Vastgesteld verslag openbare raadsvergadering d.d. 10 juli 2025. Kadernota
Tekst van het document
Verslag van de openbare vergadering van de gemeente Voorne aan Zee inzake Kadernota, gehouden op donderdag 10 juli 2025 om 20.00 uur in de raadzaal van het gemeentehuis te Hellevoetsluis.
Aanwezig:
mevrouw H.D. Boender, mevrouw E.A. Thiel, mevrouw G.J. Witte, mevrouw M. de Rijke, mevrouw I. Bakker-de Waal, mevrouw A. Vermeer, mevrouw B. Verschoor, mevrouw H. van Noort, mevrouw I. Dudink, mevrouw M.P.W. van der Velden en de heren F. Demirtürk, H. Heijndijk, A. van Vliet, N.P. Braal, B.J.W. Voncken, W.A.J. Borgonjen, E.G. Mulder, W. Smit, W.J. Dedert, H. de Jong, H. Westbroek, E. Noordzij, R. de Zoete, H. Kap. B. van Stijn, F. de Reus, M. Soetens, L.T. van Ravenhorst, J. Noordermeer en H. Abrahams.
Mede aanwezig:
wethouders mevrouw E. Priester-Tinkhof en de heren R.M. van der Kooi, A.J. Spoon, P. Schop, D.D. van Orselen en I.S. Bal.
Afwezig:
mevrouw L.M. Hamstra, mevrouw J. Krajenbrink-Meinds en de heren J. ‘t Mannetje en E. Hoogzand.
Voorzitter:
burgemeester A.R.C. Scheepers.
Griffier:
mevrouw A. Goslings.
Notulist:
mevrouw M. van Eijsden-Briggeman.
1.
Opening.
De voorzitter opent de vergadering en heet de aanwezigen welkom tijdens de laatste raadsvergadering voor het zomerreces. 2.
Vaststelling agenda.
De voorzitter zegt dat de navolgende amendementen en moties zijn ingediend: Amendement (A1) ‘Het verwerken van de opbrengst overnachtingen arbeidsmigranten’, ingediend door de fracties van het CDA, D66, VVD, BVNL en ONS Brielle. Amendement (A2) ‘Geef ondernemers zekerheid bij de toeristenbelasting’, ingediend door de fracties van het CDA, D66, VVD, BVNL, GL/PvdA, VVD, IBV en ONS Brielle. Motie (M1) ‘Veilige wijken’, ingediend door de fractie van GL/PvdA. Motie (M2) ‘Regionale kennis’, ingediend door de fractie van GL/PvdA. 1
Motie (M3) ‘Meer tijd voor zorg, minder bureaucratie en meer vertrouwen’, ingediend door de fracties van GL/PvdA, IBV en VVD. Motie (M4) ‘Woningen echt betaalbaar’, ingediend door de fractie van GL/PvdA. Motie (M5) ‘Ruimte maken voor elkaar’, ingediend door de fracties van D66, CDA, GL/PvdA en Vrij Voorne. Motie (M6) ‘Sobere opvang en integratie asielzoekers en statushouders’, ingediend door de fractie van BVNL. Motie (M6a) ‘Definitie van sobere huisvesting voor statushouders’, ingediend door de fractie van BVNL. Motie (M7) ‘Kadernota 2026’, ingediend door de fracties van D66, CDA, GL/PvdA en Vrij Voorne. Motie (M8) ‘Woningen gemeentelijk woonbedrijf afschrijven met restwaarde’, ingediend door de fracties van VVD, D66, CDA en PVaZ. De voorzitter zegt dat de amendementen en moties bij agendapunt 5: ‘Kadernota 2026’ worden betrokken. De voorzitter zegt vervolgens dat er in het Presidium een voorstel is gedaan om de aankoop van Korenmolen Oostvoorne vanavond aan de agenda toe te voegen. Dit punt is nog niet besproken in de commissie, en daarom is er voorafgaand aan de vergadering van vanavond de gelegenheid geweest om hierover vragen te stellen. Hij zegt dat het voorstel niet kan wachten tot behandeling in de commissie van september, vandaar dat voorgestelde route is gekozen.
De voorzitter stelt voor om het voorstel ‘Aankoop Korenmolen Oostvoorne’ als agendapunt 5a aan de agenda toe te voegen. De heer Abrahams (CDA) doet een voorstel van orde, en stelt voor om dit voorstel vanavond niet toe te voegen aan de agenda. Het CDA is van mening dat het voorstel uitgesteld kan worden tot september. Het ordevoorstel van het CDA om het voorstel tot aankoop Korenmolen Oostvoorne vanavond niet aan de agenda toe te voegen wordt in stemming gebracht. Het ordevoorstel wordt met 13 stemmen voor en 18 stemmen tegen (D66, PVaZ, VVD) GLPvdA en IBV zijn verdeeld verworpen. Het voorstel wordt aan de agenda toegevoegd als agendapunt 5a. De heer Voncken (IBV) vraagt om meer ruimte voor vragen toe te staan ten aanzien van dit agendapunt, omdat dit niet in de commissie is behandeld. De voorzitter zegt dat dit uiteraard wordt toegestaan. De agenda wordt hiermee vervolgens vastgesteld. 3.
Mededelingen.
Geen. 2
4.
Spreekrecht.
Mevrouw v.d. Molen, inwoner van Voorne aan Zee en oprichter van een supportgroep met betrekking tot steun voor de LHBTIQA+ gemeenschap, doet een beroep op de raad voor de uitvoering van het regenboog stembusakkoord dat op 14 maart 2024 is aangenomen. Tot op heden is er nog niets gebeurd, en is er ook niets benoemd in de kadernota. Mevrouw v.d. Molen zegt dit een ernstige zaak te vinden voor zowel de LHBTIQA+ gemeenschap als voor het vertrouwen in de overheid. Zij is een handtekeningenactie gestart om het zebrapad om te toveren in een regenboog zebrapad. Dit moet gezien worden als een eerste stap naar de uitvoering van het regenboog stembusakkoord. Tot haar verbazing is er eerder door de wethouder aangegeven dat er geen draagvlak zou zijn binnen de raad, dus er ook geen regenboog zebrapad zal komen. Dit terwijl de raad bijna unaniem heeft ingestemd met het regenboog akkoord. Zij zegt het een kwalijke zaak te vinden dat een besluit van de raad niet wordt uitgevoerd, en vraagt om erkenning en respect voor het besluit dat door de raad is genomen. Zij merkt vervolgens op dat mensen binnen de LHBTIQA+ gemeenschap 60% meer kans hebben slachtoffer te worden van huiselijk geweld. Zij deelt een verhaal van een persoon die aanklopte bij de gemeente, woningcorporatie, politie en huisarts en geen bescherming heeft gekregen. Mevrouw v.d.
Molen vraagt de raad een signaal te geven dat beloftes aan inwoners niet verblijvend zijn. Mevrouw Verschoor (GL/PvdA) vraagt welke wethouder deze mededeling heeft gedaan. Vervolgens vraagt zij of er duidelijke verschillen worden gezien met betrekking tot huiselijk geweld en suïcide in gemeenten die het regenboog stembusakkoord omarmen, en gemeenten die dat niet doen, en hoe dit in de door mevrouw v.d. Molen genoemde gemeenschap is. De heer De Jong (VVD) bedankt mevrouw v.d. Molen voor haar krachtige betoog, en is benieuwd naar de reactie van de wethouder op dit betoog. De heer Mulder (D66) bedankt mevrouw v.d. Molen voor haar heldere betoog. Hij vraagt of het hier alleen gaat over het aanleggen van een regenboogzebrapad, en dit al een probleem is, ondanks dat het stembus regenboogakkoord door de raad is getekend. Mevrouw Dudink (ONS Brielle) schaamt zich dat hieraan nog geen uitvoering is gegeven. Zij vraagt waarom mevrouw v.d. Molen alleen terugblikt op het afgelopen jaar en niet op de periode voor de verkiezingen. De heer Noordzij (IBV) vraagt of mevrouw v.d. Molen de nut- en noodzaak zou kunnen aangeven van een gekleurd zebrapad. Mevrouw v.d. Molen zegt dat zij gesproken heeft met wethouder Van Orselen. Vervolgens zegt zij dat het op dit moment alleen over een zebrapad gaat dat er al ligt, en alleen nog ingekleurd moet worden.
De grootste reden dat mensen uit deze gemeenschap suïcide plegen komt door onbegrip en schaamte. Het regenboog zebrapad zal uit gaan stralen dat de gemeente openstaat voor deze gemeenschap en zij welkom zijn, maar zal suïcide niet voorkomen. Het zebrapad moet een startsein zijn voor de uitvoering van de rest van het regenboogakkoord. Zij zegt naar aanleiding van de vraag waarom zij zich alleen heeft gefocust op het afgelopen jaar, dat zij nog niet zo lang in Voorne aan Zee woont, en het eerste jaar te hebben gebruikt als herstel na een gewelddadige relatie.
3
Vervolgens zegt zij dat er een actief plan moet komen om het regenboogakkoord kracht te geven. Het gaat er om dat iedereen zich gezien en begrepen voelt, en door het uitdragen van een regenbooggemeente kan dit ook voor suïcide gevallen van waarde zijn. Wethouder Van Orselen geeft een korte reactie op het betoog van mevrouw v.d. Molen en zegt enigszins verbaasd te zijn. In zijn beleving zal het burgerinitiatief voor het zebrapad voor de winkel van mevrouw v.d. Molen worden uitgewerkt, en is dit een proces tussen mevrouw v.d. Molen en de raad. Vervolgens zegt hij dat de raad van mening is dat het regenboogakkoord en alles wat hiermee samenhangt niet in de lokale inclusieagenda past, vanwege het feit dat dit te omvangrijk en te belangrijk is. De lokale inclusieagenda is reeds op 5 juni door de raad vastgesteld en er is toen afgesproken dat er eind van dit jaar een nieuw beleid zal komen voor het regenboogakkoord. De wethouder zegt dat er dus wel degelijk aan het proces wordt gewerkt, en hier meer aandacht aan wordt gegeven. Bespreekstukken. 5.
Kadernota 2026.
De heer Kap (IBV) zegt het doel om tot een sluitende begroting te komen, zodat de inwoners en ondernemers niet onnodig meer hoeven te betalen, te onderschrijven. De fractie van IBV is er voorstander van om de lasten zo laag mogelijk te houden, maar dat Voorne aan Zee eveneens moet blijven investeren in goede zorg, veilig wonen, sterk onderwijs en een prettige leefomgeving. Hij zegt dat welzijn hierbij centraal staat. De heer Kap zegt dat door slim te werken en verspillingen tegen te gaan Voorne aan Zee kan blijven doen wat belangrijk is. De fractie van IBV is blij met de uitkomst van de enquêtes die zijn gehouden, zodat de gemeente nu beter weet wat er leeft in de dorpen en wijken. De wensen van de inwoners zoals het behoud van groen en veiligheid in de buurt, toegankelijkheid en zorg wordt daarom serieus meegenomen. De dorps- en wijkraden laten ook duidelijk zien wat zij belangrijk vinden, en de heer Kap roept de inwoners op zich bij een van deze raden aan te sluiten en mee te doen aan de avonden die worden georganiseerd. Vervolgens zegt de heer Kap dat er actief gezocht zal moeten worden om kosten te besparen zonder dat de kwaliteit verloren gaat. IBV denkt hierbij aan het verminderen van onnodige regels en het ondersteunen van bewonersinitiatieven. De fractie van IBV vindt de voorliggende kadernota voorlopig een goede basis om mee aan de slag te gaan.
De heer De Jong (VVD) staat stil bij het proces en maakt een compliment aan het college en de ambtelijke organisatie voor de verwerking van de uitkomsten in de kadernota. Hij is blij dat, ondanks het vooruitzicht op een groot financieel gat, het ravijnjaar, en dat alle gemeenten hierdoor in de problemen zouden komen, door lobbywerkzaamheden van de landelijke partijen de bezuinigingen op specifieke uitkeringen zijn aangepast, waardoor het gat kleiner is geworden. De VVD is blij dat de inwoners in de gelegenheid zijn gesteld om hun mening te geven over mogelijke bezuinigingen en deze uitkomsten zijn verwerkt in de nota. De problemen zijn echter nog niet allemaal opgelost, en zal er in de komende periode door strakke sturing een aantal keuzes gerealiseerd moeten worden. De heer De Jong zegt dat de VVD benieuwd is naar de uitwerking van de bezuinigingen op het sociaal domein en de kortingen op de gemeenschappelijke regelingen. Een belangrijk speerpunt voor de VVD is dat de lasten voor de burger niet extra worden verhoogd, en vindt dit een sterk punt. 4
Vervolgens ziet de VVD naar aanleiding van de motie uit 2023 over de introductie van toeristenbelasting bij arbeidsmigranten hierin weinig ontwikkeling. De heer De Jong spoort aan tot actie en om bij gemeenten op bezoek te gaan om te kijken hoe zij e.e.a. hebben geregeld. Hij vraagt vervolgens of de wethouder voornemens is om dit jaar nog de eerste aanslagen op te leggen, en op de gemeentelijke website op te nemen dat de gemeente hiermee aan de slag gaat. Met betrekking tot de afschrijving naar restwaarde van het bezit van het woonbedrijf gaat de VVD ervan uit dat woningen altijd restwaarde hebben ook nog na 40 of 60 jaar. De heer De Jong zegt uit verschillende reacties te hebben vernomen dat ook formele regelingen dit niet toe zouden laten. Hij zegt dat er gemeenten zijn die dit dus wel doen, en er wel degelijk een mogelijkheid is, en dit financiële speelruimte zal geven op de begroting. Vervolgens ligt de heer De Jong motie (M8) toe. De heer Van Ravenhorst (GL/PvdA) vraagt of voorliggende kadernota een solide basis is voor de toekomstige financiële positie als hij kijkt naar de landelijke benchmark, waarbij een score van 6 wordt gegeven. Risicovol vindt hij de bezuinigingen op het personeel, zeker omdat veel zaken in de gemeente nog niet op orde zijn en de planning vaak niet wordt gehaald. Hij constateert verbeteringen maar er zijn zeker ook aandachtspunten.
Vervolgens merkt hij op dat uit een medewerkerstevredenheidsonderzoek naar voren komt dat de werkdruk een grote zorg is, het is dus volgens GL/PvdA niet logisch om te bezuinigen op personeel. De heer Van Ravenhorst zegt dat GL/PvdA voor de behandeling van de begroting een gedetailleerde uitwerking wil ontvangen op welke wijze de risico’s worden opgevangen. Risico’s zijn er ook door het verminderen van externe inhuur, terwijl er een grote schaarste is op de arbeidsmarkt. Vervolgens vraagt GL/PvdA of het wel verstandig is om te bezuinigen op de gemeenschappelijke regelingen zoals de Veiligheidsregio, Metropoolregio Rotterdam-Den Haag, Milieudienst Rijnmond DCMR, terwijl dit de meest risicovolle regio van Nederland is. Ten aanzien van de bezuinigingen op het sociaal domein wordt er al jaren gepraat, en worden de kosten vaak alleen maar hoger. De heer Van Ravenhorst vraagt waarom een efficiëntere werkwijze in Voorne aan Zee kosten zou besparen. Hij zegt het vervolgens een goede zaak te vinden dat er goed gekeken is waar inefficiënt wordt gewerkt, en waar budgetten niet uitgeput worden. Vervolgens worden de moties M1, M2, M3 en M4 door mevrouw Verschoor toegelicht. De heer Borgonjen (CDA) zegt zich eveneens zorgen te hebben gemaakt over de ravijnjaren die vanaf 2026 zouden beginnen.
Het CDA is blij dat er een inwonersparticipatie heeft plaatsgevonden, en maakt een compliment aan het college die de motie hieromtrent actief heeft opgepakt. Vervolgens spreekt het CDA haar zorg uit over de ombuiging op de formatie en de externe inhuur, temeer omdat het college nog niet weet waar de formatie reductie gaat vallen. De heer Borgonjen zegt dat het medewerkerstevredenheidsonderzoek aangeeft dat de werkdruk als hoog wordt ervaren. Het CDA is vervolgens benieuwd naar een gedetailleerd plan wat hiervan de effecten zijn op de inwoners en de dienstverlening. Bij de evaluatie zal het CDA daarom letten op de ontwikkeling van de werkdruk en de effecten op de dienstverlening. Ten aanzien van de bezuiniging op het sociaal domein merkt de heer Borgonjen op de verwijzing naar de bestuursopdracht een magere onderbouwing te vinden. De heer Borgonjen vraagt of het college na de zomer hier dieper op in zou willen gaan. De raadsinformatiebrief over dit onderwerp heeft het CDA reeds aangemeld bij de agendacommissie ter bespreking in de commissie. Tevens wil het CDA in de afweging bij de begroting het oordeel van de Provincie meenemen. De heer Borgonjen roept op de wijk- en dorpsraden serieus te nemen, de kracht zit in de kern. Het CDA vraagt eens te kijken naar de dorpsvisie zoals die is opgesteld voor
5
Zwartewaal, en of een dergelijke dorpsvisie wellicht ook voor andere kernen goed uit zou kunnen pakken. Bij mobiliteit zou volgens het CDA ook de focus op de fiets moeten liggen en zou gekeken moeten worden of er tot een fietssnelweg zou kunnen worden gekomen. Het volgende kader is het belang van ontmoetingspunten en een beheerste lastenstijging. Met betrekking tot het sociaal domein vindt het CDA dat de juiste zorg bij de juiste personen moet komen en bekijkt dit met enige zorg tegemoet. Vervolgens ligt hij de amendementen A1 en A2 toe. Mevrouw Vermeer (PVaZ) zegt blij te zijn met de kadernota en geeft complimenten aan het college en de afdeling. Ten aanzien van de discussie over de bedrijfsvoering van de interne organisatie en de belastbaarheid van de ambtenaren en de externe inhuur zegt zij dat de raad hierover niet kan oordelen. Met betrekking tot externe inhuur zal dit voor specifieke projecten soms nodig kunnen zijn. De fractie van PVaZ is van mening dat maatwerk en efficiency het uitgangspunt moet zijn. Het participatietraject met de inwoners laat zien dat er niet bezuinigd mag worden op groen, zorg en veiligheid. Mevrouw Vermeer zegt dat de gemeente moet blijven investeren in groenvoorzieningen, dit is van grote waarde voor de dorpen, wijken en kernen.
PVaZ ziet graag dat er wordt gekozen voor groen en blauw, en dat wordt gebouwd aan de randen van de wijken of door middel van het verwerven van ruime grondposities. Zij is er geen voorstander meer van om op inbreilocaties te bouwen, of op kleine stukjes grond tussen de wijken. Wanneer er meer zou kunnen worden gebouwd in de kleine kernen zou dit goed zijn voor de vitaliteit van de dorpen en wijken. Het woonbedrijf is hier volgens PVaZ uitermate geschikt om te bouwen met voorrang voor de eigen inwoners. Zij is van mening dat de woonlasten zo laag mogelijk moeten blijven. Vervolgens vraagt zij wat de inwoners op korte termijn mogen verwachten in het kader van snel en betaalbaar bouwen. Met betrekking tot zorg en veiligheid vindt PVaZ een tweesporenbeleid van groot belang, zodat de risico’s aan de voorkant zo klein mogelijk kunnen worden gehouden en dat aan de achterkant wordt gezorgd voor een efficiënt goedwerkende zorg- of veiligheidsorganisatie. Mevrouw Vermeer zegt blij te zijn met de financiële impuls aan de sportverenigingen en de zorg voor behoud van cultuur (musea-theater en cultureel vastgoed). Tenslotte vraagt zij aandacht voor het werk door vrijwilligers, en vindt dat deze ondersteuning verdienen bij de uitvoering van de toenemende taken.
De heer Mulder (D66) leest ten aanzien van de ombuigingsstrategie dat een beroep op de algemene reserve geen acceptabele dekking zou zijn, echter D66 vindt dat het in dit specifieke geval wel mogelijk zou moeten zijn, dit om bijvoorbeeld bouwprojecten voor starters en senioren mogelijk te maken. Hij vraagt of deze stelling ook de steun van andere partijen kan krijgen. Met betrekking tot de bezuiniging op de gemeenschappelijke regelingen pleit de heer Mulder er voor om hiermee terughoudend te zijn en vraagt of dit ook door andere partijen wordt gedeeld. D66 vond de inwonersparticipatie een goed initiatief, en ziet dat dit duidelijke signalen heeft opgeleverd. D66 vindt het belangrijk dat is aangegeven dat er niet moet worden bezuinigd op onderwijs en gezondheidszorg. De heer Mulder pleit er vervolgens voor om de grootste kostenpost, het integraal beleidskader die tot 4 miljoen euro oploopt in 2029 onder controle te krijgen, en een bezuiniging op deze post zou tot de mogelijkheden moeten kunnen behoren. De heer Mulder vraagt hoe de andere partijen hierover denken. Ten aanzien van de besparing personeelsreductie vraagt de heer Mulder hoe realistisch dit is. D66 wil hierover dan ook regelmatig worden geïnformeerd door het college, en vraagt hoe de andere partijen hierover denken.
6
De heer Mulder spreekt vervolgens zijn zorg uit over de bezuiniging op het inhuurbudget en wil hiervan ook graag een voortgangsrapportage ontvangen. D66 is geen voorstander van bezuinigingen op het gebied van veiligheid en ook de bezuinigingen op het gebied van de gemeenschappelijke regelingen vindt zij niet verstandig. D66 heeft vervolgens grote moeite met de bezuiniging op het sociaal domein, en vindt de omschrijving die gegeven wordt te globaal en zegt hiermee dan ook niet akkoord te zullen gaan. De verduurzaamheidsopgave zou niet zijn begroot, de heer Mulder zegt dit een onderschatting te vinden, omdat dit een belangrijke opgave is voor de toekomst van de generaties die na ons komen. Hij zegt dat de energietransitie eveneens de nodige aandacht en middelen zal vragen en verzoekt het college meer aandacht te geven aan deze onderwerpen in de begroting 2026. Tenslotte vindt D66 dat het gemeentelijk woonbedrijf een belangrijke rol kan vervullen bij het verkleinen van de woningnood in Voorne aan Zee, en dit ook geldt voor het grondbedrijf. Tenslotte ligt de heer Mulder de moties M5 en M7 toe. De heer Smit (ONS Brielle) is van mening dat er serieuze afwegingen moeten worden gemaakt. Hij zegt vanavond geen moties en amendementen in te zullen dienen, omdat deze in een kort tijdsbestek worden gewogen, en niet meer worden ingebed in het geheel.
ONS Brielle is geen voorstander van bezuinigingen op de minimavoorzieningen, en vraagt een onderzoek te doen naar de hervorming van de individuele Wmo hulp. De zorg moet behouden blijven voor wie dat nodig heeft, duidelijke communicatie en toezicht op kwaliteit is belangrijk. Ten aanzien van de digitalisering van de sociale dienstverlening vindt ONS Brielle dat er altijd een vangnet moet zijn voor inwoners die niet digitaal vaardig zijn. Versterking van de dorps- en wijkraden met overleg over de diverse terreinen van het sociaal domein vindt ONS Brielle belangrijk. Vergeet vooral de vrijwilligers en mantelzorgers niet, en de kleine verenigingen in de sport en cultuur. Met betrekking tot het personeelsbeleid vraagt ONS Brielle te onderzoeken of inhuur bij de uitvoerende diensten efficiënter kan en omgezet kan worden in eigen personeel. ONS Brielle is vervolgens een voorstander van het heffen van toeristenbelasting voor arbeidsmigranten. De OZB voor bedrijven zou volgens ONS Brielle hoger kunnen, dit in vergelijk met andere gemeenten. Vervolgens vindt hij dat er gekeken moet worden naar de parkeertarieven en de invoering van betaald parkeren, bijvoorbeeld in historische kernen. Met betrekking tot wonen moet er meer initiatief genomen worden om te bouwen in de kleine kernen waarbij de gemeente de regie neemt en blijft houden.
ONS Brielle is voorstander van het gebruik van meer flexwoningen voor verschillende doelgroepen, en vraagt hierbij ook de inzet van het woonbedrijf. Vervolgens zou moeten worden gekeken naar het ombouwen van leegstaande gebouwen en winkels tot noodwoningen, en er nagedacht moeten worden over woningsplitsing. ONS Brielle zegt tenslotte dat er moet worden gezorgd voor leefbaarheid, het open landschap in ere moet worden gehouden, en er gesprekken met inwoners moeten blijven worden gevoerd. De heer Dedert (BVNL) zegt dat Voorne aan Zee staat voor een financiële uitdaging. Hij zegt blij te zijn dat de veiligheidsproblemen worden aangepakt. Hij ondersteunt het dat er een draai is gemaakt zowel bij de huisvesting van arbeidsmigranten aan de Willemansweg, als bij de plannen voor de windmolens. Hij mist de integratie tussen de onderdelen in de kadernota, maar deze bevat wel belangrijke verbeteringen. BVNL wil deze signalen nog eens benadrukken. De kosten voor vluchtelingenopvang mogen niet boven proportioneel zijn. De heer Dedert zegt de kadernota te steunen en licht de moties M6 en M6a toe.
7
Mevrouw Witte (Vrij Voorne) zegt dat de kadernota een koersdocument voor de komende jaren is. Zij ziet kansen en zorgen. Er wordt gesproken over krapte, maar zij mist op dit onderdeel richting en regie. Zij pleit voor duidelijke prioriteit in de leefbaarheid van de dorpen en de bescherming van de identiteit van de gemeente. Ze zegt dat de jeugdzorg efficiënter kan worden georganiseerd en vraagt de motie pleegzorg zo snel mogelijk ter hand te nemen. Ze pleit ervoor de wijkteams en buurtagenten beter te ondersteunen. Het is tijd voor de wijken dorpsraden, en actieve ondersteuning van onderop. Ze zegt de opgave voor windmolens te onderkennen, maar niet tegen elke prijs deze te willen toestaan. Ze erkent dat bezuinigingen onvermijdelijk zijn, maar is tegen bezuinigingen op zorg en veiligheid. De lasten voor inwoners moeten stabiel blijven. Mevrouw De Rijke (Partij met LEF) zegt dat er volgens de inwoners bezuinigd kan worden op kunst en cultuur en opvang van nieuwkomers. Zij ziet de beste bezuiniging in het afschaffen van onnuttige onderzoeken. Volgens mevrouw De Rijke staan er onrealistische bezuinigingen in de kadernota. Ze zegt dat het onbespreekbaar is om te bezuinigen op sport. Naast buurthuizen zijn sportverenigingen de plek voor contact. Onderwijs moet niet zien worden als kostenpost maar als investering in de toekomst.
De gemeente zou moeten stoppen met inhuren van externen. Uit laksheid en goed vertrouwen worden de bedragen niet goed gecheckt. Ze pleit voor het opleggen van toeristenbelasting voor het COA. Er mag niet bezuinigd worden op zorg waar mensen dreigen om te vallen. Mevrouw Den Brok (Fractie Den Brok) zegt dat de kadernota een eerlijk en zorgelijk beeld schetst en vraagt om scherpe keuzes. Ze zegt dat kunst en cultuur geen lux is maar noodzaak. Juist in financieel onzekere tijden moeten we dit meenemen. Schorsing om 21.33 tot 21.47 uur. Mevrouw Den Brok (Fractie Den Brok) verlaat de vergadering om 21.36 uur Wethouder Van der Kooi zegt in zij reactie dat de Kadernota een opmaak is naar de begroting. Bij bedankt de raadsleden voor de opmerkingen. Naar aanleiding van een vraag van de VVD-fractie over belasting voor arbeidsmigranten zegt hij van plan te zijn in Q4 van dit jaar de belastingaanslag te sturen en dit ook op website te plaatsen. Naar aanleiding van de motie van de VVD-fractie over de afschrijving van gemeentelijke woningen zegt hij blij met geluid dat er ruimte zit tussen punt 1 en de overige punten van de motie. Van belang is om eerst de informatie te delen met de auditcommissie. Hij zegt dat de voorbereiding al deels is opgepakt. Eerst wordt de 1e bullet uitgewerkt. M8 wordt omarmd door het college.
Met betrekking tot M1 (hitteplan uitwerken) van GL/PvdA zegt hij dat er al hitteplannen zijn in onze gemeente. Hij pleit ervoor aan de slag gaan met de buitenruimte. Het college ontraadt de motie. Wethouder Van der Kooi zegt dat het college amendement A1 ontraadt en amendement A2 omarmt. Naar aanleiding van een opmerking van D66 over het inzetten van de algemene reserve, zegt hij dat dit is ingewikkeld is. We zitten met algemene reserve al op score 6. De gemeente kan geen bank spelen. Ten aanzien van motie M7 zegt wethouder Van der Kooi dat de punten die daarin genoemd zijn, juist de punten zijn waarop bezuinigd zou kunnen worden. Deze motie ontraadt het college.
8
Wethouder Schop zegt over de inhuur van personeel dat deze inhuur wordt gebruikt om langdurige ziekte op te lossen. Overigens laat het ziekteverzuim een dalende tendens zien. Hij zegt dat er is ruimte om op het personeelsbeleid een efficiencyslag door te voeren, waarbij er zorgvuldig naar personeelsplanning gekeken wordt. Hij zegt dat het college tijdig op de lijn komt als er daarin een wijziging is. Het college ontraadt motie M2. Wethouder Spoon zegt over beide moties van BVNL dat het college al bezig is in lijn met deze moties. Het college ontraadt daarom de moties M6 en M6a. Wethouder Van Orselen zegt dat het college eind van dit jaar naar de raad komt met stap 2 over inwonersparticipatie. Hij zegt dat volgende week wordt raad geïnformeerd over posities van het woonbedrijf via een raadsinformatiebrief. De participatie van de Ruy, Oostvoorne heeft plaatsgevonden, dus er worden stappen gemaakt. Ten aanzien van motie M5 zegt dat er al afspraken zijn met woningcorporaties etc. Hij zegt de motie overbodig te vinden. Wethouder Bal zegt dat het goed is om te kunnen melden dat bij de ontwikkeling voor Eendrachtshof (Knarrenhof) in Hellevoetsluis een zorgfunctie komt. Wethouder Priester zegt ten aanzien van motie M3 dat zij hier al mee bezig is. De uitgangspunten sluiten goed aan bij dit amendement. Tijdens raadsavond op 8 april is aandacht besteed aan het dashboard.
Het plan van aanpak is prima. Zij ondersteunt de motie. Wethouder Spoon zegt over de aangepaste motie van GL/PvdA M4 dat het college de motie overneemt. Tweede termijn fracties. Mevrouw Witte (Vrij Voorne) zegt in een reactie op motie M2 dat het antwoord van de wethouder dat dit niets zou opleveren wat te makkelijk gezegd is. Ze zegt meerdere keren te hebben gevraagd te kijken naar de functie van een omgevingsmanager. Hier zit wel degelijk een bezuiniging in. Welke kennis ontbreekt die ons zou kunnen helpen om efficiënter met kennis om te gaan? De heer De Jong (VVD) zegt het op prijs te stellen om in BERAP stand van zaken te horen over bezuinigingen. De heer Borgonjen (CDA) bedankt voor steun voor het 2e Am. Hij zegt dat de argumentatie van het college met betrekking tot de arbeidsmigranten tarieven weinig overtuigend te vinden. Hij zegt geen beletsel te zien om dit in te boeken. De heer Borgonjen zegt over amendement A1 dat de toezegging er al een tijdje ligt. Hij vraagt wat is erop tegen de opbrengst van ongeveer € 100.000 in te boeken. De heer Dedert (BVNL) zegt dat motie M6A is aangepast. Hij begrijpt dat de kaders scherp zijn geformuleerd. Deze motie biedt een handvat en geen blokkade. De motie is bedoeld om ruimte te scheppen. Hij roept op om de motie te zien als een ondersteunend element. Mevrouw Van der Velden (VVD) verlaat de vergadering.
De heer Smit (ONS Brielle) vraagt of in het personeelsbeleid rekening wordt gehouden met de ontwikkelingen m.b.t. ChatGPT. Hij zegt dat het proces van nieuwbouw teveel kost tijd. 9
Het is beter in te zetten op transformatie van bestaande gebouwen. Hij zegt blij te zijn dat er na de zomer gesproken gaat worden over het sociaal domein. Hij zegt dat er luchtspiegelingen worden gemaakt wat er speelt in het sociaal domein. De heer Mulder (D66) zegt dat de Algemene reserve een dekkingsbron kan zijn. Hij snapt dat dit voor structurele dekking niet het geval zal zijn. Hij zou van de raad willen horen dat voor bepaalde situaties wel degelijk naar de algemene reserve kan worden gekeken als dekkingsbron. De heer De Jong (VVD) zegt dat dit de solvabiliteit aantast. De heer Mulder (D66) zegt dat er voldoende vermogen moet zijn om weerstand te kunnen bieden. Maar hij zegt niet bang te zijn om naar de grote spaarpot te kijken. Hij vraagt of we mensen die te groot wonen of alleen wonen d.m.v. een wooncoach een ander appartement kunnen aanbieden. Hij vraagt het college om maatregelen te treffen. Kom met een plan. Hij zegt dat de gemeente dit jaar 2,6 miljoen verdiend heeft aan het woonbedrijf en wil weten wat er aan deze zaken gedaan is. Hij zegt te hopen dat het college meer aandacht besteed aan de energietransitie, nu staat er weinig over in de Kadernota. We moeten hier energie aan besteden. Mevrouw Verschoor (GL/PvdA) zegt over motie M1 (veilige wijken) dat deze om een directe actie die kerngericht te doen. Is.
Ze vraagt om dit plan nu mee te nemen, en niet een papieren tijger die pas over 2 jaar klaar is. Het gaat om eenvoudige middelen. Dit verdient geen uitstel. Over motie M2 zegt ze dat ze denkt dat deze motie te vroeg is en dat eerst de fusie moet uitkristalliseren. Ze zegt motie M2 in te trekken. Mevrouw Verschoor licht de nieuwe motie M9 toe. Ze zegt deze in te dienen naar aanleiding van de inspreker. Ze zegt dat de wethouder de inspreker heeft ontmoedigd, ondanks dat de raad achter het regenboogakkoord staat. Een uitspraak van de raad mag niet vrijblijvend worden geïnterpreteerd. De politiek moet geloofwaardig blijven. Mevrouw De Rijke (Partij met Lef!) zegt over motie M5 (ruimte maken voor elkaar) dat ze liever zou inzetten op bouw van seniorenwoningen. Ze zegt bang te zijn dat er niets meer over blijft voor de starters. Ze staat niet achter het verhuizen van ouderen naar kleinere huurwoning, gezien de geringe voorraad aan kleinere woningen die er is. De heer Braal (VVD) zegt dat de initiatiefnemer voor het regenboogzebrapad voldoende handtekeningen heeft verzameld. Hij zegt meer te zien in een nieuw symbool voor de gemeente dat iedereen verbindt. De voorzitter concludeert dat de motie M2 is ingetrokken, motie M5 is aangepast, motie M6 is aangepast en motie M9 is ingediend. Wethouder Spoon zegt dat het college motie M6 omarmt. Hij zou motie M6a aan M6 willen plakken.
Wethouder Van Orselen zegt over motie M5 dat één maand respijt weinig is. Hij zegt dit samen te zullen onderzoeken. Hij zegt die stap naar voren te willen zetten richting de prestatieafspraken en omarmt de motie. Ten aanzien van motie M9 zegt wethouder Van Orselen dat er is afgesproken om met een plan naar de raad te komen. Er is nu afspraak gemaakt voor een regenboogzebrapad. We zijn al bezig, het wordt allemaal uitgewerkt. Daar kan de raad uit kiezen. Er wordt uitgevoerd wat de raad heeft gevraagd. Hij zegt dat als de raad wil dat we een regenboogzebrapad gaan aanleggen, dan gaat dit gebeuren. 10
Als de motie wordt omgezet in een wens om een regenboogzebrapad aan te leggen omarmt hij die motie. Mevrouw Verschoor (GL/PvdA) zegt de motie nu heel klein wordt gemaakt door de wethouder. Natuurlijk staat het regenboogzebrapad erin, maar het gaat om meer, het plan van aanpak is veel belangrijker. De wethouder heeft het plan keer op keer vooruit geschoven. De heer Smit (ONS Brielle) vraagt een schorsing. Mulder (D66) vraagt de motie in te trekken, de toezegging van de wethouder is helder. De vergadering wordt geschorst van 23.07 tot 23.15 uur. Stemming amendementen A1 (verwerken opbrengst overnachtingen arbeidsmigranten): de heer Borgonjen zegt dat hij het amendement intrekt. Hij zegt dat dit waarschijnlijk bij begroting weer terug komt. A2 (geef ondernemers zekerheid bij de toeristenbelasting) wordt in stemming gebracht. Het amendement wordt unaniem aangenomen. De aangepaste kadernota wordt in stemming gebracht. De aangepaste kadernota wordt unaniem aangenomen. Moties worden in stemming gebracht. M1 (veilige wijken) De motie wordt met 9 stemmen voor (D66, GL/PvdA, ONS Brielle, Vrij Voorne) en 20 stemmen tegen (BVNL, CDA, IBV, PVaZ, Partij met Lef!, VVD) verworpen. M2 (regionale kennis) is ingetrokken. M3 (meer tijd voor zorg, minder bureaucratie, meer vertrouwen). De motie wordt unaniem aangenomen. M4 (woningen echt betaalbaar).
De motie wordt met 28 stemmen voor (CDA, D66, GL/PvdA, IBV, ONS Brielle, PVaZ, Partij met Lef!, VVD, Vrij Voorne) en 1 stem tegen (BVNL) aangenomen M5 (Ruimte maken voor elkaar) De motie wordt met 27 stemmen voor (BVNL, CDA, D66, GL/PvdA, IBV, PVaZ, Partij met Lef!, VVD, Vrij Voorne) voor en 2 stemmen tegen (ONS Brielle) tegen aangenomen. M6 (sobere opvang en integratie asielzoekers en statushouders) De motie wordt met 17 stemmen voor (BVNL, ONS Brielle, PVaZ, VVD, Vrij Voorne, IBV (dhrn. Kap, Heijndijk, Noordzij, De Reus, Soetens, Voncken)) en 12 tegen (CDA, D66, GL/PvdA, Partij met Lef!, IBV (dhrn. Demirtürk, Westbroek)) aangenomen. M6a (definitie sobere huisvesting statushouders). De motie wordt met 3 stemmen voor (BVNL, IBV (dhr. Noordzij), ONS Brielle (dhr. Smit) en 26 stemmen tegen (CDA, D66, GL/ PvdA, PVaZ, Partij met Lef!, VVD, Vrij Voorne, IBV (dhrn. Demirtürk, Heijndijk, Kap, De Reus, Soetens, Voncken, Westbroek), ONS Brielle (mw. Dudink)) verworpen.
11
M7 (Kadernota 2026) De motie wordt met 14 voor (BVNL, CDA, D66, GL/PvdA, ONS Brielle, Partij met Lef!, Vrij Voorne) en 15 stemmen tegen (IBV, PVaZ, VVD) verworpen. M8 (woningen gemeentelijk woonbedrijf afschrijven met restwaarde) De motie wordt unaniem aangenomen. M9 (Inclusie – Twee jaar praten is genoeg, tijd voor actie) Mevrouw Verschoor (GL/PvdA) zegt blij te zijn met de toezegging van de wethouder, dat hij er voor zorgt dat het zebrapad er ligt en dat op 1 januari 2026 het plan van aanpak klaar is. Mevrouw Verschoor zegt de motie in te trekken. 5a.
Aankoop Korenmolen.
Dit onderwerp is zonder commissiebehandeling in de raad gekomen. De heer De Jong (VVD) vraagt om een schorsing. De vergadering wordt geschorst van 23.38 tot 23.50 uur. De heer De Jong (VVD) zegt dat de discussie nu wel gevoerd kan worden. Het moet geen gewoonte worden een voorstel op het laatste moment in te dienen. De heer Voncken (IBV) sluit zich aan bij De Jong. Hij zegt dat de korenmolen een onbekende parel is. Het is een rijksmonument en daar moeten we zorgvuldig mee zijn. Hij vraagt of de raad dan klakkeloos ja zou moeten zeggen tegen dit voorstel. De raadsleden hebben vragen gesteld en de antwoorden hebben weer meer vragen opgeroepen. Hij vraagt wat het plan is en welke kosten we kunnen verwachten bovenop het bedrag dat nu gevraagd wordt. De molen is niet verplicht een energielabel te krijgen maar de andere panden wel en wat gaat dit kosten. Hij zegt dat de raad vanavond kritisch is geweest over de Kadernota en niet lichtvaardig om moet gaan met algemene reserve. Hij vraagt hoe de andere raadsleden hierover denken omdat er nog geen plan ligt. De heer Smit (ONS Brielle) zegt dat het proces bijzonder is. We hebben in de raad afgesproken dat we processen zorgvuldig zullen doen en dat is dit niet. Hij zegt dat de korenmolen erfgoed is en dat de exploitatiekosten van erfgoed erg hoog kunnen zijn. We praten in de raad vaak over het afstoten van gemeentelijk vastgoed.
Hij zegt vooralsnog nog niet overtuigd te zijn om in te stemmen met de aankoop van de korenmolen.. De heer Mulder (D66) zegt dat het proces bijzonder is, maar het is ook een bijzonder pand. Hij zegt dat we op de markt niet eindeloos de tijd hebben. Soms moet je snel handelen, ook als gemeentebestuur. Het raadsvoorstel is wat ad-hoc maar past wel bij datgene dat ter besluitvorming voorligt. Hij vraagt of de gemeente veel risico mee loopt. De heer Abrahams (CDA) noemt het voorstel impulsief. Hij zegt dat er opties zijn om het op andere manier in te vullen. We zijn niet als gemeente om vastgoed aan te schaffen. Er zijn vragen die nog niet opgelost zijn, en er moet eerst een gedegen plan komen. Hij zegt dat er nog meer van dergelijke zaken zijn, bijvoorbeeld in Brielle staat nog een kerk te koop. Hij zegt dat we hier een precedent scheppen en zegt dit een groot risico te vinden. Mevrouw Vermeer (PVaZ) zegt blij met de slagvaardigheid van de gemeente. 12
Ze zegt dat het gaat om een Rijksmonument, een stukje behoud van cultuur dat van grote waarde is. Ze zegt een plan is belangrijk, maar er vertrouwen in te hebben dat er een gedegen plan komt. Mevrouw De Rijke (Partij met Lef!) vraagt of PVaZ beseft dat we er vanavond pas over stemmen terwijl deze partij al op social media heeft geplaatst dat de molen door de gemeente is gekocht.. Ze vraagt ook of PVaZ beseft dat de molen een Rijksmonument is, waardoor ook een andere eigenaar verplicht is tot onderhoud. Mevrouw Vermeer zegt dat het gesprek over deze molen al heel lang loopt, ook al in Westvoorne. De heer Van Ravenhorst (GL/PvdA) sluit aan bij de woorden van mevrouw De Rijke. Hij zegt wel een verantwoordelijkheid voor het erfgoed in de gemeente te voelen, en ook een maatschappelijk sociale verantwoordelijkheid ten aanzien van de bestemming. Hij zegt dat je de korenmolen ook aan een particulier kunt overlaten. Hij vraagt in hoeverre het college kan garanderen dat die sociaal maatschappelijke functie ook kan worden behouden. Hij zegt dat er ook een behoorlijk risico is, maar wat zijn de garanties? De heer De Jong (VVD) zegt dat dit voorstel vraagt om een uitwerking met wat er uiteindelijk gaat gebeuren. Er is echter wel enige haast geboden in de besluitvorming.
Hij zegt dat er op redelijke termijn we een plan van aanpak moet komen, en sluit zich aan bij de lijn dat het risico niet zo groot is. Hij zegt dat het moet niet zo zijn dat de gemeente zou moeten bijspringen. Hij wil dit niet als een blijvende gemeentelijke verplichting zien. Mevrouw De Rijke (Partij met Lef!) zegt dat het behoud van de molen belangrijk is. Omdat het een Rijksmonument is moet de eigenaar moet zorg dragen voor het onderhoud. Ze zegt dat, in een tijd dat we aan alle kanten moeten bezuinigen, je dit niet kunt uitleggen aan de inwoners. Ze vraagt waarom de wethouder het een risico vindt om dit in september te bespreken in de raad. Ze zegt dat dit geen eerlijke besluitvorming is. Mevrouw Witte (Vrij Voorne) zegt zich aan te sluiten bij de woorden van mevrouw De Rijke en de heer Van Ravenhorst. Ze zegt onaangenaam verrast te zijn dat het al op social media stond door PVaZ. Ze zegt dat de markt niet in de gelegenheid is gesteld om een bod te doen. Mevrouw Witte zegt het eens te zijn met de heer Voncken. Ze vraagt of het gaat over een bedrijfswoning of een woonhuis. Mevrouw Witte zegt dat de raad moet kiezen voor zorgvuldigheid, dat wil zeggen eerst een plan en dan het geld. Wethouder Priester geeft een toelichting op het proces. Ze zegt dat dit een unieke kans is waardoor er snel gehandeld moet worden. Het is niet een normaal proces.
Het is jammer dat we dit voorstel niet eerst in de commissie hebben besproken. Het plan is er wel, en het heeft verschillende scenario’s. De bedoeling is dat de stichting Storm de molen blijft onderhouden. Idee is dat de gemeente het geheel koopt, en hier een sociaal maatschappelijke functie aan koppelt. Zodra we hier het besluit kunnen nemen worden de plannen verder ontwikkeld, waarbij het de bedoeling is dat de gemeente uit de kosten komt. Als er geen zorginstelling komt kan het woonbedrijf dit altijd nog ontwikkelen. Een stichting kan aanspraak maken op fondsen en subsidies, een gemeente kan dit niet. Het is niet de eerste optie om gemeentelijk vastgoed af te stoten, dit is niet de eerste keuze. Ze zegt zo snel mogelijk terug naar de raad te komen als dit plan is opgesteld. 13
De heer Smit (ONS Brielle) zegt dat er ruim de tijd is geweest om dit in een commissie te bespreken, eventueel was het mogelijk om een extra commissie te organiseren. Hij zegt dat de wethouder dingen over slaat in het bestuurlijk proces. Dit schept een precedent. Hij zegt niet onwelwillend te staan tegenover erfgoed, maar is niet overtuigd door dit rommelige proces. De heer Voncken (IBV) zegt dat de beantwoording meer vragen oproept. Het verhaal van de sociaal maatschappelijke functie kan het probleem niet zijn. Hij vraagt wat de exploitatie inhoudt, gaat het onderhoud naar de gemeente of stichting? Hij vraagt de plannen in Q4 aan de raad te sturen en dus bij de begroting een overzicht te kunnen zien van de kosten en plannen. De heer Van Ravenhorst (GL/PvdA) zegt dat het afstoten van dit vastgoed niet in de lijn van verwachting zit. Mevrouw De Rijke (Partij met Lef!) zegt dat particulieren erfgoed blijkbaar niet kunnen onderhouden want dat is te duur. Maar een particulier kan ook met een stichting in zee gaan. Mevrouw Witte (Vrij Voorne) vraagt of de korenmolen al is aangekocht, of er al verplichtingen zijn aangegaan. Ligt er al een voorlopige koopovereenkomst? De heer Abrahams (CDA) vraagt wat het voordeel is van de aankoop voor de gemeente.
Wat brengt ons dit extra boven dat een particulier dit koopt? Hij vraagt waarom het hier wel zal lukken om een sociaal maatschappelijke functie te realiseren. Wethouder Priester zegt dat de korenmolen nog niet is aangekocht. Er zijn onderhandelingen geweest over de prijs. Dit is ook de reden geweest dat het niet in commissie is besproken. Een bouwkundig rapport is vandaag binnengekomen. Er wordt nu over onderhandeld. Dit zou nog invloed kunnen hebben op de prijs. De wethouder zegt goede hoop te hebben dat de kans voor sociaal maatschappelijk benut wordt. Het is de enige korenmolen die nog origineel intact is. De locatie is uniek en de ligging van het woonhuis het bijzonder. De heer Smit (ONS Brielle) zegt dat er blijkbaar overeenstemming is over de prijs. Wethouder Priester zegt dat de stichting zeker in aanmerking komt voor subsidies. Dit wordt in de Berap teruggekomen. Wethouder Bal zegt dat verschillende partijen oproep hebben gedaan voorzichtig te zijn met het afstoten van strategisch vastgoed. Wethouder Priester zegt dat een particulier zeker met een stichting kan samenwerken maar dat is hier niet aan de orde. De stichting is verantwoordelijk voor het onderhoud van de molen. De heer Voncken (IBV) legt een stemverklaring af, waarin hij zegt dat, als het alleen aan hem zou liggen, hij tegen het voorstel zou stemmen vanwege het proces. Voorstel wordt in stemming gebracht.
Het voorstel wordt met 20 voor (BVNL, D66, PVaZ, VVD, GL/PvdA (mw. Van Noort, dhrn Van Ravenhorst, Van Stijn), IBV (dhrn. Heijndijk, Kap, Noordzij, De Reus, Soetens, Voncken,
14
Westbroek)) en 9 tegen (CDA, ONS Brielle, Partij met Lef!, Vrij Voorne, GL/PvdA (mw. Verschoor), IBV (dhr. Demirtürk) aangenomen. 6. Sluiting De voorzitter sluit de vergadering om 00.41 uur.
De griffier,
De Voorzitter,
A.(Ariëtte) Goslings Msc
A.R.C. (Arno) Scheepers RA Msc
15