2555 Brief dd 23-08-2024 Rekenkamer WVOLV Onderzoeksrapportage effectiviteit woonbeleid (incl. bijlage)

Ook worden er door het gebrek aan ambtelijke capaciteit subsidies misgelopen, waarvan sommigen juist bedoeld zijn om gemeenten extra middelen of capaciteit te bieden. In de praktijk wordt er relatief veel gewerkt met ingehuurde krachten, wat de continuïteit in complexe projecten als ruimtelijke ontwikkelingen niet ten goede komt. Uit de interviews komt naar voren dat het dan helpt als werkprocessen worden gestandaardiseerd (hier werkt men aan in Voorschoten), als de omgevingsvisie duidelijke kaders geeft (dit is het geval in Oegstgeest) of als de raad per project een kaderstellende notitie vaststelt voordat gemeenten en ontwikkelaars plannen gaan uitwerken (in Leidschendam-Voorburg geven externe stakeholders aan dit te missen waardoor processen vertragen). De vier gemeenten hebben (zeer) beperkt eigen grond. Woningcorporaties zijn voor het realiseren van hun bouwopgave afhankelijk van ontwikkelingen van commerciële partijen (waarbij zij de sociale huur kunnen overnemen) of van gemeentelijke locaties zoals een oude school of een gemeentewerf. Gemeenten zijn formeel geen partij in de onderhandelingen tussen corporaties en ontwikkelaars maar kunnen wel contacten leggen. Via de doelgroepenverordening leggen gemeenten vast dat sociale huur en betaalbare huur en koop langjarig beschikbaar moet blijven voor de doelgroep (de zogenaamde instandhoudingstermijnen).

Wassenaar en Oegstgeest hebben hun doelgroepenverordening nog niet geactualiseerd, wat betekent dat daar de (beperkte) wettelijke termijn van 10 jaar geldt. Een gevolg is dat niet woningcorporaties maar (institutionele) beleggers deze woningen kunnen gaan beheren, wat in de praktijk ook voorkomt. Woningcorporaties willen dat de gemeenten hier meer werk van maken. Gemeenten kijken ook of zij actief gronden kunnen verwerven (actief grondbeleid). Uit de interviews wordt duidelijk dat hiervoor de financiële mogelijkheden ontbreken in de gemeente of dat het risico voor de gemeente te groot is. Woningcorporaties pleiten echter voor een meer proactieve houding van de gemeenten. Zij geven aan dat er beter gekeken kan worden naar mogelijkheden van herontwikkelingen van maatschappelijk vastgoed in combinatie met wonen.

Effectiviteit woonbeleid WVOLV

63 van 76

Een van de opgaven vanuit de woondeals is het opstellen van een woonzorgvisie. In Leidschendam-Voorburg is die al vastgesteld. Wassenaar is begonnen met de voorbereidingen en Voorschoten en Oegstgeest pakken dit in sub-regioverband op. De regionale versnellingstafels zijn in de opstartfase. Er zijn nog geen successen te melden maar het instrument wordt wel als kansrijk gezien. Gemeenten maken beperkt gebruik van subsidiemogelijkheden om dat projecten niet aan de voorwaarden voldoen of omdat de ambtelijke capaciteit ontbreekt.

Onderzoeksvragen ten aanzien van realisatie De gemeenten kiezen veelal voor binnenstedelijke verdichting, niet alleen omdat dit landelijk en provinciaal beleid is, maar ook omdat de meeste gemeenten geen mogelijkheden (meer) hebben om grootschalige nieuwbouw buiten de bebouwde kom te realiseren. Echter, er zitten grenzen aan de ruimte die binnen de bebouwde kom beschikbaar is. Daarbij is het planproces ingewikkelder: er zijn meer belangen en randvoorwaarden om rekening mee te houden, de kosten zijn hoger en er kan meer lokale weerstand zijn. Hierdoor is er een groter risico op een langere doorlooptijd en op afstel van de plannen. Om te beoordelen of de bouwdoelstelling realistisch is, hebben we gekeken naar het aantal woningen dat in de afgelopen periode is opgeleverd en hoeveel plancapaciteit er is (richtinggevend is 130% plancapaciteit ten opzichte van de doelstelling). Ook is in beeld gebracht of dit bruto (dus inclusief sloop en vervangende nieuwbouw) of netto is (dus daadwerkelijke toevoegingen aan de woningvoorraad). Onderstaande tabel geeft een overzicht. Hierbij moet worden opgemerkt dat de BAG realisatie netto is. In beide regio’s (Haaglanden en Holland Rijnland) wordt in de regionale woondeal gesproken over bruto aantallen. Netto

Gemiddelde

Doelstelling

Gemiddeld

Plancapaciteit

Op

realisatie

netto

t/m 2030

per jaar

tot 2030

koers?

2014-2023

realisatie per

nodig om

jaar (2014-

doelstelling

2023)

te halen 99

96% netto

Nee

125

100% bruto

Nee

127

166% netto

Ja

Wassenaar

89

10

Voorschoten

486

54

+991 woningen (2021-2030) +1.000 woningen (2023-2030) +1.400

Oegstgeest

872

97

woningen (2020-2030)

LeidschendamVoorburg

+2.262 1.515

168

woningen (2023-2030)

5.500 tot 2040, 283

onduidelijk

n.t.b.

welke tot 2030

Hoewel de gemeenten zelf aangeven dat de doelen realistisch zijn, blijkt dat alleen in Oegstgeest uit de woningbouwplanning. In Wassenaar en Voorschoten is in de plancapaciteit geen rekening gehouden met uitval. Er is momenteel geen ambtelijke capaciteit om extra initiatieven (waarvoor

Effectiviteit woonbeleid WVOLV

64 van 76

zich wel initiatiefnemers hebben gemeld) in behandeling te nemen. Naast een gebrek aan ambtelijke capaciteit is het gebrek aan ruimte een belemmerende factor. Er zal dus gekeken moeten worden naar andere locaties: dit kan buitenstedelijk (‘een straatje erbij’), óf binnenstedelijk door middel van creatieve manieren zoals optoppen, flexwoningen, woningsplitsing, verdichten of herontwikkelen van maatschappelijk vastgoed. Voorgaand overzicht laat niet zien hoeveel betaalbare woningen er gerealiseerd kunnen worden als alle plannen doorgaan. Dergelijke gegevens zijn niet beschikbaar in openbare bronnen. Duidelijk is dat de plannen die op de woningbouwprogrammeringen staan voor een belangrijk deel plannen zijn waarin afspraken zijn gemaakt op basis van oud beleid, dus minder dan 30 procent sociaal en 35 procent betaalbaar. Het nieuwe beleid moet vorm krijgen in nieuwe plannen. Dit maakt het tekort aan ambtelijke capaciteit om nieuwe plannen op te pakken extra problematisch.

Onderzoeksvragen ten aanzien van informatievoorziening aan de gemeenteraad Bij de gemeenten ontbreekt het aan een vast ritme van informatiestroom naar de gemeenteraad. In plaats daarvan wordt informatie op ad-hoc-basis aangeleverd. Niet duidelijk is hoeveel woningen in welke segmenten in de afgelopen jaren zijn opgeleverd. Doordat de gemeenten intern geen monitoringssysteem hebben voor de voortgang van de woningbouw, wordt de gemeenteraad verwezen naar de begrotingsstukken voor informatie op dit gebied. Die stukken geven hooguit een beeld van wat er in het afgelopen jaar is gerealiseerd maar niet in hoeverre de doelstellingen gehaald kunnen worden. De raden zijn wel betrokken bij het voortraject van locatieontwikkeling, waarbij zij input leveren over de invulling van percelen, bouwhoogtes, en segmenten van de woningbouwprojecten. De sturing van de raden is in sterke mate gericht op het behoud van de karakteristieke identiteit van de eigen gemeente en de belangen van de eigen inwoners en in mindere mate op het realiseren van de maatschappelijke opgaven om woningen voor alle doelgroepen te realiseren, aldus in- en extern betrokkenen. De wens van raadsleden om het karakter van de eigen gemeente te behouden strookt niet met de (met Rijk en provincie afgesproken) bouwopgave.

7.2 Aanbevelingen: beantwoording centrale onderzoeksvraag De centrale onderzoeksvraag luidt: Hoe kunnen de vier gemeenten de effectiviteit en efficiency van het gemeentelijk woonbeleid bevorderen? Op basis van de conclusies formuleren wij de volgende aanbevelingen die de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad kunnen versterken: 1.

Gemeenten Wassenaar en Leidschendam-Voorburg: zorg ervoor dat de woonvisie actueel is en in lijn met regionale doelstellingen. Houd hierbij rekening met de actuele woningbehoeftecijfers en de noodzaak van het realiseren van betaalbare woningen. Houd ook rekening met de taakstelling voor statushouders en mensen die uit een instelling komen. Maak duidelijk hoeveel woningen geschikt moeten zijn voor senioren en mensen met een zorgvraag. Stel een beperkte set SMART doelstellingen vast die aansluiten bij de wettelijke taken: voldoende woningen en huisvesting van doelgroepen.

2.

Anticipeer op de Wet versterking regie op de volkshuisvesting. De uitvoering ervan vergt naar verwachting extra ambtelijke capaciteit voor gemeenten.

Effectiviteit woonbeleid WVOLV

65 van 76

3.

Stel een omgevingsvisie op waarin zoeklocaties zijn aangewezen voor het toevoegen van woningen. Beoordeel of vigerende kaderstellende nota’s zoals de hoogbouwvisie en mobiliteitsvisie toereikend zijn om dergelijke ontwikkelingen (binnen bestaand stedelijk gebied) mogelijk te maken. Geef aan hoe (nieuw)bouwplannen geprioriteerd worden in de uitvoering.

4.

Geef het college de opdracht om een woningbouwprogrammering/uitvoeringsprogramma op te stellen dat uitgaat van de landelijk geadviseerde planvoorraad van 130 procent om uitval op te kunnen vangen. Stel daar ook ambtelijke capaciteit voor beschikbaar. Maak expliciet of het om bruto of netto toevoegingen gaat. Maak minimaal duidelijk hoeveel sociale huurwoningen netto worden toegevoegd.

5.

Maak gebruik van instrumenten van actief grondbeleid om gewenste ontwikkelingen mogelijk te maken. Kijk daarbij naar mogelijkheden van flexwoningen, ‘een straatje erbij’ en het herontwikkelen van maatschappelijk vastgoed of openbare ruimte. Verleid institutionele beleggers en woningcorporaties tot optoppen en verdichten. Geef particuliere eigenaren mogelijkheden tot woningsplitsen.

6.

Geef het college de opdracht om werkprocessen te standaardiseren. Ambtelijke capaciteit is een probleem, daarom moet de uitvoering efficiënter. Ingrediënten daarbij zijn: • Maak gebruik van expertise bij andere gemeenten, die bepaalde processen al hebben doorlopen of bepaalde verordeningen al hebben vastgesteld. • Standaardiseer werkprocessen in lijn met de Omgevingswet. • Laat de gemeenteraad voor plannen met impact een kaderstellende notitie vaststellen. Maak duidelijk wat het maatschappelijke belang is van de betreffende ontwikkeling. • Zorg voor een eenduidige participatieverordening met betrekking tot woonprojecten. Maak hierin duidelijk dat de gemeente de hoeder is van het algemeen belang en verantwoordelijk is voor het realiseren van maatschappelijke opgaven. • Waarborg continuïteit van eerder gemaakte afspraken met ontwikkelaars en woningcorporaties op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau.

7.

Gemeenten Wassenaar en Oegstgeest, geef prioriteit aan de actualisatie van de doelgroepenverordening om de instandhoudingstermijnen voor betaalbare woningen te waarborgen.

8.

Geef het college de opdracht om een woonmonitor te ontwikkelen. Maak zowel inzichtelijk welke harde plancapaciteit is gerealiseerd als welke woningen zijn opgeleverd. Veel informatie is (openbaar) beschikbaar, maar niet in een vorm die voor raadsleden toegankelijk is. Vanuit de inhoud van de woonvisie zou het logisch zijn wanneer de raad per kalenderjaar een overzicht krijgt van: • Vastgestelde omgevingsplanruimte, verdeling naar segmenten (gemeente) • Verleende bouw- en splitsingsvergunningen, verdeling naar segmenten (gemeente) • Het aantal toegevoegde woningen aan de woningvoorraad, realisatie minus sloop (BAG). • Het aandeel sociale huurwoningen in de woningvoorraad (waarstaatjegemeente.nl). • Het aandeel opgeleverde sociale huurwoningen (woningcorporaties, ontwikkelaars). • Het aandeel opgeleverde woningen in het middensegment (ontwikkelaars).

Effectiviteit woonbeleid WVOLV

66 van 76

• •

Plaatsing bijzondere doelgroepen: statushouders, uitstromers, gemeentespecifieke doelgroepen (gemeente, zorgpartijen, woningcorporaties). Realisering huisvesting bijzondere doelgroepen (gemeente, zorgpartijen, woningcorporaties, ontwikkelaars).

9. Vraag het college om in de monitor de meerjarige trendontwikkeling aan te geven zodat duidelijk wordt in hoeverre de realisatie in lijn is met de doelen. Vraag als raad inzicht in de knelpunten die in de praktijk optreden. Vraag aan het college geïnformeerd te worden over de benodigde randvoorwaarden (regelingen, capaciteit, bijdrage andere overheden, et cetera). En vraag aan het college om scenario’s zodat de raad kan bijsturen.

Effectiviteit woonbeleid WVOLV

67 van 76

Bijlage 1 Onderzoeksverantwoording Het rekenkameronderzoek kent vier fasen: de aankondiging, de deskresearch, de verdieping en tot slot de analyse en rapportage.

Fase 1: Aankondiging Het onderzoek startte op 30 november 2023 met een online ambtelijke kick-off met de ambtelijke contactpersonen van de vier gemeenten. Naast een toelichting op de uitgangspunten van het onderzoek werd dit gesprek benut om praktische afspraken te maken over het verkrijgen van relevante informatie, planning van de interviews en groepsbijeenkomsten, te interviewen externe actoren en overige zaken.

Fase 2: Deskresearch Voor dit onderzoek zijn relevante landelijke onderzoeken geraadpleegd over de woningmarkt, de rol van de gemeente in relatie tot andere stakeholders en de (effectiviteit van) beschikbare gemeentelijke instrumenten voor de bestaande woningvoorraad en nieuwbouw. Voor het verdiepende deel naar de effectiviteit van het woonbeleid zijn gemeentelijke en regionale documenten geraadpleegd die samenhangen met woonbeleid. Het gaat om beleidsdocumenten, relevante raadsinformatiebrieven en collegeberichten en cijfermatige ontwikkelingen. Een lijst met geraadpleegde bronnen is opgenomen in Bijlage 3.

Fase 3: Verdieping In week 2 tot en met week 8 van 2024 vonden interviews plaats met ambtelijk en bestuurlijk betrokkenen en met externe actoren bij de uitvoering van het woonbeleid. Een lijst met geïnterviewde personen is opgenomen in Bijlage 2. De interviews vonden plaats op locatie of via beeldbellen. In sommige gevallen betrof het een duo-interview of een groepsinterview. Van alle interviews zijn gespreksverslagen opgesteld, die ter accordering aan de geïnterviewden zijn voorgelegd.

Fase 4: Analyse en rapportage In deze fase zijn de uitkomsten van het onderzoek geanalyseerd om te komen tot de beantwoording van de deelvragen en centrale onderzoeksvraag. Allereerst zijn de resultaten uit de deskresearch (feitelijkheden over doelen, instrumenten, uitvoering en realisatie) gekoppeld aan de resultaten van de interviews. De informatie uit de interviews is enerzijds gebruikt om hiaten in de deskresearch op te vullen en anderzijds om het perspectief van stakeholders en betrokkenen op de doelen, uitvoering, realisatie en informatievoorziening helder te krijgen. Belangrijk hierbij is dat resultaten uit de interviews alléén meegenomen zijn als ze ofwel aansluiten bij de bevindingen uit de deskresearch ofwel door meerdere geïnterviewden zijn genoemd.

Effectiviteit woonbeleid WVOLV

68 van 76

De bevindingen zijn vervolgens getoetst aan het normenkader: zijn ze in lijn met wat je mag verwachten van effectief overheidsbeleid in alle fasen van de beleidscyclus? Hierbij is gebruik gemaakt van vier categorieën met een kleurcode. : er is geen verbeterpotentieel : er is verbeterpotentieel : verbeteringen zijn noodzakelijk : verbeteringen zijn dringend nodig N.t.b. : (nog) niet te beoordelen De resultaten van het onderzoek zijn beschreven in een concept-nota van bevindingen.

Fase 5: Ambtelijk wederhoor en bestuurlijke reactie De concept-nota van bevindingen is voorgelegd aan de ambtelijke organisatie in het kader van het ambtelijk wederhoor. De ambtelijke reactie is door de rekenkamer ontvangen. Na verwerking hiervan is het eindrapport, inclusief conclusies en aanbevelingen, door de rekenkamer aangeboden aan het college ten behoeve van een bestuurlijke reactie.

Effectiviteit woonbeleid WVOLV

69 van 76

Bijlage 2 Lijst geïnterviewde personen #

Organisatie

Functie

1

Gemeente Leidschendam-Voorburg

Beleidsmedewerker Wonen

2

Gemeente Leidschendam-Voorburg

Beleidsmedewerker Wonen

3

Gemeente Leidschendam-Voorburg

Ambtelijk opdrachtgever ruimtelijke projecten

4

W.B.V. St. Willibrordus

Directeur-Bestuurder

5

Gemeente Wassenaar

Beleidsadviseur Wonen

6

Gemeente Wassenaar

Projectleider

7

Gemeente Wassenaar

Projectleider

8

Gemeente Wassenaar

Projectleider

9

Bestuurlijke Tafel Wonen Haaglanden

Secretaris

10

Vidomes

Directeur-Bestuurder

11

Vidomes

Accounthouder Leidschendam-Voorburg

12

Vidomes

Assetmanager Leidschendam-Voorburg

13

Gemeente Wassenaar

Wethouder

14

Gemeente Leidschendam-Voorburg

Wethouder

15

ABB Bouwgroep

Projectmanager

16

Borghese Real Estate

Projectontwikkelaar

17

Gemeente Oegstgeest

Beleidsmedewerker Wonen

18

Gemeente Oegstgeest

Projectleider

19

Gemeente Oegstgeest

Beleidsmedewerker huisvesting kwetsbare inwoners

20

Gemeente Oegstgeest

Wethouder

21

MeerWonen

Directeur-Bestuurder

22

Holland Rijnland

Strategisch adviseur

23

Gemeente Voorschoten

Beleidsmedewerker Wonen

24

Gemeente Voorschoten

Concern controller

25

Gemeente Voorschoten

Projectleider Verkeer, Bouwen en Wonen

26

Gemeente Voorschoten

Projectleider Ruimtelijke Ordening

27

Gemeente Voorschoten

Wethouder

28

Niersman

Ontwikkelingsmanager

29

De Sleutels

Teamleider verhuur

Effectiviteit woonbeleid WVOLV

70 van 76

Bijlage 3 Lijst geraadpleegde bronnen Landelijke bronnen • • • • • • • • • • • • •

• •

• • •

• • • •

• • •

• • • • • • • • •

ABF (2023): Primos-prognose 2023 | Primos-prognose 2023 Aedes: Samenvatting Wet Versterking Regie op de volkshuisvesting | aedes.nl Aedes (2022): Definiëring sociale huur | aedes.nl Aedes (2024): uitvoeringsagenda-wonen (aedes.nl) Algemeen Dagblad (2022): Leencapaciteit huizenkopers onder druk door almaar stijgende hypotheekrente | Nieuwsbericht | ad.nl Algemeen Dagblad (2023): Huizenkopers haken massaal af, woningbouw stort in: ‘Dramatische terugval’ | Artikel | ad.nl I&O Research (2020): Verkenning rollen op de woningmarkt | Rapport | ioresearch.nl Milieu Centraal: Aardgasvrij wonen | milieucentraal.nl Ministerie van BZK: Huurverhoging in 2022 | Nieuwsbericht | volkshuisvestingnederland.nl Ministerie van BZK: Nationale Woon- en Bouwagenda | volkshuisvestingnederland.nl Ministerie van BZK: Opkoopbescherming | volkshuisvestingnederland.nl Ministerie van BZK: Woondeals | volkshuisvestingnederland.nl Ministerie van BZK (2019): Rijk en regio Amsterdam tekenen woondeal voor meer betaalbare woningen | Nieuwsbericht | volkshuisvestingnederland.nl Ministerie van BZK (2022): Nationale belangen en opgaven | Ontwerp NOVI | novistukken.nl Ministerie van BZK (2023): Bouw 220.000 woningen met Woondeal Noord-Holland Noord, Flevoland en MRA | Nieuwsbericht | volkshuisvestingnederland.nl Ministerie van BZK (6 maart 2024): Brief Woningbouwopgave Zuid Holland Nul20 (2023): Stijgende rente

beperkt bouwambities woningcorporaties | Artikel | nul20.nl Overheid.nl: Wet versterking regie volkshuisvesting | internetconsultatie.nl Platform31 en Expertisecentrum Flexwonen (2020): Flexwonen als opstap naar zelfstandig wonen | Nieuwsbericht | platform31.nl Rabobank (2022): Het effect van stijgende bouwkosten op nieuwbouwprojecten en grondprijzen | Artikel | rabobank.nl Rabobank (2024): De huizenprijzen stijgen weer stevig | Artikel | Rabobank Rijksoverheid (2020): Minister jaagt woningbouw verder aan | Nieuwsbericht | rijksoverheid.nl Rijksoverheid (2022): Meer regie op Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening | Nieuwsbericht | rijksoverheid.nl Rijksoverheid (2022): Programma ‘Een thuis voor iedereen’ | Rapport | rijksoverheid.nl Rijksoverheid (2022): Meer regie op Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl Rijksoverheid (2022): Nationaal Isolatieprogramma | Publicatie | rijksoverheid.nl Rijksoverheid (2023): Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting in consultatie | Nieuwsbericht | rijksoverheid.nl Rijksoverheid (2023): Woningbouwopgave stijgt naar 981.00 tot en met 2030 | Nieuwsbericht | rijksoverheid.nl Rijksoverheid (2024): Overzicht huisvesting vergunninghouders 1 januari 2024 | rijksoverheid.nl Rijksoverheid (2024): Wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting naar Tweede Kamer | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl RVO (2017):

Energieprestatie indicatoren – BENG | rvo.nl RVO (2018): Regio Deals | rvo.nl CBS (2023): 92 procent woningen op aardgas begin 2019 (cbs.nl) Volkshuisvestingnederland.nl | Wet versterking regie op de volkshuisvesting naar RvS

Effectiviteit woonbeleid WVOLV

71 van 76

• • • •

UWV (2024): Arbeidsmarkt koelt verder af in 2024, maar ook blijvende tekorten (uwv.nl) KVK (2024): Conjunctuurenquête Nederland (COEN) | Ondernemersplein (kvk.nl) Binnenlands Bestuur (2022): Onderzoek: ambtenarentekort barrière voor nieuwbouw (binnenlandsbestuur.nl) Binnenlands Bestuur (2024): Gemeenten hebben tot 2200 fte tekort voor woningbouw (binnenlandsbestuur.nl)

Regionale bronnen •

Rekenkameronderzoek Rekenkamer WVOLV (2016): Woonvisies in het vizier, een aandachtspuntenlijst voor de gemeenteraden - Rekenkamercommisie (rekenkamerwvolv.nl) Zuid-Holland: • Provincie Zuid-Holland (2023): Regionale Realisatieagenda Wonen Haaglanden (regionale woondeal) | zuid-holland.nl • Provincie Zuid-Holland (2023): Woningbehoefteraming 2023 | Woningbehoefteraming 2023 - Provincie Zuid-Holland • Provincie Zuid-Holland (2023): Coalitieakkoord 2023-2027 - Provincie Zuid-Holland • Omroep West (2024): Dit kan averechts werken', minister vreest dat woningcrisis in ZuidHolland niet verdwijnt - Omroep West Haaglanden: • Woningmarktregio Haaglanden (2021): Voorstel afspraken huisvesting uitstromers uit instellingen.

• Haaglanden (2022): Woonvisie woningmarktregio Haaglanden | Woonvisie woningmarktregio Haaglanden • Haaglanden (2023): Regionale realisatieagenda regio Haaglanden 2023 | Regionale Realisatieagenda regio Haaglanden 2023 • Haaglanden (2023): Woonruimteverdeling in Haaglanden| Woonruimteverdeling in Haaglanden Holland Rijnland: • Holland Rijnland (2023): Regionale woonagenda Holland Rijnland 2023 | Regionale Woonagenda Holland Rijnland 2023 • Holland Rijnland (2023): Regionale realisatieagenda Holland Rijnland | Regionale realisatieagenda | Holland Rijnland • Holland Rijnland (2023): Regionale huisvestigingsverordening Holland Rijnland 2024 | Regionale huisvestigingsverordening Holland Rijnland 2024

Gemeentelijke bronnen Leidschendam-Voorburg: • Leidschendam-Voorburg: raadsbesluit Bouwsteen Groene Woongemeente (2021) | lv.bestuurlijkeinformatie.nl • Leidschendam-Voorburg: Bouwsteen Groene Woongemeente (2021) | lv.bestuurlijkeinformatie.nl • Leidschendam-Voorburg (2022): Woonzorgvisie | lv.bestuurlijkeinformatie.nl • Leidschendam-Voorburg (2022): Coalitieakkoord | lv.bestuurlijkeinformatie.nl • Leidschendam-Voorburg (2022): Prestatieafspraken | https://www.lv.nl/prestatieafspraken-sociaal-wonen

Effectiviteit woonbeleid WVOLV

72 van 76

• • • • • • • • • •

Leidschendam-Voorburg (2024): Prestatieafspraken Jaarschijf 2024 | www.lv.nl/prestatieafspraken-sociaal-wonen Leidschendam-Voorburg (2024): Woonagenda 2024-2027 | https://www.lv.nl/beleidbouwen-en-wonen Leidschendam-Voorburg (2023): Uitvoeringsprogramma duurzaamheid 2023 – 2026 | https://www.lv.nl/file/uitvoeringsprogramma-duurzaamheid-2023-2026 Leidschendam-Voorburg (2018): Convenant Huisvesting kwetsbare groepen | https://www.lv.nl/beleid-bouwen-en-wonen Leidschendam-Voorburg (2020): Concept evaluatie Convenant huisvesting kwetsbare groepen Leidschendam-Voorburg (2022): Verordening sociale en middeldure woningbouw | overheid.nl Leidschendam-Voorburg (2023): Huisvestingsverordening | overheid.nl Leidschendam-Voorburg (2021): Bestedingsplan Langer zelfstandig wonen | lv.bestuurlijkeinformatie.nl Leidschendam-Voorburg (2023): Projectenboek | Home | Projectenboek 2023 (lv.nl) Leidschendam-Voorburg (2023): 8.3 Wonen en bouwen | Jaarstukken 2022 (jaarverslag2022.nl)

Wassenaar: • Wassenaar (2021): Woonvisie 2021-2025 Grip op wonen | www.wassenaar.nl • Wassenaar (2022): Coalitieakkoord Samen voor Wassenaar, koersvast, open en betrokken | Coalitieakkoord | Wassenaar • Wassenaar: Wassenaar in Cijfers | Wassenaar in Cijfers - Wonen - Wassenaar • W.B.V. St. Willibrordus (2021): Prestatieafspraken Wassenaar 2022 – 2025 | Prestatieafspraken | WBV-Willibrordus • Wassenaar (2023): Huisvestingsverordening Wassenaar 2023 | Huisvestingsverordening Wassenaar 2023 | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) • Wassenaar (2024): Planvoorraad (intern document, vertrouwelijk) • Wassenaar (2023): Lokale Energiestrategie 2023-2026 Oegstgeest: • Oegstgeest (2020): Woonvisie Oegstgeest 2020-2030 Samen verder bouwen aan karakter en kwaliteit | Woonvisie | Oegstgeest • Oegstgeest (2021): Doelgroepenverordening gemeente Oegstgeest 2021 | Doelgroepenverordening | Oegstgeest • Oegstgeest (2022): Coalitieakkoord Zorgen voor Oegstgeest | Coalitieprogramma | Gemeente Oegstgeest • Oegstgeest (2022): Prestatieafspraken 2022-2024 gemeente Oegstgeest, woningcorporaties en huurdersorganisaties | Prestatieafspraken | Oegstgeest • Oegstgeest (2022): Huisvestingsverordening gemeente Oegstgeest 2022 | Huisvestingsverordening | Gemeente Oegstgeest 2022 • Oegstgeest (2023): Addendum op de Woonvisie Oegstgeest 2020-2030 | Addendum Woonvisie | Oegstgeest • Oegstgeest (2023):

Planvoorraad (intern document, vertrouwelijk) Voorschoten: • Voorschoten (2020): Prestatieafspraken Gemeente Voorschoten 2020-2024 | Prestatieafspraken Voorschoten | Voorschoten

Effectiviteit woonbeleid WVOLV

73 van 76

• • • • • •

Voorschoten (2022): Coalitieakkoord 2022-2026 Voorschoten in verbinding vooruit | Coalitieakkoord | Voorschoten Voorschoten (2022): Beleidsregel Lokaal Maatwerk Voorschoten | Beleidsregel Lokaal Maatwerk Voorschoten Voorschoten (2023): Woonvisie 2023-2027 | Voorschoten (2023): Jaarschijf en uitvoeringsagenda 2023 | (intern document) Voorschoten (2023): Informatiebrief 062 Voortgang lopende woningbouwprojecten | Informatiebrief 062 Voortgang lopende woningbouwprojecten | Voorschoten Voorschoten (2023): Raadsvoorstel actualisatie lokale huisvestingsverordening Raadsvoorstel actualisatie lokale huisvestigingsverordening | Voorschoten • Voorschoten (2023): Eerste wijziging van de doelgroepenverordening Voorschoten 2020 | Eerste wijziging Doelgroepenverordening Voorschoten 2020

Effectiviteit woonbeleid WVOLV

74 van 76

Bijlage 4 Rekenkameronderzoek 2016 In 2016 heeft de Rekenkamer WVOLV onderzoek laten uitvoeren naar het woonbeleid. De aanleiding hiervoor was de destijds nieuwe Woningwet uit 2015, waarin staat dat de woonvisie de basis vormt voor prestatieafspraken tussen gemeenten, huurdersbelangenverenigingen en woningcorporaties. Het rapport gaf de gemeenteraden kaders (aanbevelingen) mee om de, toentertijd, nog op te stellen of recent opgestelde woonvisies te beoordelen. Die kaders zijn hieronder opgesomd en zijn onverminderd van toepassing. Algemene aandachtspunten bij woonbeleid • Keuze maken in rol in woonbeleid (regisserend, coördinerend, faciliterend) en zorgen dat deze aansluit bij de opgave • Het SMART maken van de doelen (dus duidelijk beschreven, meetbaar, instrumenten) • Opzet van Woonvisie is in lijn met de belangrijkste opgaven (dus thematisch, per doelgroep, etc.) • Vaststellen van een Huisvestingsverordening • Rekening houden met nieuwe wet- en regelgeving in de zorg • Samenhang met andere beleidsterreinen in acht nemen Onderbouwing van beleid • Woonvisie moet doelen voor korte en lange termijn bevatten en gebaseerd zijn op actuele cijfers • De ambities moeten realistisch zijn • Relatie met andere beleidsterreinen wordt aangegeven Relatie met corporaties en afstemming met andere gemeenten • Woonbeleid is zo concreet geformuleerd dat gemeenten hun werkzaamheden erop kunnen

afstemmen • In de Woonvisie mogen geen taken worden neergelegd bij de woningcorporatie(s) die op grond van de Woningwet 2015 niet door woningcorporaties mogen worden uitgevoerd • De Woningwet schrijft voor dat gemeenten op een aantal voorgenomen besluiten van woningcorporatie(s) een zienswijze geven. Het verdient aanbeveling de basis voor deze zienswijzen in het woonbeleid vast te leggen. • Geen onredelijke eisen aan woningcorporaties • Afgestemd met andere belanghebbenden gemeenten • Woningbouwvoornemens zijn afgesteld met buurgemeenten en ladder voor duurzame verstedelijking Rol van de gemeenteraad ten aanzien van de woonvisie • De gemeente moet betrokken worden bij het vormgeven van het beleid • De beleidsdoelen moeten geoperationaliseerd zijn zodat de raad uitvoering kan monitoren (SMART) • Hiertoe kan de gemeenteraad een woonagenda of uitvoeringsplan opnemen. • Het college faciliteert de controlerende taak van de raad, bijv. door verschaffen van periodieke monitoringsinformatie Het normenkader van het huidige onderzoek gaat niet alleen in op de vaststelling van de woonvisie en de relatie met de woningcorporatie maar ook op die met de ontwikkelaars. Daarnaast richt het huidige onderzoek zich meer specifiek op recente wet- en regelgeving en de uitvoering van de woondeals. Daarbij is ook de ambtelijke uitvoeringscapaciteit een aandachtspunt.

Het huidige onderzoek is geen opvolgingsonderzoek maar laat wel zien dat niet alle aanbevelingen van destijds zijn opgevolgd. Punten van zorg zijn de concreetheid van de doelen in de woonvisies, rekening houden met ontwikkelingen in de zorg, de uitvoerbaarheid van de afspraken met de woningcorporaties en de monitoringsinformatie voor de raad.

Effectiviteit woonbeleid WVOLV

75 van 76

•

Contactgegevens Ipsos I&O Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede 053 - 200 52 00 KVK-nummer 08198802 info@ioresearch.nl www.ioresearch.nl Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam 020 – 308 48 00 info@ioresearch.nl www.ioresearch.nl

Effectiviteit woonbeleid WVOLV

76 van 76