Startnota Energietransitie

STARTNOTITIE Voorne aan Zee, 13 oktober 2025

Zaaknummer 175796-2025

Onderwerp: Energietransitie Primaathouder (afdeling) Portefeuillehouder MT

: Ruimtelijke Ontwikkeling : Peter Schop : Eelco Blanken

Aanleiding beleidsontwikkeling Alle gemeenten in Nederland zijn gebonden aan het Nationaal Klimaatakkoord. Zo ook Voorne aan Zee. Het Nationaal Klimaatakkoord is in 2019 vastgesteld ter uitvoering van het Internationaal Klimaatakkoord van Parijs en heeft de ambitie om in 2050 volledig energieneutraal te zijn. Via beleid moeten de Nederlandse emissies van broeikasgassen onomkeerbaar en stapsgewijs teruggebracht worden. Gemeenten hebben vanuit het rijk een cruciale regierol toebedeeld gekregen om dit voor elkaar te krijgen. Vanaf 2050 zouden we op een andere manier in onze energiebehoefte moeten voorzien dan via fossiele brandstoffen. Als we dat niet doen dan laten we onze inwoners letterlijk en figuurlijk in de kou staan. De energietransitie is niet alleen een technisch vraagstuk maar is een ingewikkeld proces met veel verschillende partijen en sterk uiteenlopende belangen. Niet alleen ruimtelijke maar ook sociaaleconomische, milieuhygiënische, juridische en financiële belangen spelen een grote rol. Voor de gemeente Voorne aan Zee is het van belang deze transitie niet alleen te zien als een klimaatopgave, maar vooral ook als een kans om de leefbaarheid in onze gemeente te verbeteren en onze inwoners en bedrijven te ondersteunen in hun zoektocht naar betaalbare, betrouwbare en een comfortabele nieuwe situatie zonder fossiele brandstoffen.

Om deze opgave, kansen en belangen ook op gemeentelijk niveau goed tegen elkaar af te wegen is in Voorne aan Zee gekozen voor een programmatische aanpak. Binnen een programmatische aanpak werken verschillende beleidsdomeinen binnen een tijdelijk construct integraal samen, wordt ruimte geboden voor experimenteren en verbeteren en kan beleid tussentijds worden geëvalueerd en bijgesteld Doel van de startnotitie Met het vaststellen van deze startnotitie markeert de gemeenteraad de start van de structurele aanpak van de energietransitie in Voorne aan Zee. Deze startnotitie beschrijft de kaders, uitgangspunten en deelprogramma’s waarbinnen vorm en inhoud wordt gegeven aan de energietransitie.

Inleiding De energietransitie wordt gezien als de wereldwijde verschuiving van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energiebronnen. Deze verschuiving is essentieel om klimaatverandering tegen te gaan, de uitstoot van broeikasgassen te verminderen en een stabiele, leefbare toekomst te waarborgen. De energietransitie vereist technologische innovatie, aanpassing van infrastructuren en veranderingen in beleid en gedrag. Door de energietransitie kunnen we niet alleen milieuschade beperken, maar ook de afhankelijkheid van eindige grondstoffen verkleinen en economische kansen creëren. Het is een complexe, maar noodzakelijke uitdaging die de basis legt voor een toekomstbestendige en veerkrachtigere samenleving. Op basis van een brede consultatie binnen de ambtelijke organisatie zijn 5 deelprogramma’s gedefinieerd die grotendeels tegelijkertijd en naast elkaar maar ook in samenhang met elkaar verder worden uitgewerkt in het programmaplan. De 5 deelprogramma’s zijn: 1. Hernieuwbare opwek/integraal energiesysteem. 2. Warmtetransitie 3. Netcongestie 4. Rijksprojecten Energietransitie 5. Isoleren en Besparen. Strategische doelstellingen De strategische doelstellingen van de energietransitie in Voorne aan Zee zijn gebaseerd op de (inter)nationale afspraken en de lokale inkleuring daarvan i.c: In 2050 is Voorne aan Zee een energieneutrale gemeente.

Binnen Voorne aan Zee gaan we deze doelstelling realiseren met het oog op:  Een gezondere samenleving o Verminderen van de uitstoot van broeikasgassen, fijn stof en andere stoffen zorgt voor een betere luchtkwaliteit en een gezondere leefomgeving.  Betaalbare en toegankelijke energievoorziening o Iedereen moet toegang hebben tot de energie die hij of zij wil, tegen een betaalbaar tarief. o Energie is een basisbehoefte en essentieel voor het functioneren van mens en maatschappij. Het wegvallen van energie is geen optie. Voorne aan Zee zet zich in voor een robuust energiesysteem, dat altijd toegankelijk is.  Keuzevrijheid voor inwoners en bedrijven o Zo veel mogelijk inwoners en bedrijven moeten de keuze blijven hebben om de schone energiebron te gebruiken die zij willen, mits deze bijdraagt aan de doelstellingen  Onafhankelijke energievoorziening o Een onafhankelijke energievoorziening zorgt ervoor dat Voorne aan Zee zelf de controle heeft over de beschikbaarheid van energie. De impact van geopolitieke omstandigheden heeft daarmee minder invloed op de toegang tot betaalbare energie.  Versterken economische positie o Met innovatie en investeringen in duurzame technologieën, hernieuwbare energiebronnen en werkgelegenheid kan de economische positie van Voorne aan Zee verbeteren.

 Versterken strategische positie o De ligging van Voorne aan zee, tegen de Rotterdamse haven en de Noordzee, zorgt voor een unieke strategische ligging. Deze ligging kan de strategische positie van de gemeente versterken. 2



Effectieve inwonerparticipatie o Onze inwoners weten als geen ander hoe zij kunnen bijdragen aan de energietransitie. Zij moeten kunnen participeren op zowel ruimtelijk vlak/in projectprocedures door hun (lokale) kennis en belangen in te brengen, maar ook op financieel vlak door bijvoorbeeld aansluiting te vinden bij energiecorporaties en energieprojecten.

De 5 deelprogramma’s dragen bij aan de bovengenoemde doelstellingen. 1.

2.

3.

4.

5.

Hernieuwbare opwek/integraal energiesysteem. Dit deelprogramma richt zich op het realiseren van hernieuwbare energie en de verbinding tussen die verschillende bronnen en afnemers. Een robuust en betrouwbaar energiesysteem met minder luchtvervuiling en een gezondere leefomgeving en waar mogelijk keuzevrijheid voor inwoners en bedrijven. Warmtetransitie Dit deelprogramma richt zich op de overstap van het gebruik van aardgas naar schone warmte voor verwarming van de binnenruimte en voor warm tapwater. Voor 2050 moeten alle woningen en bedrijven in Voorne aan Zee aangesloten zijn op een schone warmtebron. De gemeente zet zich in voor een betrouwbare, betaalbare en rechtvaardige warmtetransitie binnen Voorne aan Zee. Op 5 juni heeft de gemeenteraad hiervoor een startnotitie vastgesteld. Netcongestie Dit deelprogramma richt zich op het zo snel mogelijk oplossen van netcongestie, waardoor belemmering voor ontwikkelingen, innovatie en verduurzaming binnen de gemeente wordt voorkomen. Door hier samen met de netbeheerders, bedrijven en andere relevante partijen aan te werken, zorgen we dat het elektriciteitsnet weer toegankelijk is voor uitbreidingen. Bedrijven in onze gemeente kunnen weer verder innoveren en ontwikkelen, wat het ondernemersklimaat en de economische positie van de gemeente bevordert.

Rijksprojecten Energietransitie Vanuit de rijksoverheid worden verschillende energieprojecten opgezet, waaronder de realisatie van windparken op zee. Om de daar opgewekte energie te gebruiken, moet deze via kabels aan land komen. Als kustgemeente is Voorne aan Zee een van de locaties waar gekeken wordt om deze kabels te leggen en van daar uit de elektriciteit verder het land in te transporteren. Dit heeft mogelijk negatieve effecten op de leefkwaliteit in onze dorpen. Uiteraard proberen wij deze directe effecten zo veel als mogelijk te voorkomen en indien dat niet mogelijk is te compenseren door middel van gebiedsinvesteringen die door het ministerie beschikbaar worden gesteld. Isoleren en Besparen. Dit deelprogramma richt zich op het zoveel mogelijk verminderen van het gebruik van fossiele energiebronnen door inzet van beleidsinstrumenten gericht op gedragsverandering en verduurzaming. Energie die niet wordt gebruikt hoeft immers niet te worden opgewekt. Dit zijn de zogenaamde no-regretmaatregelen die individuele inwoners en bedrijven een handelingsperspectief bieden en de energiearmoede terugdringt. Hiermee dragen wij bij aan een gezonde samenleving, een betaalbare energievoorziening en keuzevrijheid.

3

Betrokkenheid van belanghebbenden. Betrokkenheid raad De vereiste inzet van de gemeente Voorne aan Zee richting een energie neutrale gemeente in 2050 zal verschillende opeenvolgende beleidscycli overschrijden. Juist daarom is het van belang de uitgangspunten, deelprogramma’s en de voortgang daarin regelmatig te bespreken. De gemeenteraad wordt gevraagd de startnotitie vast te stellen en wordt gedurende de energietransitie regelmatig betrokken bij strategische keuzes binnen de programmalijnen. Monitoring Jaarlijks vindt monitoring plaats van de voortgang van het programma Energietransitie Voorne aan Zee. In deze monitor wordt aandacht besteed aan kwalitatieve en kwantitatieve gegevens, administratieve druk, en kansen voor interne en externe communicatie en participatie. De eerste rapportage, die in 2025 is uitgevoerd, is een zogenaamde nulmeting. Naast deze jaarlijkse monitor wordt twee keer per jaar (in lijn met de P&C cyclus) aandacht besteed aan de voortgang in het programma. Gebiedsgericht aanpak Verschillende gebieden (zoals bijvoorbeeld stedelijk gebied, buitengebied en historische kernen) vereisen een verschillende aanpak. In het programmaplan en in de projectvoorstellen zal per gebied aandacht worden besteed aan gebied specifieke maatregelen. Participeren, informeren en communiceren.

Afhankelijk van het onderwerp en de beleidsmatige ruimte die wij hebben zullen wij keuzes maken in de verschillende vormen van communicatie. Maar altijd gericht op optimale inbreng van burgers en bedrijven, en op een begrijpelijke en toegankelijke wijze. Hierbij besteden wij aandacht aan specifieke doelgroepen zoals in ieder geval jongeren maar bijvoorbeeld ook aan ouderen. Relevante (wettelijke) kaders - Klimaatakkoord Het Nationaal Klimaatakkoord is in 2019 vastgesteld ter uitvoering van het Internationaal Klimaatakkoord van Parijs, waarin 195 landen, inclusief Nederland, hebben afgesproken in 2050 de stijging van de gemiddelde wereldtemperatuur te beperken tot ruim onder 2 graden Celsius, en zo mogelijk 1,5 graden Celsius. De Nederlandse doelstelling is om in 2030 de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen tot 55% van de uitstoot in 1990 en in 2050 volledig energieneutraal te zijn. Via lokaal beleid moeten de Nederlandse emissies van broeikasgassen onomkeerbaar en stapsgewijs teruggebracht worden. - Omgevingswet De Omgevingswet integreert verschillende wetten op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu en natuur. Deze wet biedt kaders voor gebiedsgericht aanpak, participatie en communicatie met inwoners. - Energiewet De energiewet vervangt de oude Gas- en elektriciteitswet. Het doel hierachter is een toekomstbestendiger energiesysteem te creëren.

Onder andere de versnelling van de energietransitie, aanpakken van netcongestie, de positie van consumenten en dynamische contracten worden in deze wet verwerkt. De wet treedt op 1 januari 2026 in werking 4

-

-

-

Wet collectieve warmte (Wcw) de wcw vervangt per 1 januari 2026 de huidige warmtewet. De Wcw moet de ontwikkeling van nieuwe warmtenetten vergemakkelijken om zo de warmtetransitie te bevorderen. Regionale Energiestrategie (RES) Rotterdam – Den Haag De gemeente Voorne aan Zee werkt met andere gemeenten, Waterschappen en de provincie samen binnen de Energieregio Rotterdam – Den Haag om regionale ambities op te stellen voor duurzame energieopwekking, waaronder warmteprojecten. Deze ambities geven richting aan lokale initiatieven, kennisdeling, afstemming en samenwerking Gemeentelijke Verordeningen en Beleid. Lokale verordeningen en beleidsdocumenten kunnen specifieke eisen en richtlijnen bevatten voor de energietransitie, zoals duurzaamheidseisen voor nieuwbouw en renovatie. Uitgangspunt is dat zo min mogelijk overlast wordt ervaren van de werkzaamheden. Dat wil zeggen dat zo veel als mogelijk wordt gekeken om werk met werk te combineren en straten niet onnodig vaak opengaan.

Planning Met het vaststellen van deze startnotitie wordt een start gemaakt met het programma Energietransitie. Op basis van deze startnotitie wordt een programmaplan opgesteld. In bijlage 1 is een voorlopige inhoudsopgave van het programmaplan opgenomen. Het opstellen en laten vaststellen van het programmaplan duurt ongeveer 9 maanden. Deze startnotitie Energietransitie Voorne aan Zee kan worden gezien als de formele oprichting van een (het eerste) programma binnen de gemeente Voorne aan Zee. Het programmaplan bevat voor de komende zes jaar (tot 2032) strategische doelen, concrete maatregelen en zichtbare projecten, ten aanzien van de Energietransitie. Daarnaast bevat het de financiële, organisatorische en personele randvoorwaarden waarbinnen uitvoering gegeven kan worden aan het programmaplan. Voor het opstellen van het programmaplan voorzien wij de volgende planning: 26 november 2025 18 december 2025 juli 2025 Januari 2026 Januari 2026 Februari 2026 juni 2026 Juni 2026 Juli 2026

Commissievergadering (bespreken startnotitie) Raadsvergadering (vaststellen startnotitie) Start opstellen programmaplan College (discussieronde) Verwerken opmerkingen Collegevergadering (vaststellen programmaplan) Thema-avond met de raad Bespreken van het programmaplan in de commissie Raadsvergadering (vaststellen programmaplan)

N.B. De planning is uiteraard ook afhankelijk van de raadsverkiezingen. Uitgaande van een spoedige collegevorming wordt de vaststelling van het programmaplan door de gemeenteraad beoogd in Q3 van 2026

5

Financiën Door het voormalige Ministerie van EZK zijn de volgende bijdragen beschikbaar gesteld voor personele capaciteit voor de energietransitie; de zogenaamde CDOKE-gelden, waarbij CDOKE staat voor Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat-en Energiebeleid. - 2023 € 1.267.768,- (loopt tot 31 december 2025) - 2024 € 1.279.268,- (loopt tot 31 december 2026) - 2025 € 1.290.768,- (loopt tot 31 december 2027) - 2026 € 1.200.000,- (loopt tot 31 december 2028) - 2027 € 1.200.000,- (loopt tot 31 december 2029) - 2028 € 1.200.000,- (loopt tot 31 december 2030) Bij deze uitkering gelden twee randvoorwaarden: 1: De genoemde bedragen mogen alleen ingezet worden voor personele uren. 2: De uitkering mag 2 jaar meegenomen worden. Dus de uitkering die we in 2025 hebben ontvangen, mag ook ingezet worden voor de jaren 2026 en 2027. De daadwerkelijke besteding van de CDOKE-gelden dient in overeenstemming met de beschikking jaarlijks verantwoord te worden via de SISA-verantwoording. De uitvoeringskosten (menskracht en materiele kosten) zullen in het programmaplan zo veel als mogelijk in beeld worden gebracht. In projectvoorstellen zal dit nog gedetailleerder in beeld worden gebracht. Indien nodig wordt de raad gevraagd budget beschikbaar te stellen.

6