Spreekrecht Commissie Ruimte, Zeegat, dhr Van Est, bijlage memo wonen met zorg Hellevoetsluis

Memo 200322 / Zeegat 2 – Hellevoetsluis

Project

Gemeente Voorne aan Zee Zeegat Ontwikkeling BV

Aan Van

Ons kenmerk

16 augustus 2023 RLO/134964

Betreft

Initiatief Zeegat 2

Datum

Zoals u bekend is hebben Gebroeders Blokland en Sonneborgh, verder te noemen: initiatiefnemer het café aan Zeegat 2 in Hellevoetsluis aangekocht. De locatie is solitair gelegen tussen twee woonwijken, direct aan het Haringvliet. Wij hebben als initiatiefnemer de ambitie uitgesproken om het plangebied te ontwikkelen als woonzorglocatie voor wonen en zorg en daarmee in te spelen op de grote actuele en toekomstige thema’s in het kader van de vergrijzing waar de samenleving voor staat. De woonzorglocatie wordt ontwikkeld in lijn met de zorgvisie van de overheid, waar het scheiden van wonen en zorg en de clustering van zorgvraag centraal staat. 1.1

De vergrijzing in Nederland het Hellevoetsluis

De Nederlandse bevolking groeide in 2020 met 60 duizend inwoners. Echter, alleen al in de eerste helft van 2022 kwamen er zo’n 120.000 inwoners bij. Toenemende bevolking betekent ook een toenemende behoefte aan woningen. Daarnaast neemt binnen de totale bevolkingssamenstelling de groep senioren en ouderen een steeds prominentere rol in, als gevolg van de vergrijzing en ontgroening. In 2035 zal ruim 24 procent van de Nederlandse bevolking 65 jaar of ouder zijn. Het aantal 80-plussers neemt in de toekomst sterk toe en is in 2035 bijna twee keer zo groot als nu. Het verschijnsel dat niet alleen de groep ouderen groter wordt, maar de gemiddelde leeftijd ook steeds hoger komt te liggen, staat bekend als de ‘dubbele’ vergrijzing. Deze ontwikkeling leidt niet alleen tot een extra behoefte aan zorg, er ontstaat ook een dringende behoefte aan voldoende zorgwoningen en woonomgevingen. Door het tekort aan geschikte woonvormen voor ouderen, dreigt het ontstaan van wachtlijsten, verstopping van de zorgketen en verlies aan kwaliteit van levensjaren. Dit wordt ook benadrukt door de toezichthouder van De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Deze geeft aan dat ouderen die wettelijk recht hebben op een plek in het verpleeghuis, vaak niet geplaatst kunnen worden.

Als oplossing voor dit probleem heeft demissionair minister van woningbouw, Hugo de Jonge, de ambitie uitgesproken om 100.000 woningen per jaar bij te willen bouwen tot 900.000 woningen in 2030, waarvan 300.000 woningen geschikt dienen te zijn voor ouderen. Figuur 1 en 2 laten de vergrijzing in Hellevoetsluis zien ten opzichte van Nederland en provincie ZuidHolland. Daaruit blijkt dat Hellevoetsluis sterker vergrijsd in vergelijking tot provincie Zuid-Holland en Nederland in zijn geheel.

Bevolkingssamenstelling naar leeftijd (10-jaars klassen) 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 0,0% 0 - 10 - 20 - 30 - 40 - 50 - 60 - 70 - 80 10 20 30 40 50 60 70 80 jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar of ouder Nederland

Zuid-Holland

Gemeente Hellevoetsluis

Grafiek 1 – bevolkingssamenstelling 1.2

Ontwikkeling 80-plus populatie (relatief) 12,0% 10,0% 8,0% 6,0% 4,0% 2,0% 0,0%

4,7%4,5% 4,1%

2020 Nederland

5,4%5,1%5,3%

9,6% 8,7% 8,7% 8,1% 7,5% 7,8%7,3% 6,9%6,4%

2025 Zuid-Holland

2030

2035

2040

Gemeente Hellevoetsluis

Grafiek 2 – Ontwikkeling 80+ leeftijd

De betaalbaarheid van zorg en doelstelling van de overheid

Uit het rapport ‘Niets doen is geen optie’ van topambtenaren gericht aan demissionair minister Helder en de tweede kamer, wordt aangegeven dat de betaalbaarheid, toegankelijkheid en beschikbaarheid van zorg door de vergrijzing onder druk staat. Indien het huidige systeem van intramurale verpleeghuizen gehandhaafd blijft, wordt de zorg onbetaalbaar. Niets doen is dus inderdaad geen optie. De overheid heeft mede om deze reden besloten tot het doorvoeren van een stop op de toevoeging van intramurale verpleegplaatsen en het stimuleren van oplossingen die kunnen worden gezien als een vorm van thuis wonen, onder het motto: ‘Thuis als het kan, zelf als het kan en digitaal als het kan’. In het rapport ‘Niets doen is geen optie’ wordt daar nog als oplossing aan toegevoegd: het groeperen van ouderen met verschillende soorten van zorgvragen in geclusterde woonvormen, waar door middel van sociale cohesie hulp aan elkaar wordt gestimuleerd. Dit onder regie van een professionele zorgorganisatie. Bovendien biedt geclusterd wonen kansen voor de zorg om efficiënter in te richten, nu het aantrekken van voldoende zorgprofessionals ook een steeds grotere uitdaging wordt. 1.3

Beschermd en Beschut wonen in Hellevoetsluis

Blijven wonen in de woning waar men van oudsher heeft gewoond is niet altijd de beste oplossing. De nadelen van het bieden van zorg in deze woning betreffen de ongeschiktheid van de woning en vereenzaming. Wanneer een bewoner aan het dementeren is of dermate hinder ondervindt van fysieke ongemakken, is het op enig moment, ongeacht of dat de woning geschikt is, niet meer houdbaar om zorg aan huis te organiseren. Er is dan 24 uur/dag toezicht nodig. Voor de zorgorganisatie heeft thuiszorg als nadeel dat er veel reistijd tussen de woningen verloren gaat die niet voor de zorg aan de bewoner kan worden ingezet. Door clustering van verschillende soorten van zorg kan 24-uur toezicht worden gegarandeerd, wordt vereenzaming voorkomen en de zorg efficiënter.

RLO/134945

2

Nu zijn niet alle ouderen hetzelfde en hebben verschillende ouderen ook een verschillend zorg- en/of ondersteuningsvraagstuk. Daartoe zijn in hoofdlijnen de volgende twee woonzorgvormen aangewezen: ■ Beschermd Wonen betreft alle woon- en verblijfsvormen met 24-uurs zorg, veelal ten doel om mensen met dementie een goed huis te geven en voor wie beschut wonen niet meer mogelijk is. Dit betreffen veelal vormen van niet-zelfstandig wonen in intramurale instellingen en particuliere verpleeghuizen (ZZP VV 5-10). Deze woonvorm kent de bestemming wonen of maatschappelijk. ■

Beschut Wonen betreft alle zelfstandige zorggeschikte woonvormen waar zorg in de nabijheid gegarandeerd kan worden en waar structureel voorzieningen, diensten en activiteiten beschikbaar zijn. Denk hierbij aan ontmoetingsruimten, maaltijdvoorziening, dagbestedingsactiviteiten of wasen schoonmaakdiensten. Dit betreft onder andere voormalige verzorgingshuizen, inleun- en aanleunwoningen, hofjes en zelfstandige zorgwoningen nabij een beschermde woonvorm. Dit type is geschikt voor diverse soorten ouderen, waaronder ouderen met somatische klachten of 2persoonshuishoudens waarbij beide of één van de partners een zorgvraag heeft. Dit type woonvorm leidt tot een verbetering van de kwaliteit van leven, waarbij enige mate van zelfstandigheid en regie over het leven zo lang mogelijk behouden blijft. Deze woonvorm kent de bestemming wonen.

Onderstaande grafiek 3 laat zien wat de behoefte aan beschermde en beschutte woonvormen in Hellevoetsluis is en dat deze de komende jaren flink stijgt. Grafiek 4 laat zien dat een groot deel van de ouderen een voorkeur heeft voor een beschutte en/of beschermde woonvorm ten opzichte van een Reguliere woonvorm.

Prognose behoefte aangepaste woonvormen

Woonvoorkeuren 80-plussers

2.000

17%

1.500 1.000

516 281 387

500 -

2020

593

363

659

501

712

817

909

2025

2030

2035

2040

Beschut wonen

Regulier wonen

11%

Beschermd wonen

Geschikt wonen 32%

40% Beschut of Verzorgd wonen

Grafiek 3 en 4 – ontwikkeling vraag naar verschillende zorggeschikte woonvormen in Hellevoetsluis 1.4

Doorstroming reguliere woningmarkt

Het woningtekort is een inmiddels alom bekend probleem. Het stimuleren van doorstroming in deze markt kan bijdragen aan de oplossing. Doorstroming door (alleenstaande) ouderen die een eengezinswoning ‘bezet’ houden een geschikte woning aan te bieden die er nu vaak niet is. De realisatie van woningen voor ouderen kan tot wel twee tot drie verhuisbewegingen op gang brengen. Zo kunnen ook gezinnen in een, voor desbetreffende levensfase, geschikte woning wonen wat de kwaliteit van leven voor deze gezinnen bevorderd.

RLO/134945

3

1.5

Een toekomstbestendig woonzorgconcept aan Zeegat 2

Initiatiefnemer heeft de ambitie uitgesproken met haar woonzorglocatie aan Zeegat 2 in Hellevoetsluis bij te dragen aan de oplossing. Dit heeft resulteert in een ontwikkelvisie die bestaat uit een kwalitatieve, duurzame en levensloopbestendige woonomgeving die plaats biedt aan: ■

35 eenheden Beschermd Wonen, voor de meest kwetsbaren in onze samenleving: ouderen (80 jaar en ouder) met een intensieve zorg- en ondersteuningsvraag ten gevolge van met name cognitieve (dementie) beperkingen en een Wlz zorgindicatie die 24/7 aanwezigheid van professionele

■

zorgmedewerkers vereist. De zorgindicatie varieert in deze woonvorm van ZZP VV 5-10. Ca. 20 eenheden Beschut wonen, een geclusterde woonvorm voor senioren met een zorg- of ondersteuningsvraag op afroep in een veilige woonomgeving met korte zorglijnen, met gelijkgestemden en bijbehorende voorzieningen. Deze woningen zijn uitermate geschikt voor ouderen met een somatische zorgvraag, die vanwege hun zorgzwaarte anders geplaatst worden in een zorginitiatief met een overwegend psychogeriatrisch karakter. Deze woningen kunnen zowel koop- als huurwoningen in diverse prijsklassen betreffen.

Bijkomend voordeel van het initiatief is dat er geen WMO-bijdrage voor woningaanpassing nodig is aangezien de woningen reeds geschikt zijn. Daarnaast krijgt een bewoner, zeker ook in de beschutte woningen, eerder een Wlz-indicatie toegekend, zodat er minder WMO gelden voor thuiszorg nodig zijn. 1.6

Waarborging woonzorgcomplex

Het woonregime is in Nederland onderhevig aan huurbescherming. Voor de ca. 20 eenheden Beschut Wonen geldt dan ook dat niet zomaar iemand uit zijn of haar huis gezet mag worden. In het geval van koop kan iemand uiteraard niet het eigendom zonder goedkeuring van verkoper verwerven. Nu is de vraag op welke wijze het initiatief haar zorgkarakter behoudt met deze bescherming voor huurders en kopers. Uit de praktijk blijkt dat dit kan worden gerealiseerd door de koppeling van de koop- en of huurovereenkomst aan de verplichting voor het afnemen van een zorg- en of serviceovereenkomst. Daarnaast zien wij in de selectie van bewoners een rol weggelegd voor de zorgorganisatie. De zorgorganisatie heeft er, om de zorg efficiënt te kunnen inregelen, belang bij dat er ouderen met een zorgindicatie komen wonen. 1.7

Zorgaanbieder Kloek

Aan het initiatief is reeds zorgaanbieder Kloek verbonden. Kloek is een professionele landelijke zorgorganisatie die zorg levert op basis van Volledig Pakket Thuis (VPT) en is voornemens in Hellevoetsluis aan Zeegat een nieuwe vestiging te openen. Kloek draagt daarmee bij aan de wens vanuit de overheid om in te zetten op VPT en levert zorg aan ouderen met zowel een lichte als zware zorgindicatie. Ze legt daarbij graag de nadruk bij ouderen op wat wél kan. Daarnaast faciliteert Kloek bewoners in de beschutte woonvorm met services , het beheer van de woning & het terrein en is verantwoordelijk voor welzijn. Onder welzijn wordt het versterken van de sociale cohesie verstaan, tegengaan van eenzaamheid en het verzorgen van (sociale) veiligheid.

RLO/134945

4

1.8

Conclusie en vervolg

Met het initiatief aan Zeegat 2 draagt initiatiefnemer bij aan het beschikbaar, toegankelijk en betaalbaar houden van de zorg op de lange termijn binnen Hellevoetsluis. Met de positie die initiatiefnemer heeft ten aanzien van de koop van het café en de verbondenheid van een concrete zorgaanbieder kan worden geconcludeerd dat het initiatief niet in de kinderschoenen staat , maar voldoende is gevorderd om toegevoegd te worden aan de hardere plancapaciteit van Hellevoetsluis. Wij zouden dan ook graag, samen met de gemeente het plan vaststellen, met name ook stedenbouwkundig, en daarna de bestemmingsplanprocedure aanvangen. Ten aanzien van de bestemmingsplanprocedure kunnen de beschermde woningen komen te vallen onder een woon- of maatschappelijke bestemming. De beschutte woningen kennen een woonbestemming.

RLO/134945

5