2386 Brief dd 25-01-2024 Vrienden van Voorschoten Zienswijze ontwerp uitwerkingsplan Starrenburg III

De inschakeling van het l a n d s c h a p s a r c h i t e c t e n b u r e a u M X T L a n d s c h a p p e n heeft o n z e s inziens tot e e n a a n z i e n l i j k e verbetering van het O n t w e r p S t e d e n b o u w k u n d i g Plan van 2 0 1 9 geleid. D e inschakeling v a n een l a n d s c h a p s a r c h i t e c t in dit soort plannen j u i c h e n wij v a n harte toe; wij zien dit het liefst ìn een vroeg planstadium g e b e u r e n . O o k c o n s t a t e r e n wij tot o n z e t e v r e d e n h e i d dat reacties vanuit het publiek tijdens d e i n f o r m a t i e a v o n d in d e c e m b e r 2 0 1 9 en d e d a a r o p v o l g e n d e bijeenkomsten in grote m a t e zijn v e r w e r k t . Burgerparticipatie werkt.

In het Uitwerkingsplan en de Stedenbouwkundige toelichting (bijlage 1) worden veel goede

voornemens geuit; sommige zijn echter wel heel beknopt en vrijblijvend geformuleerd. Wij vertrouwen erop dat deze voornemens geen loze kreten zullen blijken te zijn. Wij vragen er aandacht voor dat, zoals in de toelichting uitdrukkelijk is vermeld, de toelichting geen rechtskracht heeft, maar dat dat alleen geldt voor de regels en de kaart. Bij onderdelen en aan het eind van deze zienswijze komen wij nogmaals op dit aspect terug. In a l g e m e n e zin m e r k e n wij nog o p dat het concept Uitwerkingsplan niet o v e r l o o p t v a n t o e k o m s t b e s t e n d i g e voorzieningen. Ook hierop komen wij bij o n d e r d e l e n terug. O p d e v o l g e n d e v o o r ons belangrijke punten van het O n t w e r p U i t w e r k i n g s p l a n w i l l e n wij g r a a g als volgt reageren: B o m e n , groen en biodiversiteit

e

Uitvoerig w o r d t b e s c h r e v e n w a a r bomenrijen en solitaire b o m e n w o r d e n geplant. Het is e c h t e r niet duidelijk of v o l d a a n w o r d t aan de aanbeveling van 0,9 b o o m p e r i n w o n e r ( R e g i o n a a l B e l e i d s k a d e r D u u r z a m e Stedenbouw). Deze a a n b e v e l i n g b e t e k e n t bij 3 5 6 w o n i n g e n e n e e n g e m i d d e l d e bezetting per w o n i n g van 2,1 circa 6 7 5 b o m e n ( 3 5 6 x 2 , 1 x 0 , 9 ) . O m d a t wij ons realiseren dat deze norm voor V o o r s c h o t e n als g e h e e l geldt e n niet in iedere wijk kan worden gerealiseerd, v e r z o e k e n wij u t o c h minimaal 1 b o o m p e r w o n i n g als norm te hanteren en hierop in de uitvoering niet af te dingen. D a a r n a a s t willen wij e r v o o r pleiten om m e t n a m e b o o m s o o r t e n m e t e e n grote kroon toe te p a s s e n v a n w e g e d e s c h a d u w w e r k i n g (tegen hittestress) en o m e e n aantal reeds flink g e g r o e i d e b o m e n te planten.

e

De geplande brede groene wig in deelgebied 1. Strandwal ondersteunen wij van harte en vinden wij een grote verbetering ten opzichte van het ontwerp uit 2019. De openbare groenstrook langs de Vliet dient zo ingericht te worden dat het parkeren van auto's langs deze kant van de weg onmogelijk is. In Starrenburg Il wordt het beeld van geparkeerde auto's langs de Vliet als zeer storend ervaren. De Vlietoever aan de Voorschotense kant kenmerkt zich over de hele lengte van Voorschoten (met uitzondering van Starrenburg |I dus) als een groene oever en dit aanzicht vanaf het water en de oostzijde van de Vliet dient niet belemmerd te worden door geparkeerde auto's. Dit zou verplichtend moeten worden vastgelegd.

e

Wij o n d e r s t e u n e n van harte d e a a n d a c h t die in het Uitwerkingsplan w o r d t besteed a a n d e biodiversiteit. In het rapport van O n d e r z o e k s - en a d v i e s b u r e a u V a n d e r G o e s en G r o o t (bijlage 8 bij het U i t w e r k i n g s p l a n ) w o r d e n in p a r a g r a a f 6.4 a a n b e v e l i n g e n g e d a a n t e r b e v o r d e r i n g van d e natuur in het plangebied. Wij v e r z o e k e n u deze w a a r d e v o l l e a a n b e v e l i n g e n o v e r te n e m e n e n w a a r toepasselijk verplichtend v o o r te schrijven.

D u u r z a m e w a t e r h u i s h o u d i n g en w a t e r b e r g e n d e v o o r z i e n i n g R i o l e r i n g . In d e S t e d e n b o u w k u n d i g e toelichting staat: ?We voorzien e e n g e s c h e i d e n stelsel m e t e e n d r o o g w e e r a f v o e r en e e n hemelwaterafvoer? (blz. 36). E e n a n d e r systeem, z o a l s het o u d e r w e t s e g e m e n g d e systeem, is in d e z e n i e u w b o u w w i j k eigenlijk g e e n optie meer. Wij v e r z o e k e n u dan o o k e e n g e s c h e i d e n r i o l e r i n g s s y s t e e m m e t v o l d o e n d e a f v o e r c a p a c i t e i t te realiseren.

W a t e r b e r g i n g . In dezelfde toelichting (blz. 5 2 ) w o r d t g e o p p e r d o m p e r g r o n d g e b o n d e n w o n i n g v o o r o v e r v l o e d i g e regenval 6 m? w a t e r o p te v a n g e n . Wij pleiten e r v o o r d e z e o n d e r g r o n d s e berging verplicht voor te schrijven. H e t m o e t als n o r m a a l g e l d e n dat g r o n d g e b o n d e n w o n i n g e n een voorziening hebben v o o r o v e r v l o e d i g e r e g e n v a l ( v a a k in d r o g e periodes). B e s t r a t i n g e n w a t e r b u f f e r s . Als voorziening tegen o v e r v l o e d i g e r e g e n v a l kan o o k g e d a c h t w o r d e n aan o p v a n g in de bestrating zoals Bufferblocks ( t o e p a s s i n g D i e r g a a r d e Blijdorp); B l u e b l o g s (Urban W a t e r Challenge 2020, Urban W a t e r b u f f e r S p a n g e n , Sparta, R o t t e r d a m ) ; Rainroad, Urban Rainshell toepassing in Z o e t e r w o u d e , e n z . D e z e systemen v o o r z i e n in o n d e r g r o n d s e waterbuffers voor opslag van o v e r v l o e d i g r e g e n w a t e r , w a t d e s p o n s w e r k i n g v a n deze wijk vergroot. Meer informatie is te v i n d e n bij T h e G r e e n Village, Delft (https://www.thegreenvillage.org).

P a r k e e r g a r a g e m e t w a t e r r e s e r v o i r . Allereerst zij o p g e m e r k t dat e e n g a r a g e v l o e r o p m i n u s 4 , 3 m N A P bij e e n polderpeil van minus 1,8m NAP bepaald niet z o n d e r risico's is. De d i e p g e l e g e n p a r k e e r g a r a g e van het Zuidereiland zal - v o o r het g e d e e l t e w a a r g e e n g e b o u w e n o p s t a a n - o n d e r h e v i g zijn aan o p w a a r t s e druk bij h o g e g r o n d w a t e r s t a n d e n . Dit v e r e i s t o f e e n v e r a n k e r i n g met bv. d u r e trekpalen of e e n v o l d o e n d e eigen g e w i c h t van d e z e p a r k e e r g a r a g e om opdrijving te v o o r k o m e n (zie bijlage 17 P a r k e e r g a r a g e Z u i d e r e i l a n d , m e m o A r c a d i s 2 3 juni 2023). Dit eigen g e w i c h t kan w o r d e n v e r k r e g e n d o o r een w a t e r r e s e r v o i r in d e betonnen vloer of het dak v a n d e z e g a r a g e te o n t w e r p e n m e t g r o t e o n d e r l i n g v e r b o n d e n cellen, die als wateropslag k u n n e n d i e n e n v o o r irrigatie in e x t r e e m d r o g e periodes. Dit w a t e r r e s e r v o i r kan o o k dienst d o e n als grijs-water circuit. Klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen.

De paragraaf over klimaat adaptief bouwen is tamelijk beknopt en nogal vrijblijvend. Over het gebruik van biobased bouwmaterialen, circulair bouwen, houtskelet bouw enz. wordt niet gesproken. Wij verzoeken u hier meer aandacht aan te besteden B l a u w - g r o e n e d a k e n . In d e Toelichting bij het S t e d e n b o u w k u n d i g plan staat: ?Het v e r g r o e n e n van d a k e n van d e b e r g i n g e n m e t b v s e d u m m o e t n o g o n d e r z o c h t worden. D i t g e l d t o o k v o o r g e v e l s e n daken van de appartementen-gebouwen??. Wij bepleiten dat d e a a n l e g van (bio-based) g r o e n e en b l a u w - g r o e n e d a k e n z o v e e l m o g e l i j k w o r d t b e v o r d e r d . Als voorbeeld verwijzen wij n a a r het project M a n n o u r i

( A m s t e r d a m ) w a a r i n e e n blauw-groen dak is toegepast, een uniek p r i j s w i n n e n d s m a r t roof e x p e r i m e n t : ?Dak van het j a a r 2022?.

Op platte daken waar geen zonnepanelen worden geplaatst of groen dak kan worden aangelegd zouden reflecterende witte tegels kunnen worden geplaatst, die zorgen dat het dakoppervlak koel blijft. G r o e n e g e v e l s . G r o e n e gevels zijn niet m e e r weg te d e n k e n uit een d u u r z a a m ingerichte buitenruimte. Uiteraard m o e t e r daarbij voor w o r d e n g e z o r g d dat e e n g r o e n e gevel o o k g r o e n blijft m e t e e n g e a u t o m a t i s e e r d irrigatiesysteem m e t e e n g e ï n t e g r e e r d e v o e d i n g s t o f f e n v o o r z i e n i n g . Zie o o k bij voorbeeld d e passieve g r o e n e gevel van W e v e r l i n g Groenproviders, Rainwaterwall en mosgevels ( p r o e f o p s t e l l i n g e n T h e G r e e n Village, Delft). Z o n n e p a n e l e n . In Starrenburg III zal veel gebruikt g a a n w o r d e n g e m a a k t v a n z o n n e p a n e l e n . De afgelopen jaren zijn e r diverse alternatieven v o o r d e e s t h e t i s c h niet z o f r a a i e z o n n e p a n e l e n op d e markt verschenen, zoals t r a n s p a r a n t e z o n n e p a n e l e n , en d a k p a n n e n m e t g e ï n t e g r e e r d e zonnecellen. Wij pleiten e r v o o r w a a r m o g e l i j k d e r g e l i j k e esthetisch m e e r aantrekkelijke alternatieven voor standaard z o n n e p a n e l e n v o o r te schrijven.

B E N G e n P l u s - o p - d e M e t e r ( P O M ) w o n i n g e n . Beng (Bijna Energie Neutraal G e b o u w ) is v o l g e n s d e huidige n o r m e n niet bijzonder meer. Het is d e o n d e r g r e n s v a n h o e w e n u al b o u w e n . E r dient z o snel mogelijk naar E N G (Energie Neutraal G e b o u w ) o f P O M ( P l u s - o p - d e - M e t e r ) te w o r d e n overgegaan. In d e o m g e v i n g v a n V o o r s c h o t e n zijn diverse v o o r b e e l d e n v a n P O M - w o n i n g e n te vinden, zoals de e n e r g i e l e v e r e n d e w o n i n g e n van d e H o o g h k a m e r in V o o r h o u t (Nationale Innovatie en D u u r z a a m h e i d s p r i j s 2 0 1 8 ) e n het wijkje K r u i s h o o r n in Lisse. Mogelijkheden voor Starrenburg lil w a r e n te o n d e r z o e k e n . E r f s c h e i d i n g e n e n v e r h a r d i n g v a n t u i n e n . In d e S t e d e n b o u w k u n d i g e toelichting staat: ?Erfscheidingen zijn e e n i n t e g r a a l onderdeel van d e o n t w e r p o p g a v e . E r w o r d t u i t g e g a a n v a n g r o e n e e r f s c h e i d i n g e n w a a r b i j aandacht is v o o r h e t type beplanting?. W i j v e r z o e k e n u dit n a d e r te concretiseren. Wij interpreteren d e z e zin zo dat d e e r f a f s c h e i d i n g e n m e e ontworpen w o r d e n en d e beplanting v o o r g e s c h r e v e n w o r d t .

In elk geval v r a g e n wij u een zo groen mogelijke uitvoering verplicht v o o r te schrijven. O m d a t te o n d e r s t e u n e n v i n d e n wij dat in d e regels v o o r ?harde? e r f a f s c h e i d i n g e n een m a x i m u m h o o g t e van 1 m e t e r zou m o e t e n w o r d e n v o o r g e s c h r e v e n over d e h e l e linie.

Voor de grondgebonden woningen verzoeken wij u te overwegen om aan de verharding een maximum te stellen van bijvoorbeeld 30% van de oppervlakte. O o k m e n e n wij d a t in het deel Vlietoevers het neerzetten van b o u w w e r k e n ( b o t e n h u i z e n s c h u u r t j e s ) a a n d e w a t e r k a n t niet t o e g e s t a a n m o e t worden.

In aanvulling o p het b o v e n s t a a n d e zijn e r een aantal z a k e n , w a a r v o o r wij uw a a n d a c h t v r a g e n en w a a r v a n wij h o p e n dat ze in het Inrichtingsplan m e e g e n o m e n w o r d e n .

Toegangswegen. Het gedeelte van de Zuiderzichtlaan dat ligt in Starrenburg II, de primaire toegang tot het plangebied, zou moeten worden heringericht als erftoegangsweg van 30 km/uur, evenals alle wegen in Starrenburg Ill. Eventueel met zebrapad en verkeerslichten.

F i e t s p a d e n . Langs d e w a n d e l p a d e n aan d e zuidzijde van d e e l g e b i e d e n Z u i d e r e i l a n d e n Vlietoevers bepleiten wij d e aanleg van een extra f i e t s p a d ( v e r b o d e n v o o r b r o m f i e t s e n e.d.). O p e n b a a r v e r v o e r . Voorzieningen voor o p e n b a a r v e r v o e r o n t b r e k e n in het c o n c e p t volledig. W a a r k o m t d e dichtstbijzijnde bushalte e n w a t is d e m a x i m a l e l o o p a f s t a n d van d e z e halte? In elk geval zou d e bushalte aan d e V e u r s e w e g ter h o o g t e van het k r u i s p u n t m e t d e Starrenburglaan ? Karel D o o r m a n l a a n m o e t e n w o r d e n verplaatst n a a r het f i e t s / w a n d e l p a d . De aanbeveling o m de bushalte richting c e n t r u m te v e r p l a a t s e n tot n a het k r u i s p u n t o n d e r s t e u n e n wij niet (bijlage 4. K r u i s p u n t a n a l y s e van S w e c o ) . O o k is het w e l l i c h t mogelijk d e buslijn 4 6 van Starrenburg |l n a a r S t a r r e n b u r g III d o o r te trekken. B u s h a l t e s w a r e n te voorzien van fietsenrekken. V a a r w a t e r .

A a n het e i n d e van de watergang die d e zuidelijke grens van het p l a n g e b i e d v o r m t bij d e V e u r s e w e g zou een draaikom k u n n e n w o r d e n a a n g e l e g d , w a a r d e w a t g r o t e r e s l o e p e n en a n d e r e vaartuigen k u n n e n draaien. In d e z e d r a a i k o m kan e v e n t u e e l e e n aantal publieke aanlegplaatsen w o r d e n aangelegd v o o r b e z o e k a a n l o k a l e h o r e c a e n het v e r t r e k p u n t van kanovaarders. Ook v r a g e n wij in dit v e r b a n d a a n d a c h t v o o r d e v a a r d i e p t e e n het o n d e r h o u d daarvan.

L i g p l a a t s e n . N a a r o n z e mening is er behoefte aan een aantal l i g p l a a t s e n v o o r v a a r t u i g e n van b e w o n e r s van Starrenburg | I die niet beschikken o v e r e e n e i g e n steiger bij h u n w o n i n g . Een g o e d e locatie hiervoor lijkt ons d e 2 0 m e t e r b r e d e g r o e n e s t r o o k bij d e a p p a r t e m e n t e n g e b o u w e n E en F, in deelgebied 3. Vlietoevers o f aan het e i n d e van d e t w e e b o e z e m i n s t e k e n (i.p.v. d e geplande parkeerplaatsen).

Straatmeubilair. De Vlietoever ware te voorzien van een aantal degelijkezitbankjes. S t r a a t n a m e n e n c u l t u u r h i s t o r i e . Wij verzoeken u d e s t r a a t n a m e n in o v e r l e g m e t d e e r f g o e d c o m m i s s i e van O G L V / Vrienden van Voorschoten vast te stellen. V o o r t s geven wij u in o v e r w e g i n g o m bij d e Vlietoever het voormalige kanaal van C o r b u l o o n d e r d e a a n d a c h t b r e n g e n m e t een kunstwerk, dus niet alleen m e t e e n i n f o r m a t i e b o r d . D e n k hierbij bij v o o r b e e l d a a n de R o m e i n s e brug zoals t o e g e p a s t in L e i d s c h e n d a m o f een replica v a n een R o m e i n s s c h e e p s w r a k zoals die de laatste jaren o p diverse p l a a t s e n langs d e Rijn zijn o p g e g r a v e n P a r k e r e n N.O.- h o e k S t r a n d w a l . De hier voorziene parkeerplaats zou o v e r k a p t k u n n e n w o r d e n m e t z o n n e p a n e l e n op het dak. De o p g e w e k t e elektriciteit kan w o r d e n g e l e v e r d a a n het a l g e m e n e net o f aan e e n buurtbatterij van d e rijwoningen en a p p a r t e m e n t e n g e b o u w À.

A p p a r t e m e n t e n g e b o u w A (deelgebied Strandwal). Het verdient overweging om dit gebouw uit te voeren met een plint, waarin algemene voorzieningen kunnen komen; denk aan een gezondheidscentrum/ praktijkruimten, ophaalpunt voor internetbestellingen, mobiliteitscentrum voor deelauto's, ?thuiswerk?-faciliteiten, bedrijfjes, ontmoetingsruimten/ horeca enz. Om het aantal woningen (16) gelijk te houden is waarschijnlijk een extra ( 5 ° laag) nodig; de totale bouwhoogte wordt dan ca. 15 m. De bergingen van de woningen kunnen op de begane grond blijven.

Wij realiseren o n s dat bij het opstellen van het definitieve Uitwerkingsplan nog e e n a a n t a l details n a d e r dient te w o r d e n ingevuld e n spreken de v e r w a c h t i n g uit dat hierbij r e k e n i n g g e h o u d e n w o r d t m e t b o v e n s t a a n d e o p m e r k i n g e n en a a n b e v e l i n g e n . Wij hebben k e n n i s g e n o m e n van d e zienswijze van d e D u u r z a a m h e i d s t a f e l en o n d e r s c h r i j v e n d e daarin o p g e b r a c h t e punten. T o t slot: wij h e b b e n in het b o v e n s t a a n d e een aanzienlijk a a n t a l in o n z e o g e n v e r b e t e r p u n t e n o p g e v o e r d . Dat doet niet a f aan onze a l g e m e n e waardering v o o r het o n t w e r p Uitwerkingsplan. Bij een aantal punten vinden w e e v e n w e l dat d e z e e e n v e r p l i c h t e n d k a r a k t e r m o e t e n krijgen en dat deze o p g e n o m e n moeten w o r d e n in d e r e g e l s d a n w e l a n d e r s z i n s , bijvoorbeeld in d e anterieure overeenkomst, verplicht m o e t e n w o r d e n gesteld. Wij hopen u m e t d e z e zienswijze van dienst te zijn g e w e e s t e n kijken m e t b e l a n g s t e l l i n g uit n a a r uw reactie. M e t v r i e n d e l i j k e groet,

enbeek__????

|

(Secretaris) Cc: d e leden v a n de g e m e e n t e r a a d (via d e Griffie)