Zienswijze Windproject Brielse Brug 22 GEANONIMISEERD

stichting achmea rechtsbijstand Stichting Achmea Rechtsbijstand, Postbus 4116, 7320 AC, Apeldoorn

Laan van Malkenschoten 20 Apeldoorn www.achmearechtsbijstand.nl

Datum: 26 februari 2024 Ons Kenmerk: RB-001606638

De gemeenteraad van de gemeente Voorne aan Zee Postbus 13 3220 AA HELLEVOETSLUIS

Behandeld door: E-mail: klantenservice@achmearechtsbijstand.nl Telefoon: 06-83237394 Fax: 088 - 462 27 99

Onderwerp: zienswijze

Mijn cliënte *** vroeg ons om juridische hulp.

Cliënte is het niet eens met het Ontwerpbesluit voor de ontwikkeling van het Windproject Brielse Brug aan Nieuwe Ondernemingspolder te Brielle

Cliënte woont op ongeveer 1 kilometer ten opzichte van het plangebied. Vanuit haar woning en zeker vanaf de verdieping ontstaat er rechtstreeks zicht. Dit plan heeft voor cliënte nadelige gevolgen. Het plan is in strijd met een goede ruimtelijke ordening.

Het plan tast het woongenot van cliënte aan Uitvoering van het plan heeft gevolgen voor het uitzicht en de rust van cliënte. Dit als gevolg van geluid afkomstig van de windmolens en slagschaduw die zal ontstaan. Verder betekent het plan een mogelijke waardedaling van de woning van cliënte. Hieronder zal ik een en ander nader uiteen zetten.

Windturbines moeten op een afstand van woningen komen van minstens 10 keer de tiphoogte

Een goede ruimtelijke ordening vraagt dat windturbines met een tiphoogte van 249 meter niet in/nabij een zo dicht bewoond gebied komen. In andere Europese landen geldt al de regel dat windturbines ten opzichte van woningen op een afstand van minimaal 10 keer de tiphoogte moeten worden geplaatst. Bij een tiphoogte van 249 meter hoort dan een afstand van 2.490 meter. Binnen deze straal van ieder van de 2 geplande windturbines liggen woningen waaronder die van cliënte. De windturbines zijn dus veel te hoog voor de locatie die de gemeente heeft gekozen. Bestaande windturbines zijn veel lager. Windturbines met een tiphoogte van 249 meter in de buurt van zoveel woningen zijn nog niet/weinig gebouwd. Op de Maasvlakte wordt een 245 meter hoge windturbine uitgetest, die uiteindelijk op zee moet komen. Hogere masten en langere wieken veroorzaken meer en lagere geluiden en trillingen. De geluidoverlast zorgt voor verstoring van de nachtrust en daardoor voor gezondheidsklachten. Daarom adviseert dr. ir. Jan de Laat, klinisch fysicus van het LUMC in een rapport over hinderlijk geluid van windturbines een minimale afstand van 10 keer de masthoogte aan te houden. Zie:

Stichting Achmea Rechtsbijstand is statutair gevestigd te Tilburg. K.v.K. 41038571

stichting ochmeo rechtsbijstond Datum: 26 februari 2024 Blad: 2 | 4

https://www.windwiki.nl/wp-content/uploads/2021/10/Hinderlijk-geluid-van-windturbines-Jan-de-Laat-L ouw-Feenstra-2021.pdf en https://www.rivm.nl/sites/default/files/newsletters/101500-978-61351.html. Uit het regeerakkoord blijkt ook dat het kabinet een afstandsnorm wil. Uit een oogpunt van een goede ruimtelijke ordening hoort de gemeente zich er op dit moment zelf van te vergewissen wat een goede afstandsnorm is.

Client verwacht geluidhinder te ondervinden van de windturbines Windturbinegeluid wordt volgens het RIVM als hinderlijker ervaren dan geluid van overige bronnen. De gemeente haakt toch aan bij de jaargemiddelde normen uit het Activiteitenbesluit. In die normen geldt voor windturbines een gemiddelde geluidsbelasting van maximaal 47 dB(A)Lden ('s nachts 41 dB(A)Lden. Omdat het een gemiddelde norm is en het geluid van windturbines afhangt van de wisselende windsnelheid, betekent dit dat er ook meer geluid wordt geproduceerd bij meer wind. Hieraan is ten onrechte geen grens gesteld, omdat van gemiddelden wordt uitgegaan. Beter was het als de gemeente had gekozen voor grenswaarden voor de dag- avond- en nachtperiode. De geluidhinder komt bovenopal bestaande geluidhinder van de omgeving. Aan deze cumulatie van geluidhinder is onvoldoende aandacht besteed. Hierbij komt dat deze geluiden's nachts voor een groot deel wegvallen. Maar dat is niet het geval bij de windturbines. Daarom vreest client dat de rust die er's nachts is en die ook hoogst noodzakelijk is, gaat wegvallen door de windturbines. Ook besteedt de gemeente in de toelichting te weinig aandacht aan het verband tussen geluid van windturbines en slaapverstoring.

Hiernaar is onderzoek gedaan en het RIVM rapporteerde in 2021 Health effects related to wind turbine sound: an update (rivm.nl) dat het aannemelijk is dat windturbines kunnen zorgen voor slaapverstoring. Door vast te houden aan de normen zoals in het Activiteitenbesluit zorgt de gemeente er niet voor dat het draagviak voor windturbines toeneemt. Door zo'n hoge norm toe te staan kunnen bewoners lastiger met open raam slapen. Zij zullen hun ramen sluiten om geluid zoveel mogelijk buiten te sluiten. En dat terwiji ook veel waarde wordt gehecht aan ventileren. Het plan beschermt onvoldoende tegen laagfrequent geluid Ook hoort er aandacht te worden besteed aan de mogelijk schadelijke gezondheidseffecten van laagfrequent geluid, wat de windturbines produceren. Een land als Denemarken hanteert een speciale norm voor de maximale belasting aan laagfrequent geluid binnenshuis van 20 dB. Het Activiteitenbesluit kent geen norm voor laagfrequent geluid. Voorheen werd geoordeeld dat de geluidnorm van 47 dB Lden voldoende bescherming bood tegen laagfrequent geluid. Dat betekent dat bij een planologisch besluit onderzocht moet worden bij welke norm men dan het beste kan aansluiten om een goed woon- en leefkiimaat te garanderen. Dat is hier niet gebeurd. De gemeente verwijst naar het Activiteitenbesluit.

Verschillende Nederlandse artsen hebben de afgelopen jaren gewaarschuwd voor de effecten van dat laagfrequent geluid. Het lichaam blijft dit registreren, ooktijdens de slaap. Dit zou allerlei gezondheidsklachten veroorzaken, waaronder hartfalen. Voldoende afstand tussen de windturbines en de bebouwde omgeving is van essentieel belang. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat mensen het zoevende of zwiepende geluid van een windturbine als extra hinderlijk ervaren. En als mensen geluidhinder ondervinden, verstoort dat de nachtrust en zorgt het voor stress. En dat is ook schadelijk voor de gezondheid. Bij kinderen zorgt slaaptekort voor verstoring van de ontwikkeling van hun hersenen. Gezien de negatieve effecten van windturbines voor de gezondheid lijkt deze locatie niet geschikt om windturbines te plaatsen omdat deze te dicht bij woningen ligt. Onderzoek door dr. ir. De Laat van het LUMC naar meer dan 300 gepubliceerde wereldwijde studies naar gezondheidsaspecten van onder andere laagfrequent geluid bevestigt dat hartkiachten kunnen verergeren onder invioed van langdurige blootstelling aan laagfrequent (brom)geluid dat onder andere door draaiende windturbines wordt

Stichting Achmea Rechtsbijstand is statutair gevestigd te Tilburg. K.v.K. 41038571

1

• •

stichting achmeo rechtsbijstond Datum: 26 februari 2024 Blad; 3 | 4

geproduceerd. De conclusie is dat wanneer de norm teruggaat naar 35 dB men veel minder of zelfs geen gezondheidsklachten meer zal zien. De gemeente had dus in haar besluit ook een eigen -strengere - norm moeten opnemen voor laagfrequent geluid. Het woon- en leefkiimaat in de tuin is ook niet onderzocht In deze besluiten wordt steeds aangehaakt bij de normen uit het Activiteitenbesluit. Het Activiteitenbesluit gaat doorgaans uit van geluidniveaus op de gevels van woningen, maar geeft in artikel 3.14 a lid 1 ook normen voor in de tuin, te meten op de grens van het perceel. Bij planologische besluiten hoort in het kader van een goede ruimtelijke ordening ook te worden nagegaan of er sprake is van een goed woon- en leefkiimaat in zowel de woning als de tuin. Dat blijkt uit verschillende uitspraken, waaronder een uitspraak van de Afdeling van 27 oktober 2010 (ECLI:NL:RVS:2010:B01834). De tuin bij een woning is een belangrijke leefruimte. Bewoners horen hier gebruik van te kunnen maken zonder onnodige hinder. De tuin van client ligt grotendeels aan de kant waar de windturbines komen.

De cumulatieve geluidhinder is niet goed onderzocht Verder moet worden onderzocht in hoeverre a I le bronnen voor geluidhinder samen (cumulatieve geluidhinder) effecten heeft voor het woon- en leefkiimaat. Dit heeft de Afdeling overwogen in de uitspraak van 29 September 2010 (ECLI:NL:RVS;2010:BN8586) (r.o. 2.9.3). Bij de beoordeling van een goede ruimtelijke ordening moet dus ook naar de cumulatie van de directe en indirecte hinder samen met overige geluidbronnen voor het woon- en leefkiimaat van belanghebbenden gekeken worden. In dit geval is niet naar a He geluidbronnen gekeken, waardoor de cumulatieve hinder niet goed is vastgesteld. Bronnen als airconditioningsinstallaties op winkels en bedrijfspanden en aan muziekgeluid van sportscholen en horeca zijn niet meegenomen. Op grond van het voorzorgsbeginsel is meer onderzoek noodzakelijk naar megawindturbines Er dreigen windturbines te komen met een tiphoogte van 249 meter. Alleen in de Maasviakte staan zulke hoge windturbines, maar daar wonen geen mensen. Er is nog geen enkel onderzoek gedaan naar de precieze effecten van zulke hoge windturbines. In het kader van het voorzorgsbeginsel is de gemeente verplicht mogelijke gevaren voor de volksgezondheid, de veiligheid en het milieu te onderzoeken en voorkomen.

Client dreigt door de bouw van windturbines uitzicht te krijgen op heel hoge turbines Nu heeft client uitzicht op de lucht zonder enige hoogbouw. Als er hele hoge windturbines komen wordt het bestaande uitzicht in ernstige mate aangetast. Dit is een grote inbreuk op de bestaande situatie. De impact van dergelijke hoge turbines is enorm. Bovendien gaat het niet om statische bouwwerken. Windturbines zijn in beweging en trekken daardoor steeds de aandacht. Om het vrije en rustige uitzicht zoveel mogelijkte houden is aanpassing van het plan noodzakelijk. Dit kan door minder en lagere windturbines te plaatsen en een grotere afstand tot woningen aan te houden.

Het besluit op de aanvraag om een omgevingsvergunning is te weinig bepaald Volgens het voorgenomen besluit wordt het windturbinetype later bepaald. Met andere woorden: de as-en tiphoogte en rotordiameter kunnen varieren. Het windturbinetype wordt in een later stadium gekozen, maar bevindt zich in de volgende bandbreedtes: een ashoogte van 149 tot 167 meter, een rotordiameter van 149 tot 164 meter en een tiphoogte van 230 tot 249 meter. Dat kan bij een bestemmingsplan maar niet bij een omgevingsvergunning. Op het moment dat een aanvraag wordt gedaan en omgevingsvergunning wordt verleend hoort duidelijkte zijn wat men precies wil oprichten.

Stichting Achmea Rechtsbijstand is statutair gevestigd te Tilburg. K.v.K. 41038571 1

stichting achmea rechtsbijstand Datum: 26 februari 2024 Blad: 4 1 4

Hoogte en diameter moeten dan bekend zijn. Anders is geen goede afweging mogelijk. Artikel 2.7 van de Regeling omgevingsrecht zegt dat bepaalde gegevens later mogen worden aangeleverd, maar niet als het gaat om tekeningen of berekeningen waaruit het constructieprincipe blijkt voor de nieuwe situatie en ook de maatvoering.

Cliënt vreest voor een extra verspreiding van dierziekten door toedoen van de windturbines

Cliënt wenst te wijzen op het risico van eventuele overdracht van dierziekten via de lucht welke wordt versterkt door de luchtstroom van de windturbines. Uit het plan blijkt niet dat hier onderzoek naar is gedaan dan wel rekening mee is gehouden.

Doordat hoogte en diameter van de windturbines niet vaststaan zijn de effecten niet duidelijk

Op dit moment is nog onduidelijk hoe hoog de windturbines worden en wat de rotordiameter wordt. De nadelige effecten op de verschillende vogel- en vleermuissoorten zijn hierdoor niet inzichtelijk. Ook is niet duidelijk wat de beste variant is voor de verschillende vogel- en vleermuissoorten. Trekvogels vliegen vaak juist veel hoger.

De gemeente hoort andere mogelijke locaties te onderzoeken

De gemeente moet volgens de wet zorgen voor een goede ruimtelijke ordening. Bij de Slufter zijn inmiddels ook hoge windmolens gepland. Cliënte vraagt zich af waarom een en ander niet op deze locatie kan worden gebundeld. Verder wil cliënte graag opmerken dat sinds 1 januari 2024 de gemeente is opgegaan in de grote gemeente West Voorne. Hiermee is het grond gebied vergroot. Dit betekent dat er meer mogelijkheden zijn ontstaan voor het vinden van een goede locatie verder van bestaande woningen.

U kunt planschade voorkomen door een aanpassing van het plan

Een goede ruimtelijke ordening vraagt dat u het nadeel voor omwonenden zo klein mogelijk houdt. Ook daarom vragen wij u andere mogelijke locaties te zoeken waar geen of minder planschade is.

Cliënte vraagt u het ontwerpbesluit niet definitief te maken en dus geen vergunning af te geven In ieder geval vraagt zij u rekening te houden met deze zienswijze en het plan aan te passen.

Laat het mij weten als u nog vragen hebt

U bereikt mij via telefoonnummer 06-83237394. E-mailen kan naar klantenservice@achmearechtsbijstand.nl. Noemt u daarbij altijd ons zaaknummer RB-001606638. Met vriendelijke groet,

Stichting Achmea Rechtsbijstand is statutair gevestigd te Tilburg. K.v.K. 41038571