleg plaats
betreffende gemeenten.
asielzoekers •
•
•
Ambtelijke overleggen ter
met de woningcorporaties over de
voorbereiding van de RRT (regionale
prestatieafspraken. Daarin is ook
regie tafel) met andere collega's van
het onderdeel huisvesting en
veiligheidsregio Hollands Midden
de regio's Midden-Holland en
begeleiding van de statushouders
hebben structureel overleg.
Holland Rijnland.
opgenomen. Tijdens de overleggen
Daarnaast vindt er ook maandelijks
Binnen Holland Rijnland is er een
monitoren we de voortgang.
overleg plaats tussen alle
bestuurlijk overleg.
• De gemeente binnen de
locatiehoofden van de diverse
10
Doelgroepen
Asielzoekers
•
Statushouders
Statushouders
Toegewezen
Niet toegewezen
Oekraïners
Daarnaast is overlegd over het
opvanglocaties. Binnen de
proces om te komen tot realisatie
veiligheidsregio wordt er gestreefd
van flexwoningen. De raad heeft
naar een uniforme werkwijze.
hier niet toe besloten. Woningcorporaties Rijnhart Wonen
• Binnen Holland Rijnland is er een
en De Sleutels zijn hierbij
bestuurlijk overleg.
betrokken. Welke druk op de
Voor asielzoekers geldt dat de
De komende periode is met name de
voorzieningen in
gemeente hiervoor verantwoordelijk
nieuwe wet Tijdelijke Voorzieningen
nieuwe wet Tijdelijke Voorzieningen
Voorschoten is er?
is. Zie hiervoor de tekst over
Nieuwkomersonderwijs aan de orde. Het
Nieuwkomersonderwijs aan de orde. Het
onderwijs, sociaal domein en
onderwijs blijft verantwoordelijk voor
onderwijs blijft verantwoordelijk voor
inburgering in bijlage 2 (het verslag
aanvragen bekostiging nieuwkomers in
aanvragen bekostiging nieuwkomers in
dat RRT naar de PRT heeft gestuurd.
het onderwijs. Er komt echter een
het onderwijs. Er komt echter een
Hierin wordt door de regio, en
wijziging in de startdatum van de
wijziging in de startdatum van de
daarnaast ook nog expliciet door de
nieuwkomersbekostiging. Voor het
nieuwkomersbekostiging. Voor het
gemeente Voorschoten, gesteld dat
basisonderwijs geldt vanaf 1 juli 2024
basisonderwijs geldt vanaf 1 juli 2024
eerst de financiering wordt
dat de bekostiging start vanaf de dag
dat de bekostiging start vanaf de dag
geregeld, voordat de uitvoering kan
dat een leerling staat ingeschreven op
dat een leerling staat ingeschreven op
beginnen.
een school. Voor het voortgezet
een school. Voor het voortgezet
onderwijs gaat deze wijziging
onderwijs gaat deze wijziging
waarschijnlijk in per 1 januari 2026.
waarschijnlijk in per 1 januari 2026.
Daarnaast wordt bekostiging aangepast
Daarnaast wordt bekostiging aangepast
voor kleine scholen die nieuwkomers
voor kleine scholen die nieuwkomers
opvangen.
opvangen.
Sinds 2022 wordt in Voorschoten een
Sinds 2022 wordt in Voorschoten een
internationale Taalklas georganiseerd.
internationale Taalklas georganiseerd.
De Taalklas is in eerste instantie opgezet
De Taalklas is in eerste instantie
voor de Oekraïense
opgezet voor de Oekraïense
vluchtelingenkinderen. Samen met de
vluchtelingenkinderen. Samen met de
gemeente is door de Voorschotense
gemeente is door de Voorschotense
schoolbesturen gekozen voor een
schoolbesturen gekozen voor een
centrale locatie in het dorp. In de
centrale locatie in het dorp. In de
Taalklas krijgen kleine groepjes
Taalklas krijgen kleine groepjes
kinderen, tijdens het eerste jaar van hun
kinderen, tijdens het eerste jaar van hun
verblijf in Nederland, ‘s ochtends les in
verblijf in Nederland, ‘s ochtends les in
de Nederlandse taal. ’s Middags gaan de
de Nederlandse taal. ’s Middags gaan de
kinderen naar hun ‘eigen’ klas op de
kinderen naar hun ‘eigen’ klas op de
verschillende scholen in Voorschoten.
verschillende scholen in Voorschoten.
Inmiddels zijn er ook enkele kinderen
Inmiddels zijn er ook enkele kinderen
van toegewezen statushouders
van toegewezen statushouders
•
•
De komende periode is met name de
11
Doelgroepen
Wat is de druk op de
Asielzoekers
•
ambtelijke organisatie
Statushouders
Statushouders
Toegewezen
Niet toegewezen
Oekraïners
aangesloten. Het onderwijs wordt
aangesloten. Het onderwijs wordt
verzorgd door volledig bevoegd
verzorgd door volledig bevoegd
onderwijzend personeel in dienst van de
onderwijzend personeel in dienst van de
scholen.
scholen.
Voor de kinderen in deze Taalklas is het
Voor de kinderen in deze Taalklas is het
uiteindelijk beter om in een reguliere
uiteindelijk beter om in een reguliere
schoolomgeving les te krijgen. De
schoolomgeving les te krijgen. De
Voorschotense basisscholen hebben
Voorschotense basisscholen hebben
daarom, in overleg met de gemeente,
daarom, in overleg met de gemeente,
afgesproken dat de Taalklas naar een
afgesproken dat de Taalklas naar een
nieuwe locatie verhuist. De nieuwe
nieuwe locatie verhuist. De nieuwe
locatie wordt basisschool De Vos, op
locatie wordt basisschool De Vos, op
locatie Ter Lips, en is opengegaan op 13
locatie Ter Lips, en is opengegaan op 13
mei 2024.
mei 2024.
Verder is er druk op de volgende
Verder is er druk op de volgende
groepen en taken:
groepen en taken:
•
Huisartsen en tandartsen
•
Huisartsen en tandartsen
•
Jeugdzorg!
•
Jeugdzorg!
•
Openbaar beheer: inzet BOA's
•
Openbaar beheer: inzet BOA's
•
Vluchtelingenwerk
• Vluchtelingenwerk
De noodzaak en de druk om snel passende huisvesting te vinden. (dit geldt voor toegewezen statushouders (verplichting) en Oekraieners (inspanningsverplichting) ) Bij het niet halen van de taakstelling wordt de gemeente door de provincie ter verantwoording geroepen (voor toegewezen statushouders). zie hiervoor de interventieladder in bijlage 1).
•
Nadat er in Voorschoten een besluit is genomen over de uitvoering van de spreidingswet/ of anderszins over de huisvesting van asielzoekers, gelden er ook voor de doelgroep asielzoekers extra taken. Met ingang van 1 juli 2025 geldt er, onder de spreidingswet, een wettelijk plicht deze huisvesting te realiseren.
•
Daarnaast is er ook sprake van extra inzet en aandacht om draagvlak te creëren bij de lokale bevolking voor nieuwkomers. (dit geldt voor toegewezen statushouders en Oekraïners)
•
Er is ook druk vanuit het COA en de provincie om innovatieve huisvestingsoplossingen te vinden, zoals tijdelijke woningen of herbestemmingen van bestaande gebouwen.
•
De vraag op het zorgteam is onevenredig groot, veel individuele problematiek en aparte interventies nodig.
•
Er is extra druk vanwege taalbarrière, culturele verschillen en wederzijds onbegrip. Er zijn (gedurende de looptijd van de regeling) twee vaste medewerkers belast met de opvang van de ontheemden in Voorschoten. Voor de opvang van Oekraïners gaat dit om financiën (leefgeld, declaraties rijk, inkoop, eventueel innen eigen bijdrage), zorg voor onderdak, medische zorg,
12
Doelgroepen
Asielzoekers
Statushouders
Statushouders
Toegewezen
Niet toegewezen
Oekraïners
openbare orde en veiligheid, aansturing personeel, overleg Veiligheidsregio.
Welke externe partners
COA
Gemeente
• COA
zijn er betrokken
Holland Rijnland
Leidschendam/Voorburg:
• Van der Valk Voorschoten
Mogelijke externe eigenaren van de
Inburgering, werk en
•
Vluchtelingenwerk
opvanglocatie.
inkomen
•
GGD
Nidos: huisvesting
•
Politie
minderjarigen
•
Brandweer
COA: Koppelen van
•
Veilig Thuis
•
•
Collega’s binnen de
•
veiligheidsregio
Wat is visie vanuit beleid
Collega’s binnen de veiligheidsregio
•
Vluchtelingenwerk
•
GGD
statushouders aan de
•
Voorschoten Voor Elkaar
•
Politie
gemeente
•
Huisartsen
•
Brandweer
Voorschoten voor Elkaar:
•
Tandartsen
•
Veilig Thuis
Participatie, casuïstiek en
•
Medische specialisten
•
Voorschoten Voor Elkaar
begeleiding na 1.5 jaar door
•
Scholen
•
Huisartsen
VWN
•
Kerken
•
Tandartsen
Stichting Assalem: Casuïstiek
•
Unicef
•
Medische specialisten
en participatie
•
Nidos
•
Scholen
•
Woningcorporaties.
•
Raad van Kinderbescherming
•
Kerken
•
Vluchtelingenwerk Nederland:
•
Unicef
begeleiding en ondersteuning
•
Nidos
1.5 jaar
•
Raad van Kinderbescherming
We volgen de landelijke wetgeving.
•
•
•
•
Woonzorgvisie
op deze doelgroepen.
•
Wet Inburgering
Zoals de Woonzorgvisie.
•
Rentegratie- en participatiebeleid
•
Woonvisie
•
Prestatieafspraken (in concept)
•
•
Geen
We volgen op dit moment het beleid vanuit de Rijksoverheid.
Welke uitdagingen
Het is onzeker hoe de globale onrust
De taakstelling wordt halfjaarlijks
Onzeker hoelang het COA de
De afspraak is dat gemeenten zich
hebben we voor de
invloed heeft op migratie en de druk die
gewijzigd. Daardoor is een doorkijk naar
exclusiviteit van deze doelgroep bij Van
zullen inspannen om 120.000
dat oplevert voor het Nederlandse
een periode van jaren in de toekomst
der Valk wenst te continueren.
opvangplekken te realiseren met ingang
opvangsysteem. Ook is het niet duidelijk
niet mogelijk. Verder is het onzeker hoe
Het is onzeker hoe de globale onrust
van 2025, en de teller staat nu op
of, in welke mate en wanneer de
de globale onrust invloed heeft op
invloed heeft op migratie en de druk die
91.000.
bestaande Spreidingswet doorgang
migratie en de druk die dat oplevert voor
dat oplevert voor het Nederlandse
De VNG-commissie is geïnformeerd en
vindt.
het Nederlandse opvangsysteem.
opvangsysteem.
is gevraagd om gemeenten op te
toekomst? Welke taakstellingen kunnen we verwachten?
roepen:
13
Doelgroepen
Asielzoekers
Statushouders
Statushouders
Toegewezen
Niet toegewezen
•
Huisvesting en spreiding
•
Maatschappelijke begeleiding
•
Onderwijs
Oekraïners
•
Snijverlies (aantal gerealiseerde plekken – aantal bezette plekken) sterk te beperken
•
Versneld met nieuwe voorstellen
In algemene zin; mogelijke toename van
voor realiseren van opvanglocaties
weerstand tegen instroom van
te komen. De RTB is verlengd en
vreemdelingen.
daardoor zijn er ook langer financiële mogelijkheden om deze
Het Rijk overweegt het geven van
goed te keuren.
voorrang aan statushouders bij
•
Al het mogelijke te doen wat op
toewijzing van sociale huurwoningen te
korte termijn tot plekken met
verbieden. Het realiseren van de
perspectief leidt.
taakstelling wordt daarmee ernstig bemoeilijkt Mogelijke
Hotelvoorziening die ism met hotelketen
oplossingsrichtingen in
en COA wordt ontwikkeld. Daarbij heeft
Voorschoten
COA recht op gebruik als dat nodig is en wanneer dat niet nodig is kan het ingezet worden voor toerisme.
- Actief bevorderen van sociale woningbouw. - Realiseren van flex- en tijdelijke woningen
Verlengen contract van der Valk (voor
Voor de huisvesting van de ontheemden
zover haalbaar) Om een mogelijke uitruil
en het behalen van de taakstelling
met andere doelgroepen te creëren in
wordt er telkens gekeken naar
samenwerking met de regiogemeenten.
mogelijkheden voor opvang. Een
- Bestaande panden herbestemmen als
oplossing hiervoor kan liggen in het in
woning.
gebruik nemen van bestaand (gemeentelijk) vastgoed of de bouw van flexwoningen op braakliggend terrein. Een andere mogelijkheid is het uitbreiden van het huren van leegstaande woningen.
Denklijnen
Hieronder kort beschreven een paar mogelijke denklijnen die de gemeente zou kunnen gaan uitwerken. Het is op dit moment nog lastig om de scenario’s beter uit te werken vanwege de vele onzekerheden die spelen bij deze doelgroepen. Naarmate de besluitvorming vordert en er meer duidelijkheid gaat ontstaan bij het kabinetsbeleid, kunnen de scenario’s beter worden uitgewerkt. Het zijn eerder denkrichtingen, die wij met de kennis van nu kunnen samenstellen. 1. 2.
Huisvesten bij hotel Van der
Andere locatie aanwijzen e/o
1.
Doorgaan
Valk
ontwikkelen voor huisvesting van
2.
Verminderen
Andere locatie aanwijzen e/o
de doelgroep
3.
Stoppen
ontwikkelen voor huisvesting 3.
1.
2.
1.
1. Huidige situatie in stand houden
2.
2. Afhankelijk van
In samenwerking met de woning
beschikbaarheid gemeentehuis,
van de doelgroep
Corporaties zoveel mogelijk
alternatieve locaties zoeken en
Uitruilen taakstellingen/
statushouders huisvesten in hun
inrichten voor deze doelgroep
verplichtingen met andere
woningen.
gemeenten
14
Doelgroepen
Asielzoekers
4.
5.
Alternatieve
3.
Statushouders
Statushouders
Toegewezen
Niet toegewezen
Alternatieve
Oekraïners
3.
3. Meer bestaande vrije sector
huisvestingsmogelijkheden
huisvestingsmogelijkheden
huurwoning huren voor deze
zoeken voor deze doelgroep.
zoeken voor deze doelgroep.
doelgroep
Een besluit over huisvesting uitstellen tot eind Q1 2025, in de verwachting dat de realisatie van de huisvesting bij Van der Valk uiterlijk per 1 juli 2025 dan nog tijdig is te realiseren.
Kansen
Stimuleren en realiseren van
Stimuleren en realiseren van
arbeidsplekken, zodat integratie en
arbeidsplekken, zodat integratie en
Geen
Stimuleren en realiseren van arbeidsplekken, zodat integratie en
inburgering sneller gaat en de mensen
inburgering sneller gaat en de mensen
inburgering sneller gaat en de mensen
een volwaardigere plek in de
een volwaardigere plek in de
een volwaardigere plek in de
maatschappij kunnen verwerven,
maatschappij kunnen verwerven,
maatschappij kunnen verwerven,
zichzelf voorzien van inkomen en
zichzelf voorzien van inkomen en
zichzelf voorzien van inkomen en
daarmee ook de kansen op de
daarmee ook de kansen op de
daarmee ook de kansen op de
woningmarkt voor zichzelf verbeteren.
woningmarkt voor zichzelf verbeteren.
woningmarkt voor zichzelf verbeteren.
Als de Spreidingswet van kracht blijft,
De achterstanden blijven oplopen omdat
De verwachting is dat de opvang van niet
De wettelijke opvang is verlengd tot 1
moeten we in Voorschoten per 1/7/25
de druk op de woningvoorraad hoog is
toegewezen statushouders wordt
maart 2026, dus gaan we door met het
167 asielzoekers gaan opvangen
en blijft. Dit komt met name doordat het
beëindigd, omdat de locatie Van der Valk
opvangen van vluchtelingen. De HUB in
waarvan 14 AMV’ers
aantal mutaties klein is en er relatief veel
ingezet zal gaan worden voor
Utrecht is gesloten, waardoor de
eengezinswoningen zijn in Voorschoten
huisvesting van asielzoekers.
verspreiding van vluchtelingen niet
Zie onder Asielzoekers. Verwachting 2025
en er vooral vraag is naar woningen voor
meer gecoördineerd wordt en de
alleenstaanden.
toestroom van vluchtelingen vlakt iets af.
Bijlagen 1.
Interventieladder
2.
Verslag RRT HR voor PRT sept 2024
15
Interventieladder
0. Proactief toezicht: Deze stap omvat preventieve acties, zoals maandelijkse monitoring, preventieve gesprekken met toezichthouders, kennisbijeenkomsten en masterclasses.
1. Signaleren: In deze fase wordt halfjaarlijks gecontroleerd of de doelstellingen worden gehaald. Signalen van klachten of reacties van derden worden onderzocht, en er kunnen ambtelijke gesprekken plaatsvinden.
2. Informatie opvragen en valideren: Hier wordt extra informatie opgevraagd bij het COA of de gemeente, gevolgd door validatie van de informatie en het houden van bestuurlijke gesprekken.
3. Actief toezicht: afspraken over acties en termijnen: Er wordt een verzoek gedaan voor een verbeterplan. Afspraken over acties en deadlines worden gemaakt in gesprekken met ambtenaren en bestuurders.
4. Vooraankondiging juridische interventie: Deze stap omvat de voorbereiding van een juridische interventie, zoals het opstellen van een formele aankondiging en het houden van een publiek debat.
5. Besluit indeplaatsstelling: Er wordt een formeel besluit genomen over het overnemen van gemeentelijke bevoegdheden door de provincie, inclusief voorbereidingen voor de uitvoering van dit besluit.
6. Sanctie uitvoeren: De provincie voert de indeplaatsstelling uit en kan bijvoorbeeld zelf vergunninghouders huisvesten. Ook kan de provincie de bevoegdheid krijgen over ambtenaren van de gemeente, wat leidt tot de beëindiging van de indeplaatsstelling.
Deze stappen vormen een escalatieproces dat begint met mildere maatregelen en eindigt met de uitvoering van juridische sancties als de situatie niet verbetert.
Op trede 3 van de interventieladder komt een gemeente onder actief toezicht van de provincie te staan. In deze fase wordt nauwlettend in de gaten gehouden of de gemeente de achterstanden in de huisvesting van vergunninghouders wegwerkt en voorkomt dat er nieuwe achterstanden ontstaan. De voortgang van de taakstellingen wordt actief gemonitord. Op trede 4 van de interventieladder volgt de vooraankondiging van een juridische interventie, ook wel indeplaatsstelling genoemd. Dit gebeurt wanneer de gemeente geen verbeteringen laat zien in de realisatie van de taakstellingen en afspraken uit trede 3 niet nakomt. De Gedeputeerde Staten nemen het voorgenomen besluit en sturen dit naar het college van Burgemeester en Wethouders. Een afschrift wordt ook naar de gemeenteraad verstuurd en het besluit wordt openbaar gemaakt via het Provinciaal Blad en andere lokale media. In de vooraankondiging staat het proces dat is doorlopen en de reden voor de mogelijke indeplaatsstelling, namelijk taakverwaarlozing. Hierbij wordt benadrukt dat de gemeente zelf verantwoordelijk is voor de kosten van de benodigde maatregelen. Wij krijgen meestal één taakstellingsperiode de tijd om de achterstanden weg te werken en aan de huidige taakstellingen te voldoen. Lukt dit niet, dan volgt trede 5, het daadwerkelijke besluit tot indeplaatsstelling.
De provincie monitort de voortgang nauw, bijvoorbeeld elke twee weken. Een indeplaatsstelling is een bestuurlijke maatregel waarbij de provincie de taken en bevoegdheden van de gemeente tijdelijk overneemt. Dit gebeurt wanneer wij onze wettelijke verplichtingen niet nakomen. De provincie voert dan zelf de noodzakelijke besluiten uit om de wettelijke taken te vervullen. Het doel is om de problemen op te lossen zonder dat wij, de gemeente, onze bevoegdheden permanent verliezen. Zodra de situatie is verbeterd, wordt de indeplaatsstelling beëindigd en krijgen wij onze taken terug. Trede 5 begint met het formele besluit tot indeplaatsstelling, genomen door de Gedeputeerde Staten. Dit gebeurt wanneer de gemeente, na eerdere waarschuwingen en kansen om de taakstelling te halen, nog steeds geen verbetering laat zien. Het besluit wordt officieel verstuurd naar het college van Burgemeester en Wethouders, met een afschrift aan de gemeenteraad, en wordt gepubliceerd in het Provinciaal Blad. In dit besluit wordt een laatste begunstigingstermijn opgenomen: een periode waarin de gemeente alsnog de benodigde stappen moet nemen om de achterstand weg te werken. De gemeente kan tegen het besluit in beroep gaan, maar dat schort de uitvoering van het besluit niet op; de provincie kan dus meteen beginnen met ingrijpen.
Als wij binnen de gestelde termijn nog steeds niet aan de taakstelling voldoen, komt trede 6 in beeld. Trede 6 is de daadwerkelijke indeplaatsstelling. Dit houdt in dat de provincie zelf, op kosten van de gemeente, de vergunninghouders gaat huisvesten. De provincie stelt een plan van aanpak op met daarin de noodzakelijke interventies, en kan zelfs het gemeentelijk personeel overnemen om deze acties uit te voeren. De provincie draagt hierbij de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de taakstelling, totdat de achterstand volledig is ingelopen. Zodra de doelstellingen zijn bereikt, beëindigt de provincie de indeplaatsstelling en keert de verantwoordelijkheid voor de taakstelling terug naar de gemeente. Hiermee komt een einde aan het intensieve toezicht en de gemeente valt terug naar een eerdere trede van de interventieladder. Verbeterplan De provincie kan ons vragen om een verbeterplan. Hierin leggen wij als gemeente uit welke acties we ondernemen, met een duidelijk tijdspad, om de achterstanden in te lopen en verdere problemen te voorkomen. Dit plan moet niet alleen gericht zijn op de huisvesting van vergunninghouders, maar ook op bredere en duurzame oplossingen voor het huisvestingsvraagstuk. Het verbeterplan kan voortbouwen op eerdere gesprekken met de provincie en kennisdeling uit de regio.
Innovatieve ideeën die buiten de standaardoplossingen vallen, kunnen ook worden meegenomen. De provincie stuurt het proces en beoordeelt het plan op realisme en haalbaarheid. Over het algemeen krijgen gemeenten 4 tot 6 weken de tijd om het plan op te
stellen, zodat ze voldoende ruimte hebben voor overleg met partners en goedkeuring door het College van Burgemeester en Wethouders. Ambtelijk gesprek Mogelijk kan er elke drie maanden een structureel toezichtgesprek plaats vinden. Tijdens dit gesprek wordt de voortgang van de taakstellingen besproken en worden op basis van het verbeterplan afspraken gemaakt. Aan deze afspraken worden strikte deadlines verbonden. Dit helpt de gemeente om richting te geven aan de uitvoering van het verbeterplan, terwijl het de provincie in staat stelt om effectief toezicht te houden. Bestuurlijk gesprek Het bestuurlijk gesprek is een ander belangrijk moment in deze fase. Het verbeterplan vormt de basis voor dit gesprek, waarbij de betrokkenheid van bestuurders bij de realisatie van de taakstellingen extra bewustwording en urgentie creëert. In veel gevallen zorgt dit ervoor dat er binnen de gemeente meer personele capaciteit wordt vrijgemaakt om de taakstellingen te realiseren. Wanneer er binnen de gestelde afspraken en termijnen geen zichtbare verbetering is, zal de provincie overgaan naar trede 4: de vooraankondiging van een juridische interventie.
Verslag invulling van de opgave asielopvang van de Regionale Regietafel (RRT) Holland Rijnland aan de Provinciale Regietafel (PRT) Zuid-Holland september 2024
Versie: 5 september 2024 Status: vastgesteld in RRT
1
1. Inleiding De gemeenten in de regio Holland Rijnland leveren allen hun bijdrage om voldoende opvangplekken voor asielzoekers te realiseren. De opgave die volgt uit de Spreidingswet is hierbij ons uitgangspunt. Al langer worden in onze regio asielzoekers opgevangen en in april/mei 2023 hebben alle gemeenten en de regio Holland Rijnland en Midden-Holland het besluit genomen om, vooruitlopend op de Spreidingswet, gezamenlijk 2200 duurzame asielopvangplekken te realiseren. Vanaf begin van dit jaar bereiden we ons voor op de opgave die is vastgelegd in de capaciteitsraming en de daarin opgenomen indica�eve verdeling voor de gemeenten in de regio Holland Rijnland 1. Aan de Regionale Regietafel (RRT) wordt het gesprek gevoerd hoe we in de regio tot een samenhangend geheel van opvangplekken kunnen komen en waar het van toegevoegde waarde is om samen te werken of uitruilafspraken te maken. Voorliggend verslag beschrij� hoe we in de regio invulling geven aan de opgave asielopvang. Omdat dit verslag volgt uit de Spreidingswet, ziet dit verslag toe op de aantallen asielopvang. Maar deze opgave is niet los te zien van de opgave om Oekraïners op te vangen en statushouders en andere doelgroepen te huisvesten. Om een totaalbeeld te geven van onze inzet in de opgave zijn de cijfers van opvang Oekraïners en huisves�ng statushouders toegevoegd in de bijlage.
Asielopvang gaat over mensen en niet alleen over het realiseren van gebouwen. Mensen die onderdeel uitmaken van onze samenleving, leven in onze wijken, gebruik maken van voorzieningen, naar school gaan en af en toe hulp of zorg nodig hebben. Onze inzet op duurzame asielopvang en wat daarvoor nodig is, bekijken wij vanuit dit brede perspec�ef. Mede omdat het (wetelijke) taken raakt die gemeenten hebben op het gebied van onderwijs, zorg, veiligheid etc. Maar ook omdat we zien dat het belangrijk is om direct vanaf de start van de voorbereidingen na te denken over de maatschappelijke impact en de inbedding van een opvangloca�e in een wijk. Gemeenten hebben de taak om een loca�e of accommoda�e voor asielopvang beschikbaar te stellen. 2 Dit is een belangrijke, maar tegelijker�jd beperkte rol in de asielopvangketen. Duurzame en efficiënte opvang kunnen we alleen realiseren in partnerschap met alle par�jen in de keten en vraagt dus ook van alle par�jen een inspanning. We geven daar nu al in de dagelijkse prak�jk invulling aan. Ten behoeve van dit verslag willen wij benadrukken dat de randvoorwaarden om de opgave te realiseren maar ten dele binnen de verantwoordelijkheid en invloedsfeer van de gemeente liggen. Zonder partnerschap en benodigde randvoorwaarden, kunnen wij geen invulling geven aan onze plannen.
Dit document beschrij� daarom ook de randvoorwaarden die wij nodig hebben om de opgave uit te voeren. Deze beschrijving is een momentopname en is daarom niet uitputend. Wij verwachten de komende jaren bij de uitvoering van de opgave steeds nieuwe uitdagingen tegen te komen en verwachten daarbij een posi�eve grondhouding van medeoverheden en partners om deze uitdagingen op te lossen.
1
Capaciteitsraming, provinciale opvangopgave en indica�eve verdeling per gemeente 2024, gepubliceerd in de Staatscourant op 31 januari 2024 2 Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet) 2
2. Aantallen opvangplekken in de regio Holland Rijnland 2.1 Opgave De opgave volgens de capaciteitsraming is voor de regio als volgt: Holland Rijnland
opgave Spreidingswet
Gemeente
Asielopvangplekken
waarvan AMV
Alphen aan den Rijn
686
58
Hillegom
135
11
Kaag en Braassem
179
15
Katwijk
398
34
Leiden
619
52
Leiderdorp
173
15
Lisse
140
12
Nieuwkoop
188
16
Noordwijk
275
23
Oegstgeest
179
15
Teylingen
252
21
Voorschoten
167
14
Zoeterwoude
64
5
TOTAAL
3455
291
2.2. Huidige situa�e in de regio Op dit moment wordt door alle gemeenten gewerkt aan de voorbereiding van een asielopvangloca�e. Op het moment van schrijven van dit verslag zijn in de regio Holland Rijnland een aantal loca�es opera�oneel. Hiermee zijn in de regio 1510 opvangplekken beschikbaar. Zie onderstaand overzicht: Holland Rijnland
operationeel (per 4 september 2024)
Gemeente
Asielopvangplekken (regulier)
Katwijk
570
Leiden
340
noodopvang
125
Leiderdorp
100
Noordwijk
40
Oegstgeest
175
Voorschoten TOTAAL
200 1085
465
2.3 Toekoms�g beeld in de regio Onderstaand overzicht gee� weer hoe de opgave door de gemeenten in de regio Holland Rijnland wordt ingevuld. De fase van het realiseren van een opvangloca�e en bijbehorende besluitvorming verschilt per gemeente, a�ankelijk van de lokale context, en kan worden beïnvloed door externe ontwikkelingen. Onderstaand overzicht gee� de stand van zaken weer per 4 september 2024.
3
4
Toelich�ng per gemeente Alphen aan den Rijn De gemeente Alphen aan den Rijn heeft in mei 2023 Hoorn-West als locatie aangewezen om 440 plekken (maximaal 400 bewoners) asielopvang te realiseren. Inmiddels is de bestuursovereenkomst met het COA getekend op 21 december 2023 en zijn de voorbereidingen in volle gang. Verwachte openingsdatum van de locatie is medio januari 2025. Bij het ingaan van de Spreidingswet en publicatie van de bijbehorende capaciteitsraming waren de plannen voor het AZC van 440 plekken al in uitvoering. De gemeente geeft prioriteit aan de tijdige realisatie van het AZC. Gemeente Alphen aan den Rijn is in afwachting van de uitwerking van de kabinetsvoornemens rond de Spreidingswet en de consequenties die dat eventueel kan hebben voor de taakstelling. Hillegom De gemeente Hillegom is voornemens om minimaal 135 duurzame asielopvangplekken te realiseren in combina�e met 400 flexwoningen. De beoogde loca�e hiervoor is Pastoorlaan Zuid in Hillegom. Voor deze loca�e is toestemming nodig van de provincie Zuid-Holland. De gemeente en de provincie zijn hierover met elkaar in gesprek. De provincie hee� een aantal aanvullende randvoorwaarden gesteld. De gemeente hee� de inten�e om de loca�e te realiseren per 1 juli 2025. Of dit haalbaar is hangt af van externe factoren, waaronder de �jdige beschikbaarheid van nutsvoorzieningen en vergunningsprocedures.
Kaag en Braassem/ Nieuwkoop De gemeente Kaag en Braassem en de gemeente Nieuwkoop hebben besloten samen een asielopvangloca�e voor 367 plekken te willen realiseren. Beide gemeenteraden hebben besloten op zoek te gaan naar een geschikte loca�e in gebieden waar ze aan elkaar grenzen, buiten de dorpskernen. De gemeente verwacht in het najaar van 2024 een besluit te kunnen nemen over de loca�e. Het streven is om de opvangloca�e op 1 juli 2025 te kunnen openen. Katwijk De gemeente Katwijk heeft sinds 2008 een permanente GLO-locatie (Gezinslocatie) met 600 plekken waarvan 570 plekken bezet zijn. Eind 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met het besluit om op het terrein aan de 1e Mientlaan voor de duur van 5 jaar een opvanglocatie voor 40 AMV’s te realiseren. Hiervoor wordt de opvangcapaciteit van de GLO-locatie teruggebracht met 10 plekken. Op de locatie zullen dan uiteindelijk 600 asielzoekers worden opgevangen waarvan 40 AMV. De AMV-locatie wordt in december 2024 in gebruik genomen. Daarmee voldoet Katwijk ruim aan de taakstelling. Leiden In de gemeente Leiden is sinds februari 2023 de asielopvangloca�e (Haagse Schouwweg) voor 340 plekken opera�oneel. Deze loca�e blij� beschikbaar tot 31-12-2028. Daarnaast tre� de gemeente Leiden voorbereidingen voor een loca�e van 390 plekken, waarvan 70 AMV’s, met een totaal maximum van 400 opvangplekken.