Handreiking Woonbond huurdersparticipatie bij renovatie en sloop 2024
Tekst van het document
Moment van verhuizen naar de wisselwoning Soms weten huurders van meet af aan dat ze willen terugkeren. Er zijn ook huurders die aarzelen. Er kan worden afgesproken dat huurders een tijd lang mogen proberen om met behulp van urgentie een andere woning te vinden, die bevalt. Bijvoorbeeld tot drie maanden voor de start van de renovatie of van de sloop. Daarna krijgen ze een wissel- woning aangeboden. Huurovereenkomst wisselwoning Beschrijving van het type huurovereenkomst. Huurders die zeker weten dat ze willen terugkeren, sluiten bij vertrek naar de wisselwoning soms ook al een huurovereenkomst voor de nieuwe woning. Huurder wil blijven in de wisselwoning Is het mogelijk om niet terug te keren, maar om in de wisselwoning te blijven omdat die goed bevalt? Zo ja: in het Sociaal Plan komt de afspraak dat de huurovereenkomst voor de wisselwoning dan wordt omgezet in een huurovereenkomst voor onbepaalde tijd. Huurder verhuist van een wisselwoning naar een andere wisselwoning Er kunnen zich omstandigheden voordoen dat een huurder moet verhuizen van een wisselwoning naar een andere wisselwoning. Bijvoorbeeld vanwege brand. Vastleggen dat dit geen gevolgen heeft voor het recht op terugkeer en overige afspraken zoals behoud inschrijfduur. Rustwoning De verhuurder zorgt bij een renovatie in bewoonde staat voor een rustwoning in het complex.
Huurders kunnen daar tot rust komen of er rustig werken. Er is wifi en de mogelijkheid om koffie of thee te zetten. Huurders kunnen er douchen als dat in de eigen woning niet kan. Logeerwoning De verhuurder zorgt bij een renovatie in bestaande staat voor een geheel gestoffeerde, gemeubileerde en ingerichte woning of voor een hotelkamer. De verhuurder stelt deze voorziening ter beschikking aan huurders voor wie de renovatie in bewoonde staat om gezondheidsredenen of om andere redenen te zwaar is om mee te maken. Dit is ter beoordeling van de verhuurder. De verhuurder vraagt niet om doktersbrieven. KNMG-richtlijn is dat artsen daar niet aan meewerken. 33 Huurdersparticipatie bij renovatie en sloop Passende woning Op de eerste plaats wordt de passendheid bepaald door het aantal kamers in relatie tot de grootte van het huishouden; en door de hoogte van de huur in relatie tot het huishoudinkomen van de huurder. Daarnaast bestaan er nog aanvullende criteria zoals leeftijd en of een woning bestemd is voor een bepaalde doelgroep. De criteria kunnen verschillen per gemeente. De geldende criteria staan in het Sociaal Plan. (Niet verwijzen naar een Huisvestings- verordening of een Sociaal Statuut, die voor sommige huurders moeilijk te vinden zijn.) Voorrangsregels voor huurders met stadsvernieuwingsurgentie De geldende voorrangsregels staan in het Sociaal Plan.
(Niet verwijzen naar een Huisvestingsverordening, die voor sommige huurders moeilijk te vinden is.) Huurders die op grond van hun inkomen niet in aanmerking komen voor een sociale huurwoning Bij opzeggen van een huurovereenkomst wegens dringend eigen gebruik, moet de verhuurder laten blijken dat er andere passende woonruimte te verkrijgen is. Er zijn verschillende afspraken mogelijk als het gaat om huurders die op grond van hun inkomen niet in aanmerking komen voor een sociale huurwoning. De verhuurder kan: − de inkomensgrens optrekken, zodat ook huurders met een hoger inkomen in aanmerking komen voor een sociale huurwoning; − een of tweemaal een aanbod doen voor een huurwoning met een aanvangshuur boven de liberalisatiegrens; − gebruik maken van de vrije toewijzingsruimte. (Corporaties mogen 7,5 procent van hun bezit vrij toewijzen. In prestatieafspraken kan worden afgesproken om dit te verhogen tot maximaal 15 procent.) In het Sociaal Plan staan de momenten waarop het inkomen wordt getoetst: − bij het verlenen van stadsvernieuwingsurgentie; − bij het verhuren van de nieuwe woning. Bij terugkeer na renovatie In het redelijk voorstel staat wat de gevolgen zijn voor de huur en de servicekosten als huurders terugkeren naar hun eigen woning. En ook wat de aanvangshuren zijn als huurders kunnen doorschuiven naar een andere woning in het gerenoveerde complex.
Meer hierover in hoofdstuk 4. Bij terugkeer na sloop/nieuwbouw In het Sociaal Plan staat wat de aanvangshuur is of – bij meerdere woningtypes – wat de aanvangshuren zijn. Meer huurders met stadsvernieuwingsurgentie hebben belangstelling voor dezelfde nieuwbouwwoning, of – bij de mogelijkheid om na renovatie door te schuiven – voor dezelfde gerenoveerde woning Een veel voorkomende afspraak voor het geval dat meerdere kandidaten met een herstructureringsurgentie terug willen keren en belangstelling hebben voor dezelfde woning: − De bewoner met de langste woonduur krijgt voorrang. − Bij twee bewoners met gelijke woonduur bepaalt loting aan wie de woning wordt toegewezen. 34 Huurdersparticipatie bij renovatie en sloop Huurder werkt niet mee aan herhuisvesting In het Sociaal Plan staat duidelijk beschreven wanneer de verhuurder de huurovereenkomst opzegt wegens dringend eigen gebruik en wanneer de verhuurder aan de rechter vraagt om de einddatum van de huurovereenkomst vast te stellen. Renovatie of sloop/nieuwbouw gebeurt in fases Het is mogelijk om bij gefaseerde renovatie of sloop/nieuwbouw de huurders die willen terugkeren door te laten schuiven. Het Sociaal Plan beschrijft voor huurders in elke fase wat de mogelijkheden zijn om door te schuiven. Dat is maatwerk. Twee voorbeelden.
Voorbeeld 1: Woningen worden gerenoveerd Huurders die in de 1e fase verhuisd zijn naar een wisselwoning en huurders die in de 2e fase hun huis moeten verlaten kunnen met voorrang reageren op de woningen die in de 1e fase gereed zijn gekomen. Huurders die in de 2e fase verhuisd zijn naar een wisselwoning en huurders die in de 3e fase hun huis moeten verlaten kunnen met voorrang reageren op de woningen die in de 2e fase gereed zijn gekomen. Huurders die in de laatste fase verhuisd zijn naar een wisselwoning kunnen met voorrang reageren op de woningen die in de laatste fase gereed zijn gekomen. Voorbeeld 2: Sloop/nieuwbouw In de eerste fase worden eengezinswoningen vervangen door nieuwbouw- appartementen. In de overige fasen worden eengezinswoningen vervangen. Huurders die in fase 1 moeten verhuizen en willen terugkeren naar de nieuwbouw, mogen met voorrang op andere woningzoekenden reageren: − op een van de nieuwbouwappartementen die in fase 1 zijn gebouwd; − óf, als ze willen en mogen terugkeren naar een eengezinswoning, op een van de eengezinswoningen die in fase 2 zijn gebouwd. Pas als in fase 1 de nieuwbouw van de appartementen klaar is, krijgen huurders die in fase 2 moeten verhuizen twaalf maanden voorrang op andere woningzoekenden.
Huurders in fase 2 die een woning in de nieuwbouw willen, mogen met voorrang op andere woningzoekenden reageren: − op een van de nieuwbouwappartementen die in fase 1 zijn gebouwd; − óf, als ze willen en mogen terugkeren naar een eengezinswoning, op één van de eengezinswoningen die in fase 2 zijn gebouwd. Pas als in fase 2 de nieuwbouw van de eengezinswoningen klaar is, krijgen huurders die in fase 3 moeten verhuizen twaalf maanden voorrang op andere woningzoekenden. Huurders in fase 3 die een woning in de nieuwbouw willen, mogen met voorrang op andere woningzoekenden reageren: − als er een van de appartementen van fase 1 vrijkomt; − óf, als ze willen terugkeren naar een eengezinswoning, op een van de eengezinswoningen die in fasen 2 en 3 zijn gebouwd. Behoud inschrijftijd In het Sociaal Plan staat dat huurders die reeds stonden ingeschreven als woningzoekende (toen ze vanwege de sloop en/of renovatie moesten verhuizen) hun opgebouwde inschrijftijd behouden. Dit geldt zowel voor huurders die met behulp van hun stadsvernieuwingsurgentie verhuizen als voor huurders die zonder de urgentie/op eigen kracht een andere woning vinden. 35 Huurdersparticipatie bij renovatie en sloop Spijtoptanten In het Sociaal Plan staat dat huurders die spijt hebben van hun verhuizing, alsnog kunnen terugkeren naar de nieuwbouw/het gerenoveerde complex/de eigen buurt of wijk.
De procedure om zich daarvoor aan te melden staat beschreven en ook wat de gevolgen zijn voor de inschrijving als woningzoekende. Koopvoorrang Huurders die de middelen hebben om een woning te kopen, krijgen voorrang op vrijkomende koopwoningen van de verhuurder. Checklist vergoedingen Wettelijke verhuis- en inrichtingskostenvergoeding Alle huurders ontvangen ten minste de wettelijke verhuiskosten- en inrichtingskosten- vergoeding die geldt op het moment dat zij verhuizen. Dit geldt ook voor de huurders met een tijdelijke huurovereenkomst die voor het sloopbesluit in de woning zijn komen wonen. Indien huurders gebruik maken van de terugkeergarantie wordt er voor die verhuizing ook een vergoeding gegeven. Hoe hoog die vergoeding is, is een kwestie van onder- handelen. Sommige bestaande sociaal plannen spreken over 50% van de op dat moment geldende wettelijke verhuiskostenvergoeding. (De vergoeding bij terugkeer is niet wettelijk geregeld.) Indien de huurders de wisselwoning zelf moeten stofferen, wordt de vergoeding opgehoogd met een bedrag dat daar redelijkerwijs toereikend voor is. Toelichting: de wettelijke verhuis- en inrichtingskostenvergoeding is een minimale vergoeding. De bewonerscommissie kan proberen aanvullende afspraken te maken. Gaat de verhuurder niet akkoord, dan kan de bewonerscommissie of een huurder de kwestie aan de rechter voorleggen.
Uitbetaling van de vergoeding in termijnen De wettelijke verhuis- en inrichtingskostenvergoeding mag in termijnen worden uitbetaald. In het Sociaal Plan staat wanneer de vergoeding wordt uitbetaald. Bijvoorbeeld: 100 procent (binnen 14 dagen) na opzegging van de huurovereenkomst. Of: 85 procent (binnen 14 dagen) na opzegging van de huurovereenkomst en 15 procent (binnen 14 dagen) na inleveren van de sleutel. De verdeling is ook weleens anders. Bijvoorbeeld: 75 procent/25 procent. Vergoeding verrekenen met betalingsachterstand Huurders met een betalingsachterstand kunnen de verhuurder verzoeken om de verhuis- en inrichtingskostenvergoeding in mindering te brengen op de achterstand. Een verhuurder mag dit niet via het Sociaal Plan opleggen aan de huurders! Kortom: de keuze ligt bij de huurder. Extra kosten vanwege omzetten abonnementen en contracten voor nutsvoorzieningen De verhuurder betaalt alle extra kosten en boetes voor huurders, waarmee huurders worden geconfronteerd als ze door de gedwongen verhuizing abonnementen en contracten voor nutsvoorzieningen moeten omzetten. 36 Huurdersparticipatie bij renovatie en sloop Huurbevriezing De huur wordt bevroren met ingang van de datum waarop het Sociaal Plan in werking treedt. Soms ook per datum van de brief waarin aan de huurders wordt meegedeeld dat er voldoende draagvlak is voor de renovatie.
Geen dubbele huur Bij vertrek uit de woning brengt de verhuurder de laatste maandhuur niet in rekening. Dit geldt zowel bij verhuizing naar de wisselwoning of naar een andere woning als bij terugkeer naar de gerenoveerde woning of de nieuwbouwwoning. Vergoeding van de inschrijvingskosten bij het woonruimte-verdeelsysteem De verhuurder vergoedt de inschrijving als woningzoekende voor huurders die nog niet staan ingeschreven. De verhuurder vergoedt voor alle huurders de verlengingskosten, totdat de renovatie of de sloop/nieuwbouw is afgerond. Wijkkorting Korting op de huur bij terugkeer naar het plangebied (zie begrippenlijst). Dit is belangrijk voor behoud van de sociale cohesie. Zelf aangebrachte voorzieningen of veranderingen In het Sociaal Plan staat wat het beleid is ten aanzien van de vergoedingen voor ZAV’s. Indien mogelijk: aanvullende afspraken over vergoeding voor ZAV’s die weliswaar niet met toestemming zijn aangebracht, maar die achteraf kunnen worden goedgekeurd. Het mag niet zo zijn dat de afspraken in het Sociaal Plan voor een slechtere situatie zorgen dan de reeds geldende afspraken tussen huurder en verhuurder over de ZAV’s. Bij ZAV’s van voor 2003 zullen de individueel gemaakte afspraken vastgesteld moeten worden. Dit kan per geval verschillen.
(Zie ook bij: “Het achterlaten van de woning”.) Vergoeding voor overlast Bij renovatie in bewoonde staat ontvangen huurders een vergoeding voor de overlast. Deze is gekoppeld aan het aantal dagen of dagdelen dat er gewerkt moet worden ín de woning. Spreek een basisbedrag per dag af en een maximumbedrag bij uitloop van de werkzaamheden. Vergoedingen voor uitloop van werkzaamheden die te wijten zijn aan onvoorziene omstandigheden, zoals slecht weer of een leverancier die materiaal later aanlevert dan afgesproken, komt in beginsel niet voor vergoeding in aanmerking. Vergoeding voor gederfde inkomsten Huurders die met toestemming van hun verhuurder bedrijfsmatige werkzaamheden vanuit hun huurwoning verrichten, krijgen een aanvullende vergoeding voor hun gederfde inkomsten als gevolg van de werkzaamheden. Andere schadevergoeding Het afspreken van een vergoeding voor overlast voor huurders in de vorm van een basisbedrag, betekent niet dat als je als huurder extra overlast ervaart je eventueel niet nog recht hebt op een aanvullende schadevergoeding. Het kan zijn dat het bedrag dat is afgesproken niet in verhouding staat tot de overlast die je als individuele huurder ervaart en dat je dus eventueel recht hebt op aanvullende schadevergoeding. Of je als huurder dat recht hebt, hangt erg af van de omstandigheden van het geval.
Rechters kijken bij de beoordeling vaak naar wat er in het renovatievoorstel is afgesproken over de te verwachten overlast van de werkzaamheden. Individuele leden van de Woonbond kunnen die vraag bespreken/voorleggen aan de juridische afdeling van de Woonbond. 37 Huurdersparticipatie bij renovatie en sloop Vergoeding voor schade aan het eigendom van de huurder Bij renovatie in bewoonde staat kan er door de werkzaamheden schade ontstaan aan eigendom(men) van de huurder. In het Sociaal Plan staat duidelijk beschreven wat de procedure is om voor vergoeding van de schade in aanmerking te komen. Zorg voor een redelijke termijn voor het mogen melden van de schade, nadat de huurder is teruggekeerd in zijn woning en de schade heeft geconstateerd. Adviseer alle huurders foto’s te maken van hun bezittingen en de woning, voordat deze de woning verlaat. Ook als een huurder naar een volledig ingerichte wisselwoning gaat en zijn inboedel achterlaat kan er schade aan de inboedel ontstaan. Zorg ook hier voor een redelijke termijn voor het melden van de schade na terugkeer in de woning en constatering van de schade. Maak foto’s van je bezittingen voordat je tijdelijk uit de woning vertrekt. Checklist overige afspraken Schoon, heel en veilig.
Tijdens de periode richting sloop of renovatie die niet in bewoonde staat kan, zorgt de verhuurder ervoor dat de woningen minimaal schoon, heel en veilig blijven. Gebreken worden gerepareerd. Container voor niet meer gebruikte huisraad en grofvuil Vaak is een verhuizing de aanleiding om eens goed op te ruimen. De verhuurder plaatst één keer, of bij gefaseerde aanpak meerdere keren, grote afvalcontainers. De verhuurder organiseert opruimdagen. Wmo-voorzieningen De verhuurder plaatst Wmo-voorzieningen over of zorgt ervoor dat ze worden overgeplaatst. Ontzorgpakket in natura bij verhuizen (geheel of gedeeltelijk, in plaats van de wettelijke verhuiskostenvergoeding) De verhuurder maakt afspraken met een verhuisbedrijf. Huurders die hun spullen laten verhuizen door dat verhuisbedrijf krijgen korting. Of: Huurders kunnen een kar of busje lenen van de corporatie. Of (alternatief): De totale huisraad wordt door het verhuisbedrijf van de oude woning overgebracht naar de nieuwe woning. Het wordt in de juiste ruimte in de nieuwe woning geplaatst. De huurder pakt zelf zijn spullen in en plakt stickers op de verhuisdozen om aan te geven in welke ruimte ze moeten komen. Hulp bij het inpakken is mogelijk, mits minimaal een maand van tevoren aangevraagd. Het verhuisbedrijf demonteert kasten, bedden, tafels en eigen mengkranen in de oude woning.
Deze worden verhuisd en in de juiste ruimte in de nieuwe woning neergezet en opnieuw opgebouwd. Het verhuisbedrijf ontkoppelt machines en installaties (zoals vaatwasmachine, gasfornuis, wasmachine, droger, televisie, geluidsinstallatie, telefoon, modem) en sluit ze aan in de nieuwe woning. Het verhuisbedrijf demonteert lampen en raambekleding en hangt ze op in de nieuwe woning. Het verhuisbedrijf laat de oude woning bezemschoon achter. 38 Huurdersparticipatie bij renovatie en sloop Hier herinneren we eraan dat er regionale verschillen zijn. Deze (laatste) zeer uitgebreide afspraak komt niet veel voor. De verhuurder geeft elk huishouden verhuiskaarten. De verhuurder zorgt voor leenverhuisdozen. Ontzorgpakket in natura voor het inrichten van de woning (geheel of gedeeltelijk in de plaats van de wettelijke inrichtingskostenvergoeding) De muren zijn behangen met renovliesbehang (glad) of glasvezelbehang (geweven). De plafonds zijn wit gesausd. Huurders ontvangen een inductieplaat en pannen voor inductie of huurders ontvangen een extra vergoeding voor de aanschaf hiervan. Afspraak over de afmetingen (lengte en breedtematen) van door verhuurder aan te leggen paden en opritten in de voor- en achtertuin van de nieuwbouw. Het gras is ingezaaid. De verhuurder plaatst hekjes of schuttingen met poort voor de uniformiteit.
(Tussen 180-200 cm hoog en met de afspraak dat onderhoud voor de huurder is.) Variaties Huurders kunnen vloerbedekking, raambekleding en lampen uitzoeken. Verhuurder selecteert bedrijf of bedrijven en maakt een selectie van producten waaruit de huurders mogen kiezen. Van alle producten worden stalen (voorbeeld) getoond in de proefwoning of bij verhuurder op kantoor. De gekozen vloerbedekking (met ondervloer) en plinten worden gelegd in de nieuwe woning in alle verblijfsruimten. De gekozen lampen en raambekleding worden opgehangen of geïnstalleerd in uw nieuwe woning. Klusdienst in huis. Een vakman, in dienst van de verhuurder of door de verhuurder ingehuurd, komt langs om te helpen met het ophangen van raambekleding, het ophangen van lampen, spiegels, schilderijtjes en mengkranen, het plaatsen van een hor of het ophangen van boorden. De vakman is ook beschikbaar voor overige klussen die binnen de expertise van de vakman vallen. Maximaal één volle werkdag (8 uur) de beschikking over een vakman. 8 uur over maximaal twee afspraken verdelen. De vakman neemt standaard bevestigingsmaterialen en gereedschap mee, geen specialistische bevestigingsmaterialen zoals gordijnrails. Klusdienst in de tuin. De verhuurder zorgt voor een hoveniersbedrijf dat tegels, stenen, planten en overige decoraties uit eigen tuin overbrengt naar, en plaatst in, de nieuwe tuin.
Maximaal één werkdag (8 uur) de beschikking over twee hoveniers. Mogelijkheid tot het tijdelijk opslaan van spullen en huisraad wanneer bewoner naar een wisselwoning gaat. De verhuurder regelt de verzekering van de spullen. Huurders kunnen kiezen tussen of de verhuis- en/of inrichtingskostenvergoeding óf het ontzorgpakket. 39 Huurdersparticipatie bij renovatie en sloop Ontzorgpakket overig Met behulp van de verhuurder opstellen van een zoekprofiel bij het zoeken naar een andere woning. Ondersteuning bij het zoeken naar een nieuwe woning. De corporatie werkt samen met het maatschappelijk werk. Verhuurder stelt UWV en andere uitkeringsinstanties op de hoogte, zodat verhuis- en inrichtingskostenvergoeding niet in mindering wordt gebracht op de uitkering. Verhuurder biedt huurder die niet terugkeert naar de nieuwbouw of naar de gerenoveerde woning maar verhuist naar een andere woning elders, inzicht in de woonlasten in de nieuwe situatie, uitgedrukt in de nieuwe netto huur en de verwachte energielasten en eventuele servicekosten. De verhuurder maakt, als de huurder dat wenst, een nieuwe berekening van de te ontvangen huurtoeslag in de nieuwe situatie. Checklist leefbaarheid en veiligheid Tijdelijke verhuur Leegkomende woningen worden tijdelijk verhuurd met een vergunning op basis van de Leegstandswet.
Woonomgeving De verhuurder verzorgt het onderhoud van de tuinen van leegstaande woningen. Vitrage/gordijnen blijft hangen tot aan de start van de renovatie of de sloop. Alle woningen blijven er zo lang mogelijk bewoond uitzien om verloedering en een gevoel van toegenomen onveiligheid te voorkomen. Overige afspraken Er is ruimte om extra wensen te bespreken en om extra afspraken op te nemen in het Sociaal Plan. Bijvoorbeeld een afspraak over huisdieren waarvoor speciale maatregelen getroffen moeten worden (zoals vijver met koikarpers). Hardheidsclausule Een hardheidsclausule is een afspraak voor wanneer een Sociaal Plan voor een huishouden (gelet op de specifieke situatie van dat huishouden) onbedoeld hard uitpakt en er van de algemene afspraken kan worden afgeweken. De huurder dient een verzoek in. De verhuurder neemt binnen een afgesproken tijd een gemotiveerde schriftelijke beslissing. Let op: de afspraak dat huurders een beroep kunnen doen op deze clausule indien ze menen dat ze in vergelijking met andere huurders slechter af zijn, wordt ontraden. Onderlinge vergelijking kan spanning tussen huurders onderling geven. 40 Huurdersparticipatie bij renovatie en sloop Geschillen Corporaties zijn verplicht om een geschillencommissie te hebben dat functioneert op basis van een geschillenreglement. Beschrijving van de procedure.
De huurder moet een klacht of een geschil eerst schriftelijk voorleggen aan de verhuurder. Als de huurder het niet eens is met de reactie, kan de huurder de klacht of het geschil voorleggen aan de onafhankelijke geschillencommissie. Die nodigt huurder en verhuurder uit voor een zitting en brengt daarna advies uit aan de directie. Huurder ontvangt daarvan een afschrift. De directie neemt een besluit. Evaluatie Nadat de renovatie of de sloop/nieuwbouw is uitgevoerd, evalueren de bewoners- commissie en de verhuurder het proces.