Zienswijze Windproject Brielse Brug Voornse Hoeve

a

W

<*e

Voornse Hoeve Gemeenteraad Voorne aan Zee Postbus 13 3220 AA Hellevoetsluis

Voornse Hoeve Molendijk 25 3233 LN Oostvoorne

0181870020 K.V.K 7305 5247

Gemeente Voorne aan Zee

Ingekomen d.d.

2 8 FEB 2024 Onderwerp: Zienswijze op Windproject Brielse Brug Geachte raadsleden van de gemeente Voorne aan Zee,

Namens zorgorganisatie Voornse Hoeve, in het bijzonder onze locatie De Catharinahoeve, gevestigd aan De Nolle 12 te Vierpolders, wil ik onze zorgen en bezwaren kenbaar maken met betrekking tot het plan Windproject Brielse Brug.

Allereerst wil ik benadrukken dat wij begrip hebben voor de noodzaak van duurzame energie en de mogelijkheden van windenergie als een schone energiebron. Ook onze zorglocaties worden stap voor stap aangepast op een manier die de duurzaamheid ten goede komt - door het lokaal opwekken van energie, het stoppen of verminderen van het gasgebruik en het verbeteren van de isolatie - een in onze beleving goede transitie. We doen dat we op een manier waarop dit in balans is met het effect op onze buren, bewoners en hun leefomgeving. We vragen ons echter af of dat over het plan Windproject Brielse Brug ook gezegd kan worden. Zorgen maken wij ons over het effect op landschappelijke beeld, de waarschijniijke waardevermindering van de omliggende woningen en andere gebouwen en de invioed op de gezondheid van alien in de omgeving, zowel vanuit het geluid als de slagschaduw. In het bijzonder zou ik uw aandacht echter willen vragen voor het volgende: Binnen De Catharinahoeve wonen veertien (jong)volwassenen met een verstandelijke beperking en in de meeste gevallen, een autismespectrumstoornis. Enkele bewoners hebben een chromosoomafwijking of een psychiatrische stoornis, maar we zorgen voor ook mensen met andere intensieve (welzijns)zorgvragen. Wekelijks komen daar mensen in dagbesteding met dezelfde zorgvraag bij, wat een totaal maakt van zo'n vijfentwintig mensen.

De zorgvraag van deze mensen is dusdanig groot dat zij aangewezen zijn op langdurige 24-uurs zorg. Mijn college's en ik werken graag en hard om bij te dragen aan een veilig en menswaardig bestaan voor deze mensen, waarbij het nodig is rekeningte houden met een vrijwel altijd kleiner vermogen om met de wereld om te gaan.

esa

Voornse Hoeve Molendijk 25 3233 LN Oostvoorne

0181 870020 K.v.K 7305 5247

Autismespectrumstoornissen werken niet voor iedereen hetzelfde - misschien wel voor iedereen anders - maar we weten dat het een informatieverwerkingsstoornis is: de manier waarop informatie binnenkomt of verwerkt wordt werkt anders. Het gaat vaak langzamer, beperkt of niet, dat kost moeite en dit heeft gevolgen voor de manier waarop de omgeving wordt ervaren. Het resultaat is dat onze clienten gevoeliger zijn voor prikkels. Wanneer zij veel informab’e tot zich krijgen in de vorm van geluid, slagschaduw of het beeld van twee draaiende torens, dan zullen zij minder ruimte hebben om zich te richten op hun groei en hun deelname aan de maatschappij. De prikkels kunnen ook leiden tot meer stress of zelfs angst en zullen daarmee effect hebben op de kwaliteit van hun dagelijkse leven. We kunnen als zorgverlener kijken naar de beleving van onze clienten, omdat we hen kennen en omdat we kennis hebben over de ziektebeelden in het algemeen. Er is echter een gebrek aan kennis over de specifieke effecten van windturbines op deze mensen. Er is ons dan ook geen onderzoek bekend naar hoe deze doelgroep reageert op de geluiden en visuele prikkels die door windturbines worden gegenereerd. Dat betekent echter niet dat we niets weten.

In de afgelopen weken hebben wij enkele wetenschappers en autoriteiten op dit gebied opgezocht en zij hebben ons kunnen wijzen op verschillende relevante onderzoeken. Uit recent onderzoek (een meta-analyse uit 2023) blijkt bijvoorbeeld dat er een relatie bestaat tussen de aanwezigheid van windturbines en de toename slaapstoornissen, wat leidt tot een slechtere gezondheid. Ook is er onderzoek naar de invioed van geluid op mensen met een autismespectrumstoornis. Uit een meta-analyse blijkt dat tussen de 50 en 70 procent van de mensen met een autismespectrumstoornis in het leven te maken krijgt met hyperacusis, in andere woorden, een overgevoeligheid voor extern geluid. Ander onderzoek onder scholieren met autismespectrumstoornissen toont aan dat een verhoging van het geluidsniveau leidt tot een toename van herhalende handelingen, herhalende spraak, het leggen van de handen op de oren, veel knipperen met de ogen, schreeuwen en zelfs slaan. Daarnaast is er onderzoek waaruit blijkt dat de hoeveelheid achtergrondgeluid, het vermogen van mensen met een autismespectrumstoornis om sociale informatie te herkennen, in het bijzonder verlaagt, meer dan dat gebeurt bij mensen zonder deze stoornis. Allemaal gevolgen van de aanwezigheid of verhoging van geluid, die onze clienten in het bijzonder zullen raken wanneer de plannen voor het plaatsen van de windturbines worden doorgezet.

De links naar deze onderzoeken heb ik onderaan deze brief toegevoegd. Tegelijkertijd is ook heel veel niet bekend: er is ons geen onderzoek bekend naar de gevolgen van dit geluid voor onze bewoners met andere stoornissen of afwijkingen. We kunnen dan alleen praten vanuit wat wij zien en wat wij als samenleving, eigenlijk wel weten: het zijn kwetsbare mensen die door deze ontwikkeling in het bijzonder geraakt zullen worden, en daarom moeten worden beschermd. Ook is niet duidelijk welk effect het beeld van een grote draaiende toren op hen zou hebben: wat we wel weten is dat deze doelgroepen slecht reageren op externe prikkels en veranderingen. Onze verwachting is dan ook dat het beeld een continue verstorende prikkel zal zijn, die hen zal raken.

Voornse Hoeve Molendijk 25 3233 LN Oostvoorne

0181870020 K.v.K 7305 5247

Tijdens de door de ontwikkelaar georganiseerde informatieavond over dit project hebben wij de kans gehad te spreken met de GGD over de kennis over onze doelgroep, de gevolgen van winturbines voor hen en het advies dat de GGD vervolgens heeft afgegeven. Helaas was de conclusie dat omdat er geen specifieke informabe beschikbaar was, de GGD geen bezwaren kon Zien. Dat er geen specifiek onderzoek is gedaan naar de effecten van windturbines op deze doelgroep zou in onze beleving niet gezien moeten worden als een reden om geen bezwaar te hebben, maar juist moeten zorgen voor grote voorzichbgheid bij het uitwerken van dit soort plannen. We weten tenslotte wel dat het kwetsbaardere mensen zijn. Juist vanwege deze kennisiacune is het van groot belang om uiterst voorzichbg te handelen en geen onnodig risico te nemen met betrekking tot hun welzijn.

Het had dan ook beter geweest wanneer wij als zorgorganisatie op voorhand betrokken zouden zijn bij de ideeen rondom deze turbines, zodat we de effecten op onze bewoners hadden kunnen bespreken, wat niet gebeurd is, tot zo'n twee weken voor de laatste termijn voor het indienen van zienswijzen. We hebben dan ook niet goed kunnen meedenken (parb'ciperen) over de gevolgen van deze plannen en twijfelen dan ook aan de volledigheid daarvan met het oog op onze clienten, omdat hun specifieke situabe daarin niet is meegenomen. Het bovenstaande heeft enkele vragen bij ons opgeroepen waarop wij graag een antwoord zouden horen;

1. Er is veel kennis over de zorgvraag en gevoeligheid van kwetsbare mensen, zoals mensen met een aubsmespectrumstoornis, een verstandelijke beperking, chromosoomafwijkingen, psychiatrische aandoening en bijvoorbeeld epilepsie. Er wonen veel mensen met dergelijke zorgvragen in de zeer nabije omgeving van het project. Op welke manier is met deze kennis in de overwegingen, plannen en berekeningen rekening gehouden? 2. Er is ook heel veel niet bekend over de gevolgen van windturbines op het welzijn en de gezondheid van deze mensen. Hoe kan het ontbreken van de informabe leiden tot de conclusie dat er geen bezwaren zijn tegen het plaatsen van de windturbines op deze plek? 3. Wat is de reden dat er geen acbe ondernomen wordt om te komen tot verdere onafhankelijke en wetenschappelijke kennis? 4. Hoe kunnen de kwetsbare doelgroepen zich verweren tegen de komst van deze windturbines wanneer er gehandeld wordt vanuit slechts zeer beperkte informabe of zelfs het ontbreken daarvan, en - ook in het geval van De Catharinahoeve - in een zeer laat stadium bij de ontwikkelingen worden betrokken?

Voornse Hoeve Molendijk 25 3233 LN Oostvoorne 0181 870020 K.v.K 7305 5247 Mijn voornaamste vraag aan u is echter te handelen met de kennis die we eigenlijk al hebben: windturbines van deze omvang op deze plek zullen te veel negatieve effecten hebben op onze kwetsbare mensen, waarvan er in de omgeving van het windproject veel zijn, waaronder degene die dagbesteding volgen bij en wonen binnen De Catharinahoeve. Daarnaast is de hoogte van de windturbines met 230m ten opzichte van de rest van Brielle, Vierpolders en Zwartewaal extreem. Deze twee kathedralen van staal zullen het beeld vrijwel overal bepalen en effect hebben op de gezondheid van de omwonenden. We verzoeken u vriendelijk maar dringend geen risico nemen met het welzijn en de gezondheid onze cliënten én tegelijkertijd onze mooie gemeente te beschermen door te zoeken naar een meer geschikte locatie of alternatief voor de windturbines. We vertrouwen dan ook op een zorgvuldige afweging van alle belangen en een weloverwogen besluitvorming in deze kwestie. Met vriendelijke groet,

Namens Voornse Hoeve, locatie De Catharinahoeve De Nolle 12, Vierpolders 3237KA.

Godono, A., Ciocan, C., Clari, M., Mansour, I., Curoso, G., Franceschi, A., Carena, E ., De de Pasquale, V., Dimonte, V., Pira, E., Dallapiccola, B., Normanno, N., & Boffetta, P. (2023). Association between exposure to wind turbines and sleep disorders: A systematic review and meta-analysis . International Journal OfHygiene And

Environmental Health, 254, 114273. https://doi.org/10.1016/j.ijheh.2023.114273

Voornse Hoeve Molendijk 25 3233 LN Oostvoorne

0181870020 K.V.K7305 5247

Hernandez, L. M., Green, S. A., Lawrence, K. E., Inada, M., Liu, J., Bookheimer, S. Y., &

Dapretto, M. (2020). Social Attention in Autism: Neural Sensitivity to Speech Over

Background Noise Predicts Encoding of Social Information. Frontiers in

Psychiatry, 11. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2020.00343

Kanakri, S., Shepley, M. M., Tassinary, L. G., Vami, J. W., & Fawaz, H. M. (2016). An

Observational Study of Classroom Acoustical Design and Repetitive Behaviors in Children With Autism. Environment And Behavior, 49(?>), 847-873. https://doi.org/ 10.1177/0013916516669389

Williams, Z. J., Suzman, E., & Woynaroski, T. (2021). Prevalence of Decreased Sound Tolerance (Hyperacusis) in Individuals With Autism Spectrum Disorder: A Meta­ Analysis. Ear And Hearing, 42(5), 1137-1150. https://doi.org/10.1097/ aud.0000000000001005