Bijlage 1 Nota Grondbeleid 2026-2029

2.

Eigendom met opstallen: bij verwerving van opstallen die niet in de toekomstige bestemming kunnen worden ingepast, wordt een afweging gemaakt tussen sloop of tijdelijk gebruik. Overwegingen zijn de locatie, exploitatie, risico, hinder, et cetera.

Nota Grondbeleid Gemeente Voorschoten 2026-2029

2 8

4.6 Accommodatiebeleid Het beleid ten aanzien van accommodaties, betreft zowel het realiseren en in stand houden van een adequate voorraad van (gemeentelijk) vastgoed voor welzijns- en onderwijsvoorzieningen als het beheer van dergelijk vastgoed. Aangezien het hier overwegend gaat om reeds ontwikkelde locaties, heeft het accommodatiebeleid wat dat betreft weinig binding met de Nota Grondbeleid. Die relatie is er wel waar het gaat om de ontwikkeling van nieuwe locaties dan wel de herontwikkeling van oude locaties. 4.7 Snippergroen De gemeente Voorschoten voert het project ‘Snippergroen’ uit om duidelijkheid te scheppen over het gebruik en eigendom van kleine stroken openbaar groen direct grenzend aan woningen of tuinen. Het doel is een eenduidige regeling te creëren waarbij alle inwoners hetzelfde bedrag per vierkante meter betalen bij aankoop of, in bepaalde gevallen, huur van deze grond. Zo wordt het gebruik van snippergroen transparant en gelijkwaardig voor iedereen. In de loop der jaren is het gebruik van snippergroen soms gegroeid, bijvoorbeeld doordat grond ongemerkt bij tuinen werd getrokken of via eerdere gebruiksovereenkomsten. Nieuwe wetgeving en gemeentelijk beleid maken het noodzakelijk dat alle inwoners volgens dezelfde regels gebruikmaken van deze grond.

Het project regelt daarom de voorwaarden voor aankoop, huur en gebruik, zodat toekomstige situaties duidelijk, transparant en eerlijk zijn. Bij de beoordeling van een verzoek tot aankoop van snippergroen wordt, vanuit diverse disciplines integraal gekeken of verkoop mogelijk dan wel wenselijk is. Bij de beoordeling van een stukje snippergroen kijkt de gemeente Voorschoten naar een aantal belangrijke punten: 1.

Toekomstige plannen – Zijn er ontwikkelingen die het gebruik van de grond beïnvloeden?

2.

Verkeersveiligheid en bereikbaarheid – Heeft het gebruik van de grond gevolgen voor de veiligheid of doorstroming van verkeer?

3.

Straatmeubilair –de gemeente bepaalt of en hoe deze eventueel verplaatst kunnen worden.

4.

Brandweer – Zijn er voorzieningen of toegangspaden die vrij moeten blijven voor brandweer en hulpdiensten?

5.

Ondergrondse en bovengrondse voorzieningen – Zoals riolering, kabels, leidingen, nutsvoorzieningen en andere bouwwerken; de grond moet veilig gebruikt kunnen worden.

6.

Groenstructuur – Het gebied moet passen binnen de bestaande groene zones van de wijk of hoofdgroenstructuur.

7.

Bodem en archeologie – Er wordt gekeken of er bodemverontreiniging is of archeologische waarden aanwezig zijn die behouden moeten blijven.

Op basis van deze criteria bepaalt de gemeente of het stuk snippergroen geschikt is voor aankoop of tijdelijk gebruik door inwoners.

Nota Grondbeleid Gemeente Voorschoten 2026-2029

2 9

Bij de verkoop kunnen aanvullende voorwaarden worden gesteld. Te denken valt aan bereikbaarheid van de waterkant voor onderhoud, wanneer een groenstrook aan het water grenst. Verkoopprijs snippergroen Het verzoek om snippergroen te kopen is vrijblijvend en kosteloos tot aan het sluiten van de koopovereenkomst. Pas dan worden behandelingskosten in rekening gebracht. Deze worden gepubliceerd in de Grondprijsbrief en zullen jaarlijks worden geïndexeerd. Ook de prijs van snippergroen zal ook jaarlijks worden geïndexeerd dan wel opnieuw worden vastgesteld en wordt bekendgemaakt door middel van de grondprijsbrief.

Nota Grondbeleid Gemeente Voorschoten 2026-2029

3 0

5.

(Financiële) Organisatie

5.1 Verantwoordelijkheden en bevoegdheden van raad en college Op grond van de gemeentewet2 hebben de raad en het college als afzonderlijke bestuursorganen binnen de gemeente ieder hun eigen bevoegdheden. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) definieert nadere regels voor de begroting, meerjarenraming, jaarverslag en jaarrekening. Voor het grondbeleid heeft een uitwerking plaatsgevonden, op basis van deze algemeen geldende principes, die aangeeft op welke wijze taken en bevoegdheden bij de definiëring en uitvoering van het grondbeleid zijn verdeeld over raad (kaderstellend en controlerend), college (uitvoerend) en ambtelijke organisatie. De hoofdlijnen daarvan staan in tabel 6 (blz.29). De uitvoering van het grondbeleid is een taak van het college. De kaders van het grondbeleid worden echter vastgesteld door de raad. Ook controleert de raad vervolgens of het college, bij de uitvoering van het grondbeleid, binnen de vastgestelde beleidskaders is gebleven. 5.2 Informatievoorziening aan de raad Conform het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) legt het college jaarlijks in de begroting de beleidsvoornemens voor het komende jaar neer. In de jaarrekening doet zij verslag en legt verantwoording af over het in het verslagjaar gevoerde grondbeleid. Tussentijds informeert het college de raad over het gevoerde grondbeleid bij de voor- en najaarsnota.

Over majeure wijzigingen in grondexploitatie, deelnemingen of samenwerkingsverbanden zal het college de raad actief en vooraf informeren. Ook informeert het college in ieder geval vooraf de raad en neemt pas een besluit, nadat de raad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen voor zover het betreft niet bij begroting vastgestelde afzonderlijke verplichtingen3. De informatievoorziening over het gevoerde grondbeleid moet in een zodanige vorm dat de raad zijn controlerende functie naar behoren kan uitvoeren.

2 Hoofdstuk X, Artikel 160-169 3 Financiële verordening gemeente Voorschoten

Nota Grondbeleid Gemeente Voorschoten 2026-2029

3 1

Gemeenteraad • Grondbeleid

College

Stelt Nota Grondbeleid, omgevingsvisie, Bereidt voor en voert uit programma en plannen vast Besluit tot oprichting of deelneming in een privaatrechtelijke rechtspersoon of Vaststellen ontwikkelingsstrategie gemeenschappelijke regeling

• Samenwerking en ontwikkelingsstrategie

Aangaan samenwerkingsovereenkomst Aangaan samenwerkingsovereenkomst (buiten kaders Raadsbesluit en/of (binnen college mandaat) mandaat financiële verordening) Keuze selectiemethode op projectniveau

Grondbeleidsaspecten

• Verwerving en beheer

• Uitgifte

Vaststellen strategie aankoop

Opstellen verwervingsstrategie

Beschikbaarstellen krediet (strategische) aankopen

Aankopen onroerende zaken in kader van verwervingsstrategie (binnen kredietruimte)

strategische en beleidsmatige beslissingen rondom grond en ruimtelijke ordening)

Voorbereiding en uitvoering van bijvoorbeeld voorkeursrecht of onteigeningsprocedure

Vaststellen kaders voor grondprijsbepaling

Vaststellen (methode voor bepaling van) grondprijzen: grondprijsbrief

Vaststellen algemene voorwaarden voor verkoop en uitgifte

Uitgeven van (bouwrijpe) grond

Vaststellen Omgevingsplan • Kostenverhaal Vaststellen programma kostenverhaal

Voorbereiding en aangaan van anterieure/exploitatie overeenkomsten binnen de beleidskaders

Openen voorlopige grondexploitatie o.b.v. globale haalbaarheidsberekening (start ontwerpfase) • Grondexploitatie

Vaststellen grondexploitatieberekening (start realisatiefase) Afsluiten grondexploitatie

Sturing en verantwoording

• P&C-cyclus

Vaststellen programmabegroting

Vaststellen productieraming

Vaststellen jaarrekening

Vaststellen risicoanalyse

Mutaties in reserves en voorzieningen Beschikbaarstellen kredieten

• Projectmatig werken

Vaststellen fasedocumenten

Vaststellen projectopdracht

Beschikbaarstellen kredietruimte

Vaststellen globale haalbaarheidsberekening (initiatieffase)

Tabel 6: Rol B&W en Raad

Nota Grondbeleid Gemeente Voorschoten 2026-2029

3 2

5.3 Projectmatig werken Om als gemeentelijke organisatie te komen tot een effectief en efficiënt ruimtelijk proces en tijdige en juiste inzet van het grondbeleid/de grondbeleidsinstrumenten is een duidelijke structuur nodig in het ruimtelijk proces. Ruimtelijke processen zijn (soms zeer) langdurige trajecten. Om deze trajecten stuurbaar en beheersbaar te maken kan het proces in fases worden onderverdeeld. Enerzijds wordt hierdoor beter inzichtelijk welke werkzaamheden door wie op welk moment (fase) gedaan dienen te worden. Anderzijds biedt het faseren van het proces een goede mogelijkheid om ‘beslismomenten’ in het proces in te bouwen. Door in de loop van het proces de uitwerking van de plannen op bepaalde momenten aan het college en de gemeenteraad ter goedkeuring voor te leggen, kan draagvlak en instemming worden verkregen ten aanzien van de voorgelegde plannen en het daarbij berekende planresultaat. Daarom wordt in de gemeente Voorschoten projectmatig gewerkt in de volgende zes fasen van gebiedsontwikkeling (figuur 4).

Figuur 4: De fasen van gebiedsontwikkeling 5.4 Financieel kader Strategie en aanpak van planontwikkeling en -uitvoering hebben een sterke relatie met de gemeentelijke begroting en het weerstandsvermogen. Hieraan zijn risico’s verbonden die met een zorgvuldige projectmatige aanpak (zie paragraaf 5.3) transparant onderdeel van de besluitvorming moeten uitmaken. Hierna worden uitgangspunten beschreven die bijdragen aan financiële transparantie en beheersbaarheid. 5.4.1 Grondexploitatie(opzet) De kosten en opbrengsten van de grondexploitaties worden opgenomen in een exploitatieopzet waarbij rekening wordt gehouden met prijs- en opbrengststijgingen en met de fasering van de kosten en opbrengsten in de tijd. De grondexploitaties worden jaarlijks herzien. Het programma en het grondgebruik, gebaseerd op de beleidsmatige en planologische uitgangspunten, vormen de basis voor de exploitatieopzet. Hiermee wordt een financiële raming gegeven van de kosten en opbrengsten van de activiteiten, die nodig zijn voor de productie van bouwrijpe grond. Met een dergelijke grondexploitatie kan worden aangetoond in hoeverre een omgevingsplan(wijziging) of programma economisch haalbaar is. De financiële resultaten van projecten worden altijd via het jaarresultaat verrekend met de algemene reserve.

Ten tijde van het vaststellen van deze Nota Grondbeleid heeft de gemeente Voorschoten één actieve grondexploitatie.

Nota Grondbeleid Gemeente Voorschoten 2026-2029

3 3

5.4.2 Weerstandvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover een gemeente beschikt om niet begrote kosten te dekken die onverwachts en substantieel zijn. Reguliere risico’s (risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn) maken geen deel uit van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor kunnen immers verzekeringen worden afgesloten of voorzieningen worden gevormd. Risico’s die samenhangen met grondexploitatie, gebiedsontwikkelingen en Publiek-Private Samenwerking (PPS) zijn voorbeelden van risico’s die wel tot de paragraaf weerstandsvermogen horen. Voor het beoordelen van de robuustheid van de begroting is inzicht nodig in de omvang en de achtergronden van de risico’s en de aanwezige weerstandscapaciteit. In de nota reserves en voorzieningen wordt uitleg gegeven betreffende de regels met betrekking tot het vormen van reserves en het treffen van voorzieningen, en op welke wijze hierover wordt gerapporteerd in de Jaarrekening. Op grond van het BBV dienen verliesgevende grondexploitaties (zoals bij de Voorschotense grex Duivenvoordecorridor) voorzieningen te getroffen ter grootte van het verwachte verlies gerekend op basis van de contante waarde.

Risicomanagement is een regelmatig, systematisch onderzoek naar risico’s die de (financiële) haalbaarheid van een project bedreigen en de formulering en toepassing van maatregelen waarmee deze risico’s zo doeltreffend mogelijk kunnen worden beheerst. Grondexploitatie is een risicodragende activiteit, die vraagt om adequate analyse en beheersing van deze risico’s. Een exploitatieberekening dient dan ook altijd ondersteund te worden door een actuele risicoanalyse. De risicoanalyse, die ten minste jaarlijks wordt geactualiseerd, wordt vastgesteld door het college en ter kennis gebracht aan de gemeenteraad door middel van de Paragraaf “Weerstandsvermogen en Risicobeheersing” van de Programmabegroting en de Jaarstukken. De risicoanalyse dient ook ter onderbouwing van het weerstandsvermogen. Periodiek wordt door de projectleiding aan het college gerapporteerd over de ontwikkeling van de risico’s en over de maatregelen om de risico’s te beheersen.

Nota Grondbeleid Gemeente Voorschoten 2026-2029

3 4

6.

Samenvatting van de beleidskeuzes

Omwille van de duidelijkheid en de praktische bruikbaarheid van de Nota wordt hieronder een samenvatting gegeven van de belangrijkste beleidskeuzes. Onderwerp

Toelichting

1. Algemeen te voeren grondbeleid

Actief, passief of een tussenvorm

2. Regie per ontwikkeling

Vormen van samenwerking & mate van regie

3. Grondexploitaties

Wat gebeurt er met saldi van de grondexploitaties

4. Strategische aan- en verkopen

Mate van regie i.c.m. grondpositie

5. Overeenkomsten

Soorten van overeenkomsten

6. Grondprijsbeleid

Uitgangspunt marktconforme grondprijzen

7. Huurprijsbeleid

Uitgangspunt marktconforme huurprijzen

8. Bouwplicht

Rekeninghoudend met Europese regelgeving

9. Grondtransacties

Aan- en verkoop of (ver)huur van grond

10. Nadeelcompensatie

Het verhalen van (plan)schade op de initiatiefnemer

1.

Algemeen te voeren grondbeleid

Vormen van grondbeleid. De mate van gemeentelijke interventie (tussenkomst) inzake grondtransacties en grondontwikkeling wordt vaak geformuleerd in termen van actief en faciliterend (ook wel passief) grondbeleid.

Beleid Op basis van het beperken van risico’s en gemeentelijke investeringen, faciliterend w aar kan en actief w aar nodig.

2.

Regie per ontwikkeling/vormen van samenwerking.

De gemeente Voorschoten zal per ontwikkeling bepalen in welke mate zij de regie in handen wil hebben. Gewenste initiatieven vanuit de markt worden gestimuleerd. Wanneer de markt geen initiatieven ontplooit om te komen tot een door de gemeente gewenste ontwikkeling dan zal de gemeente deze taak op zich nemen.

Beleid In lijn van de voorkeur voor faciliterend grondbeleid dient samenwerking te worden gezocht met private partijen en/of eindgebruikers teneinde ontwikkelingen van de grond te krijgen. De mate van samenwerking is mede afhankelijk van de aard en omvang van de ontwikkeling.

3.

Grondexploitaties

Wat gebeurt er met het saldo van de grondexploitatie?

Beleid Het saldo vloeit terug naar de algemene reserve (via het jaarresultaat). Uitgangspunt is steeds dat het saldo van een project/(grond)exploitatie minimaal nul moet zijn, maar het streven is een positief saldo. Exploitaties w orden in principe niet aan elkaar gekoppeld.

Nota Grondbeleid Gemeente Voorschoten 2026-2029

3 5

4.

Strategische aan- en verkopen

In lijn met de vorige beleidskeuze worden strategische aan- en verkopen gedaan ten laste respectievelijk ten gunste van de algemene reserve.

Beleid Strategische grondaan- en verkopen worden per situatie en per ontwikkeling bekeken en ten laste respectievelijk ten gunste van de algemene reserve gebracht.

5.

Overeenkomsten

Onder de Omgevingswet sluit de gemeente bij voorkeur een anterieure overeenkomst met initiatiefnemers, voorafgaand aan een omgevingsvergunning of planwijziging. Hierin worden afspraken gemaakt over kostenverhaal, zoals plankosten, infrastructuur, bijdragen aan voorzieningen buiten het plangebied alsmede niet financiële afspraken. Deze privaatrechtelijke route biedt flexibiliteit en voorkomt dat kostenverhaal via het omgevingsplan moet worden afgedwongen.

Beleid De gemeente Voorschoten heeft de voorkeur voor het opstellen van een anterieure overeenkomst.

6.

Grondprijsbeleid

Bij de bepaling van de grondprijs wordt, afhankelijk van de functie waarvoor een stuk grond door de afnemer zal worden gebruikt, een grondprijsmethodiek gehanteerd. ‘Vanaf’-prijzen per functie worden transparant gemaakt door middel van de grondprijsbrief. Bij een dwingende maatschappelijke noodzaak kan gemotiveerd worden afgeweken van de grondprijs. Hierover wordt helder gecommuniceerd.

Beleid Uitgangspunt bij het bepalen van de uitgifteprijzen voor gronden in Voorschoten is in principe een marktconforme en transparante benadering w aarbij er geen directe subsidiëring van bepaalde functies plaatsvindt via de grondprijs. Een uitzondering kan w orden gemaakt voor sociale w oningbouw.

7.

Huurprijsbeleid

Het systeem voor bepaling van huurprijzen is geprofessionaliseerd en gestandaardiseerd. Dit om prijzen op een uniforme en transparante wijze te kunnen vaststellen. Eventuele huursubsidie wordt inzichtelijk en

transparant

weergegeven.

Kostendekkend

betekent

dat

de

opbrengsten

(bijvoorbeeld

huurinkomsten) voldoende zijn om alle directe en indirecte kosten van exploitatie en onderhoud volledig te dekken.

Beleid Het systeem voor bepaling van huurprijzen is gestandaardiseerd. Dit om prijzen op een uniforme en transparante w ijze te kunnen vaststellen. Uitgangspunt is dat huurprijzen voor maatschappelijke organisaties minimaal kostendekkend zijn en dat marktconforme huurprijzen w orden gerekend voor meer commerciële organisaties.

Nota Grondbeleid Gemeente Voorschoten 2026-2029

3 6

8.

Bouwplicht

De gemeente legt in overeenkomsten zo mogelijk een bouwplicht vast, bijvoorbeeld via termijnen en/of boetebedingen, om tijdige realisatie van plannen te borgen. Dit gebeurt met inachtneming van de Europese regels rond aanbestedingsplicht en staatssteun. Een bouwplicht kan bijdragen aan het kwalificeren van de overeenkomst als overheidsopdracht, en wordt daarom juridisch zorgvuldig toegepast.

Beleid Vanaf de initiatieffase van een ruimtelijke ontw ikkeling dient rekening te w orden gehouden met Europese regelgeving voor aanbesteding en staatssteun. Bij het aangaan van iedere overeenkomst w ordt ervoor gew aakt dat niet een overheidsopdracht of concessie wordt gegeven die aanbestedingsplichtig is.

9.

Grondtransacties

Grondtransacties omvatten alle vormen van verwerving en terbeschikkingstelling van grond, inclusief aankoop, verkoop, huur en verhuur. Per situatie wordt het bekeken.

Beleid De gemeente Voorschoten kiest voor het aan- of verkopen van grond of de (ver)huur van grond, tenzij bijzondere voorw aarden vastgelegd moeten w orden voor het gebruik van de grond en wat daarop w ordt gebouw d.

10.

Nadeelcompensatie

Voor

het

verlenen

van

een

omgevingsvergunning

planschadeverhaalsovereenkomst

met

de

sluit

de

initiatiefnemer.

gemeente Daarmee

in

principe

worden

een

mogelijke

compensatiekosten voor de gemeente afgedekt. Deze afspraken maken onderdeel uit van de anterieure overeenkomst.

Beleid De gemeente Voorschoten verhaalt planschade op de initiatiefnemer van de nieuw e ontw ikkeling.

Nota Grondbeleid Gemeente Voorschoten 2026-2029

3 7