Bijlage 1. Notitie Kostenbesparing uitgelegd.docx

Kostenbesparende maatregelen Wmo 2021-2022

Voorschoten

Pagina 1 van 20

Inhoud Inleiding kostenbeheersing Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)..............................3 1.

Voorkomen van instroom Wmo.............................................................................4 A.

Preventie en eigen kracht ....................................................................................4

Eigen kracht bevorderen .............................................................................................4 Maatregel 1. Voorlichting zelfredzaamheid, langer thuis wonen en inclusie ......................4 Maatregel 2.

Welzijnscoaches verbinden met

de toegang Wmo ............................5

Versterken uitvoering en poortwachter functie ...............................................................6 Maatregel 3:

Doelmatigheid en effectiviteit van

de zorg verbeteren .......................6

Maatregel 4:

Toepassen voorzienbaarheid..............................................................6

Algemene voorzieningen versterken ..........................................................................8 Maatregel 5:

Meer doelgroepen in de algemene voorziening .......................................8

Langer Thuis wonen ...................................................................................................8 Maatregel 6: Odense huis, Mantelzorgers ontlasten......................................................8 Maatregel 7: Collectieve Wmo-woningaanpassingen.....................................................9 Financiële draagkracht betrekken bij aanvraag huishoudelijke ondersteuning ...................10 Maatregel 8:

Moreel appel op financiële zelfredzaamheid inwoners ............................10

Maatregel 9:

Alleen harde inkomensgrens trekken van 150%. .................................12

Maatregel 10:

Alleen harde inkomensgrens trekken van 200%. ................................12

Maatregel 11:

Inkomensgrens van 150% met zorgvuldig financieel onderzoek. ..........12

Maatregel 12:

Inkomensgrens van 200% met zorgvuldig financieel onderzoek. .........13

Invoeren van een budgetplafond en/of wachtlijsten ......................................................15

2.

Maatregel 13:

Wachtlijst laten oplopen: .............................................................16

Maatregel 14:

Budgetplafond instellen ...............................................................17

Versoberen maatwerkvoorzieningen ....................................................................18 Versobering maatwerkvoorzieningen...........................................................................18

3.

Maatregel 15:

Aantal kilometers regiotaxi verlagen.................................................18

Maatregel 16:

Was- en strijkservice uit voorziening

Maatregel 17:

Scootmobielpool ............................................................................18

Maatregel: 18

Meerkosten regeling afschaffen........................................................19

Schoon huis..........................18

Bevorderen uitstroom en/of afschaling zorg..........................................................20 Maatregel 19: Herindicatie steviger beoordelen .........................................................20 Maatregel 20: Uitstroom naar WLZ bevorderen..........................................................20

Pagina 2 van 20

Inleiding kostenbeheersing Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Invoering van het abonnementstarief heeft gezorgd voor veel meer aanvragen De Wmo-kosten zijn sinds 2019 flink gestegen. Dat heeft te maken met verschillende factoren, maar een belangrijke factor is de invoering van het abonnementstarief. Op 1-1-2019 voerde het rijk een nieuwe vaststaande lage eigen bijdrage in voor Wmo-voorzieningen. Het doel van het zogenoemde abonnementstarief is om te grote cumulatie van inkomensafhankelijke eigen bijdragen voor de Zorgverzekeringswet (Zwv) en de Wmo te voorkomen. De eigen bijdrage van de Wmo is dus niet meer inkomensafhankelijk; Wmo-cliënten betalen maximaal 19 euro per maand voor alle geïndiceerde Wmo-maatvoorzieningen (o.a. huishoudelijke ondersteuning, scootmobielen en woonvoorzieningen). Het Wmo-budget is vanaf de invoering van het abonnementstarief ongeveer zeven ton gestegen. Sinds 2019 dienen veel meer mensen een Wmo-aanvraag in die voorheen een flinke eigen bijdrage hadden moeten betalen voor een voorziening. Zij zagen daarom vaak af van een aanvraag. Daar komt nog eens bij dat het rijk, gemeenten niet volledig financieel compenseert voor de extra kosten als gevolg van het abonnementstarief. De VNG adviseert gemeenten daarom, in de brief van 23 november 2020, om bepaalde beheersmaatregelen te nemen.

De aanbevolen VNG-beheersmaatregelen zoeken de randen op van de Wmo en de kans bestaat dat in gemeenten waar deze maatregelen worden genomen, het aantal bezwaaren beroepsprocedures toeneemt. In deze notitie worden de alle maatregelen uitgewerkt met de daaraan verbonden kansen en risico’s. Daarnaast zijn er andere maatregelen mogelijk. Ook die worden hier toegelicht. De maatregelen zijn als volgt ingedeeld: 1. 2. 3.

Het voorkomen van de instroom en preventie. Het versoberen van de maatwerkvoorzieningen Het bevorderen van de uitstroom of afschaling van de zorg

Pagina 3 van 20

1.

Voorkomen van instroom Wmo

A. Preventie en eigen kracht Eigen kracht bevorderen Maatregel 1. Voorlichting zelfredzaamheid, langer thuis wonen en inclusie Kenmerkend voor Voorschoten is dat het een sterk vergrijsde gemeente is, waar tegelijkertijd een groot aantal ouderen nog zelfstandig thuis woont en zeer zelfredzaam is. Die groep willen we door middel van voorlichting en een moreel appel, wijzen op de eigen verantwoordelijkheid: wie zelf een oplossing kan vinden voor de ondervonden beperkingen moet dat doen. Maar ook mensen zonder beperkingen én andere spelers in de gemeente worden aangesproken: ook zij kunnen hun steentje bijdragen door een tolerante, meedenkende en ondersteunende houding aan te nemen richting mensen met een zichtbare of minder zichtbare beperking. Wie andere mensen kan ondersteunen wordt ook aangesproken. Want het is de oorspronkelijk visie van de Wmo dat mensen elkaar ondersteunen en zo min mogelijk beroep doen op overheidsmiddelen. De Wmo moet weer een vangnet worden voor diegenen die de ondersteuning bij hun beperkingen niet zelf kunnen organiseren. De gemeente roept mensen die mogelijk in de toekomst een Wmo-aanvraag willen doen, hun omgeving én maatschappelijke partners op om hun verantwoordelijkheid te nemen. Op deze manier blijft de Wmo er voor mensen die het echt nodig hebben en houden we de zorgkosten ook in de toekomst beheersbaar. Iedereen kan daaraan bijdragen.

Naam knop Type knop Omschrijving knop

Pagina 4 van 20

Voorlichting zelfredzaamheid, langer thuis wonen en inclusie Preventie door mentaliteitsverandering Wmo-doelgroep én omgeving  Campagne langer thuis wonen: bereid je voor op het ouder worden; voorzienbaarheid, verhuizen gelijkvloers en valpreventie.  In de communicatiemiddelen over de Wmo financiële zelfredzaamheid betrekken in de omschrijving van zelfredzaamheid. Ofwel: een moreel appel aan draagkrachtige mensen om o.a. huishoudelijke ondersteuning zelf te betalen.  Het gemeentebestuur laten uitdragen dat de Wmo bedoeld is voor mensen die ondersteuning niet zelf kunnen organiseren of betalen. Inclusie bevorderen door:  Dementievriendelijke gemeente, herkennen en signaleren van dementie.  Campagne inclusie en GGZ-tolerantie;  Taboe doorbreken voor mensen met schulden;



Inschatting besparing

Investering

Verwachte termijn besparing Effect inwoner Effect maatschappij Risico’s

Maatregel 2. Naam knop Type knop Omschrijving knop

Campagne toegankelijkheid voor mensen met rolstoel, verantwoordelijkheid van maatschappelijke partners  Levensloopbestendig bouwen en renoveren voor projectontwikkelaars.  Samenwerking bevorderen tussen medische partners en welzijn Als mensen die een maatwerkvoorziening eigenlijk zelf kunnen betalen dat ook doen, kan dat een grote besparing opleveren. Maar een gedrags- of mentaliteitsverandering vergt wel tijd en inzet van zowel uitvoering, beleid en politiek. De communicatie boodschap moet herhaald worden om het meest effect te hebben en inspelen op de actualiteit en nieuwe doelgroepen De investering is ondersteunend bij alle scenario’s en andere maatregelen pakket. Wmo is geen ‘recht’ maar een vangnet voor als het echt niet anders kan. Kosten worden beperkt voor de gemeente Het risico is dat mensen geen beroep doen op de Wmo, maar wel tot de doelgroep kwetsbare mensen behoren. De gemeente heeft ook de opdracht aan het welzijnswerk en de samenleving in het algemeen, de kwetsbare mensen in beeld te houden. Aanpak eenzaamheid, aanpak beginnende dementie etc.

Welzijnscoaches verbinden met de toegang Wmo Welzijnscoaches verbinden met de toegang Wmo Preventie, en voorliggende voorziening Het opzetten van een welzijnscoach die mensen kan overtuigen dat ze meer taken zelf kunnen oplossen. Het is een algemene /voorliggende voorzieningen aan de maatwerkvoorziening. De coach kan meerdere bezoeken afleggen. Er wordt tevens een betere afstemming bereikt tussen welzijnswerk en de toegang Wmo. Een welzijnscoach:  Biedt mogelijkheden voor alternatieve zorg  Zorgt voor reflectie bij zelfredzame mensen  Ontmoedigt claimend gedrag/ mediation  Signaleert andere of achterliggende zorgbehoeften  Verbetert het Wmo-onderzoek en dossier

Investering Inschatting besparing Verwachte termijn besparing

Effect inwoner Effect maatschappij

Pagina 5 van 20

Deze voorziening wordt ingezet voor het ondersteunen en adviseren van mensen met een grote potentie tot zelfredzaamheid. Het is een voorliggende algemene voorziening aan de maatwerkvoorziening. Meer zelfredzaamheid Op termijn minder kosten

Risico’s

N.v.t. Er zijn geen risico’s

Versterken uitvoering en poortwachter functie Maatregel 3:

Doelmatigheid en effectiviteit van de zorg verbeteren

Naam knop Type knop Omschrijving knop

Doelmatigheid en effectiviteit van de zorg verbeteren Intensivering uitvoering  Herindicaties periodiek intensiveren op grond van ervaring  Na invoeren nieuwe maatregelen of nieuw uitvoeringsbeleid  Voor verificatie scootmobielgebruik en passende voorziening  Doelmatigheid van de intensieve begeleidingstrajecten toetsen  PGB vaardigheid toetsten bij aanvang aanvraag en bij nieuwe ontwikkelingen

Investering

Extra consulent structureel Extra kwaliteitsmedewerker

Verwachte effecten

We verwachten een effectievere en doelmatigere zorgverlening voor mensen die het echt nodig hebben. Het is een tijdsinvestering voor consulenten. Een passende voorziening, aansluiting van de zorg op zelfredzaamheidsniveau Doelmatige en effectieve zorg Er zijn geen juridische risico’s. Het is een intensivering van de kwaliteit van de uitvoering. Zonder de extra personele investering zullen wachtlijsten oplopen.

Effect inwoners Effect maatschappij Risico’s

Maatregel 4:

Toepassen voorzienbaarheid

Het komt voor dat inwoners hun particuliere hulp stopzetten en een aanvraag voor huishoudelijke ondersteuning vanuit de Wmo doen. Een reden is veelal dat de hulp vanuit de Wmo goedkoper is. De inwoner heeft zichzelf in een dergelijke situatie bewust in een ‘niet zelfredzame’ situatie gebracht. De VNG is van mening dat dit juridisch gezien overeenkomt met de situatie dat een inwoner zonder overleg met de gemeente verhuist van een geschikte woning naar een niet geschikte

Pagina 6 van 20

woning. In dat geval accepteert de rechter een afwijzing van de voorziening door de gemeente.  

 

Uit het onderzoek moet blijken dat in de persoonlijke en financiële omstandigheden niets is veranderd en de inwoner de voorziening ook in de toekomst nog kan betalen. Het begrip 'voorzienbaarheid' moet goed gedefinieerd worden. Het gaat om situaties waarbij niets in de situatie gewijzigd is, maar toch de particuliere hulp wordt opgezegd waardoor voorzienbaar is dat een probleem ontstaat. Specifieke jurisprudentie over deze interpretatie van voorzienbaarheid ontbreekt nog. Aanpassing van de lokale verordening maatschappelijke ondersteuning is noodzakelijk. De invoering van de maatregel kan pas plaatsvinden als deze aanpassing gerealiseerd is. Naam knop Type knop Omschrijving knop

Inschatting besparing Verwachte termijn besparing

Investering

Effect inwoners Effect maatschappij Risico’s

Pagina 7 van 20

Toepassen voorzienbaarheid We willen striktere uitvoering van de wettelijke begrippen zoals voorzienbaarheid kan een kleine besparing opleveren.  Een striktere uitvoering van de wet:  Wie een hulp heeft/heeft gehad, ontvangt geen Wmo huishoudelijke hulp  Geen Wmo-voorziening bij private aanvullende huishoudelijke hulp.  Geen Wmo-voorziening als product al gekocht is (hulpmiddel)  Geen traplift als men recent verhuist naar ongelijkvloerse woning en al beperkingen heeft. 1 jaar na invoering. Het effect kan in de toekomst versterkt worden indien we in de media, aandacht besteden aan de voorzienbaarheid van zorgaanvragen. Wmo is geen recht, maar een voorziening naar behoefte. Client geeft hierbij een eigen verantwoordelijkheid. Deze maatregel is onderdeel van de investering van maatregel 3. Het beoogd effect is voor het hogere inkomenssegment Minder aanvragen maatwerkvoorzieningen Alternatieven moeten voorhanden zijn, denk aan private huishoudelijke hulp, betaalbare gelijkvloerse woningen, schrijnende gevallen kunnen we niet uitsluiten. De jurisprudentie spreekt zich vaak uit in het voordeel van de client. Echter geen enkele casus is hetzelfde.

Algemene voorzieningen versterken

Maatregel 5: voorziening

Meer doelgroepen in de algemene

Naam knop Type knop Omschrijving knop

Meer doelgroepen in de algemene voorziening Investeren om later te besparen Algemene voorziening van Voorschoten voor elkaar om andere doelgroepen dan ouderen dagactiviteiten te bieden. We sluiten aan bij de Leidse regio om meer doelgroepen in de algemene voorzieningen onder te brengen.

Inschatting besparing Verwachte termijn besparing Investering Effect inwoners Effect maatschappij Risico’s

Welzijn normalisering Minder kosten Wmo maatwerkvoorziening Besparingen zijn indicatief, maar kunnen via casuïstiek worden aangetoond.

Langer Thuis wonen Maatregel 6: Odense huis, Mantelzorgers ontlasten  

Gelijk bedrag investeren in ouderen in loop Meer investeren in ouderen inloop

Naam knop Bestaande maatregel Doel bestaande maatregel Huidige kosten Type knop Omschrijving knop Gevraagde investering Inschatting besparing Verwachte termijn besparing

Pagina 8 van 20

Odensehuis, Mantelzorgers ontlasten Odensehuis We subsidiëren het Odensehuis met het doel ouderen mensen een zinvolle dagbesteding bezorgen. De inloop is voor ouderen met geheugenproblemen en hun mantelzorgers. Jaarlijkse extra bijdrage van 25.000 Inventariseren besparingen maatwerk voorzieningen Continueren Odensehuis, maart beter in kaart brengen van de “opbrengsten”.

Effect inwoner Effect maatschappij Risico’s

Meer welzijnsbeleving Professionele ondersteuning in het voorveld, algemeen toegankelijke voorziening Risico is dat wel investeren, maar niet goed kunnen meten wat het oplevert aan besparingen.

Maatregel 7: Collectieve Wmo-woningaanpassingen

Naam knop

Collectieve Wmo-woningaanpassingen

Bestaande maatregel

Afspraken met de woningbouwcorporaties

Doel nieuwe maatregel

Afweging maken over collectieve woningaanpassingen bij appartementencomplexen waar veel ouderen wonen. Beleidsregel opstellen dat we 50% van de kosten bij de woningeigenaren beleggen bij appartementencomplexen die niet specifiek gebouwd zijn voor ouderendoelgroep.

Huidige kosten Type knop Omschrijving knop Gevraagde investering Inschatting besparing

PM Budget Woningaanpassingen maatwerkvoorzieningen Collectieve woningaanpassing laten uitvoeren (bijvoorbeeld automatische toegangsdeuren voor ouderen met rollator) Incidentele collectieve investering ter voorkoming van individuele woningaanpassing PM

Verwachte termijn besparing

Casus afhankelijk

Effect inwoners Effect maatschappij

Toegankelijke woningen Toegankelijke woningen

Risico’s

Kosten voor budget woningaanpassingen Wmo

Pagina 9 van 20

Financiële draagkracht betrekken bij aanvraag huishoudelijke ondersteuning In deze notitie hebben wij deze opties uitgesplitst in verschillende varianten, waarvan we er drie hebben uitgewerkt. I. II. III. IV. V.

Financiële zelfredzaamheid betrekken bij onderzoek Wmo Alleen harde inkomensgrens trekken van 150%. Alleen harde inkomensgrens trekken van 200%. Inkomensgrens van 150% en financiële zelfredzaamheid betrekken bij het onderzoek Inkomensgrens van 200% en financiële zelfredzaamheid betrekken bij het onderzoek

Maatregel 8: inwoners

Moreel appel op financiële zelfredzaamheid

Consulenten zullen een moreel appel doen op de draagkrachtige inwoners om hun huishoudelijke ondersteuning zelf te betalen. De VNG stelt in har brief van november 2020 het volgende: “Bij het gesprek met de cliënt zal de gemeente nagaan of de aanvrager zelf in een oplossing kan voorzien. Daarbij komt de financiële zelfredzaamheid aan de orde. Financiële zelfredzaamheid valt met andere woorden ook onder dit oplossend vermogen. Er is een verband tussen de zelfredzaamheid van een persoon en diens financiële omstandigheden. Het VNG-voorstel is procedureel gezien conform de wet Wmo. Er wordt een nog grondiger onderzoek uitgevoerd dan wat nu al gebeurt naar welke ondersteuning er nodig is en daarna wat de mate van zelfredzaamheid is. Hiervoor moeten zes onderzoekstappen worden doorlopen.1 De onderzoekstappen zijn door de CRvB vastgesteld en zonder een compleet onderzoek wordt een afwijzende beschikking niet bevestigd door de rechter. Moreel appel:

1 De zes stappen zoals geformuleerd door de CRvB zijn als volgt:

1) 2) 3) 4) 5) 6)

Hulpvraag vaststellen: Wat is de hulpvraag van de inwoner? In kaart brengen problematiek: Wat zijn de beperkingen in de zelfredzaamheid en participatie? Ondersteuning bepalen: Indien noodzakelijk, bepalen van de aard en omvang van de door het college te organiseren noodzakelijke maatschappelijke ondersteuning. Eigen kracht beoordelen: Als vaststaat welke hulp nodig is, moeten beoordeeld worden of dit, al dan niet gedeeltelijk, gecompenseerd kan worden met de eigen kracht, gebruikelijke hulp, mantelzorg, hulp uit het sociale netwerk, algemene voorzieningen (voorliggend veld). Compensatieplicht college: Beoordelen of er nog een vangnetvoorziening nodig is. Deskundigheid: Voor zover noodzakelijk, dient specifieke deskundigheid te worden ingeschakeld.

Pagina 10 van 20

Juridisch adviseur Schuilinck stelt dat uit de wetsgeschiedenis duidelijk blijkt dat de wet (na invoering abonnementstarief 2019) bedoeld is voor iedereen ongeacht inkomen en dus niet gekeken mag worden naar de financiële mogelijkheden van de aanvrager. De Wmoconsulenten mogen in het gesprek uiteraard financieel draagkrachtige cliënten wel wijzen op de mogelijkheid om de voorziening zelf te betalen. Als de cliënt dat wil en ook in staat is om dat zelf te organiseren, hoeft geen hulp te worden toegekend. Indien de client instemt met de conclusie van het onderzoek wordt de melding niet in behandeling genomen en hoeft geen beschikking te worden opgesteld. Pas als de client het niet eens is met de conclusie van het onderzoek, wordt er een voor bezwaar vatbare beschikking opgesteld. Er mogen geen inkomensgegevens worden opgevraagd, maar consulenten mogen wel naar de algehele situatie vragen. Door in te zetten op de verbetering van de procedure is er op lange termijn winst behaald als cliënten worden overtuigd dat zij nog zelf over eigen kracht kunnen beschikken, eventueel gecombineerd met de maatregel communicatie. De consulenten gaan een stevig moreel appel doen op financiële zelfredzaamheid van de cliënt.

In het keukentafelgesprek met de client wordt nagegaan of er voldoende financiële ruimte is om particuliere hulp te kunnen betalen en of de client de hulp zelf te kan organiseren. Bij deze maatregel is het mogelijk dat er meer bezwaren worden gemaakt. Voorwaarde is dat de dossiers extra goed juridische onderbouwd worden.

Naam knop Type knop Omschrijving knop

Gevraagde investering Inschatting besparing Verwachte termijn besparing Effect op ouderen

Effect maatschappij

Pagina 11 van 20

Moreel appel op Financiële zelfredzaamheid betrekken aanvraag huishoudelijke ondersteuning Besparen op instroom De consulenten betrekken de financiële draagkracht in het Wmo- aanvraagonderzoek. Dit betekent dat er een grondig onderzoek wordt gedaan naar financiële zelfredzaamheid. Investering wordt meegenomen in de communicatie.

Het effect is dat er een grondiger onderzoek wordt uitgevoerd door de consulent, waarbij financiële gegevens kunnen worden opgevraagd om de zelfredzaamheid te toetsen.  Oplopende wachtlijst: We verwachten dat het grondige onderzoek meer capaciteit vergt. De wachtlijst kan hierdoor oplopen.  Cliënten zullen vaker bezwaar maken  Juridische inzet voor bezwaarschriften en afwijzende beschikkingen  Een kwaliteitsmedewerker moet anticiperen op nieuwe regelgeving en of implementatie maatregel.  Op een zeker moment zullen er minder nieuwe aanvragen komen omdat de inwoners bekend zijn met het beleid.

Risico’s

  



Maatregel 9: van 150%.

Er zijn juridische risico’s Het doen van onderzoek naar eigen kracht en zelfredzaamheid is de basis in de Wmo. Rechter kan het besluit herzien omdat onderzoek niet goed is en de financiële zelfredzaamheid geen juridisch toegestaan begrip is. Het standpunt van de VNG is, dat financiële zelfredzaamheid af te leiden is uit het onderzoek. De voorziening wordt afgewezen op grond van financiële zelfredzaamheid en niet op de hoogte van het inkomen (dit mag niet volgens de wet). Zelfredzaamheid is breder dan inkomen alleen en houdt in; het kunnen organiseren van hulp en het kunnen maken van financiële keuzes.

Alleen harde inkomensgrens trekken

Als we de gemakkelijke besparingsroute volgen vraagt de consulent de inkomensgegevens op en wijst de voorziening daarop af. Dit is niet conform de opzet en intentie van de wet. Er dient altijd onderzoek uitgevoerd te worden voordat er een voorziening wordt afgewezen dan wel ingetrokken. Daarnaast hebben gemeenten expliciet geen mandaat om inkomenspolitiek te bedrijven. Derhalve worden de effecten is zijn maatregel 2 en 3 niet uitgewerkt omdat deze niet te overzien zijn. Er is wel een extra juridische ondersteuning in de financiële tabel opgenomen.

Maatregel 10: van 200%.

Alleen harde inkomensgrens trekken

Zie toelichting maatregel 3.

Maatregel 11: Inkomensgrens van 150% met zorgvuldig financieel onderzoek. Met deze optie intensiveren we de kwaliteit van het Wmo-cliëntonderzoek en stellen we een referentie inkomen voor het onderzoek. Een duidelijk referentie inkomen geeft duidelijkheid aan de Wmo- consulenten.

Naam knop Type knop

Pagina 12 van 20

Inkomensgrens 150% sociaal minimum en financiële zelfredzaamheid betrekken bij het onderzoek Wmo Besparen op budget Huishoudelijke ondersteuning

Omschrijving knop

 Consulenten kunnen afwijzen op de financiële zelfredzaamheid.  Consulenten moeten een extra goed onderzoek doen omdat er andere elementen zijn, waardoor mensen minderdraagkrachtig zijn. Denk aan hoge andere zorgkosten.  Het kan zeker 2 jaren duren om voor alle 500 HO cliënten een herindicatie te organiseren. Besparing:

Gevraagde investering Inschatting besparing

Beleidscapaciteit voor verordening Deze actie kan worden toegepast nadat de verordening is aangepast. Het huidige aantal aanvragen Wmo huishoudelijke ondersteuning boven de inkomensgrens van 30.000 bruto is ca. 155 cliënten. Het is de vraag of al deze mensen in staat zijn de voorziening zelf te betalen.

Verwachte termijn besparing

De verordening moet worden gewijzigd dit duurt 3 tot 5 maanden. Per 1-1-2022

Effect ouderen

Het effect is dat er een grondiger onderzoek wordt uitgevoerd door de consulent, om de financiële zelfredzaamheid te toetsen.

Effect maatschappij



Risico’s

    

Maatregel 12:

Oplopende wachtlijst: We verwachten dat het grondige onderzoek meer capaciteit vergt. De wachtlijst kan hierdoor oplopen. Cliënten zullen vaker bezwaar maken Juridische inzet voor bezwaarschriften en afwijzende beschikkingen Het standpunt van de VNG is de voorziening wordt afgewezen op grond van financiële zelfredzaamheid Reden zijn: Wmo is oorspronkelijk bedoeld voor minder draagkrachtige mensen Er is geen geldelijke bijdrage van het Rijk meegekomen bij de invoering van de lage eigen bijdrage, abonnementstarief in 2019.

Inkomensgrens van 200% met zorgvuldig financieel onderzoek.

Maatregel 4 en 5 hebben een gelijke investeringen, maar wisselende opbrengsten. Naam knop

Inkomensgrens 200% sociaal minimum en financiële zelfredzaamheid betrekken bij het onderzoek Wmo

Type knop

Besparen op budget Huishoudelijke ondersteuning

Pagina 13 van 20

Omschrijving knop

Gevraagde investering Inschatting besparing Verwachte termijn besparing

Effect ouderen

Effect maatschappij

Risico’s

 

Consulenten kunnen afwijzen op de financiële zelfredzaamheid. Consulenten moeten een extra goed onderzoek doen omdat er andere elementen zijn, waardoor mensen minderdraagkrachtig zijn. Denk aan hoge andere zorgkosten.

Deze actie kan worden toegepast nadat de verordening is aangepast. De verordening moet worden gewijzigd dit duurt 3 tot 5 maanden. Per 1-1-2022 Deze actie kan direct worden toegepast bij de nieuwe instroom indien consulenten “gedragen” opdracht krijgen. Het kan zeker 2 jaren duren om voor alle 500 HO cliënten een herindicatie te organiseren. Het effect is dat er een grondiger onderzoek wordt uitgevoerd door de consulent, waarbij financiële gegevens worden opgevraagd om de financiële zelfredzaamheid te toetsen.       

Pagina 14 van 20

Oplopende wachtlijst: We verwachten dat het grondige onderzoek meer capaciteit vergt. De wachtlijst kan hierdoor oplopen. Cliënten zullen vaker bezwaar maken Juridische inzet voor bezwaarschriften en afwijzende beschikkingen Het standpunt van de VNG is de voorziening kan worden afgewezen op grond van financiële zelfredzaamheid Reden zijn: Wmo is oorspronkelijk bedoeld voor minder draagkrachtige mensen Er is geen geldelijke bijdrage van het Rijk meegekomen bij de invoering van de lage eigen bijdrage, het abonnementstarief, in 2019. De reden voor het invoeren van een lager eigen bijdrage was dat de zorgkosten voor de middeninkomens hoog konden oplopen.

Invoeren van een budgetplafond en/of wachtlijsten Inleiding: Wachtlijst of Budgetplafond invoeren Indien we niet voor één van de opties uit A kiezen kan ook voor optie 6 of 7 gekozen worden: Een vergaande maatregel is het invoeren van een budgetplafond, eventueel aangevuld met een wachtlijst. Budgetplafond Een budgetplafond houdt in dat de gemeente een budgetgrens afspreekt voor een bepaalde Wmo-voorziening waar de zorgkosten niet boven mogen komen. Door het invoeren van een budgetplafond kunnen – wanneer het budgetplafond bereikt is - aanvragen voor (in dit geval) huishoudelijke ondersteuning worden afgewezen of kunnen de aanvragers op een wachtlijst worden geplaatst. Het budgetplafond kan gebaseerd worden op de huidige uitgaven voor huishoudelijke ondersteuning of op het huidige cliëntenaantal. Daarbij wordt rekening gehouden met een normale stijging in kosten als gevolg van de vergrijzing en loonkosten. Er moet wel ruimte beschikbaar blijven voor acute situaties (zie afwegingskader). Wachtlijst Bij een wachtlijst komt een inwoner na de toekenning van de huishoudelijke ondersteuning pas na een bepaalde periode ook daadwerkelijk in aanmerking voor deze hulp. Bij iedere cliënt zal na melding een zorgvuldig onderzoek plaatsvinden, zodat ingeschat kan worden in hoeverre de cliënt op de wachtlijst geplaatst kan worden.

Na dit onderzoek zullen cliënten die in aanmerking komen voor huishoudelijke ondersteuning een beschikking ontvangen met een toekenning en eventueel de mededeling dat de cliënt op een wachtlijst wordt geplaatst. Er zijn verschillende varianten voor het invoeren van een wachtlijst: a) Een wachtlijst met een vooraf bepaalde duur, bijvoorbeeld drie/zes maanden of een jaar. b) Een wachtlijst met een onbeperkte duur totdat er een andere cliënt uitstroomt, een nieuw jaar met nieuw budgetplafond begint of gemeenten gecompenseerd worden met voldoende middelen. Aandachtspunten:  Voor de uitvoering is een wachtlijst met een vooraf bepaalde duur vanwege extra administratieve handelingen beter uit te voeren dan een wachtlijst met onbeperkte duur. Een wachtlijst hanteren waarbij de ondersteuning voor een nieuwe cliënt start als een andere uitstroomt, zal de werkdruk voor de uitvoering verhogen. En indien er voor die laatste optie gekozen wordt, moet er ook een systeem bedacht worden om de wachtlijst bij te kunnen houden.  De meeste financiële effecten worden behaald als de duur van de wachtlijst langer is en dit vooraf bekend is2. Cliënten zullen dan ofwel besluiten geen aanvraag in te dienen ofwel in de tussentijd een andere oplossing zoeken. Bezwaar hierbij is dat de drempel om de ondersteuning aan te vragen voor cliënten die het niet zelf kunnen betalen ook groter wordt.

Bovendien zullen er altijd cliënten tussen wal en schip vallen en is het de vraag in hoeverre cliënten altijd een andere oplossing kunnen vinden of de situatie van de cliënt mogelijk achteruitgaat. Als gemeenten hebben wij hier dan geen zicht op, al is de verwachting wel dat

2 In Amsterdam wordt momenteel met een wachtlijst en budgetplafond voor HO gewerkt. De wachtlijst

neemt echter steeds verder toe, waardoor cliënten nu al minimaal een jaar op de wachtlijst zullen staan. Uit een gesprek met een beleidsadviseur van de gemeente Amsterdam is gebleken dat dit in Amsterdam onder andere heeft geleid tot raadsvragen, een artikel in het Parool en toenemende zorgen om de (juridische) houdbaarheid van de maatregel.

Pagina 15 van 20

cliënten contact op zullen nemen als zij alsnog in acute situaties terechtkomen. Dit kan tevens op de beschikking vermeld worden. Voordelen:  Het invoeren van een wachtlijst is een extra drempel voor inwoners die huishoudelijke ondersteuning zelf kunnen regelen en een hoger inkomen hebben.  De kosten voor huishoudelijke ondersteuning zijn vooraf bekend en zullen niet meer hard oplopen. Nadelen:  Tenzij het inkomen wordt toegevoegd aan het afwegingskader, treffen we met deze maatregel ook de cliënten die niet de financiële middelen hebben om de huishoudelijke ondersteuning zelf te betalen.  Met het invoeren van een wachtlijst voldoen we niet aan onze zorgplicht. Cliënten krijgen namelijk wel een beschikking met een toekenning, maar vervolgens geen ondersteuning. Ook vanuit VWS is reeds aangegeven dat zij gemeenten zullen aanspreken als zij deze maatregel in zullen zetten.  Het invoeren van deze maatregel zal zorgen voor een slechte beeldvorming in de media en voor een toename aan klachten door inwoners. Zodoende is het van belang om helder te communiceren over de maatregel en de achterliggende reden. Middels een zorgvuldig onderzoek is het bovendien mogelijk om de cliënten die echt niet zelf in staat zijn om huishoudelijke ondersteuning te regelen wel de benodigde ondersteuning te bieden.  De consulenten zullen lastigere gesprekken moeten voeren over de wachtlijst.

Het hanteren van een wachtlijst van een vooraf bepaald aantal maanden, kan het aantal klachten mogelijk doen afnemen.  De verwachting is dat aanbieders ook bezwaren zullen maken tegen het invoeren van een wachtlijst, aangezien ze veel minder nieuwe cliënten toegewezen krijgen. Zodoende is het belangrijk hen goed mee te nemen in het proces.

Maatregel 13:

Wachtlijst laten oplopen:

Naam knop Type knop Omschrijving knop

Wachtlijst laten oplopen: Besparen Wmo kosten Er zijn verschillende varianten voor het invoeren van een wachtlijst: Een wachtlijst met een vooraf bepaalde duur, bijvoorbeeld drie/zes maanden of een jaar. Een wachtlijst met een onbeperkte duur totdat er een andere cliënt uitstroomt, een nieuw jaar met nieuw budgetplafond begint of gemeenten gecompenseerd worden met voldoende middelen.

Inschatting besparing Verwachte termijn besparing Effect inwoners

De gemiddelde zorgkosten zijn ca. € 2.000 per client. Half jaar tot een jaar.

Pagina 16 van 20

Wachten op zorg, kan situatie verergeren, of mensen zoeken zelf oplossingen.

Effect maatschappij

Risico’s

Wacht op zorg, besparing kosten, meer zelfredzame burgers meer Wachtlijst op laten lopen:  Er zijn grote juridische risico’s, we voldoen niet aan de zorgplicht.  Het volgende kwartaal, half jaar of jaar wordt er vaker meldingen gedaan en kan de zorgvraag urgenter of complexer geworden.  Er kunnen meer klachten worden ingediend. Om claims te vermijden zal de gemeente de mensen die aan de bel trekken eerder in aanmerking komen voor een voorziening dan mensen die niet klagen  Het idee van de VNG is dat op deze manier de instroom voor het product Huishoudelijke ondersteuning wordt beperkt totdat het Rijk over de brug komt met extra middelen. Het is de vraag op welke termijn dit plaatsvindt.

Maatregel 14:

Budgetplafond instellen

Naam knop Type knop Omschrijving knop

Budgetplafond instellen Besparen Wmo kosten De invoering van een budgetplafond heeft het effect dat er criteria moeten worden opgesteld voor de uitvoering, wie wel en wie niet zorg geleverd krijgt.

Inschatting besparing

Door een budgetplafond vast te stellen.

Verwachte termijn besparing Effect inwoners

Half jaar.

Effect maatschappij Risico’s

Pagina 17 van 20

Wachten op zorg, kan situatie verergeren, of mensen zoeken zelf oplossingen. Wacht op zorg, besparing kosten, meer zelfredzame burgers meer  Er zijn grote juridische risico’s.  Het volgende kwartaal, half jaar of jaar wordt er vaker meldingen gedaan en kan de zorgvraag urgenter of complexer geworden.  Er kunnen meer klachten worden ingediend. Om claims te vermijden zal de gemeente de mensen die aan de bel trekken eerder in aanmerking komen voor een voorziening dan mensen die niet klagen.

2. Versoberen maatwerkvoorzieningen Versobering maatwerkvoorzieningen Afgelopen jaren is er ingezet op het versoberen van de maatwerkvoorzieningen. Onderliggende maatregelen zijn al genomen in de uitvoerende beleidsruimte.

Maatregel 15:

Aantal kilometers regiotaxi verlagen

Deze versobering heeft al plaatsgevonden

Maatregel 16:

Was- en strijkservice uit voorziening Schoon huis

In het huidige contract van de huishoudelijke ondersteuning (met resultaat schoon huis) is deze service nauwelijks van toepassing. Bovendien op dit moment gaan we op korte termijn aansluiten op de aanbesteding Huishoudelijke Ondersteuning in de Leidse regio.

Maatregel 17:

Scootmobielpool

Het voorstel is bij ouderencomplexen en woonzorgzones in Voorschoten een scootmobielpool op te zetten. Dit is een algemeen toegankelijke voorziening. We besparen dan op termijn op de maatwerkvoorzieningen. We starten met herindicaties o.a. scootmobiel met de vraag of de voorziening passend is. Naam knop Bestaande maatregel

Doel bestaande maatregel Huidige kosten Type knop Omschrijving knop

Gevraagde investering Inschatting besparing

Pagina 18 van 20

Scootmobiel pool opzetten We verstrekken individuele scootmobielen en stallingsmogelijkheden. Er zijn medio 2020 107 scootmobielen verstrekt als huur voorziening. Totale kosten is ca. 100.000 op jaarbasis. Mensen met beperkingen uit een isolement halen. Ca. 100.000 Besparen op de maatwerkvoorzieningen Binnen Voorschoten enkele stallingsmogelijkheden vaststellen waar mensen een scootmobiel kunnen reserveren. Er zijn ook haal- en brengservices. Hierdoor hoeven er minder individuele maatwerkvoorzieningen verstrekt te worden. Subsidie Voorschoten voor elkaar PM

Verwachte termijn besparing Effect inwoner Effect maatschappij Risico’s

Na drie jaar maximale besparing zichtbaar Weinig, inwoner kan met de scootmobielpool op pad Minder kosten, bewustzijn van kosten zorg Nauwelijks.

Maatregel: 18 Naam knop Bestaande maatregel

Doel bestaande maatregel Huidige kosten Type knop Omschrijving knop

Meerkosten regeling afschaffen Meerkosten regeling Wmo Mensen met een inkomen lager dan 130% van het WML kunnen een bedrag van 150,- claimen van het Wmo-budget. De criteria zijn: Laag inkomen van < 130WML Gehele eigen risico gebruikt hebben (ZVW) (afgelopen jaar) Wmo jaarlijkse bedrag eigen bijdrage betaald (afgelopen jaar) Mensen kunnen bij de collectieve zorgverzekeraar (en soms ook andere verzekeraarts) de Wmo eigen bijdragen terug claimen. 34.000 Besparing Deze regeling afschaffen omdat het een oude regeling is die ingehaald is door nieuw beleid. 

Gevraagde investering Inschatting besparing Verwachte termijn besparing Effect Effect maatschappij Risico’s

Pagina 19 van 20

De eigen bijdrage van de Wmo is inmiddels erg laag geworden (19 per maand)  Bij de collectieve zorgverzekering kan men de Wmo -bijdrage terug claimen.  Bij de Wmo is er een meerkosten regeling voor cumulatie zorgkosten. Geen/aanpassing verordening 34.000 Indien de verordening is aangepast per 1-10-2021 gaat de besparing dit jaar in. Enkele mensen zullen de regeling missen Enkele mensen zullen de regeling missen Gering, we kunnen eigen bijdrage kwijtschelden/maatwerk bieden als mensen schulden hebben.

3. Bevorderen uitstroom en/of afschaling zorg Maatregel 19: Herindicatie steviger beoordelen Naam knop Bestaande maatregel Doel bestaande maatregel Huidige kosten Type knop

Herindicatie stevig beoordelen Zie maatregel 7: Geen herindicaties uitvoeren Wachtlijsten niet laten oplopen

Omschrijving knop

Inzet consulent Uitvoeringsorganisatie aanpassen Extra Wmo-consulent, zie ook maatregel 3 en 4

Gevraagde investering Inschatting besparing Verwachte termijn besparing Effect inwoner Effect maatschappij Risico’s

Geen Personele inzet capaciteit verhogen

Jaar 2022 Beter passende zorg Goedkoper Geen

Maatregel 20: Uitstroom naar WLZ bevorderen Naam knop Bestaande maatregel Doel bestaande maatregel Huidige kosten Type knop Omschrijving knop Gevraagde investering Inschatting besparing Verwachte termijn besparing Effect inwoner Effect maatschappij Risico’s

Pagina 20 van 20

Uitstroom naar WLZ bevorderen Geen Geen onnodige Wmo verstrekken indien iemand gebruik kan maken van voorliggende voorziening Geen Striktere uitvoering wet. Zie maatregel 3 en 4 Geen Wmo-voorziening verstrekken bij WLZ als voorliggende voorziening Juridische ondersteuning, en kwaliteitsmedewerker Jaar 2022 Hogere zorgkosten door middel van WLZ Minder kosten gemeente Nihil