Bijlage 3 Nota van beantwoording adviesraden sociaal domein Holland Rijnland
Tekst van het document
U pleit voor een duidelijke rol en betrokkenheid voor de ervaringsdeskundige inwoners. In de gemeenten worden zij regelmatig gevraagd om advies en inbreng bij beleidsvoorbereiding en uit voering. In het beleidskader zullen we de rol van ervaringsdeskundige inwoners verder verhelderen. 20 de benodigde woningen vandaan moeten komen. Corporaties en commerciële verhuurders zullen deze moeten leveren. Advies 1. Belangrijk is, dat de passende ondersteuning en de beschikbaarstelling van woningen aan dakloze inwoners niet vrijblijvend is. De ‘driepartijenovereenkomst’ uit de contingentregeling kan -na aanpassing- onder deze koppeling het fundament vormen. 2. Wij adviseren de gemeenten om voldoende passende tijdelijke woonvoorzieningen beschikbaar te hebben. 3. Het is nodig dat de inwoners van de buurt worden betrokken en in voorkomend geval ondersteuning kunnen krijgen van de betrokken hulpverlener. 4. De inzet en beschikbaarheid van ervaringsdeskundigen wordt onvoldoende zeker gesteld in het beleidsplan. Wij adviseren op te nemen op welke wijze de inzet van ervaringsdeskundigen structureel wordt geborgd en gefinancierd, dat zij gelijkwaardig betrokken zijn en worden bij het opstellen van het uitvoeringsplan en te borgen dat er een poule beschikbaar is voor de gehele regio Holland Rijnland. 3.
Verbeterde dienstverlening: waar staat dit in het beleid? Analyse Het beleidskader benoemt verschillende elementen van dienstverlening: • ondersteuning moet dichtbij, passend, goed afgestemd en zonder drempels georganiseerd worden. Eén samenhangende aanpak voor inwoners in de wijk (preventie, ondersteuning, werk & inkomen, veiligheid). Voorkomen dat inwoners tussen wal en schip vallen (sluitend netwerk), meer aandacht voor 18-/18+ overgang en vroegsignalering. Wat echter níet concreet beschreven wordt: • Hoe gemeenten hun dienstverlening verbeteren (procesverbetering, wachttijden, toegangssystematiek). Van belang is dat gemeentes het belang van samenwerking tussen 3 Verbeterde dienstverlening: Analyse en Advies U geeft aan dat de verbetering van dienstverlening aan inwoners niet concreet genoeg wordt beschreven. Ook vraagt u hoe inwoners ondersteund worden het systeem te navigeren en hoe regionale informatie ingezet wordt de dienstverlening in alle gemeenten te verbeteren. In de subregionale uitwerking van dit regionale programmaplan zullen de Rijnstreekgemeenten acties opnemen ten aanzien van de dienstverlening. Bij het opstellen van het subregionale uitvoeringsprogramma Rijnstreek zullen gemeenten de diverse routes die inwoners afleggen in de Maatschappelijke Zorg in de Rijnstreek onder de loep nemen.
Dit zal mogelijk ook iets gaan betekenen voor bestaande processen en de samenhang tussen de werkwijzen van de verschillende gemeentelijke beleidsterreinen. Ten aanzien van uw advies: 21 de uitvoerende organisaties stimuleren en mogelijkheden tot ontschotting erkennen. Zodat maatwerk geleverd kan worden. • Eén ingang, één samenhangende aanpak, die duidelijk is voor allen en die werkt. Wij denken dat dit met zoveel gemeenten, partijen en zorgaanbieders een illusie is. Beter is het -zoals ook wordt voorgesteld in het concept- een meer persoonlijke invulling te bieden. • Hoe regionale informatievoorziening dienstverleningsprocessen ondersteunt. • Hoe inwoners worden begeleid door het systeem (navigatie). Advies 1. Ontwikkel een “Dienstverleningskader Wonen Eerst” met: één vergelijkbare toegang in betrokken gemeenten tot maatschappelijke zorg én woonvraagstukken, maximale wachttijden, afspraken over warme overdracht, feedbacksystematiek met ervaringsdeskundigen. 1. In de regio Holland Rijnland hebben de portefeuillehouders van zowel Wonen als Maatschappelijke Zorg uitgesproken dat de ambitie Wonen Eerst hun gezamenlijke opdracht is. Dit betekent ook dat de diverse portefeuillehouders uitwerken hoe Wonen Eerst in onze regio gaat uitzien. Dit betekent echter niet dat dit automatisch direct invloed heeft op wachttijden of hoe gemeenten de toegang hebben ingericht.
Dit hangt namelijk samen met andere factoren die wij als gemeenten niet altijd in de hand hebben. Gemeenten hebben daarnaast beleidsvrijheid: wij kunnen als Rijnstreek niet opleggen hoe de toegang eruitziet in de Duin- en Bollenstreek en de Leidse regio, en andersom ook niet. Wel hebben we al afspraken gemaakt bij de doordecentralisatie over bijvoorbeeld wat voor onderzoek de toegang doet voor indicatiestelling en hoe die indicaties vormgegeven worden. Maar wat eerder in deze nota van beantwoording ook al is gezegd: het meenemen van ervaringsdeskundigheid is inderdaad een belangrijk onderwerp wat beter in het beleidskader moet worden uitgewerkt en dat heeft zeker ook een link met de ambitie Wonen Eerst. En warme overdracht is altijd onderdeel van de afspraken die Tom in de buurt als toegang en trajectregisseur heeft met gemeente, maatschappelijke zorgaanbieders, de regionale toegang Maatschappelijke Zorg en andere partners zoals woningcorporaties. 2. Versterk integraal werken door één regisseur per inwoner te waarborgen, regionaal erkend door alle partijen. Door het inzetten van een regisseur, c.q. zaakwaarnemer, die voor de betreffende dakloze inwoner op de bres staat en die de verbinding legt tussen de vraag naar ‘een passende, veilige woonplek’ en ‘passende ondersteuning’ .
Immers, het ‘ontschotten van beleidsterreinen’ gaat niet vanzelf en vergt kennis van de gemeentelijke structuren en regels van zorgpartijen in combinatie van de problematiek van dakloze inwoners op de gebieden werk en inkomen, schulden en veiligheid. Deze regisseur wordt gestationeerd binnen de lokale situatie en geldt als meldpunt voor inwoners, die dakloos zijn of dreigen te worden. Ook ervaringsdeskundigen worden hier nadrukkelijk bij betrokken. Preventie, vroeg signalering en het organiseren van passende ondersteuning zijn op die manier geborgd. 2. Bij de doordecentralisatie hebben de Rijnstreekgemeenten de toegang en trajectregie voor de Maatschappelijke Zorg belegd bij Tom in de buurt. Onderdeel van trajectregie is het naast de inwoner staan en met de inwoner en partners een integraal plan maken waar wonen en passende ondersteuning concreet in staan beschreven. Het klopt wel wat u zegt: dit integraal werken en ontschotting is niet een klip-en-klare uitdaging, iedere partner en domein is hierbij nodig. Als gemeenten is het nodig intern elkaars opdrachten en werkwijzen goed te kennen en elkaar te ondersteunen bij vraagstukken waarvan niet helder is wat de juiste werkwijze is. 3. Voeg een serviceparagraaf toe aan het beleidskader, waarin expliciet wordt gemaakt hoe dienstverlening wordt verbeterd.
Ongetwijfeld zullen de genoemde organisaties toezeggen samen te 3.Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor een goede dienstverlening aan hun inwoners binnen het hele sociaal domein, van toegang tot jeugdhulp tot werk en inkomen. U geeft terecht aan dat gemeenten hier actief aandacht aan moeten 22 werken. Door problemen in hun capaciteit of financiële beschikbaarheid is het altijd mogelijk dat onvoldoende doeltreffend hulp wordt verleend en wonen wordt zeker gesteld. Uit oogpunt van doelmatigheid en ontwikkeling van deskundigheid. besteden en stappen in moeten zetten. Dit onderwerp kan indien van toepassing zowel ambtelijk als bestuurlijk op de regionale agenda worden geagendeerd. De zorgen die u noemt over financiële of capaciteitsproblemen bij organisaties, moeten gemeenten in Holland Rijnland goed in de gaten houden. Daarom stimuleren en ondersteunen wij samenwerking tussen organisaties. De zorg verandert snel en we willen dat inwoners doelmatig en deskundig worden geholpen. 4.
Is er een projectteam voor de coördinatie van de inrichting van dit beleid? Analyse Het beleidskader noemt wel: • een regionaal coördinator bij gemeente Leiden voor monitoring en rapportages • bestuurlijke en ambtelijke overleggen, • subregionale samenwerking, maar geen dedicated projectteam dat de implementatie van Wonen Eerst, preventie-inzet, ontschotting en woonruimtecoördinatie integraal aanpakt. De schaal en impact van de koerswijziging vraagt o.i. om meer dan een coördinator; het vraagt om een programmatische aanpak. Advies 1. Zorg voor goede afstemming en coördinatie. Zoals eerder aangegeven denk aan: - realisatie van Wonen Eerst (inclusief wooncomplexen, contingent-afspraken etc.), - monitoring en data, - uitvoering van preventieopgaven, - afstemming en vergelijkbare van dienstverlening, - borging van ontschotting. Voorkomen van een complex vergadercircuit. Een mogelijkheid is ook dat een data-analist de resultaten verzamelt en interpreteert, dat kan als fundament voor een grondige en structurele evaluatie dienen. In zijn algemeenheid is het beleidskader goed, maar staat of valt bij de organisatorische inrichting en de mate van samenwerking tussen de diverse betrokken organisaties. Voor het behalen van succes adviseren wij vast te leggen wie de regie heeft, wat de 4.
Is er een projectteam voor de coördinatie van de inrichting van dit beleid? Beantwoording Analyse en Advies De regionale samenwerking die opgenomen is in het beleidskader in bijlage 1, heeft betrekking op de Maatschappelijke Zorg. Dit geeft weer hoe we regionaal samenwerken. Daarin staat ook beschreven hoe regie, financiën en gegevensverwerking is geregeld. Bij de doordecentralisatie van de Maatschappelijke Zorg is afgesproken dat de verantwoordelijkheid van de uitvoering bij de individuele gemeenten is. De monitoring van dit regionaal beleidskader wordt op regionaal niveau georganiseerd. De koerswijziging van Wonen Eerst wordt separaat als project opgepakt met een projectleider om dit te trekken. Ook zijn portefeuillehouders van zowel Wonen als Zorg uit de subregio’s betrokken in een stuurgroep om Wonen Eerst richting te geven in onze regio. Dank u voor uw suggesties voor het verbeteren van samenwerking, coördinatie en monitoring voor Wonen Eerst. Ook uw oproep om zo efficiënt mogelijk te werken nemen wij ter harte. Gemeenten in Holland Rijnland werken momenteel al met een regionaal Dashboard Maatschappelijke Zorg om de uitvoering in de subregio's te kunnen monitoren. Om goed met elkaar deze monitor in te richten en vervolgacties te beleggen naar aanleiding van resultaten uit de monitoring, zijn er inderdaad verschillende overleggen nodig.
Dat ziet er mogelijk op het oog complex uit, maar het zorgt ervoor dat gemeenten in de regio op de hoogte blijven van wat er in de andere subregio’s en in de specialistische Maatschappelijke Zorg gebeurt. Dit is belangrijk dat gemeente op de hoogte zijn van elkaars ontwikkelingen en regionaal samenwerken. Ontwikkeling de ene subregio of in 23 voorwaarden zijn voor de data-uitwisseling en hoe de financiële borging is geregeld. de specialistische Maatschappelijke Zorg kan gevolgen hebben voor de andere subregio’s. 5. Tot slot Hoe zorgen onze gemeentes ervoor dat de burger die dak-of thuisloos wordt niet verloren raakt in de complexiteit van de organisatie? - In het algemeen zijn wij als adviesraden bezorgd over het ontstaan van een zeer complexe bestuurlijke organisatie, waar daardoor veel geld op gaat aan besturen en overleggen. Geld dat niet ten goede komt aan de cliënten. Wie bewaakt de budgetten, welk percentage gaat naar de organisatie en wat aan de werkelijke opvang en zorg? - De gemeente blijft verantwoordelijk, maar is ook afhankelijk van de regio, hoe slagvaardig kan de gemeente zelf acteren? - Door de decentralisatie zijn alle gemeentes zelf verantwoordelijk voor hun eigen daklozen, dat gebeurt lokaal, maar men moet wel hetzelfde denken en aanpakken als de regio.
Daarnaast heeft men de regiogemeentes nodig voor specifieke opvang en afspraken over beschikbare woonvoorzieningen en zorg. Wat als er zaken misgaan, de complexiteit zorgt ons inziens voor onduidelijkheid. - Wij adviseren via informatie uit het dashboard frequenter rapportages met gemeentes te bespreken. - Kunnen de individuele gemeentes voldoende het gevoerde beleid monitoren? Levert de rapportage uit het dashboard voldoende informatie op? - Kunnen gemeentes met betrekking tot de situaties van arbeidsmigranten onderzoeken of dergelijke werkgevers kunnen worden aangesproken over de kosten die de gemeente maakt om alsnog in passende huisvesting te voorzien. - Wij adviseren ook in het beleidsplan op te nemen welke maatregelen kunnen worden genomen als de inwoner niet meewerkt aan herstel van zijn bestaanszekerheid: in het bijzonder als ook gezinsleden hierbij betrokken zijn of worden. Te denken valt aan een constructie volgens de OGGZ, waarbij een inwoner die een gevaar is Zoals hierboven beschreven, lijkt de organisatie van de maatschappelijke zorg in de regio op het eerste gezicht complex. Deze manier van werken helpt gemeenten en partners juist om samen doelen te bepalen, acties uit te voeren en de voortgang te volgen en te evalueren. Het doel is om middelen, tijd en mensen zo goed mogelijk in te zetten voor de Maatschappelijke Zorg.
Wonen Eerst is daarbij opgenomen als ambitie, om zorg en gemeentelijke middelen effectief te gebruiken. Omdat de Maatschappelijke Zorg te maken heeft met verschillende groepen inwoners, is een goede balans nodig tussen beleidsruimte voor individuele gemeenten en wat beter regionaal kan worden georganiseerd. Dit doen gemeenten door samen te werken in subregionaal of regionaal verband. In de Rijnstreek hebben de gemeenten Kaag & Braassem en Nieuwkoop een dienstverleningsovereenkomst (DVO) gesloten met Alphen aan den Rijn. Een van de diensten in deze DVO is het rapporteren over de uitvoering van de Maatschappelijke zorg op subregionaal niveau. Deze rapportages gebeuren halfjaarlijks en per heel kalenderjaar en worden ambtelijk en bestuurlijk gesproken. Uitkomsten van de rapportages vormen de gronden voor het eventueel bijsturen van beleid en uitvoering in de subregio. Deze DVO-rapportages vormen ook input voor Regionale dashboard Maatschappelijke zorg. Zo is het mogelijk om voor gemeenten en de regio om de uitvoering uit elke subregio vergelijken. Het is onze ambitie om te blijven doorontwikkelen. In Holland Rijnland werken wij met andere regio’s nauw samen voor het beleid ten aanzien van arbeidsmigratie. De commissie economie met de portefeuillehouders economie heeft ook zijn vizier op de woon- en werkomstandigheden van arbeidsmigranten.
De rol van werkgevers wordt daarin ook besproken. - Zoals iedere bestuurlijk gremium in Nederland, moeten gemeenten zich houden aan wet- en regelgeving. Deze wet- en regelgeving geeft de kaders wat gemeenten en zorgorganisatie wel en niet kunnen doen met betrekking tot inwoners die bewust of onbewust hun eigen herstel belemmeren. Kennis over wat wel en niet 24 voor anderen of zichzelf via een rechterlijke machtiging kan worden opgenomen in een instelling en/of mee moet werken aan herstel van functioneren en de bestaanszekerheid. - Kunnen de individuele gemeentes lokaal aanpassingen doen om maatwerk voor burgers te waarborgen? Wij vragen u de aanbevelingen en geschetste zorgpunten mee te nemen in het overleg met de andere betrokkenen in de regio Holland Rijnland. mogelijk is volgens de relevante wetgeving, is voor gemeenten en zorgorganisaties zeker relevant. Dit betekent niet dat er altijd iets is wat gemeenten en partners actief kúnnen doen: herstel werkt vaak het beste als een inwoner daar ook intrinsieke motivatie toe heeft en niet gedwongen is opgelegd. Lokaal maatwerk is voor zorg én wonen al mogelijk. Dat is ook een van de hoofdredenen waarom doordecentralisatie al in Holland Rijnland is doorgevoerd. Verantwoordelijkheid en lokaal maatwerk gaan namelijk hand in hand.
Het regionaal beleidskader geeft een gedeelde visie weer waarom we inzetten op de ambities zoals beschreven. Daarbinnen hebben gemeenten eigen regie over hoe deze ambities te bereiken. En daar zal de Rijnstreek antwoord op geven door middel van het subregionale uitvoeringsprogramma.