Zienswijze Windproject Brielse Brug 13 GEANONIMISEERD

I

Gemeente Voorne aan Zee T.a.v. gemeenteraad Postbus 13 3220 AA Hellevoetsluis

FEB 2024

Onderwerp; Zienswijze ‘Windproject Brielse Brug’ Brielle, 26 februari 2024

Geachte heer/mevrouw.

Hierbij wil ik graag mijn zienswijze indtenen betreffende het ontwerpbestemmingsplan van ‘Windproject Brielse Brug'. Omdat ik binnen lOx de tiphoogte van de geplande turbines woon, ben ik direct belanghebbende. Ik maak mij grate zorgen, met name om de potentieel negatieve gevolgen voor de volksgezondheid. Het risico dat behoorlijk veel mensen last gaan krijgen van deze turbines is enorm in dit geval omdat er zoveel omwonenden zijn, er wonen area 7500 huishoudens binnen 10x de tiphoogte. Op een aantal van de gezondheidsrisico’s en andere bezwaren die ik heb, wil ik wat dieper ingaan en ik hoop dat u de moeite neemt dit ook te doen.

1- Het voorzorgsbeginsel. Er is zoveel risico op gezondheidsproblemen bij zoveel omwonenden en niet te vergeten bij de bewoners van zorgboerderij ‘Land-Goed’ dat ik u op het hart wil drakken uit te gaan van het voorzorgsbeginsel. Als u door een hele roze bril kijkt zijn er omtrent dit project serieuze gezondheidsrisico’s, als u er reaiistisch naar kijkt zijn deze turbines op deze plaats ronduit een slecht idee. Onderstaand nog even een reminder wat het voorzorgsbeginsel inhoudt:

“Ten aanzien van milieu en gezondheid geldt in Nederland het voorzorgsbeginsel. Dit houdt in dat de overheid beschermende maatregeten kan nemen tegen mogelijk schadelijke milieueffecten van een situatie, ook als die effecten nog niet onomstotelijk zijn bewezen. Het beginsel gaat dus over de vraag hoe te handelen bij wetenschappelijke onzekerheid." Mogelijke gezondheidsgevotgen zijn bijvoorbeeld; tinnitus, chronisch slaapproblemen, prikkelbaarheid, concentratie- en geheugenproblemen, angst stoomissen, enz. 2- Slaapverstoring.

Zoafs uit een recent overzichtsartikeP is gebleken dat het effect tussen windturbine geluid en slaapkwaliteit enorm is. Door de ontwikkeling van slaapstoomissen ontstaan weer tai van andere emstige gezondheidsrisico’s.

Hier voIgt een samenvatting van de eerder genoemde systematische review en meta analyse van al het onderzoek tot mei 2023: De data van 8867 omwonenden zijn geanalyseerd: De prevalentie van slaapstoomissen onder omwonenden binnen een afstand van 500 meter bedroeg 79% (95% Cl, 0.58-0.93). Binnen een ’ Godono A, Ciocan C, Clan M. Mansour I, Curoso G, Franceschi A, Cwena E, Pasquale V. Dimonte V. Pira E, Dallapiccola B, Normanno N, Boffetta P. Association between exposure to wind turbines and sleep disorders; A systematic review and meta­ analysis. Int J Hyg Environ Health. 2023 Sep. ctor 0.1016f}.ijtieh.2023.114273

J

>

afstand van 500 -1000 meter, 1000 -1500 meter, 1500 - 2000, 2000 - 3000 en > 3000 meter was de prevalentie van slaapstoornissen respectievelijk 65% (95% Cl, 0.36-0.89), 41% (95% Cl. 0.34-0.48), 29% (95% Cl, 0.24-0.33), 22% (95% Cl, 0.19-0.24), en 27% (95% Cl. 0.22-0.33). De laagste prevalentie werd gevonden bij Sound Pressure levels (SPL) <30 dB (31%; 95% Cl. 0.17-0.46). Met een toenemende prevalentie bij hogere geluidsdruk: 36% (95% Cl, 0.25-0.48) at 30-35 dB. 49% (95% Cl. 0.28-0.69) at 35-40 dB, 60% (95% Cl, 0.22-0.92) at 40-45 dB, en 82% (95% Cl,0.75- 0.88) bij >45 dB. Op een grotere afstand daalde het v66rkomen van slaapstoornissen, met een kans < 1 % dat dit met het toevai samenhangt, bij hogere SPL steeg de prevalentie (p = 0.037).

De conciusie; Het beschikbare onderzoek is in zijn algemeenhetd slecht uitgevoerd, met onvoldoende kwaliteit van de gebruilde vragenlijsten. Er is dus meer onderzoek nodig, dat correct wordt uitgevoerd. Wanneer al het gepubliceerde wetenschappelijke onderzoek naar de gevolgen voor de slaap wordt beoordeeld blijkt er een duidelijke relatie te zijn tussen slaapstoornissen en de afstand tot windturbines, dan wel de geluidsdrukken. Het RIVM heeft dit onderzoek nog niet betrokken bij haar analyses, omdat in hun gerectificeerde factsheet (november ’23) en eerdere rapporten de onderzoeken tot en met 2021 zijn beoordeeld. De uitkomsten van de meta-analyse van al het onderzoek naar slaapstoornissen vraagt om toepassing van het voorzorgsbeginsel, om de slaap en daarmee gezondheid van de omwonenden te beschermen. Des te meer waar het kinderen betreft, die gedurende de avond al slapen, met hogere geluidsniveaus dan gedurende de nacht worden geaccepteerd. Voldoende -goed en onafriankelijk-onderzoek naar de gevolgen van LFG voor kinderen ontbreekt. 3- Lden ongeschikt en consequente overschrijding van de speciftcaties vd fabrikanten.

Lden is ongeschikt als norm en biedt onvoldoende bescherming tegen hinderlijk geluid. Dit erkent ook de WHO in haar guidelines 2018. De WHO zegt hierover “Based on all these factors, it may be concluded that the acoustical description of wind turbines noise by means of Lden or Lnight may be a poor characterization of wind turbine noise and may limit the ability to observe associations between wind turbine noise and health outcomes”. Die richtlijnen van de WHO worden op dit moment ook herzien en verwacht wordt dat de nieuwe in 2024 of 2025 komen. In deze herziening worden er waarschijnlijk (veel) strengere normen gehanteerd wat moet resulteren in minder overlast en gezondheidsrisico’s.

Ook de Europese Commissie geeft aan dat de Lden norm niet geschikt is voor niet-constante geluidsbronnen zoals windturbines. Alle andere lidstaten van de Europese Unie hanteren dan ook voor windturbines niet een norm in Lden, maar juist de actuele geluidsbelasting. Omdat Nederland zo dichtbevoikt is, zou een ‘fatsoenlijke’ absolute norm van 40 dB hebben betekend dat er slechts op 7% van het grondoppervlak exploitatie van windenergie mogelijk zou zijn geweest. Hier blijkt dat productie belangrijker geacht wordt dan het beschermen van de volksgezondheid. Dit is in strijd met het Nevele arrest. Bescherming van de volksgezondheid en het milieu moet op 1 staan en er moet vooraf worden aangetoond dat er geen negatieve gevolgen zijn. Uit het HUF (Handhaafbaarheids-, Uitvoerbaarheids- en Fraudebestendigheidstoets)- advies van de VROM inspectie aan de minister uit 2009, waarin condusies worden getrokken ten aanzien van handhaafbaarheid en fraudegevoeiigheid: • Handhaving is niet mogelijk; • Omwonenden van windturbines worden onvoldoende beschermd tegen geluidsoverlast;

I

• De regeling is fraudegevoelig; • De regeling biedt geen generiek bescheimingsniveau tegen slaapverstoring door piekbelasting en geen bescherming tegen cumulatie van geluid; • Met de introductie van de Lden norm voor windturbines naast de systematiek in de Wet milieubeheer ontstaat er een hybride situatie die tot onduidelijkheid en uitvoeringsproblemen kan leiden; • De VROM Inspectie adviseert om de regeling niet in de huidige vorm in procedure te brengen. Hier adviseert het eigen ministerie om af te zien van de Lden met het oog op de emstige hinder die omwonenden kunnen gaan ervaren! In 2009 brengt ook het RIVM een advies uit “Concluderend stellen wij dat een richtwaarde van omstreeks 40 dB (ondergrens) consistent is met de normstelling voor andere bronnen van omgevingsgeluid. Dit resulteert in een vergelijkbare hinderbescherming als bij bijvoorbeeld weg- of railverkeersgeluid.”

De Nederlandse Lden norm is gekozen ondanks het advies van de VROM inspectie om daarvan af te zien, en is alsnog maximaal opgerekt in samenspraak tussen ambtenaren van het ministerie en ‘stakeholders uit de Industrie’. Dat de fabrikanten nogmaals de uiterste grenzen opzoeken blijkt recent uit metingen bij vier windparken, uitgevoerd vanwege aanhoudende klachten van hinder door omwonenden. Bij alle vier de windparken bleek sprake van overschrijding van de geluidsspecificaties van de fabrikant. Dit betreft de windparken Spui, Ospeldijk, N33 (de Bromtoon) en de Rietvelden. Uit onderzoek van de omgevingsdienst bij de Rietvelden bleek een overschrijding die tot 3 dB opliep, dat is tweemaal zo luid - dus tweemaal luider dan toegestaan! In drie van deze controlemetingen wordt geconstateerd dat de windturbines weliswaar meer geluid veroorzaken dan toegelaten, maar dat in de meeste gevallen die overschrijding binnen de meetnauwkeurigheid valt (ipv 47 dB Lden, werd 49 dB Lden gemeten). Nooit wordt gemeten dat er maar 45 dB Lden geproduceerd wordt. Klaarblijkelijk is het gebruikelijk om de instellingen van de windturbines zodanig aan te passen, dat de maximale Lden norm, vermeerderd met de meetonnauwkeurigheid (doorgaans 2 dB) als maximum gebruikt wordt.

Met andere woorden, er bestaat het sterke vermoeden dat windturbines niet op 47 dB Lden worden afgeregeld, maar op 49 dB Lden om tot een hogere productie te komen! Zoals u in de notitie van Peutz^ heeft kunnen lezen zijn er bij Windproject Brielse Brug al mitigerende maatregelen nodig om aan de oude normen te voldoen, dit gaat ten koste van de opbrengst. Hoe zij aan de nieuwe normen (waaraan zij zich gecommitteerd hebben) willen gaan voldoen is een groot vraagteken omdat nog meer mitigerende maatregelen een businesscase onmogelijk maken. Als deze zaken vooraf niet goed geborgd zijn zal door de slechte controleerbaarheid en handhaafbaarheid een situatie als bij Windpark Spui ook hier gaan ontstaan met alle ellende van dien.

DCMR gaf op de informatie avond op 12-2-2024 in Zwartewaal aan dat een norm van 47 dB Lden al behoorlijk luidt Is en leidt naar verwachting tot overlast bij 10%{!) van de omwonenden. Dit is lOx de tiphoogte, dus 2300 meter, hierbinnen vallen dus circa 7500 huishoudens. Dit zijn dus zomaar 1000 tot 2000 mensen die overlast gaan ervaren. Dit vind ik ronduit schokkend! Hoe kan dit als acceptabel gezien worden?! Hoe kan dit niet op bezwaar van onze volksvertegenwoordiging leiden? Wat verder opvallend genoemd kan worden is dat DCMR aangaf dat bij deze enorme turbines ook behoorlijk veel overlast verwacht kan worden tegen de windrichting in. Dat betekent dus vaker, meer overlast in een groter gebied. Dit gebied heeft al een grate geluidsbelasting door de aanwezige Industrie, de Al 5, de N57 (die verbreed gaat worden), toenemend verkeer door nieuwbouwwijken en de Blankenburgtunnel, bestaande windturbines en het spoor.

https://voorneaanzee.notubiz.n1/document/13674502/1/Motie-»-PVaZ+bijlage+rapport+Peutz

1

t

4- Niet nodig, ook niet ais je de doelen wil halen.

Dit recent onderzoek^ door CE Delft genaamd ‘Nut en noodzaak wind op land in 2030 en 2050’ blijkt dat we ook zonder extra wind op land prima alle doelen kunnen halen. Dit bleek eerder ook al uit het tijdens mijn inspreken genoemde rapport ‘Het kan met gemak, wind op zee en zon op dak’**. Ook ‘Follow the Money’ schreef een artikel met soor^elijke strekking® en zelfe Urgenda(!) beschrijft in haar rapport ‘Tussen kolen en Parijs’® dat er alternatieven zijn om minder wind op land te plaatsen en toch ver boven de doelstellingen uit te komen. Zo kan er meer zon van daken, langs wegen en op parkeerplaatsen komen en zijn kleine windmolens(15 meter hoog) bij bedrijven en boerderijen een optie^. Ook wordt de opwekking van wind op zee en bestaande wind op land aanzienlijk onderschat.

Deze twee reusachtige turbines op deze volkomen ongeschikte plaats gingen het verschii al nooit maken, nodig zijn zij dus evenmin. Afgelopen week is ook bekend geworden dat de Maasvlakte opnieuw in beeld is voor het plaatsen van een of twee kemcentrales. Laten we dit als gemeente omarmen! Laten we hopen dat ze Borsele EN de Maasvlakte gaan gebruiken zodat we altijd voldoende CO2 arme energie en warmte hebben. Ook zijn er mogelijkheden meer windturbines in de Europoort te plaatsen. Momenteel wordt ‘Windpark Dintelhaven’ afgebroken (einde grondhuur). Hier mogen nu geen turbines meer komen wegens de aanwezige leidingstrook die daar altijd al lag. Het is beter in gesprek te gaan daarvoor een uitzondering te maken of risicobeperkende maatregelen te treffen waardoor het wellicht wel kan. Ook aan de overzijde van de Dintelhaven zou wellicht een locatie gerealiseerd kunnen worden. Niet in Voome aan Zee, maar wel binnen de RES en verder weg van de bewoonde wereld. 5- Bisfenol A

Hier is eerder veel over gezegd. Onder andere na vragen van FVD Voorne aan Zee waarin de Wethouder tijdens beantwoording vertelde dat door gebruik van coatings de slijtage van de leading edge beperkt wordt. Beperkte slijtage is niet 0 en hoeveel het exact is wordt op dit moment nog onderzocht, ook coatings zelf zijn schadelijk en aan slijtage onderhevig. Welke coatings met welke stoffen er gebruikt gaan worden en wat daarvan de mogeiijk schadelijke gevolgen zijn, is nog een vraagteken. Het grote aantal turbines in onze omgeving, de onzekerheid over hoeveel Bisfenol A er exact in het milieu terecht komt en hetfeit dat dit nooit meer verdwijnt maakt dat terughoudendheid geboden is. Otrfc hier getdt het voor^gsbeginsel.

6- Piezol kanaien

In 2021 is de Nobelprijs voor de Geneeskunde toegekend aan de ontdekkers van Piezokanalen, dat zijn receptoren waarmee ons zenuwstelsei warmte, koude en mechanische prikkels waarneemt. Deze sensor cellen staan aan de basis van tai van fysiologische processen (oa bloeddrukregulatie, hartritme, ontstekingsreacties). Veel van deze receptoren reageren op ‘shearstress’ (zeer laagfrequente drukverschillen). Recent is een artikel® verschenen waarin verstoring van deze 3

https://ce.nl/wp-contentAjploads/2023/03/CE_Delft_220235_Nut_en_noodzaak_extra_wind_opJandJn_2030_en _2050_def.pdf ‘'https;//www.hetkanmetgemak,nl/rapporl 5

https7/www.ftm.nl/artikelen/zeewind-genoeg-toch-lobby-voor-tTK)lens-op-land?share=WuNOcyGBya5iMeDEHe5o 0R0qsRK7%2BkJeACP%2BzhY56UB%2Bht2%2FJZmzx55%2Bz%2BqG5Uo%3D#popup-form ® https.7/res.urgenda.nl/wp-content/uploads/Tussen-kolen-en-Parijs.pdf https;//www.eazwind.nl/ofuewindmolen 8

https;//www.windwiki.nl/impairment-of-the-endothelium-and-disorder-of-inicrocirculation-in-humans-and-animals-e xposed-to-infrasound-due-to-irregular-mechano-transduction/

1

receptoren door LFG (laagfrequent geluid) wordt beschreven. Hiermee is er nu een fysiologisch verklaringsmodel voor het waarnemen en ontwrikkelen van ernstige gezondheidsklachten door ‘niet hoorbaar geluid’.

LFG en IG is nog steeds een onvoldoende erkend en onderzocht probleem dat wel degelijk ernstige gevolgen kan hebben en daarom ook serieus genomen dient te worden. Wederom is hier minimaal sprake van het voorzorgsbeginsel. 7- Horizonvervuiling en bestaande turbines.

Onze natuur, recreatie en woonomgeving lag ooit landelijk en had een mooi landelijk uitzicht. Dit wordt steeds minder door de oprukkende Industrie, maar vooral door steeds meer en steeds grotere, hogere, windturbines in onze omgeving. /Ms je tijdens een rondje fietsen op de plaats waar windproject Brielse Brug gepland staat eens om je been kijkt, tel je zomaar 50(’) windturbines. Deze tellen alleen niet mee voor ‘onze opgave’, maar behoren voor het grootste deel toe aan Rotterdam. Rotterdam is voor de RES ingedeeld in dezelfde regio als ons. 'Hun’ turbines staan echter ver van haar inwoners af op de grens met Voome Putten en de Maasviakte. De Rotterdammer heeft dus niet de lasten, die hebben wij, hierover later meer. Ook hebben de tot nu toe geplaatste turbines reeds tot een woningwaarde daling van bijna €35.000.000 geleid in de voormalige gemeente Brielle aldus TNO® (zie afbeelding). Het toevoegen van nog meer en grotere windturbines, nog dichter bij woningen zal echt het aangezicht en uitzicht van Brielle, Zwartewaal en Vierpolders gaan bepalen en daarmee bijkomend een aanzienlijke extra waardedaling van onze woningen veroorzaken. Wij hebben in deze omgeving onze portie windturbines ruim te pakken, dat er een denkbeeldige grens ligt doet daar niets aan af. De bestaande turbines leiden al tot aanzienlijke overlast zoals u oa van de insprekers hoorde op 8-1-2024.

Aan de Staaldiepseweg blijkt op de bovenverdieping slapen nu al ondoenlijk. Het toevoegen van meer turbines leidt tot meer cumulatief geluid en meer momenten van overlast doordat bij verschillende windrichtingen overlast ontstaat. De windturbines langs het Hartelkanaal bij Heenviiet en Geervliet draaien al ruim 9 jaar(!) zonder geldige vergunning, veroorzaken enorm veel overlast, burgers winnen alle rechtszaken maar de turbines blijven toch draaien en overlast veroorzaken. Op de afbeeldingen hieronder (die helaas niet helemaa! actueel zijn) is goed zichtbaar dat de gemiddelde Rotterdammer (bijna) geen windturbine ziet in zijn woon- en leefomgeving en dus ook geen windturbine overlast ervaart, dat is bij ons wel anders zoals duidelijk uit de onderste afbeelding blijkt (ook hier ontbreken de recente turbines oa Spui en Maasviakte). Wij hebben samen met Nissewaard de lasten van ‘de Rotterdamse' turbines. ca Honseleuilijk

’s-Gravenzeode

Pijnacker

Nsaliln^

«ae

t>«h

jlj' Zensnhuijen Bieiwijk^

■’“’X

0

Schipluaen XU a

De tier

»m3

tpiuidim

Maasdijk

CD

CO

aa - *® GQI

Maasland^^' -

'-f

O

Rotterdam

Oostvoome

*’* Rrimwmaan

\ *,

fit WARAHDA

w vierpowera

.

Rockanie

RaWerterk \ W

Spijkenlsse "'i

, "a ■

S7

Wnenoofd

tium 4. ■

HAVENHO^^^

HeHevoetsluis

Oud-ae^ertantf

Oudenhoom Zuidlan^.^

i^aps ^2C>2V'Vrwrwaarden 2 km i.

!

® httDs://windmolens.tno.nl/

...

I

* —

eEMEENTEttMEUC

-

Woningen nabij windturbine (k 10001

2020 3.842

1.9*

2030 3.842 50,9% 34.976 1,9%

2020

< 2030

WonIngen nabij windturbine'

50,9*

Ibtale ontwaarding {i 1000 €)

34,976

OntwaanSng'

Ksarttsag Gemeentegrer»en 9 Won:ngen 9 Ontwaardtng (%i* ■ rabij mneitiirarvs

IIVON(N6EN(MM) nabl) windturblnM

■ 80 -100'’: 60-80% Bi 40 - 60% 20 - 40%

J* * j2222.

8- RES, Regionale Energie Strategie

Voorne aan zee zit in de RES-regio ‘Rotterdam Den Haag’. Binnen de RES hebben de diverse gemeenten afspraken gemaakt over wie wat doet Ook heeft de provincie bepaaide zoekgebieden voor wind aangewezen. In de RES gaat het veelvuldig over participate met omwonenden en bedrijven. In de praktijk lijkt dit voorlopig niet meer in te houden dan wat informatieavonden en wat mogelijkheden om ons ongenoegen te uiten. Vervolgens verandert er niets wezenlijks en gaan de plannen gewoon door zoals deze ooit bedoeld waren. Invioed door vemieuwde inzichten, die er duidelijk zijn en waar de RES ook ruimte voor biedt lijkt geen enkele invioed te hebben. Ook het draagviak wat er volgens de RES zou moeten zijn maar in dit geval totaal ontbreekt lijkt geen enkele invioed te hebben. De RES biedt dus wel degelijk ruimte om het draagviak van omwonenden en bedrijven mee te laten wegen. Voormaltg gemeente Brielle had 5-7-2016 in haar ‘omgevingsvisie landelijk beleid’ staan; 2. Wat vindt de samenleving van het inihatief (is er draagviak) ? Het antwoord lijkt me duidelijk in dit geval. Ook de nieuwe inzichten zijn er volop, nog buiten de risico’s die nog onvoldoende onderzochtzijn. Deze locatie is simpelweg ongeschikt.

Het is mijn inziens noodzakelijk dat u als gemeente opnieuw in gesprek gaat met uw partners binnen de RES en de provincie en u hen uitlegt waarom deze turbines op de voorgenomen locatie een enorm slecht idee zijn met de inzichten betreffende gezondheidsrisico's die met de tijd ontstaan zijn.

Dordrecht

zl"*""”

Q

Bovenstaand ome RES regio/blauwe pinpoints) waaniit de ‘verdeling' duidelijk blijkt.

9- Inspreken omwonenden

Tijdens de raadsvergadering van 8 Januari 2024 waren er een aantel insprekers wiens verhalen, ervaringen en argumenten zeer indrukwekkend genoemd kunnen worden en waarvan ik hoop dat u hun inspreken ook mee zal nemen als een zienswijze. Bijvoorbeeld het verhaal van dhr. Dickhoff, die nu al zoveel overlast heeft, dat slapen op de bovenverdieping van zijn woning aan de Staaldiepseweg vaak onmogelijk is. Het meest aangrijpende was natuurlijk wel het verhaal van Marloes KOrndorffer, die samen met haar zus eigenaar is van zorgboerderij ‘Land-Goed’ in Zwartewaai. Hier bieden zij zeer specialistische zorg aan zeer kwetsbare mensen met allerlei beperkingen en ziekten. Deze bewoners, met hun complexe en zeer gevoelige gezondheid worden blootgesteld aan; slagschaduw, lichtfiitsen, geluid, LFG en IG. Dit geeft voor mensen met een goede gezondheid al serieuze risico’s, echter valt te verwachten dat dit voor deze mensen een nog groter risico vormt met nog grotere gevolgen. Hun zorgen zijn dan ook (terecht) groot. Dit mag u niet laten gebeuren. U heeft een zorgplicht en een verantwoordelijkheid op te komen voor de belangen van uw burgers en zeker voor zeer kwetsbare, zorgbehoevende burgers. Het is mij een raadsel dat u na alle bezwaren, contra rapportages en bovenal deze insprekers toch bij meerderheid instemde met de voorlopige verklaring van geen bedenkingen.

Ik heb, zie en hoor heel veel bedenkingen!

10- Ruimtelijke onderbouwing.

‘Voorwaarde voor verlening van deze vergunning is dat uw raad verklaart hiertegen geen bedenkingen te hebben. De veddaiing kan slechts warden verleend ofgeweigerd in het belang van een goede ruimtelijke ordening. Ktjrtom, aileen ruimtelijke belangen mogen meegewogen warden bij de besluitvarming'. Zo valt te lezen in het raadsvoorstel van 8-1-24.

I

Echter was op dat moment al bekend dat er grote gebreken waren gevonden in de ruimtelijke onderbouwing van Pondera door de notitie van Peutz’’’. Verder valt mij op dat onderstaande afbeelding in de ruimtelijke onderbouwing van Pondera. Op deze afbeelding is te zien dat er als er een kring van 400 meter om omtiggende woningen been getrokken wordt en andere beperkingen als buisleidingen en wegen worden meegenomen er maar een heel klein stukje grand overblijft waar de turbines onder de oude normen theoretisch gezien net ‘passen’. In de nieuwe landelijke normen die nu gemaakt worden, wordt gesproken over een afstandsnorm van minimaal 2x de tiphoogte. Als u dan uitgaat van de ‘nieuwe’ situatie waarin de initiatiefnemers aangeven voor een lagere tiphoogte van 230 meter te willen gaan, mede met het oog op de nieuwe, aankomende normen dan zou het niet langer passen op de huidige locatie omdat er dan een 3-tal woningen op of binnen die grens van 2x de tiphoogte staan. Overigens is die nieuwe norm ook nog onderhevig aan veel discussies. Zo lijkt opnieuw het belang om zoveel mogelijk turbines te kunnen plaatsen te prevaleren boven het belang van de volksgezondheid. Volgens Europese wetgeving hoort de volksgezondheid altijd op een te staan, deze normen druisen hier tegenin. Veel onafhankelijke experts raden een afstandsnorm aan van lOx de masthoogte.

Ook is er nog geen goede getuidsnorm en geen goede regels omtrent LFG en IG.

Bijkomend is het plaatsen van deze turbines een extra beperking wanneer wij op termijn toch een uitbreiding wensen van ons industriegebied of woningen willen bouwen. Ook kan het een beperking opleveren wanneer er een extra leidingstraat nodig is voor bijvoorbeeld een waterstofnetwerk of een warmtenet Ti»b. ' :■ ’ Fr.-tp.

i"4

, „ i,,:; 1

Span)aardw«91

2

OnOemen^2

500

3

OndemenwQ 1

520

4

Butsn^ronton 3*

510

5

DeNoH0 24

790

6

Seggewagei

780

7

Groene Kruttweg 2

480

a

Maasdiik20

9

Maa««ik18

10

M»s<f^l6

800

na

httns://voomeaanzee.nQtLibiz.nl/docLiment/13674502/1 ZMotie+PVaZ+bijlage+rapport+Peutz

Figuij’ '• *

u' g^UieO

11-Vogel-en insecten sterfte, ongeldige ontheffing wet natuurbescherming?

Het door Pandora opgestelde stuk betreffende potentieie vogelsterfte lijkt nogal een onderschatting van de werkelijkheid. Zo kom je in dat gebied vrij veel vieermuizen tegen en ook komen er oa Kerkuilen, buizerds en IJsvogels voor. De kerkuil is een beschermde inheemse diersoort, hij staat ook in de Vogelrichtlijn. Dit betekent dat bij beoordeling van ontheffingsaanvragen de uitgebreide toets geldt. In de (conceptjontheffing van de Omgevingsdienst Haaglanden betreffende de Wei Natuurbescherming zijn ook diverse soorten. waaronder de kerkuil, niet meegenomen. Omdat die ontheffing op onvolledige en onjuiste informatie gebaseerd is zou deze ongeldig moeten worden verklaard of in ieder geval niet definitief moeten worden verleend. Ook in de onderliggende natuurtoets uitgevoerd door Bureau Waardenburg zijn diverse soorten niet (juist) meegenomen, er komen meerdere kerkuilen voor op en rond het terrein. Zelfs in de schuur van een van de initiatiefnemers huist een Kerkuil. Er is ook een onderschatting en/of volledige ontbreken van veel meer soorten. Denk hierbij aan: Buizerd, deze wordt wel genoemd maar men zegt dat ze vlaag vlogen terwiji bekend is dat deze dieren ook juist hoog vliegen.

Geen rekening is gehouden met: De witte reiger, de siberische Tjiftjaf (staat op de rode lijst), Witkopstaartmees, Wespendief, Roerdomp, Staartmees, Dodaars, Groene Specht, Koekoek, Roodhalsgans, grote trap, siberische braamsluiper.

Dit voorval lijkt niet op zichzelf te staan. Bij de natuurtoets die ook door Bureau Waardenburg is uitgevoerd mbt de windturbine plannen bij de Haringvlietdam zijn ook diverse beschermde soorten ‘vergeten’. Denk hierbij aan de Zeearend, Visarend, Wespendief en Lepelaar. Er lijkt sprake te zijn van belangenverstrengeling met mogelijk onvolledige en/of onjuiste onderzoeken en ruimtelijke

onderbouwing tot gevolg. Het bevoegd gezag, in dit geval de gemeente, zou toe moeten zien op een correcte uitvoering van alle onderzoeken. Het is als zelfstandig burger vrijwel onmogelijk binnen de geldende termijn alle stukken door te nemen, deze te doorgronden en eventueel contra onderzoek te laten uitvoeren. Door de enorme toename van windturbines in ortze regio ontstaat er een barrigrevorming doordat de turbines een lijn van oost naar west vormen. Deze loopt inmiddels van Maasviakte 2 tot Spijkenisse (zie eerdere afbeeldingen). Deze nieuwe, nog hogere, turbines helpen daar natuurlijk niet bij. Voor de natuur zullen de geplande turbines substantigle gevolgen hebben. Op dit moment spreekt men normaal over de 1%-norm. Daarmee wordt bedoeld dat per individueel windpark 1% extra sterfte van de populatie van een vogelsoort of vieermuizensoort geen wezenlijke impact voor die soorten heeft. Pas wanneer deze 1 % wordt overschreden, zou er sprake van een regie impact op de betreffende soort. Inmiddels is duidelijk dat deze aanname niet langer is te gebnjiken. Immers is er overal in Nederland (en daarbuiten) sprake is van cumulatieve effecten van de gezamenlijke windparken op populates van kwetsbare diersoorten. Het toepassen van de 1% norm op individuele windparken werkt sterk verhullend op de gevolgen voor de Staat van Instandhouding van die soorten.

Voor specifieke vogelsoorten hebben Schippers et al” aangetoond dat de overschrijding van deze 1% norm op langere termijn tot veel grotere populatie-effecten leidt, van 2-24% op een termijn van 10 jaar. Het toestaan van een sterfte stijging van 5% tot bestaande sterfte resulteerde in een vermindering van 9% -77% in de populaties na 10 jaar. Een procent extra aan natuurlijke sterfte verminderde de poputatiegrootte van bijvoorbeeld de visdief met 5% in 10 jaar en van de lepelaar en zeearend met 2-3%. Voor vieermuizen worden soortgelijke conclusies getrokken. Ook hier blijven de cumulatieve effecten ten onrechte buiten beschouwing^^

Mijn (en die van Natuurvereniging Hollandse Delta) conclusie is dat de 1%-norm niet langer houdbaar is. Er dient naar alle relevante aspecten gekeken te worden om regie uitspraken te kunnen doen over de werkelijke effecten van windturbines op de staat van instandhouding van vogels en vieermuizen.

Dit moet ook niet alleen lartdelijk bekeken worden maar ook op lokale schaal. Het evenwicht en soorten moeten ook in individuele gebieden behouden blijven. Er zou dus (ook) naar lokale sterfte en populatie gekeken moeten worden waarbij het zaak is de cumulatie van omiiggende turbines mee te nemen en te zorgen dat de onderzoeken juist worden uitgevoerd en data actueel is.

Natuurmonumenten verwacht dat zeearenden binnenkort ook in het Voomes duin gaan broaden. Deze soort staat bekend grote afstanden af te leggen tot wet naar de Flevopolder aan toe. Deze passeert dan de lijn waar de turbines gepland staan. In de periode 2019-2021 zijn er van de 15 nestjongen 3 omgekomen. 1 door een trein, 2 door een windturbine. Dit is gezien de kleine populatie een substantieel deel. Weinige kortdurende veldbezoeken in een bepaalde tijd geven een onvolledig beeld, dit geldt ook voor de weinige en kortdurende radaronderzoeken. Rosse vleermuis komt in dit gebied voor. Staat op rode lijst bedreigde diersoorten en windturbines zijn een bedreiging voor de instandhouding van de soort. Meeste worden waargenomen in oktober, buiten de hier ondetzochte periodes. Het onderzoek is ook op dit gebied nogal beperkt doordat het in relatief korte periode heeft plaatsgevonden waarbij de momenten ook relatief kort waren De gebruikte ‘audiomoth’ is op een klein paaltje aan 1 kant van de n57 gebruikt, geeft dit wel een regie weergave? Ik denk van niet.

” Schippers, P et al (2020), Mortality limits used in wind errergy impact assessment underestimate impacts of wind farms on bird populations. Ecology and EvolutionZVolume 10, issue 13/ p. 6274-6287. Akertxxxn et al (2021). Windenergie ontwikkeling en bescherming van kwetsbare soorten; een interdisciplinaire studie van ecologische effecten en juridische instrumenten in Nederland.

a

Het verwachte aantal siachtoffers in de gebaiiksfase is getoetst aan de staat van instandhouding van de relevante vleennuissoorten. Lintott et al. (2016) laten zien dat ecologisch onderzoek en impactassesment een slechte voorspeller blijken te zijn met de veel hogere impact van turbines op siachtoffers bij vieermuizen’’. Voor een eerste indicatie van de effecten van sterfte op de populaties is deze vervolgens getoetst aan de 1%mortaliteitsnorm. Net als bij vogels wordt ook bij vieermuizen getoetst aan de 1%-norm. Ook bij vieermuizen wil ik aangeven dat er geen plaats (meer) is voor het gebruik van deze norm. 1) Zoals hierboven aangehaaid, laten Lintott et al. (2016) zien dat state-of-the-art ecologisch onderzoek veel lacunes kent en daarmee de effecten nauwelijks zijn in te schatten, onder andere door aantrekking van vieermuizen op turbines; 2) De rosse vieermuis staat op de rode lijst van bedreigde diersoorten en windturbines zijn een gevaar voor de gunstige staat van instandhouding van de populatie van deze soort.

De plaatsing van turbines in gebieden met veel rosse vieermuis activiteit zal hoogstwaarschijniijk de staat van instandhouding verder verslechteren, hetgeen in strijd is met de Habitatrichtlijn; 3) Vieermuizen zijn langlevende soorten, waarbij zij net als alle andere vieermuizen maximaal 66n jong per jaar krijgen, waarbij waarschijniijk (hier zijn geen studies naar gedaan) niet eens de helft van de jongen het eerste jaar overleeft. Aanvullende, niet natuurlijke mortaliteit heeft dan ook directe impact op de populatie, lets waar de 1%-norm geen rekening mee houdt; 4) Deze norm houdt geen rekening met de cumulatieve effecten van alle in Nederland gebouwde en nog te bouwen windturbines op de sterfte van vieermuizen als gevolg van aanvaringen met turbines. Akerboom et al. (2021) rekenen dit na.’* Een ander behoorlijk onderbelicht punt is het dat het niet alleen om de directe aanvaringsslachtoffers gaat. Het gaat ook om verstoring dan wel vernietiging van het jachtgebied. Hier wordt amper aandacht aan besteed maar hier zal wel degelijk sprake van zijn. Zo zal er aan beide zijden van de N57 een weg moeten worden aangelegd voor zowel de bouw als voor het onderhoud van de turbines. Ook zullen er naar mijn inzicht andere wegen moeten worden aangepast en een aantal bomen gekapt moeten worden omdat oa de wieken niet de bochten door kunnen.

Dit heeft dus een aanzienlijke invioed op de ieefomgeving en het jachtgebied van oa de Buizerd en de Kerkuil.

Er is de laatste tijd veel te doen omtrent biodiversiteit. Vaak wordt er gezegd dat er tegenwoordig veel minder insecten zijn dan ‘vroeger’. Het aantal insecten dat sterft door windturbines ligt niet vast, er is simpelweg onvoldoende onderzoek naar gedaan. Er is wel een Duits onderzoek dat ‘verrekend’ is naar de Nedertandse situatie, hieruit kwam een inschatting van 115.000 kilo(’) dode insecten per jaar door windturbines. Een andere inschatting van Michiel Wallis De Vries (buitengewoon hoogleraar Ecologie en Bescherming van Insecten aan Wageningen University and Research) komt tot een grove schatting van 87.000 kilo dode insecten door windturbines in NL. Vaststaat is dat die miljarden insecten een cruciate rol spelen in ons toch al wankele en kwetsbare ecosysteem. Door het plaatsen van steeds meer windturbines kan dat wankele evenwicht negatief laten uitslaan. Ook hier dient aangedrongen te worden op meer onderzoek. Op website httos://beelife.nl/blog-news/waarom-gaat-het-slecht-met-de-bii/ is te lezen dat windmolens 1 van de 6 grootste redenen zijn waarom het slecht gaat met de bijen. Op enkele honderden meters van 66n van de molens bevindt zich de brielse boer. Het bedrijf van 66n van de initiatiefnemers. Deze vermeld op eigen website dat duurzaamheid hoog staat middels diverse bijenkasten.

” Lintot (2016). Ecological impact assessments fail to reduce risk of bat casual^es at wind farms, Current Biology 7 November 2016

” Akertioonn etal. (2021) Ontwikkeling en bescherming van kwetsbare soorten: een interdisciplinaire studie van ecologische effecten en juridische instrumenten in Nederland).

Dit zijn natuurtijk ‘maar’ twee turbines maar deze behelzen wel een aanzienlijk oppervlak en zouden icm alle andere turbines (die zeer geconcentreerd aan de rand van Voorne staan) toch potentieel een negatief iokaal effect kunnen hebben. Over dat aanzienlijke oppervlakte van deze nieuwe generatie turbines is het belangrijk te beseffen dat een turbine met een tiphoogte van 160 mtr een oppervlakte van 7800m2 bestrijkt met zijn rotors terwiji dit bij een turbine met een tiphoogte van 230 meter 21.100m2 is. Het lijkt dus ‘lets’ groter maar doordat het oppervlakte met factor 2,7 toeneemt, valt er ook veel meer schade te verwachten. 12- Politiek

Zoals u alien weet hebben (oa) de coalitiepartijen in de aanloop naar de verkiezingen in november 2022 stevig campagne gevoerd tegen Windproject Brielse Brug. aj deden dit in op social media, in reclames, tijdens debatten, op straat en bij bijvoorbeeld bijeenkomsten van dit project voerden zij het hoogste woord. Mede hierdoor wonnen zij veel stemmen voor zich en wisten zij snel een coalitie te smeden. Tijdens die coalitieonderhandelingen is zowel in Hellevoetsluis als in Brielle nog even snel een anterieure overeenkomst gesloten door wethouders juist van partijen die om die tijd al in een coalitieakkoord hadden staan dat zij ertegen zijn en er niet aan mee gingen werken. Het zou in Nederland, maar laten we klein beginnen, in onze gemeente Voorne aan Zee, eens verfrissend zijn als de politiek zich aan haar woord zou houden. Het college werkt voor de raad, niet andersom. Zij horen het coalitieakkoord uit te voeren of daar in ieder geval haar uiterste best voor te doen. In plaats daarvan zetten zij raadsleden onder druk en lijken zij er alles aan te doen dit juist wel door te zetten. Hoe de raad tot een voorlopige verklaring van geen bedenkingen kwam is mij echt een raadsel.

Zelfs raadsleden die zich bij windturbine bijeenkomsten keihard opstelden tegen die windturbines en zelfs goede argumenten (bedenkingen) inbrachten, hadden bij de stemming op 8 januari 2024 plots geen bedenkingen meer. Hoe bestaat het?! Ik hoop dat deze en alle andere zienswijzen u tot inkeer brengen en u niet akkoord gaat met de definitieve verklaring van geen bedenkingen. U bent verantwoordelijk, u heefl een zorgplicht, u heeft de kiezers een belofte gedaan in november 2022 en deze ook in het coalitieakkoord opgenomen. Er lijkt een enorme angst voor de provincie, maar de provincie zal zich wel degelijk 2 keer bedenken om daar zulke turbines te plaatsen na andere rampzalige windturbine projecten in onze regio (oa Spui) omdat zij met het terugnemen van de regie ook de verantwoordelijkheid en zorgplicht terug krijgen. Windpark Spui (tiphoogte 198mtr) is het enige project waar de provincie de regie (en daarmee de zorgplicht en verantwoordelijkheid) heefl teruggenomen. Dit leidt nog steeds tot enorme kopzorgen en problemen voor de provincie. De initiatiefnemer heeft zelf zoveel overlast dat hij een corridor (kosten naar verluidt een miljoen) om zijn huis heeft geplaatst. Echter helpt dat niet tegen infrasoon geluid. Van de direct omwonenden zijn 60%(!) van de mensen verhuisd.

Reken dat naar de situatie hier met veel meer omwonenden binnen korte afstand en iedereen kan bedenken dat het behalve een ramp voor betrokken burgers ook een financidle ramp voor de gemeente Voorne aan Zee dreigt te worden. Inmiddels zijn er bij Windpark Spui tai van maatregelen genomen maar de overlast komt niet onder controle. Voor toekomstige windprqjecten heeft de provincie daarom het Spui als enige(!) uitgesloten als mogelijkheid om meer turbines te plaatsen. Op de Statencommissie Economie en Energie van 6 december 2023 is besproken dat; Gedeputeerde Potjer zegt toe: In een uiterste inspanning opnieuw met de exploitant in gesprek te gaan om te kijken of er nog andere maatregelen mogelijk zijn om geluidsoverlast te beperken. De meeste recente onderzoeken (decembeij beschikbaar te stellen aan de commissie. In gesprek te gaan met het G^iedsfdnds over welke hnanciele mogelijkheden zij zien om bij te dragen aan eventuele oplossingen en het mogelijk hnanderen van stilstand. Ik neem gemakshalve aan dat iedereen van u begrijpt wat een enorme financi^le strop dit kan worden. Dit zou hier met nog veel meer omwonenden, waarvan 10% overlast gaat ervaren, nog veel erger zijn. Ook zijn windparken Spui en Hartel(Heenvliet/Geervliet) inmiddels een voorbeeld voor heel

Nederland hoe het niet moet. Ook statenleden van bijvoorbeeld GroenLinks hebben aangeven dat dit echt niet kan en een afstandsnorm van 10x de bphoogte beter zou zijn (zie bijgevoegde artikelen uit het AD). Vervolgens zien we nu dat Windproject Brielse Brug nog dichter op huizen komt, er nog hogere turbines gebruikt worden, in een gebied met nog meer woningen in de omgeving en waarbij er door bestaande turbines, Industrie en wegen al veel overlast is. Spui is ook een voorbeeld waarbij u kunt zien dat ook als een park aan de wettelijke eisen voldoet er toch enorm veel overlast kan ontstaan(zie AD artikel). Hier kan dan vervolgens wettelijk weinig meer aan gedaan worden. Bezint eer ge begint! 13-Tot slot.

Resumerend pleit ik in navolging van veel onafhankelijke experts voor een minimale afstand van 4 x de tiphoogte tot aan bebouwing, hoewet een afstand van 10 x de masthoogte meer veiligheid zou bieden in het licht van de nieuwe onderzoeksgegevens. Hiermee wordt een veilige afstand gecrefierd, rekening houdend met de te verwachten richtlijn van maximaal 5% emstige overlast voor omwonenden van de nieuwe Guidelines van de WHO in 2024/25, rekening houdend met de stelselmatige overschrijdingen van de norm, rekening houdend met de uitkomst van de recente meta-analyse van alle artikelen over slaapverstoring, rekening houdend met de onwetenschappelijke adviezen van het RIVM, rekening houdend met de ongeschiktheid van de Lden als norm voor niet stationaire geluidsbronnen zoals windturbines, en rekening houdend met het voorzorgsbeginsel vanwege de fundamentele verklaring van verstoring van de Piezol kanalen. Ik besef dat dit het plaatsen van windturbines op deze locatie onmogelijk zou maken, echter ben ik van mening dat het belang van vooral de volksgezondheid, maar ook het milieu, de leefomgeving en ons woongenot niet te grabbel mag worden gegooid voor een paar MW aan ‘groene’ energie. De energietransitie is prima, mits we dit op een haalbare en verantwoorde manier doen.

Nu er al veel gebeurd is op klimaat- en energiegebied, het dramatische IPCC scenario SSP 5-8.5 totaai onrealistisch en uit zicht is gebieken, kunnen we de tijd nemen dingen ten goede te veranderen, ook als die lets meer tijd kost (bijvoorbeeld meer inzetten op kernenergie). Dit valt dan buiten de huidige richtlijnen en toegestane methoden in de RES maar zonder nieuwe inzichten hadden we nog in een grot gewoond, had de heksenvervolging en aderlating nog aan de orde van de dag geweest. Dit landelijke beieid is wellicht niet direct aan u om te veranderen, maar u bent wel degene die namens alle inwoners van Voorne aan Zee, die dit niet willen, die boodschap over zal moeten brengen binnen de RES en de provincie. U of uw voorgangers hebben immers die afspraken gemaakt. Er zal opnieuw om de tafel gegaan moeten worden, nieuwe inzichten moeten besproken worden en ook die taak ligt naar mijn mening bij u. Doordat er behoorlijke gebreken in de ruimtelijke onderbouwing en de natuurtoets zijn gevonden welke ook niet op zichzelf lijken te staan ben in van mening dat u als controlerend en vergunningverlenend orgaan er meer op zou moeten toezien dat alle onderzoeken en onderbouwingen daadwerkelijk kloppen. U heeft immers een zorgplicht en bent als vergunningverlener straks ook verantwoordelijk voor eventuele gezondheidsschade en/of problemen.

U kan er niet vanuit gaan dat de stager zijn eigen viees op juiste wijze keurt. Ik bedoel hiermee dat Bureau Waardenburg veel opdrachten voor natuurtoetsen ontvangt van bijvoorbeeld Pondera (die weer wordt ingehuurd door initiatiefnemers) en die een duidelijk belang hebben zo veel mogelijk windturbines te plaatsen. Pondera bemoeit zich bijvoorbeeld ook actlef met de vorming van de nieuwe landelijke normen, dit doen zij niet om de volksgezondheid of het milieu te beschermen. Er zijn veel fouten ontdekt in zowel de ruimtelijke onderbouwing als de natuurtoets. Dit leidt bij mij ook tot de vraag wat er nog meer niet klopt maar niet ontdekt is. Daarom wil Ik u dringend vragen: Neem uw verantwoordelijkheid, kom op voor de gezondheid en het welzijn van uw inwoners. Deze locatie is met de kennis van nu gewoon zeer ongeschikt voor deze enorme windturbines. Er worden meer problemen en (gezondheids)risico’s gecreeerd dan opgelost, zoveel is wel duidelijk. Ook moet u zich serieus afvragen of u de verantwoordelijkheid wil dragen voor

deze onzalige plannen en de risico's die daarmee samenhangen. De provincie Zuid Holland ervaart momenteel bij Windpark Spui wat een ellende dit kan veroorzaken. Met het oog op de slechte ruimtelijke ordening en de fouten in de diverse onderzoeken kan de vergunning niet verleend worden. Een kijktip betreffende dit onderwerp blijft de aflevering 'windmolenlawaai' van het tv programma Zembla waarin zowel gedupeerde omwonenden als experts hun verhaal doen. (https'//www bnnvara nl/zembla/artjkelen/wjndmolenlawaai) Dit is echt de moeite voor u om een deel van de potentiële gevolgen van uw besluit beter te doorzien. Mocht u naar aanleiding van mijn zienswijze nog vragen hebben of meer informatie/bronnen nodig hebben, hoor ik graag van u. Ik kijk uit naar uw reactie op mijn zienswijze en wens u veel wijsheid toe met betrekking tot het te maken besluit. Hoogachtend,

GEANONIMISEERD

Mijn inspreektekst februari 2023 Zienswijze ontwerpbesluit (nieuwe windturbine normen) Position paper Windalarm (lees ook de artikelen het stuk over windpark Spui)� argumenten om de Nederlandse geluidsnorm voor industriële windturbines aan te scherpen Position paper Windalarm https://youtu.be/6VZ5nUkexCw?si=kYAeY9dgZTgbNv9b Aantal artikelen uit het Algemeen Dagblad