Bijlage 1 Beleidsplan Sociaal Domein Voorschoten 2023-2027

beweegrichtlijnen. Ter vergelijking: het gemiddelde in Nederland is 50%. Met de beweegnorm zit het dus goed. In Voorschoten is 25,7% van de vrouwen en 32,8% van de mannen aangesloten bij een sportvereniging3. Maar in de wijken Centrum, Vlietwijk en Bijdorp is het aantal mensen met obesitas toegenomen van 7% naar 11% (cijfers 2020). 47% van alle inwoners van Voorschoten heeft een ongezond overgewicht. Maar gezondheid is niet alleen de fysieke gezondheid. Als we kijken naar de psychische gezondheid valt op dat het aantal 65-plussers dat stress ervaart is hoger dan gemiddeld in de Regio Hollands Midden, 10% ten opzichte van 6% in de regio. Het aantal mensen dat stress ervaart verschilt per buurt. Veel inwoners van Voorschoten geven aan meer stress te hebben (31%) dan voor de coronacrisis. Ook geeft 1 op de 5 mensen aan meer angstgevoelens en eenzaamheidsgevoelens te hebben dan voor de crisis. Voor jongeren (zie ook hoofdstuk 4.2) heeft de mentale gezondheid extra aandacht nodig. Voor het versterken van de weerbaarheid is het belangrijk om zoveel mogelijk in te zetten op preventie vanuit de lokale basisvoorzieningen (denk aan: ‘natuurlijke’ vindplaatsen als de school, de huisarts en de welzijnsorganisatie en sterke verbindingen tussen deze ‘natuurlijke’ vindplaatsen. We doen dit vanuit het gedachtengoed van ‘positieve gezondheid’ dat een bredere kijk biedt op gezondheid.

Mensen zijn niet hun aandoening. Toch focust de zorg daar vaak wel op. Positieve gezondheid kiest een andere invalshoek. Het accent ligt niet op ziekte, maar op mensen zelf, op hun veerkracht en op wat hun leven betekenisvol maakt. Gezondheid raakt iedereen, ook de mensen met een handicap, een beperking of een (chronische) ziekte. De voorzieningen die er zijn om mensen te helpen moeten voor iedereen toegankelijk zijn.

5.6.1 Doelstelling: minder overgewicht bij kinderen en volwassenen Om deze doelstelling te bereiken sluiten we aan bij de interventies die worden uitgevoerd in het kader van GALA. Door onder andere gecombineerde leefstijl interventies die zijn gericht op het verminderen van overgewicht door een gezondere leefstijl. Het gaat om een combinatie van gezonder eten en meer bewegen. Ook de fysieke omgeving kan bevorderen dat mensen meer gaan bewegen. Gewenste resultaten: - Afname van het middelen gebruik bij met name kwetsbare groepen en ouderen; - een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten; - afname van inwoners met ongezond overgewicht.

5.6.2 Doelstelling: inwoners zijn mentaal weerbaar en gezond Mentale gezondheid en weerbaarheid zijn belangrijke voorwaarden om gezond te leven en op te groeien. De aanpak mentale gezondheid is ook onderdeel van het GALA voor de komende jaren.

3

Bron: Waarstaatjegemeente 2021

Pagina 26 van 33

Gewenste resultaten: -

Inwoners van Voorschoten kunnen makkelijker praten over hun mentale gezondheid;

-

inwoners weten waar ze laagdrempelig hulp kunnen krijgen om mentaal gezond te blijven;

-

meer inwoners weten hoe ze mentaal gezond kunnen blijven. Er zijn concrete handvatten om hiermee aan de slag te gaan.

Pagina 27 van 33

6. Uitvoering en monitoring

Om samen met inwoners, professionals en gemeentemedewerkers te werken aan ambities in het sociaal domein en hierin gezamenlijk in te leren en te ontwikkelen willen we werken volgens de zes stappen in onderstaand ‘kwaliteitskompas’ voor het sociaal domein. Het kompas geeft houvast in de cyclus van het formuleren van ambities, de maatschappelijke doelen en de activiteiten die nodig zijn om de doelen te realiseren. Beleidsplannen die in de toekomst op gesteld krijgen mede vorm en inhoud aan de hand van dit inhoud van dit beleidsplan. Ook besteed het model aandacht aan monitoring. We verbinden de cyclus in dit model zoveel mogelijk aan de P&C cyclus van de gemeente Voorschoten. Hieronder een schematische weergave van het kompas voor het sociaal domein (bron MOVISIE).

Het kompas bestaat uit zes onderdelen die in samenhang met elkaar werken. We beschrijven hieronder kort de onderdelen en hoe we het kompas toepassen in Voorschoten: 1. Monitoring & ambities Beleid op het sociaal domein begint met de vraag ‘hoe gaat het met onze inwoners’. Wijkt dit erg af van vergelijkbare gemeenten? Vallen er inwoners buiten de boot of vragen bepaalde groepen of wijken extra aandacht? En strookt dit beeld met onze huidige beleidsambities en de politieke agenda. Deze vragen hebben we in aanloop van het schrijven van dit beleidsdocument onderzocht door verschillende bronnen te raadplegen: -

opgehaalde cijfers uit bestaande meetinstrumenten zoals het Wmo-dashboard en monitoringsinformatie van de GGD (zie bijlage).

Pagina 28 van 33

-

gesprekken met een groot aantal maatschappelijke partners en inwoners (zie bijlage) over een aantal integrale thema’s zoals eenzaamheid, grip op het leven, ouder worden en dementie.

-

interviews met vertegenwoordigers van alle fracties die zitting hebben in de Commissie Mens en Samenleving en twee thema-avonden met leden van de commissie Mens en Samenleving;

-

politieke ambities zoals verwoord in het coalitieakkoord en programmabegroting 20232026.

-

bestaande beleidsplannen binnen het sociaal domein.

Met de input vanuit deze verschillende bronnen hebben we in hoofdstuk drie de ontwikkelingen beschreven die van invloed zijn op het sociaal domein en vervolgens hebben hieruit onze beleidsambitie verwoord zoals omschreven in hoofdstuk 4. 2. Maatschappelijk resultaat Om te volgen of we de komende jaren vorderingen boeken in het behalen van de gewenste maatschappelijke resultaten stellen we een monitoringsaanpak voor die is gebaseerd op de indicatoren per maatschappelijk doel. Deze indicatoren hebben we gekozen omdat we uit onderzoek weten dat ze positief bijdragen aan de gewenste maatschappelijke doelen. We volgen hierbij een advies van kennisinstituut MOVISIE4. Na de eerste meting zullen we de resultaten jaarlijks plotten in een waardeweb. Dit waardeweb kan jaarlijks worden gevuld en de resultaten zullen in het voorjaar worden gepresenteerd aan college en raad van Voorschoten. Hieronder een overzicht van de indicatoren per maatschappelijk doel.

4 Bron: Sterke beleidsinterventies, sterke sociale basis, Movisie april 2021

Pagina 29 van 33

Regie op je leven: Inwoners leven boven de armoedegrens. Inwoners zijn (digi)taal vaardig. Inwoners voelen zich gezien en gehoord in hun omgeving. In deze wijk is de gemiddelde wachttijd voor sociale huisvesting beperkt. -

Veilig voorschoten: Criminaliteit en overlast is beperkt. De fysieke omgeving draagt bij fysieke ontmoeting. De wijk is fysiek veilig.

Gezond veilig opgroeien: - Ouders zijn toegerust op het ouderschap. - Jongeren voelen zich gewaardeerd en geaccepteerd

Gezonde leefstijl: - Inwoners zijn toegerust om goede en gezonde keuzes te maken. - Inwoners maken gebruik van het beschikbare sport- en beweegaanbod - De afstand tot sportfaciliteiten is acceptabel

Beschikbare hulp en ondersteuning: - Ondersteuning vindt dicht bij huis plaats. - Er is zorg en ondersteuning voor inwoners die dit nodig hebben. - In deze wijk is een sterk netwerk van formele en informele spelers in de sociale basis. - Er is een toegankelijke infrastructuur door OV of wegennetwerk.

Bijvoorbeeld: Het maatschappelijk doel dat dat we willen bereiken is: ‘Inwoners hebben grip op hun leven’. Om te volgen of dit maatschappelijk resultaat 0 = slecht, 10 = heel goed gebruiken we de onderstaande indicatoren: -

Inwoners leven boven de armoedegrens. (indien er veel inwoners onder de armoedegrens wonen in een wijk zal dit een negatieve invloed hebben op het maatschappelijke doel)

-

Inwoners zijn (digi)taalvaardig. (indien er relatief veel inwoners niet (digi)taalvaardig zijn dan heeft dat een negatieve invloed op het maatschappelijke doel.

-

Inwoners voelen zich gezien en gehoord in hun omgeving.

-

In deze wijk is de gemiddelde wachttijd voor sociale huisvesting beperkt.

Omdat het meten van maatschappelijke effecten nieuw is voor Voorschoten zullen we de uitwerking hiervan in het eerste kwartaal van 2024 verder vormgeven. Hierbij sluiten we aan bij ontwikkelingen op dit gebied bij andere gemeenten en kennisinstituten. Voor elk van de indicatoren zullen we geschikte (daar waar mogelijk reeds beschikbare) bronnen kiezen. Voor de ‘gevoelsPagina 30 van 33

indicatoren’ zullen we een uitvraag doen onder inwoners en maatschappelijke organisaties. Beschikbare informatie uit het klanttevredenheidsonderzoek voor de Wmo kan ook bruikbare informatie opleveren. 3. Activiteiten De activiteiten volgen uit de operationele doelen (bijvoorbeeld het operationele doel ‘formuleren aanpak dementie’). De activiteiten zijn niet omschreven in dit beleidsplan. De verschillende activiteiten samen leveren hun bijdrage aan de operationele doelen en de zes maatschappelijke doelen. Denk bij activiteiten aan individuele begeleidingstrajecten, ontmoetingsactiviteiten, voorlichting en initiatieven van inwoners en ondernemers. Veel van deze activiteiten vinden al plaats in het kader van de uitvoering van het bestaande beleid (bijvoorbeeld door de uitvoering van de Wmo en de Jeugdwet en de uitvoering van het Sportakkoord). Maar mogelijk is er bijsturing nodig, zijn er onduidelijkheden in de uitvoering of zijn er toch nieuwe activiteiten nodig die in de plaats komen voor activiteiten die onvoldoende blijken te werken. Na vaststelling van dit beleidsplan worden een of meerdere sessies (thematafels) per wijk georganiseerd met de professionals en de (actieve) inwoners die in deze wijk wonen. Ook bekijken we in deze sessies hoe de activiteiten op elkaar moeten aansluiten en met elkaar samenhangen (integraal).

Zo ontstaat er een gezamenlijke aanpak die voor inwoners op een logische manier met elkaar samenhangen. Waar nodig kunnen subsidies worden ingezet voor het stimuleren of aanjagen van de benodigde activiteiten. Relatie met evaluatie Voorschoten voor Elkaar Na het formuleren van de gewenste activiteiten met de belangrijkste actoren in de wijk kan ook worden teruggepakt op het prestatiedocument van onze brede Welzijnsorganisatie Voorschoten Voor Elkaar. Dit prestatiedocument geeft op gestructureerde wijze inzicht in de samenhang tussen de activiteiten en processen die bijdragen aan het gestelde resultaat per maatschappelijk doel. Na het bepalen van de gewenste activiteiten, samen met Voorschoten Voor Elkaar maar ook andere stakeholders in de vorm van een thematafel kan zorgen voor een wijziging in de opdracht naar Voorschoten Voor Elkaar. Een en ander hangt ook samen en zal worden meegenomen in de evaluatie van Voorschoten Voor Elkaar die eind 2023 plaatsvindt. 4. Input kwaliteit (randvoorwaarden) Een kwalitatief goede activiteit draagt bij aan de gewenste outcome én aan het beoogde maatschappelijke doel. Om goede kwaliteit te leveren hanteren we de volgende randvoorwaarden in de uitvoering van dit beleidsplan: -

Passende inzet van ervaringsdeskundigheid, professionals, gemeente medewerkers en vrijwilligers. We bepalen samen de juiste inzet of combinatie van hiervan. Bij bestaande aanpakken evalueren wie wat doet en sturen waar nodig bij.

-

Inzetten op aanpakken, interventies en tools die effectief zijn. Een aanpak is effectief doordat deze in de praktijk van Voorschoten zijn effect heeft bewezen. Ook kan gebruik worden gemaakt van de database effectieve interventies van Movisie.

Pagina 31 van 33

-

In onze subsidievoorwaarden en inkoopbeleid kunnen aanvullende kwaliteitseisen worden gesteld passen bij de maatschappelijke doelen en operationele doelen in dit beleidsplan.

5. Outcome We rapporteren jaarlijks aan de raad op de gewense ‘outcome’ door middel van de indicatoren per beleidsdoel. 6. Verbetercyclus Met sturen op maatschappelijke doelen willen we effecten bereiken voor inwoners. We brengen focus aan door de operationele doelen. En vertalen dit vervolgens in activiteiten. Het gesprek hierover kan de organisatie die de activiteit organiseert eerst zelf voeren met inwoners. Vervolgens zullen we samen maatschappelijke partners, gemeente en inwoners de opgehaalde informatie delen en bespreken in zogenaamde thematafels. Als bijstellingen nodig zijn zullen we deze inzetten. Dit vindt een maal per jaar plaats. Een resultaat kan zijn dat de geformuleerde operationele doelen bijgesteld moeten worden.

6. Rol van de gemeente In dit beleidsplan besteden we aandacht aan de onderwerpen die de komende 4 jaar onze aandacht vragen. Met dit plan willen we de transformatie die al in gang is gezet verder vormgeven. Een verandering in denken en doen. Dit geldt zowel voor de gemeente als voor haar inwoners en maatschappelijke organisaties. Het is van belang dat we bij het aanpakken van de doelstellingen nog beter gaan samenwerken met betrokken maatschappelijke partners. We hebben elkaar nodig om de complexe vraagstukken aan te pakken. Hierin is basishouding voor onze gemeenten is die van een samenwerkende overheid. Maatschappelijke doelen willen we zoveel mogelijk bereiken samen met maatschappelijke organisaties en inwoners. Deze basishouding sluit aan bij de ontwikkelingen in het sociaal domein. De mogelijke rollen die een gemeente kan hebben worden schematisch weergegeven in figuur 1. Hierbij is gebruik gemaakt van een kwadrantenmodel dat is geïnspireerd op het model van Van der Steen. Het feit dat de basishouding van de gemeente een samenwerkende overheid is (gemeente als partner in figuur 1), betekent niet dat de overige rollen niet toegepast of gebruikt worden. Soms is alleen het faciliteren of stimuleren van een initiatief voldoende. Soms is de beste aanpak iets helemaal los te laten.

En vaak zal de gemeente vanuit een bepaalde opgave de regie voeren dan wel (eind)verantwoordelijk zijn. Ook zal de gemeente nog altijd, bijvoorbeeld als het gaat om veiligheid, een regulerende taak hebben en moeten pakken.

Pagina 32 van 33

Figuur 1.

7. Financiële kaders De financiële kaders worden gevormd door de gemeentelijke begroting op de taakvelden die samenhangen met de wettelijke taken binnen het sociaal domein zoals beschreven in hoofdstuk 2. Dit betreft geheel taakveld 6 sociaal domein. Maar ook de in hoofdstuk 2 genoemde onderdelen uit taakveld 4 onderwijs, taakveld 5 sport, cultuur en recreatie en taakveld 7 volksgezondheid. Dit beleidsplan heeft geen financiële consequenties. De uitvoering van dit beleidsplan vindt plaats binnen de bestaande begroting van het betreffende uitvoeringsjaar. Jaarlijks wordt gerapporteerd op de indicatoren en worden de activiteiten geëvalueerd en bijgesteld in overleg met de betrokken uitvoeringspartners. Indien aanvullende financiële middelen nodig blijken wordt de gemeenteraad hiervan op de hoogte gesteld via een apart voorstel voor het desbetreffende beleidsterrein.

Pagina 33 van 33