Accountantsverslag 2024 Voorschoten - definitief concept 10-7-2025

Accountantsverslag 2024 10 juli 2025

Aan de gemeenteraad van de gemeente Voorschoten Postbus 393 2250 AJ VOORSCHOTEN

Ref.: GW/AH Geachte leden van de gemeenteraad, Overeenkomstig uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2024 van Gemeente Voorschoten (verder genoemd: Voorschoten) gecontroleerd. In overeenstemming met artikel 213 van de Gemeentewet en Controlestandaard 260 Communicatie met de met governance belaste personen, brengen wij verslag aan u uit over onze bevindingen. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden, het Controleprotocol WNT en het Controleprotocol van Voorschoten, vastgesteld door de gemeenteraad op 4 juli 2024. Bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel vastgesteld op € 852.000 en de rapporteringstolerantie voor dit accountantsverslag op € 50.000. Ter informatie en ter identificatie vermelden wij de belangrijkste bedragen zoals die blijken uit de door ons gecontroleerde jaarrekening 2024 en het bedrag van de door ons gehanteerde materialiteit bij de planning en uitvoering van de jaarrekeningcontrole: Gemeente Voorschoten ( x € 1.000)

2024

2023

Balanstotaal

€ 99.992

€ 101.141

Eigen vermogen

€ 41.101

€ 39.753

Totaal lasten inclusief reservemutaties

€ 85.257

€ 81.233

Totaal baten inclusief reservemutaties

€ 86.825

€ 82.920

Resultaat (na mutaties in de reserves)

€ 1.567 (voordelig)

€ 1.686 (voordelig)

€ 852

€ 812

Jaarrekening

Materialiteit Materialiteit (afgerond)

Het college heeft de jaarrekening 2024 vastgesteld op 10 juni 2025 en aangeboden aan de gemeenteraad voor goedkeuring. De jaarrekening is goedgekeurd door de gemeenteraad op 10 juli 2025. Het is de verantwoordelijkheid van het college van Voorschoten om de jaarrekening op te maken in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Wet normering topinkomens (WNT) en de daarop berustende bepalingen. Het college is tevens verantwoordelijk voor de rechtmatige totstandkoming van baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen. Het college heeft in de jaarrekening 2024 op pagina 197 de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen en heeft in de paragraaf Bedrijfsvoering in het jaarverslag 2024 op pagina 127 de belangrijkste bevindingen, afwijkingen en verbeterpunten nader toegelicht. Het is onze verantwoordelijkheid een controleverklaring over de getrouwheid van de jaarrekening te verstrekken. Onze bevindingen hebben wij op 5 juni 2025 voorgelegd aan uw organisatie. Op 18 juni 2025 hebben wij onze bevindingen toegelicht aan de Commissie P&C. We hebben dit accountantsverslag op 10 juli 2025 definitief gemaakt.

In het geval dat de door ons gecontroleerde jaarrekening nog wordt gewijzigd, verzoeken wij u om zo snel mogelijk contact met ons op te nemen over de dan ontstane situatie Wij hebben met datum 10 juli 2025 een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid afgegeven bij de jaarrekening 2024 van de gemeente Voorschoten, aangezien de raad de meest recente Actualisatie grondexploitaties (jaarrekening 2024) heeft goedgekeurd op 10 juli 2025 en daarna de jaarrekening ongewijzigd is vastgesteld en goedgekeurd door de gemeenteraad. Dit leidt indirect tot een oordeel over de rechtmatigheid van alle baten, lasten en balansmutaties, via ons getrouwheidsoordeel over de rechtmatigheidsverantwoording. Wij benadrukken dat dit accountantsverslag uitsluitend is bedoeld om u te informeren over onze controlebevindingen en aanbevelingen. Belanghebbenden kunnen u vragen om een afschrift van onze rapportage(s) voor hun beoordeling van de financiële stand van zaken van Voorschoten en van de risico’s in haar bedrijfsvoering. Wij benadrukken dat wij niet aansprakelijk zijn voor eventuele gevolgen van externe verspreiding. Wij vertrouwen erop u met dit verslag voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid om het nader toe te lichten.

Hoogachtend,

W.P. (Wayne) de Vries RA

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 3

INHOUDSOPGAVE 1. Gemeente Voorschoten in beeld ..................................................................................... 5 2. Onze belangrijkste boodschappen aan Voorschoten......................................................... 8 2.1.

Goedkeurende controleverklaring getrouwheid............................................................................8

2.2.

Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................................................8

2.3.

Belangrijkste bevindingen interne beheersing ..............................................................................9

3. Vermogen, resultaat en continuïteit .............................................................................. 9 3.1.

Analyseresultaat en resultaatontwikkeling ..................................................................................9

3.2.

Financiële positie en continuïteit .............................................................................................. 10

3.3.

Weerstandsvermogen .............................................................................................................. 11

4. Jaarverslag ................................................................................................................ 12 5. Controlebevindingen bij de jaarverslaglegging 2024 ..................................................... 13 5.1.

Rechtmatigheid ....................................................................................................................... 13

5.2.

Voorraden-Grondexploitaties ................................................................................................... 17

5.3.

Sociaal domein ........................................................................................................................ 19

5.4.

WNT-verantwoording ............................................................................................................... 21

5.5.

SiSa-verantwoording ................................................................................................................ 21

5.6.

IT-beheersing ........................................................................................................................... 23

5.7.

Verwerking van geconstateerde afwijkingen rechtmatigheid en getrouwheid ............................... 24

6. Overige onderwerpen ................................................................................................. 24 6.1.

Naleving van wet- en regelgeving en frauderisicobeheersing ....................................................... 24

6.2.

Verplichte rapportering fraude en continuïteit in onze controleverklaring .................................... 25

6.3.

Het verloop van onze controlewerkzaamheden .......................................................................... 26

6.4.

Onafhankelijkheid .................................................................................................................... 27

6.5.

Duurzaamheid ......................................................................................................................... 27

7. Slot ........................................................................................................................... 28 Bijlage 1 – SiSa bijlage 2024 Voorschoten ........................................................................... 29 Bijlage 2 – Belangrijkste bevindingen geautomatiseerde gegevensverwerking (IT) ................. 34

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 4

1. Gemeente Voorschoten in beeld In onderstaand overzicht geven wij een totaalbeeld van de financiële positie en interne beheersing van Voorschoten met verwijzingen naar de verdere uitwerking in dit verslag. De onder “Financiële positie” opgenomen signalering is uitsluitend een cijfermatige berekening en aansluiting en is geen kwaliteitsaanduiding. De gehanteerde normen onder “Norm” zijn algemene, bruikbare normen waaraan wij Voorschoten toetsen. Geen noemenswaardige bevindingen

Tekortkomingen en/of aandachtspunten met een verhoogd risico/verhoogde impact

Geen tekortkomingen, wel relevante bevindingen en/of aandachtspunten

Tekortkomingen en/of aandachtspunten met een hoog risico/grote impact

Beperkte tekortkomingen en/of bijzondere aandachtspunten

Onderwerp

Norm/ paragraaf

Bevindingen 2024

Signalering 2024

2023

FINANCIËLE POSITIE Saldo van baten en lasten

Gerealiseerde resultaat

Vermogenspositie

Vermogenspositie

Saldo van baten en lasten (€1.349.000 voordelig) als % van totale baten (€ 81.521.000).

> 0%

Resultaat na reservemutaties (€ 1.567.000 voordelig) als % van totale baten (€ 81.521.000).

> 0% < 0%

Eigen vermogen (€ 41.101.000) als % van totale baten (€ 81.521.000).

Eigen vermogen (€ 41.101.000) als % van totaal vermogen (€ 99.992.000).

< 0% < -2%

< -2% > 50% > 25% < 25% > 30% > 10% < 10%

Weerstandsvermogen

Accountantsverslag 2024

Het beschikbare weerstandsvermogen als factor van de benodigde weerstandscapaciteit bedraagt 3,9 (2023: 4,1). Deze ratio kwalificeert Voorschoten als uitstekend.

Gemeente Voorschoten

> 1,5 > 1,0 < 1,0

Pagina 5

Onderwerp

Norm/ paragraaf

Bevindingen 2024

Signalering 2024

2023

INTERNE BEHEERSING

Verslagleggings- en controleproces

De samenwerking tussen uw organisatie en Verstegen is goed, prettig en constructief verlopen. De controle van de jaarrekening is door Voorschoten goed voorbereid. Naar aanleiding van onze controle zijn afwijkingen geconstateerd, ook met effect op vermogen en resultaat. In de jaarstukken 2024 versie 10 juni 2025 zijn buiten de gerapporteerde bevindingen alle tekstuele en cijfermatige correcties naar aanleiding van onze controle doorgevoerd, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording.

6.3

In de jaarrekening 2024 is de door de raad vastgestelde financiële verordening 2023 (28 september 2023) als uitgangspunt gehanteerd. Het evalueren van risico’s en beheersingsmaatregelen heeft voldoende de aandacht in de planning- en control cyclus. Dit is ook voldoende zichtbaar en aantoonbaar in de periodieke voortgangsrapportages hierover. Risicobeheersings- en controlesysteem

Voor de komende periode is verdere (door)ontwikkeling en formalisatie van de frauderisicoanalyse aanbevolen, evenals een nadrukkelijke verankering van de fraudepreventie in de verbijzonderde interne controle van de gemeente.

6.1

Voorschoten heeft een overkoepelend integriteitsbeleid en M&O beleid.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 6

Onderwerp

Verbijzonderde interne controle

Norm/ paragraaf

Bevindingen 2024 Een externe medewerker heeft in overeenstemming met het door Voorschoten vastgestelde VIC-plan 2024 verbijzonderde interne controle (hierna: VIC) verricht voor een aantal processen. Voor andere belangrijke (financiële) processen is, weliswaar conform VIC-plan 2024, geen VIC uitgevoerd in 2024. De gemeente heeft de belangrijkste toetspunten voor de relevante processen geraakt, maar de VIC is hiermee niet volledig dekkend voor alle belangrijke processen van de gemeente. De VIC is later afgerond dan gepland. Voor een deel is Voorschoten afhankelijk van derden.

Signalering 2024

2023

2.3

De VIC-werkzaamheden worden vooralsnog gegevensgericht en achteraf uitgevoerd, verdere doorontwikkeling van de VIC is mogelijk.

Rechtmatigheid

Uit de rechtmatigheidsverantwoording blijkt dat de omvang van rechtmatigheidsfouten van Voorschoten lager is dan de daarvoor gestelde grens. Wel zijn er afwijkingen boven de rapporteringstolerantie opgenomen.

5.1

Grondexploitaties

Voorschoten heeft zorgvuldige aandacht besteed aan een correcte waardering van haar grondpositie (Duivenvoorde Corridor) in de jaarrekening 2024.

5.2

Sociaal domein (Wmo en Jeugd)

Wij signaleren aandachtspunten in de interne beheersing voor wat betreft de getrouwheid van de lasten sociaal domein. Voorschoten is voor een tijdige verantwoording deels afhankelijk van derden.

5.3

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 7

Norm/ paragraaf

Onderwerp

Bevindingen 2024

Single information, Single audit (SiSa)

Wij signaleren aandachtspunten in de interne beheersing voor wat betreft de getrouwheid en rechtmatigheid van de lasten, baten en balansposities die verband houden met de SiSa-regelingen.

Signalering 2024

2023

5.5

2. Onze belangrijkste boodschappen aan Voorschoten 2.1.

Goedkeure nde contr oleverklaring getrouwheid Wij geven bij de jaarrekening 2024 van Voorschoten een goedkeurende controleverklaring af voor getrouwheid. De jaarrekening is vastgesteld door het college en is ongewijzigd goedgekeurd door de gemeenteraad op 10 juli 2025. De accountantscontrole over verslagjaar 2024 leidt hiermee indirect tot een oordeel over de rechtmatigheid van alle baten, lasten en balansmutaties, via een getrouwheidsoordeel over de rechtmatigheidsverantwoording. Bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening 2024 als geheel vastgesteld op € 852.000 voor fouten en € 2.556.000 voor onzekerheden. De berekening hebben wij verricht conform het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) gebaseerd op 1% van de totale werkelijke lasten over 2024 inclusief de toevoegingen aan de reserves. De rapporteringstolerantie voor dit accountantsverslag zoals benoemd in het controleprotocol 2024 is vastgesteld op € 50.000. Afwijkingen als gevolg van fraude of fouten zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen.

De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen materieel zijn. De getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage 2024 is door ons vastgesteld.

2.2.

Rechtmatigheid sver antwoording Op pagina 197 van de jaarrekening 2024 is de rechtmatigheidsverantwoording van het college opgenomen. Het college heeft conform de financiële verordening 2023 2% van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves als verantwoordingsgrens gehanteerd. Uit de rechtmatigheidsverantwoording blijkt dat er geen rechtmatigheidsfouten boven deze verantwoordingsgrens zijn geconstateerd.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 8

In de paragraaf bedrijfsvoering als onderdeel van het jaarverslag 2024 is een nadere toelichting opgenomen ten aanzien van de rechtmatigheid en zijn rechtmatigheidsfouten en/of -onduidelijkheden boven de door de gemeenteraad vastgestelde rapportagegrens van € 50.000 toegelicht. In dit accountantsverslag hebben wij onze bevindingen bij de rechtmatigheidsverantwoording nader uitgewerkt. Op grond van onze controle zijn wij van oordeel dat de rechtmatigheidsverantwoording 2024 een getrouw beeld geeft.

2.3.

Belangrijkst e bevindingen i nterne behee rsing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interim-controle uitgevoerd. Onze bevindingen en aanbevelingen met betrekking tot de interne beheersingsmaatregelen hebben wij gerapporteerd in onze managementletter over 2024 van 16 december 2024. Vanuit onze controleopdracht hebben wij de kwaliteit beoordeeld van de interne beheersingsmaatregelen die een directe relatie hebben met de externe verslaglegging en jaarrekening van Voorschoten. Voorschoten verricht verbijzonderde interne controle (hierna: VIC) voor de belangrijkste processen van de gemeente. Deze verbijzonderde interne controles zijn voor uw organisatie van belang omdat ze inzicht geven in de kwaliteit van de belangrijkste processen en de naleving van de rechtmatigheidseisen waaraan Voorschoten moet voldoen, voorafgaand aan onze controle. Voor onze (externe) controle van Voorschoten maken wij, conform onze afspraken met de gemeente en onze controleaanpak, gebruik van uitgevoerde verbijzonderde interne controle en zijn deze werkzaamheden ondersteunend aan onze controle. Dat betekent dat onze accountantscontrole uitgaat van een gegevensgerichte controleaanpak, waarbij de VIC van Voorschoten van goede kwaliteit is en op tijd gereed is om er tijdens onze controle gebruik van te maken.

De VIC controlewerkzaamheden worden door de gemeente vooralsnog gegevensgericht en achteraf uitgevoerd, hierin zien wij mogelijkheden voor een verdere doorontwikkeling van de VIC. Wij vinden dat er binnen Voorschoten – rekening houdend met de aard en omvang van de (administratieve) organisatie – geen sprake is van ernstige tekortkomingen in de voor de jaarrekeningcontrole relevante interne beheersingsmaatregelen. Enkele van onze bevindingen en aanbevelingen behoeven aandacht.

3. Vermogen, resultaat en continuïteit 3.1.

Analysere sultaat en resultaatontwikkeling Het Besluit Begroting en Verantwoording (hierna; BBV) is voor Voorschoten het geldende verslaggevingsstel. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Het is niet toegestaan baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen te muteren. Mutaties in het eigen vermogen vinden plaats op basis van besluitvorming door de raad.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 9

De jaarrekening 2024 van Voorschoten is opgesteld in overeenstemming met het van toepassing zijnde model. Bij de jaarrekening 2024 is een SiSa-bijlage gevoegd voor de SiSa-regelingen. In paragraaf 5.6 in dit verslag gaan wij hier nader op in. De jaarrekening 2024 geeft een eigen vermogen aan per 31 december 2024 van € 41,1 (2023: € 39,8 mln.) inclusief een voordelig resultaat na mutaties in de reserves over 2024 van € 1.567.000 (voordelig resultaat 2023: € 1.686.000). De opbouw van het rekeningresultaat 2024 (in Euro) is als volgt: Voorschoten (x € 1.000)

Begroting 2024

Gewijzigde begroting 2024

Realisatie 2024

Realisatie 2023

Baten Lasten Saldo van baten en lasten

80.899 81.307 -408

81.719 84.494 -2.775

81.521 80.172 1.349

78.779 80.092 -1.313

Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves Saldo reservemutaties

1.396 1.670 -274

6.369 5.085 1.284

5.304 5.085 219

4.140 1.141 2.999

Resultaat na reservemutaties

-682

-1.492

1.567

1.686

De omvang van het eigen vermogen is in 2024 toegenomen met een bedrag van € 1.348.000. De toename kent diverse oorzaken. Voor een analyse van de verschillen per programma tussen begroting en realisatie verwijzen wij naar de programmaverantwoording in de jaarrekening op pagina 21. Voor een uitgebreide toelichting op de toevoegingen aan en onttrekkingen van de reserves wordt verwezen naar de toelichting op het eigen vermogen op pagina 157 van de jaarrekening.

3.2.

Financiële positie en c ontinuïteit Voorschoten heeft voldoende aandacht voor de financiële uitdagingen en voor politiek-bestuurlijke beslissingen over inhoudelijke uitdagingen die Voorschoten te wachten staat. De jaarrekening is opgesteld op basis van de continuïteitsveronderstelling. Het college van Voorschoten bevestigt dat er geen twijfel bestaat ten aanzien van de financiële omvang van het vermogen van Voorschoten om de continuïteit te waarborgen. Wij hebben de continuïteitsveronderstelling als basis voor de jaarrekening 2024 beoordeeld en wij kunnen ons verenigen met de toepassing van de continuïteitsveronderstelling in de jaarrekening.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 10

Onderstaand overzicht, overgenomen uit de jaarstukken 2024 van Voorschoten (pagina 100) geeft aan de hand van financiële kengetallen en ratio’s een beeld van de financiële positie van Voorschoten per balansdatum, de (financiële) ontwikkeling in het eigen vermogen, de schuldpositie en overige indicatoren van Voorschoten per balansdatum.

We merken op dat de kengetallen over het algemeen in lijn liggen met 2023. Voorschoten licht toe dat financiële positie van de gemeente over het algemeen goed is. 3.3.

Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen van Voorschoten heeft de aandacht van management, college en gemeenteraad. Risicomanagement vindt onder andere plaats in de vorm van een risicotabel, waarin Voorschoten de risico’s in beeld brengt en periodiek monitort. In de jaarstukken 2024 is een risicotabel opgenomen in de paragraaf “Weerstandsvermogen”. Ook de structurele exploitatieruimte is in deze paragraaf uitgewerkt. Dit kengetal geeft aan welke ruimte de gemeente heeft om eigen lasten te dragen. In de jaarrekening is aangegeven dat de structurele exploitatieruimte een positief percentage (2,7%) heeft over 2024 en daarmee iets gedaald is ten opzichte van 2023 (4,0%). Op basis van de huidige inzichten schat Voorschoten in dat per eind 2024 volgens de vermelde risicotabel op pagina 94 van de jaarrekening, een onderbouwde kans bestaat dat een bedrag van € 3.911.000 noodzakelijk is om aan de zo reëel mogelijk ingeschatte financiële structurele risico's weerstand te bieden. Voor een nadere specificatie verwijzen we naar de tabel in de jaarstukken 2024. Vervolgens is de beschikbare weerstandscapaciteit afgezet tegen weerstandscapaciteit die benodigd zou moeten zijn. Op grond van deze analyse is een weerstandscapaciteit van € 19,9 miljoen beschikbaar (2023: € 21,5 miljoen).

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 11

De beschikbare ratio weerstandsvermogen komt uit op 3,9 (2023: 4,1). In de paragraaf Weerstandsvermogen is vermeld dat de berekende ratio weerstandsvermogen van Voorschoten volgens Voorschoten valt in de waarderingscategorie A ‘Uitstekend’. Gezien het risicoprofiel van Voorschoten adviseren wij u de ontwikkeling van de risico’s en de ontwikkeling van de reserves die aangewezen zijn als dekking van de risico’s tussentijds en nauwlettend te blijven volgen. Hoewel er geen harde norm is voor de gewenste omvang van het weerstandsvermogen, kan worden gesteld dat uw gemeente ruim voldoende weerstandscapaciteit bezit om onvoorziene financiële tegenvallers op te vangen.

4. Jaarverslag Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvatten de jaarstukken 2024 andere informatie, die bestaat uit: Infographic Leeswijzer Jaarverslag, bestaande uit inleiding, programma's en paragrafen Voorschoten publiceert bij de jaarrekening bijlagen die betrekking hebben op: Overzicht over te hevelen en af te sluiten kredieten Algemene uitkering Subsidies Wij hebben de overige informatie gelezen en vastgesteld dat de daarin opgenomen informatie niet strijdig is met de jaarrekening of onze controlebevindingen. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten uit het BBV en de Nederlandse Standaard 720 Nadere Voorschriften Controlestandaarden en de verantwoordelijkheden van de accountant met betrekking tot andere informatie. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Het jaarverslag en andere informatie mag geen ander beeld oproepen bij de lezer dan de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag 2024 van Voorschoten de vereiste informatie in voldoende mate weergeeft en niet strijdig is met de jaarrekening of onze controlebevindingen.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 12

5. Controlebevindingen bij de jaarverslaglegging 2024 5.1.

Rechtmatigheid

5.1.1. Stand van zaken wet geving Boekjaar 2023 was het eerste jaar waarin Voorschoten in lijn met adviezen van de commissie BBV een rechtmatigheidsverantwoording heeft opgenomen in de jaarrekening. Het wettelijk kader om dit te doen was de gewijzigde Gemeentewet. Het BBV en het BADO waren bij het vaststellen van de jaarrekening 2023 nog niet aangepast. Voor boekjaar 2024 is dit nog steeds de situatie. De NBA heeft door middel van Alert 48 richtlijnen gegeven om hier mee om te gaan. Voor boekjaar 2024 dient Voorschoten de rechtmatigheidsverantwoording conform de jaarrekening 2023 vorm te geven. 5.1.2. Wijziging wetgeving 2025 Op 21 maart 2025 is het besluit genomen om het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) aan te passen. De belangrijkste wijzigingen hierbij zijn het verder verankeren van de rechtmatigheidsverantwoording in de wet- en regelgeving. In de besluiten zijn twee wijzingen opgenomen die voor boekjaar 2025 actie vereisen van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen: De gemeenteraad stelt de verantwoordingsgrens vast op ten hoogste 2% van de totale lasten, exclusief de toevoegingen aan de reserves.

Voor de uitvoering van de accountantscontrole tot en met 2024 bedraagt de goedkeuringstolerantie voor fouten 1% van de totale lasten verhoogd met de reservetoevoegingen en voor onzekerheden in de uitvoering van de controle 3%. In de wijziging vervalt het onderscheid tussen fouten en onzekerheden. Voortaan zal worden uitgegaan van één percentage, namelijk van 2%, om te bepalen of een aangepast oordeel over de financiële overzichten noodzakelijk is. Dit leidt vanaf boekjaar 2025 tot de volgende toleranties:

Voor boekjaar 2025 betekent dit dat de volgende stukken herzien moeten worden, waarbij de nieuwe toleranties gehanteerd dienen te worden: financiële verordening (212); controleprotocol; eventuele overige stukken waarin nog oude percentages worden genoemd, zoals een intern controleplan. Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 13

5.1.3. Rechtmatigheid safwijkingen 2024 In de rechtmatigheidsverantwoording 2024 in de jaarrekening heeft het college de rechtmatigheidsafwijkingen opgenomen en de afwijkingen die daarvoor in aanmerking komen nader toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hieronder hebben wij het kader van de gemeenteraad voor de rechtmatigheidscontrole opgenomen waaraan Voorschoten moet voldoen. Het kader is uitgebreid met de normen waaraan de accountant moet voldoen. Onderwerp Totale lasten 2024 Realisatie volgens Jaarrekening 2024 Toevoegingen aan de reserves 2024 Realisatie volgens Jaarrekening 2024 Basis voor berekening goedkeuringstolerantie getrouwheid en verantwoordinggrens rechtmatigheid Accountant Materialiteit BADO voor getrouwheidsfouten Materialiteit BADO voor onzekerheden in de controle Rapporteringstolerantie voor toelichting getrouwheidsfouten en onzekerheden in de controle in het accountantsverslag Rechtmatigheid Verantwoordingsgrens (regulier) voor de financiële rechtmatigheidstoetsing, vastgesteld door de gemeenteraad Verantwoordingsgrens (regulier) voor het bestuurlijk relevant onderwerp, vastgesteld door gemeenteraad (Rapporteringsgrens voor individuele rechtmatigheidsfouten en rechtmatigheidsonduidelijkheden in de paragraaf Bedrijfsvoering) Rechtmatigheidsafwijking

Percentage/norm n.v.t

Bedrag € 80.172.000

n.v.t

€ 5.085.000

n.v.t

€ 85.257.000

1% 3% Controleprotocol

€ 852.000 € 2.556.000 € 50.000

2%

€ 1.705.000

Vast bedrag

€ 50.000

Rechtmatigheidsfout

Rechtmatigheidsonduidelijkheid

Waarvan acceptabel

Waarvan nietacceptabel

€0 €0

€0 €0

€0 N.v.t.

€0 €0

€ 135.000

€0

N.v.t.

€ 135.000

€0

€0

N.v.t.

€0

€ 135.000

€0

€0

€ 135.000

€ 677.000 € 677.000

€0 €0

N.v.t. N.v.t.

€ 677.000 € 677.000

€ 812.000

€0

€0

€ 812.000

Begrotingscriterium

Overschrijdingen lasten Onderschrijdingen lasten en afwijkingen baten Ongeautoriseerde reservemutaties Overschrijdingen investeringskredieten Subtotaal begrotingscriterium Voorwaardencriterium Europese aanbesteding Subtotaal voorwaardecriterium TOTAAL

Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording getrouw is. Alle onrechtmatigheden zijn verwerkt in de rechtmatigheidsverantwoording 2024.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 14

5.1.4. Begrotingsonrechtm atigheid Onderdeel van de (interne) rechtmatigheidscontrole en de rechtmatigheidsverantwoording is begrotingsrechtmatigheid. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid beoordeelt Voorschoten de begrotingsafwijkingen per taakveld voor zowel de lasten en de baten als de afwijkingen op investeringskredieten. Over 2024 heeft Voorschoten volgens de gewijzigde begroting 2024 € 89,6 miljoen aan lasten na bestemming begroot (primitieve begroting 2024 € 83,0 miljoen) tegenover € 85,3 miljoen aan werkelijke lasten na bestemming (2023: € 81,2 miljoen). Aan baten heeft Voorschoten over 2024 een bedrag geraamd van € 88,1 miljoen volgens de gewijzigde begroting (primitieve begroting 2024 € 82,3 miljoen), tegenover € 86,8 miljoen aan werkelijke baten (2023: € 82,9 miljoen). Voorschoten kent meerdere programma’s. Op deze programma’s is in 2024 sprake van de volgende begrotingsafwijkingen op de lasten en de baten: Programma

Werkelijk 2024

Begroot (na wijziging) 2024

Afwijking begroting 2024

Lasten P0 Bestuur en ondersteuning

€ 22.127.000

€ 22.636.000

P1 Veiligheid

€ 2.675.000

€ 2.681.000

P2 Verkeer en vervoer

€ 3.430.000

€ 3.646.000

P3 Economie

€ 482.000

€ 538.000

P4 Onderwijs

€ 2.195.000

€ 2.398.000

P5 Sport, cultuur en recreatie P6 Sociaal Domein

€ 7.186.000

€ 7.456.000

€ 29.778.000

€ 31.362.000

€ 9.003.000

€ 9.323.000

€ 3.297.000

€ 4.453.000

- € 509.000 (onderschrijding) - € 6.000 (onderschrijding) - € 216.000 (onderschrijding) - € 56.000 (onderschrijding) - € 203.000 (onderschrijding) - € 270.000 (onderschrijding) - €1.584.000 (onderschrijding) - € 320.000 (onderschrijding) - € 1.156.000 (onderschrijding)

€ 55.878.000

€ 55.805.000

P1 Veiligheid

€ 194.000

€ 193.000

P2 Verkeer en vervoer

€ 310.000

€ 260.000

P3 Economie

€ 275.000

€ 276.000

P4 Onderwijs

€ 561.000

€ 747.000

€ 1.054.000

€ 1.088.000

P7 Volksgezondheid en milieu P8 Wonen en bouwen Baten P0 Bestuur en ondersteuning

P5 Sport, cultuur en recreatie

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

€ 73.000 (overschrijding) € 1.000 (overschrijding) € 50.000 (overschrijding) - € 1.000 (onderschrijding) - € 186.000 (onderschrijding) - € 34.000 (onderschrijding)

Pagina 15

P6 Sociaal Domein

€ 9.891.000

€ 10.110.000

- € 219.000 (onderschrijding) P7 Volksgezondheid en € 9.571.000 € 9.299.000 € 272.000 milieu (overschrijding) P8 Wonen en bouwen € 3.788.000 € 3.941.000 - € 153.000 (onderschrijding) In 2024 is geen sprake van (begroting)afwijkingen op de investeringskredieten. Voor de afwijkingen op de lasten en de baten per programma verwijzen wij naar de paragraaf bedrijfsvoering van het Jaarverslag 2024, waarin de analyse begrotingsrechtmatigheid is opgenomen op pagina’s 129 tot 130. In de Kadernota Rechtmatigheid 2024 van de commissie BBV is een nadere duiding gegeven aan het begrip Begrotingsonrechtmatigheid: 1. Er is hiervan sprake als het college bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door de raad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt. 2. Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves die niet door de raad zijn vastgesteld voor het einde van het boekjaar. 3. Bij onderschrijdingen van lasten of investeringskredieten en ook bij lagere/hogere baten dan begroot de begroting niet tijdig* met begrotingswijzigingen is aangepast. Het derde onderdeel is een uitbreiding van het begrip begrotingsonrechtmatigheid. *Hoe niet tijdig wordt geïnterpreteerd, wordt bepaald door de ‘spelregels’ tussen de raad en het college.

De spelregels met betrekking tot het informeren en vaststellen van begrotingswijzigingen bij onderschrijdingen van lasten en investeringsbudgetten (kredieten) en bij lagere/hogere baten ten opzichte van de begroting zijn veelal in de financiële verordening art. 212 Gemeentewet opgenomen. Voor de melding en toelichting op de begrotingsafwijkingen per programma voor zowel de lasten en de baten als de afwijkingen op investeringskredieten verwijzen wij naar uw inhoudelijke analyse in de jaarrekening 2024. Voorschoten heeft in de paragraaf bedrijfsvoering en in de rechtmatigheidsverantwoording de afwijkingen gewogen en bepaald welke afwijkingen rechtmatig zijn, onrechtmatig zijn en welke onrechtmatigheden volgens het beleid van de raad acceptabel worden verklaard. Voor de toelichting op de begrotingsafwijkingen per programma voor zowel de lasten en de baten als de afwijkingen op investeringskredieten verwijzen wij naar uw inhoudelijke analyses in de jaarrekening in de programmaverantwoording en bijlage 1 (Overzicht over te hevelen en af te sluiten kredieten). Voorschoten heeft in de paragraaf bedrijfsvoering de afwijkingen gewogen en bepaald welke afwijkingen rechtmatig zijn, onrechtmatig zijn en welke onrechtmatigheden volgens het beleid van de gemeenteraad acceptabel worden verklaard.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 16

5.1.5. (Europese) aanbesteding Onderdeel van het vastgestelde normenkader van Voorschoten zijn regels en voorschriften ten aanzien van Europese aanbestedingsregels. Voorschoten controleert of juiste naleving van deze Europese (EU) aanbestedingsregels heeft plaatsgevonden. Deze controle is een belangrijk onderdeel van de (interne) rechtmatigheidscontrole en van de rechtmatigheidsverantwoording. Voorschoten ziet voorafgaand aan aanbestedingen toe dat bij het aangaan van nieuwe opdrachten de regels ten aanzien van EU-aanbesteding strikt worden nageleefd. Tijdens onze controle en de gesprekken met uw organisatie hierover hebben wij vastgesteld dat dit bewustzijn aanwezig is en dat wij deze aandacht terugzien in uw organisatie op meerdere momenten in het jaar. Uit de (verbijzonderde) interne rechtmatigheidscontrole zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. Op basis van onze externe controle komen wij op dezelfde conclusie. Uit de (verbijzonderde) interne rechtmatigheidscontrole is gebleken dat twee leveranciers ten onrechte niet volgens de Europese aanbestedingsregels zijn gecontracteerd. Op basis van onze externe controle komen wij op dezelfde conclusie. Wij verwijzen naar uw inhoudelijke toelichting in de paragraaf Bedrijfsvoering op pagina 130 van het jaarverslag 2024.

Daar licht Voorschoten toe dat voor beide leveranciers reeds maatregelen zijn genomen door uitvoeren van een aanbesteding. De rechtmatigheidsfout over 2024 bedraagt afgerond € 677.000 (werkelijke uitgaven 2024). De afwijking kan niet gecorrigeerd en hersteld worden, de kosten 2024 zijn wel “getrouw”.

5.2.

Voorraden-Grondex ploitaties

5.2.1. Algemeen De gemeentelijke grondexploitatie Duivenvoordecorridor Voorschoten vormt een belangrijk aandeel van het balanstotaal van Voorschoten. Belangrijk onderdeel van onze controle is de controle van de juiste waardering van de grondexploitaties. Voor de grondexploitatie Duivenvoorde Corridor Voorschoten vindt jaarlijks actualisaties plaats. Over de ontwikkelingen wordt de raad tussentijds geïnformeerd. Over de uitkomsten van de actualisatie per 1 januari 2025 is de raad geïnformeerd via de Actualisatie grondexploitaties. De raad heeft de meest recente Actualisatie grondexploitaties (jaarrekening 2024) goedgekeurd op 10 juli 2025. Voorschoten heeft zorgvuldige aandacht besteed aan een correcte waardering van haar grondpositie in de jaarrekening 2024 en het proces dat hiertoe moet leiden. Jaarlijks wordt de grondexploitatie geactualiseerd en aangeboden aan de gemeenteraad. Hierin wordt verantwoording afgelegd en inzicht gegeven in alle activiteiten met betrekking tot het beheren en exploiteren van de grondexploitatie.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 17

5.2.2. Actualisatie grondex ploitaties 1-1- 2025 Om inzicht te krijgen in de verwachte inkomsten en uitgaven en in de risico’s en kansen actualiseert Voorschoten jaarlijks de grondexploitatieberekening. Dit is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag, zoals het inflatiecijfer waartegen toekomstige kosten en opbrengsten worden gecorrigeerd, gehanteerde rentepercentages, de looptijd van het project, fasering van geplande opbrengsten en kosten en uitgifteprijzen. Deze variabelen bepalen in hoge mate het verwachte financiële resultaat. De uitgangspunten die bij de actualisaties worden gehanteerd, hebben grote impact op de netto contante waarde van de grondexploitaties. De uitgangspunten voor de ramingen zijn toegelicht in de Duivenvoorde Corridor Voorschoten Toelichting op de Grondexploitatie 2025. De grondexploitatie Duivenvoorde Corridor Voorschoten is bij het vaststellen van de jaarstukken op 10 juli 2025 goedgekeurd door de gemeenteraad. Hierbij zijn door Voorschoten belangrijke keuzen gemaakt en standpunten ingenomen. Met deze berekeningen heeft Voorschoten ook beoordeeld of de onderhanden werk positie in de balans van 2024 op een juiste wijze is gewaardeerd en in welke mate Voorschoten een verliesvoorziening moet treffen en/of (tussentijds) resultaat moet nemen over 2024. 5.2.3.

Bevindingen Op basis van een risicoanalyse hebben wij de grondexploitatie Duivenvoorde Corridor Voorschoten gecontroleerd. Naar aanleiding daarvan constateren we dat de beheersing van het project en inschatting en bewaking van de belangrijke risico’s toereikend is. De risico’s die Voorschoten loopt zijn toereikend toegelicht in de jaarrekening. Wij verwijzen naar de paragraaf grondbeleid en de toelichting onder de voorraden in de jaarrekening, waarin het college van de grondexploitatie onder meer status, voortgang, schattingen, bijbehorende risico’s en verwachte financiële uitkomsten op totaal niveau toelicht. In de actualisatie van de grondexploitaties heeft het college rekening gehouden met de meest recente ontwikkelingen, zoals de gehanteerde veronderstellingen met betrekking tot de gesloten overeenkomsten, het uitgiftetempo, de verwachte verkoopprijzen, de ontwikkeling van de plankosten, extern onderzoek, taxatierapporten en statistische gegevens. De mogelijke risico’s zijn door Voorschoten naar beste schatting in kaart gebracht. Het gaat daarbij om algemene risico’s en risico’s die verband houden met specifiek project Duivenvoorde Corridor Voorschoten. De uitgangspunten en onderbouwingen van Voorschoten zijn gebaseerd op gedegen voorbereiding en onderzoek.

Hoewel de huidige marktontwikkelingen onzekerheden met zich meebrengen, hebben deze ontwikkelingen volgens de inschatting van de gemeente geen materiële gevolgen voor de schattingen en uitkomsten van de grondexploitatie van de gemeente Voorschoten en voor vermogen en resultaat. Het college en de raad (h)erkennen dat het zo goed mogelijk schatten van uitkomsten onzekerheden met zich meebrengt, doch is van mening dat de ramingen en scenario’s naar dit moment de beste inschattingen zijn.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 18

Voorschoten heeft ter afdekking van risico’s in de grondexploitatie een voorziening getroffen. Als gevolg van de actualisatie van Duivenvoorde Corridor Voorschoten Toelichting op de Grondexploitatie 2025 heeft Voorschoten ultimo 2024 een verlies geprognosticeerd. De grondexploitatie was voorgaande boekjaren reeds verlieslatend en voorzien. Het verlies van € 616.000 en daarmee de voorziening wijkt minimaal (€ 33.000 negatief) af van 2023 (€ 583.000).

5.3.

Sociaal domein Voorschoten voert diverse regelingen (decentralisaties) uit in het sociaal domein. Voorschoten heeft deze taken deels uitbesteed bij externe partijen. Voor de lasten Jeugdhulp en Wmo en voor de uitkeringen (Participatiewet en aanverwante regelingen) steunt de gemeente (deels) op productieverantwoordingen die zorgaanbieders leveren en op financiële verantwoordingen van deze (externe) uitvoerders die zijn voorzien van een controleverklaring en finale afrekeningen

5.3.1. Jeugdhulp ZIN De uitvoering van de jeugdhulp is op basis van de Dienstverleningsovereenkomst Jeugdhulp 2024-2025 uitbesteed aan Gemeenschappelijke Regeling Serviceorganisatie Zorg Holland Rijnland (hierna: SOZ HR). Er wordt jaarlijks door Voorschoten met SOZ HR afgerekend op basis van de werkelijke lasten van jeugdhulp. SOZ HR is op basis van de afgesloten Dienstverleningsovereenkomst Jeugdhulp ook verantwoordelijk voor de controle van de prestatielevering van de geleverde jeugdzorg aan zorgbehoevenden in de gemeente Voorschoten. Om de controle goed uit te kunnen voeren hanteert SOZ HR het landelijke ‘Algemeen Accountantsprotocol Financiële Productieverantwoording Jeugdwet 2024’, waarin de controlekaders voor de uit te voeren werkzaamheden door de accountant van de zorgaanbieders zijn vastgelegd. Hierin staat onder meer dat grote zorgaanbieders een controleverklaring aanleveren over de getrouwheid en rechtmatigheid van de lasten jeugdzorg. Deze controleverklaringen hebben SOZ HR, zorgaanbieders en gemeente Voorschoten nodig om zekerheid te krijgen dat de uitgevoerde jeugdzorg op basis van een geldige verwijzing, voor de juiste prijs aan een inwoner van de regio Holland Rijnland is geleverd.

Kleine zorgaanbieders en vrij-gevestigden leveren aan Voorschoten een door SOZ HR en de zorgaanbieder gezamenlijk ondertekende finale afrekening (in plaats van een controleverklaring). Voorschoten is zelf verantwoordelijk voor de toekenning van en toeleiding naar jeugdzorg conform de eigen gemeentelijke verordening inzake jeugdhulp. De controle hierop gebeurt daarom expliciet niet door de accountant van SOZ HR. Om deze reden voert Voorschoten een verbijzonderde interne controle (VIC) uit op het proces van toekenning van en toeleiding naar jeugdzorg. Uit deze VIC heeft Voorschoten geen bijzonderheden geconstateerd. Wij hebben deze VIC werkzaamheden gecontroleerd en wij komen tot dezelfde conclusie.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 19

De definitieve verantwoording lasten Jeugdhulp Voorschoten 2024 van SOZ HR bedraagt € 7,0 miljoen (2023: € 6,2 miljoen). De accountant van SOZ HR heeft haar controle afgerond en heeft de definitieve Verantwoording Jeugdhulp HR 2024 van SOZ HR voorzien van een goedkeurende controleverklaring van 22 mei 2025. Uit de definitieve verantwoording blijkt voor gemeente Voorschoten een onzekerheid over de prestatielevering van de jeugdzorg van € 40.000 (2023: € 296.000). Dit bedrag is onder de rapporteringstolerantie en daarom ook niet opgenomen in de foutenevaluatie in paragraaf 5.7. Op basis van onze dossierreview bij de accountant van SOZ HR hebben wij geen bijzonderheden geconstateerd. 5.3.2. Wmo ZIN Zorgaanbieders die Wmo hulp aanbieden, moeten jaarlijks een productieverantwoording indienen waarin zij verantwoording afleggen over de geleverde zorg bij de financier. Afhankelijk van de omvang van de geleverde zorg moeten de zorgaanbieders hier een bestuurdersverklaring of controleverklaring bij verstrekken. Veelal wordt de verantwoordingsinformatie voorzien van een goedkeurende controleverklaring afgegeven door een onafhankelijke accountant. De Wmo ZIN (Zorg In Natura) verstrekkingen verlopen via Zorg-Lokaal B.V. (Verder Outsourcing B.V.). In 2024 heeft Voorschoten afgerond € 4,0 miljoen besteed aan Wmo ZIN.

Voor 2024 is er sprake van een totale onzekerheid voor de prestatielevering Wmo ZIN voor Voorschoten van afgerond € 7.000 (2023: € 31.000). Dit bedrag is onder de rapporteringstolerantie en daarom ook niet opgenomen in de foutenevaluatie in paragraaf 5.7. 5.3.3. PGB’s Wmo en Jeugdhulp De uitvoering van het persoonsgebonden budget (PGB) ligt bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). In 2025 is door de accountant van de SVB een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het onderdeel Wmo en een verklaring met beperking voor het onderdeel Jeugdhulp over boekjaar 2024. Door het SVB worden geen controles uitgevoerd op prestatielevering van de PGB’s, wat door de gemeenten zelf uitgevoerd moet worden. Voorschoten heeft over 2024 geen aanvullende controles uitgevoerd om de prestatielevering van de PGB’s vast te stellen. Wij merken daarom de volledige uitgaven van € 596.000 (2023: € 495.000) aan als onzekerheid voor getrouwheid en nemen dit op in de foutenevaluatie in paragraaf 5.7 van dit verslag. 5.3.4. Uitkeringen (Participatiewet en aanverwante regelingen) Voorschoten heeft de uitvoering van onder meer de Gebundelde uitkeringen Participatiewet, Bbz, Tozo, Wet Inburgering, Hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire en uitkering Onderwijsroute uitbesteed aan de gemeente Leidschendam-Voorburg.

Met de accountant van de gemeente LeidschendamVoorburg hebben wij afspraken gemaakt over de door hen uit te voeren controles en de rapportage daarover.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 20

De accountant van Leidschendam-Voorburg heeft de (financiële) verantwoording 2024 voorzien van een goedkeurende controleverklaring. Uit de verantwoording en rapportage 2024 blijken geen fouten en onzekerheden voor rechtmatigheid en getrouwheid voor Voorschoten groter dan de rapporteringstolerantie van € 50.000. Op basis van de verantwoording en rapportage van de accountant van gemeente Leidschendam-Voorburg hebben wij geen bijzonderheden geconstateerd.

5.4.

WNT-verantwoording

5.4.1. Controlebevindinge n en aa nbeveli ngen Wij hebben de in de jaarrekening opgenomen WNT-verantwoording 2024 gecontroleerd overeenkomstig de door de minister vastgestelde Regeling controleprotocol WNT 2024. Daarbij zijn door ons geen afwijkingen geconstateerd. 5.4.2. Beperkingen in de reikwijdte van onze co ntrolewerkzaamhed en Het doel van het controleprotocol WNT is om vast te stellen of de bezoldiging van de directie en het bestuur overeenkomt met de bepalingen van de WNT en juist is gepresenteerd in de WNT-verantwoording. Het WNT-protocol voorziet niet in het uitvoeren van controlewerkzaamheden die zekerheid geven over de verantwoorde bezoldiging in relatie tot de bezoldigingsafspraak. Dat houdt in dat wij op grond van het protocol deze werkzaamheden niet hoeven uit te voeren en ook niet uitgevoerd hebben. Wij kunnen daarom niet uitsluiten dat er verschillen zijn tussen de uitbetaalde bezoldiging en de daarover gemaakte afspraken. Bijvoorbeeld omdat wij geen weet hebben van een separaat gemaakte bezoldigingsafspraak. Het kan daardoor voorkomen dat de WNT correct is toegepast, terwijl de bezoldiging afwijkt van gemaakte afspraken. Ons is bevestigd dat er naast de arbeidsovereenkomsten geen andere bezoldigingsafspraken bestaan.

Als de in de WNT-verantwoording verantwoorde bezoldiging niet overeenkomt met uw beeld van de gemaakte afspraken of met uw eigen administratie, verzoeken wij u ons zo snel mogelijk daarover te informeren. Wij kunnen dan op grond van uw informatie onze controlebevindingen evalueren.

5.5.

SiSa-verantwoording Bij de jaarrekening 2024 voegt Voorschoten als bijlage de SiSa-verantwoording toe. Voorschoten heeft de rechtmatige totstandkoming van de SiSa-bijlage 2024 getoetst. De SiSa-verantwoording is geen onderdeel van de Verbijzonderde Interne Controle van Voorschoten.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 21

Voor deze specifieke uitkeringen is in de wet bepaald dat de accountant in de controleverklaring opneemt of de baten en lasten (alsmede de balansmutaties) met betrekking tot specifieke uitkeringen rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit betekent dat naast het getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening als geheel, expliciet nog een oordeel van de accountant wordt gevraagd bij de rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen in de SiSa-bijlage. In de controle van de specifieke uitkering (SiSa) is met de komst van de rechtmatigheidsverantwoording hierin niets veranderd. Dat betekent dat wij ook in ons accountantsverslag 2024 rapporteren over de SiSa regelingen en een tabel met bevindingen opnemen per SiSa-regeling. Het is de taak van de accountant om als onderdeel van de controle van de jaarrekening vast te stellen dat Voorschoten de SiSa-correct en volledig heeft ingevuld en aan de voorwaarden heeft voldaan. Wij hebben tijdens onze controle de SiSa-bijlage gecontroleerd, die door Voorschoten is opgemaakt, op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2024 van 20 februari 2025. Wij benadrukken dat u als Voorschoten zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Wij merken op dat het aantal SiSa-regelingen nog steeds omvangrijk is.

In de jaarrekening 2024 verantwoordt Voorschoten inmiddels 20 regelingen. Wet Inburgering 2021 (SiSa-regeling G10) Ten aanzien van de Wet Inburgering 2021 (SiSa-regeling G10) merken wij op dat de gemeente een algemeen M&O beleid heeft, maar dat dit nog specifiek gemaakt moet worden voor de Wet Inburgering. Hierdoor kon de opzet, bestaan en effectieve werking van het M&O beleid van de Wet Inburgering in 2024 niet worden vastgesteld. Voor een deel van de uitvoering van de Wet Inburgering 2021 werkt Voorschoten samen met gemeente Leidschendam-Voorburg. 5.5.1. Opvang Oekraïense vluchtelingen Voorschoten heeft inspanningen voor de opvang van Oekraïense in 2024 voortgezet. De aanvullende kosten die hiervoor gemaakt worden, zijn apart geregistreerd en worden gecontroleerd via interne controle en verbijzonderde interne controle op getrouwheid en rechtmatigheid. Het is uw verwachting dat de compensatie over 2024 tenminste dekkend (budgetneutraal) zal zijn. De bijdrage over 2024 heeft het Rijk nog niet vastgesteld. Voor de vergoeding van meerkosten en de verantwoording van meerkosten in de jaarrekening 2024 van Voorschoten zijn landelijk afspraken gemaakt, onder meer in het Bekostigingsbesluit en een Verantwoordinginstructie (Oekraïne).

De verantwoording over de besteding van de meerkosten eerste opvang ontheemden Oekraïne verloopt via de SiSa-systematiek (Single information, Single audit). In het Verantwoordingsoverzicht SiSa 2024 in de jaarrekening 2024 van Voorschoten legt Voorschoten verantwoording of over ontvangen bijdragen en de bestedingen. Op grond van de regeling mag een gemeente het meerdere ontvangen normbedrag toevoegen aan het resultaat van de gemeente.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 22

5.5.2. SiSa-bijlage Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO), artikel 5, lid 4, rapporteren wij in ons accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2024 in het kader van SiSa worden verantwoord. Het is volgens de nota verwachtingen accountantscontrole voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van voorgeschreven verplichte tabel. Deze tabel dient door uw organisatie samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsdocumenten elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Wij hebben de SiSa bijlage van Voorschoten opgenomen in bijlage 1 bij dit accountantsverslag.

5.6.

IT-beheer sing Vanuit onze controle van de jaarrekening zijn geen aanwijsbare risico’s geconstateerd voor de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze werkzaamheden richten zich vooral op de IT-beheersingsmaatregelen die relevant zijn in het kader van onze opdracht voor het controleren van de jaarrekening. Wij benadrukken dat onze werkzaamheden zich niet richten op alle IT-risico’s en beheersingsmaatregelen, zoals bijvoorbeeld de risico’s en beheersingsmaatregelen die voortvloeien uit cybercriminaliteit. Het zwaartepunt van IT-beheersing verschuift daardoor naar toegangsbeheer en het reduceren van het risico van cybercriminaliteit. Goed toegangsbeheer vereist een rol gebaseerd toegangsmanagement, gekoppeld aan HR-systemen en de daarin opgenomen functieprofielen van medewerkers. Wij benadrukken dat ons onderzoek van de IT-beheersingsmaatregelen in het kader van onze jaarrekeningcontrole belangrijke informatie kan geven over IT-risicogebieden van Voorschoten. Er kan echter ook sprake zijn van risicogebieden die niet door ons onderkend worden. De oorzaak hiervan is de beperkte scope van ons onderzoek (controle van de jaarrekening). In het kader van de jaarrekeningcontrole 2024 van Voorschoten is door ons een onderzoek uitgevoerd naar de kwaliteit van de IT-organisatie, het IT-landschap en de beheersing daarvan.

Voorschoten werkt hiervoor samen met Wassenaar. Het betreft een update van het onderzoek dat voor de jaarrekeningcontrole 2023 is uitgevoerd. Wij verwijzen naar de tabel van bijlage 2 voor onze belangrijkste bevindingen en daarbij horende aanbevelingen. Samenwerkingspartner Wassenaar is met een deel van de aanbevelingen al aan de slag gegaan in de organisatie. Voor een verbreding van de scope van het onderzoek naar IT-beheersingsmaatregelen adviseren wij om met name aandacht te hebben voor kwaliteitscertificering van IT-processen, systemen en applicaties en voor beveiligingsscans door specialisten. Desgewenst bespreken wij graag de relevante opties en de mogelijkheden die wij (vanuit ons netwerk) hierin kunnen bieden.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 23

In algemene zin merken wij op dat publieke organisaties steeds vaker doelwit zijn van cybercriminaliteit. Uit trainingen die wij verzorgen blijkt dat organisaties vaak onvoldoende zijn voorbereid op een cyberincident (door cybercriminaliteit of anderszins). Direct hiermee samenhangende aspecten zijn de naleving van NIS2-richtlijn en de in het derde kwartaal 2025 te verwachten Cyberbeveiligingswet. Wij kunnen desgewenst ondersteuning verlenen bij een evaluatie door een IT-specialist van Verstegen.

5.7.

Verwerki ng van geconstateer de afwijki ngen rechtmatigh ei d en getrouwheid Er hebben naar aanleiding van onze controle correcties plaatsgevonden in de jaarstukken, dit betroffen cijfermatige correcties en tekstuele aanpassingen, zoals aanpassingen met betrekking tot presentatie-, rubricerings-, en toelichtingsvereisten van het BBV, begrotingsrechtmatigheid en de rechtmatigheidsverantwoording. Inhoudelijk zijn er over de jaarrekening 2024 en de doorgevoerde correcties geen meningsverschillen geweest met uw organisatie. Naar aanleiding van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden resteren ongecorrigeerde getrouwheidsfouten en onzekerheden in de controle groter dan de rapporteringstolerantie van € 50.000. De onderstaande tabel geeft een samenvatting van de fouten en onzekerheden ten aanzien van getrouwheid. Betreft Onzekerheid prestatielevering PGB Wmo en Jeugd TOTAAL

Getrouwheid Fout Onzekerheid € 596.000 €0 € 596.000

Het totaal van de geconstateerde afwijkingen op het gebied van de getrouwheid blijft binnen de goedkeuringstolerantie voor fouten (van € 852.000) en de goedkeuringstolerantie voor onzekerheden (van € 2.556.000). Hierdoor is de strekking van de controleverklaring 2024 goedkeurend voor getrouwheid.

6. Overige onderwerpen 6.1.

Naleving van wet- e n regelgeving en frauderisicobehe ersi ng Wij betrekken bij onze controlewerkzaamheden, overeenkomstig de voor ons geldende standaarden, de naleving van wet- en regelgeving en frauderisico’s. Daarbij richten wij ons op risico’s die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang in de jaarrekening. Wij hebben op basis van onze controlewerkzaamheden de risicofactoren voor overtredingen van wet- en regelgeving en fraude geëvalueerd. Frauderisicofactoren kunnen voortvloeien uit bijvoorbeeld leveranciersselectie, (contant) geldverkeer, bewuste beïnvloeding door college, raad en/of het management van de presentatie (jaar)cijfers teneinde een ander beeld voor te stellen dan de werkelijkheid en misbruik/oneigenlijk gebruik van bedrijfsmiddelen van Voorschoten.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 24

Onze controle heeft geen afwijkingen van wet- en regelgeving of aanwijzingen voor fraude aan het licht gebracht. Voorschoten heeft beleid dat gericht is op het systematisch identificeren en beheersen van deze risico’s. Wij constateren dat er in de bedrijfsvoering belangrijke maatregelen zijn getroffen om dergelijke risico’s te beheersen. Deze maatregelen bestaan hoofdzakelijk uit het toewijzen van taken en verantwoordelijkheden, het realiseren van functiescheiding, procedures, intern toezicht en externe controle. Naar onze mening wordt het risico van (materiële) fraude en overtreding van wet- en regelgeving hierdoor teruggebracht. Wij adviseren hierbij nog wel om als onderdeel van het risicomanagementsysteem periodiek een separate risicoanalyse op deze thema’s uit te voeren en daarbij te evalueren of er voldoende beheersingsmaatregelen zijn getroffen. Wij verwijzen hiervoor naar onze aanbevelingen die wij in onze managementletter hebben gerapporteerd. Onze eigen controlewerkzaamheden hebben overigens geen relevante afwijkingen van wet- en regelgeving of aanwijzingen voor fraude aan het licht gebracht. Daarbij merken wij nog wel op dat van ons niet verwacht kan worden dat elke overtreding van wet- en regelgeving of fraude door ons ontdekt wordt. Dat heeft onder andere te maken met het mogelijk opzettelijke karakter van dergelijke overtredingen en fraude.

In onze gesprekken met de organisatie is bevestigd dat er geen fraude heeft plaatsgevonden en ook geen vermoeden is van fraude.

6.2.

Verplichte rapporter ing fraude en continuïteit in onze controleverklaring De controle van de jaarrekening van Voorschoten is aan te merken als een wettelijke controleopdracht. Dit impliceert dat wij in onze controleverklaring bij de jaarrekening rapporteren over fraude- en continuïteitsrisico’s die relevant zijn geweest bij het plannen en uitvoeren van onze controlewerkzaamheden. Daarbij geven wij aan hoe wij op deze risico’s hebben ingespeeld. De rapportage van de accountant over fraude en continuïteit is in de basis geënt op de verantwoording van frauderisicobeheersingsmaatregelen en de toelichting op de continuïteitsverwachtingen in het jaarverslag. Uiteraard dient de inhoud van het jaarverslag ook op deze thema’s proportioneel te zijn en een juiste en volledige voorstelling van zaken te geven.

6.2.1. Fraude In de controleverklaring lichten wij toe dat Voorschoten niet beschikt over een actueel en geformaliseerd overkoepelend risicobeheersings- en controlesysteem. De raad heeft de verantwoordelijkheid om toezicht te houden op de fraudebeheersing. Voorschoten heeft echter wel beleid en treft waarborgen gericht op ontdekken en beperken van frauderisico’s.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Voorschoten

Pagina 25

Eind 2023 heeft Voorschoten een frauderisicoanalyse vastgesteld. Hiermee kunnen de belangrijkste frauderisico’s periodiek worden geïnventariseerd, geadresseerd en geëvalueerd. Wij adviseren om een risicobeheersingssysteem, inclusief schriftelijke (fraude)risicoanalyse, te implementeren. Wij benadrukken dat wij met onze aanbeveling vooral doelen op een praktische invulling en uitvoering, passend bij de grootte en de activiteiten van Voorschoten en passend binnen uw beschikbare capaciteit en middelen. Meer informatie hierover is te vinden in de NBA-Brochure Verplichte rapportage over fraude en continuïteit in de controleverklaring bij de jaarrekening; wat betekent dit voor u als klant. 6.2.2. Continuïteit Naast rapportering over frauderisico’s is rapportering over continuïteitsrisico’s verplicht in de controleverklaring van de accountant bij jaarrekening van gemeenten. Voorschoten heeft in de jaarstukken inzicht gegeven in de toekomstsverwachting van de gemeente. Gemeenten kennen als overheidsorgaan feitelijk geen risico van discontinuïteit. Wel bestaat het risico dat gemeenten (tijdelijk) hun financiële zelfstandigheid verliezen en een zogenoemde artikel 12-status krijgen. Voorschoten heeft in de begroting 2025-2028 voor het jaar 2025 een structureel sluitende begroting gepresenteerd. Op basis van de incidentele baten en lasten is het totale begrotingssaldo voor 2025 negatief.

Voor het begrotingsjaar 2026 is uw gemeente uitgegaan van een daling van de algemene uitkering. Het begrotingssaldo voor 2026-2028 is positief. Voorschoten heeft op advies van de VNG nog geen volledig compenserende maatregelen opgenomen in de begroting, om zo de effecten van het ravijnjaar zichtbaar te maken. De effecten van de voorjaarsnota van het Rijk zullen een positief effect hebben op de meerjarenbegroting van Voorschoten. De provincie heeft regulier repressief toezicht op gemeente Voorschoten. 6.3.

Het ver loop van onz e c ontrolewerkzaam heden Wij hebben onze controlewerkzaamheden uitgevoerd overeenkomstig de tussen Voorschoten en Verstegen opgestelde opdrachtafspraken. Ter ondersteuning daarvan zijn vooraf risicoanalyses opgesteld, werkafspraken gemaakt en zijn tussentijdse controlewerkzaamheden uitgevoerd. Met betrekking tot het controleproces 2024 constateren wij het volgende: De concept-jaarrekening 2024 was bij aanvang van onze jaarrekeningcontrole nog niet helemaal gereed, maar cijfermatig gereed en van goed niveau. De jaarrekening heeft door uw organisatie hoge prioriteit gekregen en de jaarrekeningcontrole heeft u goed voorbereid. De wederzijdse afspraken over planning en afronding hebben ertoe geleid dat de controle binnen de bestuurlijke planning kon worden afgerond. De dossiervorming als basis voor onze controle was goed op het moment van start van onze controle. Vragen en opmerkingen die wij hadden zijn goed en tijdig beantwoord. De samenwerking tussen uw organisatie en Verstegen is wederom goed, prettig en constructief verlopen.