CConstaterende datVoorne aan Zee
Koppel je AI →
Document · PDF

Rapportage Quickscan evenementen Voorne aan Zee 2024

Overige evenementen raad 8 april 2025, gemeente Voorne aan Zee6.655 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

”QUICKSCAN DUURZAAMHEID EVENEMENTEN” GEMEENTE VOORNE AAN ZEE De nitieve uitkomsten Na de tussenrapportage van 9 mei geeft deze eindrapportage een volledige overzicht van de waarnemingen en bevindingen van de vier evenementen t.w; 1 april feest, Rockanje Live, Tractor Pulling Oudenhoorn en Rockanje Classic. 15 juli 2024

fi

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

WAAROM EEN QUICKSCAN? Een Quick Scan is een kort onderzoek van een bepaalde situatie of probleem. Het doel is om snel inzicht te krijgen in de belangrijkste kenmerken en uitdagingen van een speci eke situatie, en om aanbevelingen te doen voor verdere acties. Voor Gemeente Voorne aan Zee is dit onderzoek nodig om meer zicht te krijgen op de impact van evenementen op het Milieu en eventueel doorgevoerde maatregelen om deze impact te reduceren en te beheersen. Daarnaast heeft deze Quick Scan als doel op korte termijn verbeteringen door te voeren die direct een bijdrage kunnen leveren aan; 1. De duurzame groei van het evenement 2. Een betere presentatie van het evenement 3. Het reduceren van de milieu-impact.

fi

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

STATUS VAN DIT DOCUMENT

STATUS VAN DIT DOCUMENT Dit document kent de status van “momentopname” en geeft inzicht in de huidige situatie omtrent de Duurzame Ontwikkeling bij evenementen binnen de Gemeente Voorne aan Zee. De inhoud van dit document is gebaseerd op ontvangen informatie van de Gemeente Voorne aan Zee, schouwrondes op locatie en observatie van de uitvoering van evenementen. Daarnaast is gebruik gemaakt van de expertise van Ronald Heinen, die ruim 25 jaar ervaring heeft met de sector evenementen, duurzaamheid en circulariteit. Dit document is opgemaakt in de periode 10 mei - 15 juli 2024.

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

MEET GEBIEDEN

MEET GEBIEDEN In relatie tot de duurzame ontwikkeling van evenementen.

1 ORGANISATIE indicatoren

Duurzaamheidsvisie

Inkoopbeleid

Vergunning

Communicatie Evenementenlocatie

Draaiboek

2 UITVOERING indicatoren

Water

Signing Netheid Zwerfafval Samenwerken

Materialen

Afval

Energie

Gezondheid

Biodiversiteit

Circulariteit

Mobiliteit

Voeding

Bewustwording Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

INDICATOREN

INDICATOREN (1) Meetbare elementen, processen en e ecten van kleine- en grootschalige publieksevenementen.

Meetgebied ORGANISATIE Indicatoren

Duurzaamheidsvisie

Heeft de organisator van het evenement een visie en doelstellingen bepaald voor de korte- en/of lange termijn.

Inkoopbeleid

Wordt er bij de organisatie van het evenement rekening gehouden met het inkopen van verantwoorde producten en diensten.

Vergunning

Zijn er vereiste of richtlijnen ten aanzien van duurzaamheid opgenomen in de vergunning (aanvraag).

Communicatie

Draaiboek

Op welke manier communiceert de organisator naar de bezoekers over genomen duurzaamheid maatregelen.

Is er een apart hoofdstuk voor Duurzaamheid opgenomen in het draaiboek van het evenement.

Evenementenlocatie

In welke mate heeft de locatie waar het evenement plaatsvind impact op de omgeving en het milieu.

ff

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

INDICATOREN (2) Meetbare elementen, processen en e ecten van kleine- en grootschalige publieksevenementen.

Meetgebied UITVOERING Indicatoren

Signing

Is bewegwijzering voor o.a. toiletten en afvalbakken aanwezig en is voorlichting over duurzame maatregelen op banners, borden, lichtkarren etc.. afdoende.

Een verzorgd en schoon evenemententerrein, vrij van afval met Netheid voldoende (lege) afvalbakken en zonder excessen van plastic bekers en sigarettenpeuken. Zijn leveranciers betrokken bij de duurzaamheid doelen Samenwerken en is onderlinge synergie aanwezig.

Zwerfafval

Wordt er actief ingezet op preventie van zwerfafval en wordt het evenemententerrein pro actief schoon gehouden.

Bewustwording

Zijn er zichtbare acties die bezoekers bewuster maken van duurzaamheid.

Water

Op welke manier wordt schoon drinkwater gebruikt en welke maatregelen zijn genomen voor besparing.

Energie

Op welke manier wordt energie gebruikt en welke maatregelen zijn genomen om te besparen en het gebruik van hernieuwbare energie te maximaliseren.

Materialen

Is er een beleid op materiaalgebruik en hoe wordt door de organisatie ingezet op het reduceren van grondstof gebruik en in welke mate worden materialen hergebruikt en gerecycled.

ff

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

INDICATOREN (3) Meetbare elementen, processen en e ecten van kleine- en grootschalige publieksevenementen.

Meetgebied UITVOERING Indicatoren

Wordt er gewerkt met een afvalplan en is er vanuit de organisatie een verantwoordelijke aangesteld voor het afvalmanagement op het evenement.

Afval

Biodiversiteit

Zijn er maatregelen genomen om schade aan ora en fauna te voorkomen en wordt watervervuiling door waai afval tegen gegaan.

Gezondheid

Zijn er speci eke thema’s en/of acties die een positieve bijdrage leveren aan het welzijn van zowel de bezoekers als de werknemers en vrijwilligers van het evenement.

Circulariteit

Is Circulariteit een speci ek aandachtspunt voor organisatoren, zo ja op welke wijze in welke mate.

Mobiliteit

Worden OV, ets en carpoolen aangemoedigd via website en socials en in welke mate levert mobiliteit overlast aan de directe omgeving (omwonenden en natuur).

Voeding

Is er sprake van een gevarieerd aanbod van eten en drinken waar aandacht is voor o.a. gezond en vegetarisch eten en non alcoholische dranken.

ff

fl

fi

fi

fi

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

DIT EINDRAPPORT

DIT EINDRAPPORT Voor dit eindrapport zijn de indicatoren zoals hiervoor beschreven voorzien van een icon. Deze iconen worden in deze rapportage gebruikt als herkenning en duiding in de onderzoeksfases. We onderscheiden in dit rapport drie onderzoeksfases van het evenement; 1.Duurzame groei 2.Algehele uitstraling 3.Milieu Impact Duurzame groei van de organisatie van het evenement.

VERGUNNING

DRAAIBOEK

PROMOTIE

VISIE

ZWERFAFVAL

WATER VERVUILING

SAMENWERKEN

Algehele uitstraling van het evenement.

NETHEID

PUBLIEKS SIGNING

Impact op het Milieu (CO2 uitstoot, afvalpreventie, waterverbruik, overlast en educatie).

MATERIALEN

WATER

ENERGIE

MOBILITEIT

AFVAL

VOEDING

BIODIVERSITEIT

CIRCULARITEIT

BEWUSTWORDING

GEZONDHEID

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

EU SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS (SDG’S)

SDG’S Sustainable Development Goals De Sustainable Development Goals (SDG’s) of Duurzame Ontwikkelingsdoelen zijn in 2015 aangenomen door alle lidstaten van de VN. Het is een set doelen gericht op een duurzame en inclusieve wereld in 2030. Ook Nederland heeft zich nationaal en internationaal aan de doelen gecommitteerd. Samenhang tussen de doelen vormt het uitgangspunt: beleid gericht op één dimensie kan ook gevolgen hebben op andere doelen. Het behalen van de doelen in samenhang is nodig om de samenleving en economie toekomstbestendig te maken en weerbaar tegen crises. De 17 SDG’s

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

SDG’S Onze Milieu impact indicatoren in relatie tot de SDG’s.

WATER

ENERGIE

MATERIALEN

MOBILITEIT

VOEDING

BIODIVERSITEIT

AFVAL

CIRCULARITEIT

BEWUSTWORDING

GEZONDHEID

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

UITKOMSTEN

1 APRIL VIERING

Datum schouw: 1 april 2024 T dstip: 11:00 - 16:00 | 19:00 - 23:00 17°

Weersomstandigheden: Observant(en): R. Heinen en G. Laurentius

ij

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

ORGANISATIE Duurzame Groei UITKOMSTEN

De inhoud op “Milieu/duurzaamheid” is achterhaald. Drankbekers moeten via een retoursysteem worden ingezameld maar dit heeft niet plaatsgevonden. VERGUNNING

Er is geen draaiboek opgemaakt alleen een programma met plattegronden van evenementenlocaties. DRAAIBOEK

Er is geen communicatie richting bezoekers en andere belanghebbenden voorafgaand aan het evenement over Milieu-/duurzaamheid maatregelen. PROMOTIE

Er is geen visie op Duurzaamheid. VISIE

SAMENWERKEN

Er was nagenoeg geen interactie tussen key stakeholders ten aanzien van Milieu gerelateerde zaken. “De stad vervuilde en iedereen keek toe en wachtte op het team van de Gemeente voor schoonmaak”.

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

PRESENTATIE Algehele uitstraling van evenement UITKOMSTEN

Er was geen onderhoudsteam actief die de stad schoon hield en afvalbakken ledigde. De stad vervuilde in rap tempo. NETHEID

Signing in kader van afvalbakken ontbrak. Op de banner met huisregels waren geen richtlijnen voor een “schone stad” opgenomen. PUBLIEKS SIGNING

Doordat er geen preventieve maatregelen waren genomen zoals bijvoorbeeld een beker retoursysteem, zijn er via het riool en de grachten onnodig veel plastic bekers in rivieren terechtgekomen. WATER VERVUILING

ZWERFAFVAL

De binnenstad van Brielle was zeer zwaar vervuild, wat het imago van het evenement en Gemeente Voorne aan Zee nadelig heeft beïnvloed. Een dergelijke vervuiling van de openbare ruimte, in deze tijd, is eigenlijk onacceptabel.

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

MILIEU-IMPACT E ecten op planeet en mens UITKOMSTEN Ondanks dat de vergunning een beker retoursysteem verplicht zijn alle plastic drankverpakkingen in de afvalverbranding installatie terecht gekomen. MATERIALEN

Het gebruikte drinkwater was volledig afkomstig van het waternet van de Gemeente. Er was geen tijdelijke water infrastructuur nodig. WATER

Er waren geen tijdelijke energie voorzieningen zoals generatoren benodigd. De totale energiebehoefte was gecoverd door het vaste net/wal stroom van de Gemeente. Onbekend is nog of de energie uit hernieuwbare bronnen afkomstig is.

ENERGIE

Exacte data ontbreekt over het gebruik van OV en etsen. MOBILITEIT

Het aanbod van eten en drinken is traditioneel passend voor een binnenstedelijk- en vrij toegankelijk evenement. Het aanbod geeft echter weinig keus voor veganisten. VOEDING

Voor afgedankte papieren- en plastic verpakkingen waren geen aparte containers voorzien, alles werd gemixt ingezameld. Tussentijds werden de vaste afvalbakken niet geledigd alsook de rode kliko’s van de Gemeente.

AFVAL

Nader onderzoek op “ ora & fauna” is benodigd om schade aan eco systemen in kaart te brengen. Wildplassen, harde muziek maar ook gebruikte ltersigaretten en single use bekers zijn sowieso schadelijk voor het Milieu.

BIODIVERSITEIT

Dit evenement heeft uiteraard een sterke traditie met gebruikte materialen door deze jaar in jaar uit opnieuw te gebruiken echter gaan onnodig veel grondstoffen nog verloren doordat er o.a. geen speci eke aanpak is op afvalpreventie.

CIRCULARITEIT

Op dit evenement vindt geen educatie plaatst op het gebied van duurzaamheid terwijl dit evenement zich prima leent voor bijvoorbeeld het uitlichten van ambachten en het hergebruik van materialen. Een circulaire economie heeft veel raakvlakken met de economieën van voor de industriële revolutie.

BEWUSTWORDING

Er vonden geen activiteiten plaatst die bewust ingezet werden voor de fysieke en mentale gezondheid van de bezoeker. GEZONDHEID

fi

fi

fi

fl

ff

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

BEELD Een selectie van representatieve foto’s.

a n ee

c a d an

G

o o v ht

l a v f ra

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

BEELD Een selectie van representatieve foto’s.

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

BEELD Een selectie van representatieve foto’s.

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

QUICK WINS

QUICKWINS 1

2

Een communicatieplan (pre en show).

Stakeholder overlegstructuur voor participatie en samenwerking.

3

Een afvalpreventie plan voor beheersbaarheid van zwerfafval en afname van Restafval.

4

Het verdelen van los stro over straten verbieden.

5

6

7

Een onderhoudsteam voor het ledigen van afvalbakken.

Een beker retour systeem.

Donatie bakken van Statiegeld Nederland voor het apart inzamelen van statiegeld verp.

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

AANBEVELINGEN

AANBEVELINGEN KORTE TERM N 2024-2025 1

De vergunning voor het organiseren van evenementen moet organisatoren aanzetten tot het opstellen van een draaiboek die voldoet aan “nieuwe criteria” waarbinnen aandacht is voor Duurzaamheid en Circulariteit.

2

De betrokkenheid van alle belanghebbenden van het 1 april feest dient te groeien naar een dusdanig niveau dat belanghebbenden verantwoordelijkheid en fysieke inzet tonen ten aanzien van “een schone stad”en niet alles overlaten aan de Gemeente.

IJ

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

RAPPORTEUR

CONSENSUS GROUP Facility Services

Circular Solutions

Innovative Solutions

Your committed partner for consultancy and management in Sustainability and Circularity Consensus Circular Solutions is your professional partner in the eld of material management, waste management, water & energy consumption, in particular everything related to become more Sustainable and Circular. More than 25 years of experience and expertise in impact measurement, large scaled research and analyses, CO2 footprint, water footprint, creating awareness, sustainable concept development, litter prevention, waste management in combination with a hands on, concrete, achievable and convincing intrinsic motivation to guide you towards future-proofness. Kantoor Caïrostraat 97 3047 BB Rotterdam Tel. +31 (0)10 218 3800 Contactpersoon: Ronald Heinen Expert Sustainable Growth & Circularity M + 31 (0) 651 34 7700 r.heinen@consensusgroup.org www.consensusgroup.org

fi

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

ROCKANJE LIVE

Datum schouw: 20 april 2024 T dstip: 15:33 15°

Weersomstandigheden: Observant(en): R. Heinen

ij

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

ORGANISATIE Duurzame Groei UITKOMSTEN

De inhoud op “Milieu/duurzaamheid” is zeer beperkt. Organisatoren worden niet gewezen op basisprincipes zoals afvalpreventie en het schoon opleveren van het evenementen terrein. VERGUNNING

Er is geen draaiboek ingediend alleen een plattegrond van het evenement. DRAAIBOEK

Er is geen communicatie richting bezoekers en andere belanghebbenden voorafgaand aan het evenement over Milieu-/duurzaamheid maatregelen. PROMOTIE

Er is geen visie op Duurzaamheid. VISIE

SAMENWERKEN

De organisator had regie en controle over alle disciplines en activiteiten van het evenement. Maatregelen zoals een beker retoursysteem waren goed ingebed binnen de uitvoering van het evenement.

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

PRESENTATIE Algehele uitstraling van evenement UITKOMSTEN

Het evenement is over het algemeen schoon verlopen, mede vanwege het beker retour systeem is overmatige vervuiling op de binnen-buitengebieden uitgebleven. NETHEID

Organisator had ruim aandacht voor communicatie via signing. PUBLIEKS SIGNING

De impact van dit evenement op wateren (rivieren en oceanen) is zeer beperkt, mede vanwege het beker retoursysteem en geringe ontsluiting/risico op het riool). WATER VERVUILING

Door een correcte anticipatie van de organisator op zwerfafval is overmatige vervuiling tijdens het evenement uitgebleven. ZWERFAFVAL

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

E ecten op planeet en mens UITKOMSTEN Het beker retoursysteem was goed gecommuniceerd en ingebed binnen de organisatie van het evenement. Statiegeld essen werden vooral backstage gebruikt en apart ingezameld. MATERIALEN

Het gebruikte drinkwater was volledig afkomstig van het waternet van de Gemeente. Er was geen tijdelijke water infrastructuur nodig. WATER

Er was geen beschikking over netstroom waardoor de organisatie gebruikt heeft gemaakt van generatoren op diesel. ENERGIE

Het overgrote deel van de bezoekers komt uit de buurt en gebruikt de ets of auto. Bezoekers buiten Rockanje komen vooral met de auto (carpoolen of taxi). Het parkeren in de bermen nabij het evenement oogt zeer slordig en vervuilend.

MOBILITEIT

Het aanbod van eten en drinken is niet gevarieerd en geeft weinig keus voor veganisten. Consumptie van vlees is hoog. VOEDING

Opvallend was dat er geen sortering van recyclebare materialen plaats vond. Zelfs niet van standaard stromen als Karton en Folies. Alle stromen van zowel de organisatie als de bezoekers zijn gemengd als Restafval afgevoerd.

AFVAL

Nader onderzoek op “ ora & fauna” is benodigd om schade aan eco systemen in kaart te brengen. Wildplassen, harde muziek maar ook gebruikte ltersigaretten en single use bekers zijn sowieso schadelijk voor het Milieu.

BIODIVERSITEIT

Buiten het beker retoursysteem zijn verder geen maatregelen waargenomen die verspilling van grondstoffen overbodig maken. CIRCULARITEIT

Op dit evenement vond geen educatie plaatst op het gebied van duurzaamheid. Maar de goede signing voor het cashless systeem, beker retoursysteem en rookvrije zone maakt de bezoeker wel bewust van de genomen maatregelen.

BEWUSTWORDING

Er vonden geen activiteiten plaatst die bewust ingezet werden voor de fysieke en mentale gezondheid van de bezoeker. GEZONDHEID

fi

fl

fi

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org ff

fl

MILIEU-IMPACT

BEELD Een selectie van representatieve foto’s.

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

BEELD Een selectie van representatieve foto’s.

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

BEELD Een selectie van representatieve foto’s.

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

BEELD Een selectie van representatieve foto’s.

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

QUICK WINS

QUICKWINS 1

Testen van battery packs om op korte term n diesel generatoren te m den.

2

Een afvalpreventie plan voor afname van Restafval en recyclen van materialen.

3

Een campagne om zoveel mogel k mensen te laten etsen en te carpoolen.

4

Een activatie voor kinderen waar ze eigenhandig een plastic drankbeker kunnen transformeren naar een eigengemaakt sieraad.

ij

ij

ij

fi

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

AANBEVELINGEN

AANBEVELINGEN KORTE TERM N 2024-2025 1

De vergunning voor het organiseren van evenementen moet organisatoren aanzetten tot het opstellen van een draaiboek die voldoet aan “nieuwe criteria” waarbinnen aandacht is voor Duurzaamheid en Circulariteit.

2

Op het gebied van recycling kan heel eenvoudig 20% Restafval worden reduceert door de nadruk leggen op het sorteren van Karton, G.F.T. , Hout, Glas en Folie.

IJ

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

RAPPORTEUR

CONSENSUS GROUP Facility Services

Circular Solutions

Innovative Solutions

Your committed partner for consultancy and management in Sustainability and Circularity Consensus Circular Solutions is your professional partner in the eld of material management, waste management, water & energy consumption, in particular everything related to become more Sustainable and Circular. More than 25 years of experience and expertise in impact measurement, large scaled research and analyses, CO2 footprint, water footprint, creating awareness, sustainable concept development, litter prevention, waste management in combination with a hands on, concrete, achievable and convincing intrinsic motivation to guide you towards future-proofness. Kantoor Caïrostraat 97 3047 BB Rotterdam Tel. +31 (0)10 218 3800 Contactpersoon: Ronald Heinen Expert Sustainable Growth & Circularity M + 31 (0) 651 34 7700 r.heinen@consensusgroup.org www.consensusgroup.org

fi

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

TRACTOR PULLING OUDENHOORN

Datum schouw: 9 mei 2024 T dstip:18:04 18°

Weersomstandigheden: Observant(en): R. Heinen

ij

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

ORGANISATIE Duurzame Groei UITKOMSTEN

De inhoud op “Milieu/duurzaamheid” is zeer beperkt. Drankbekers moeten via een retoursysteem worden ingezameld maar dit heeft niet plaatsgevonden. VERGUNNING

Er is geen draaiboek ingediend alleen een plattegrond van het evenement. DRAAIBOEK

Er is geen communicatie richting bezoekers en andere belanghebbenden voorafgaand aan het evenement over Milieu-/duurzaamheid maatregelen. PROMOTIE

Er is geen visie op Duurzaamheid. VISIE

De organisator had geen afspraken gemaakt met leveranciers over duurzaamheid doelen. SAMENWERKEN

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

PRESENTATIE Algehele uitstraling van evenement UITKOMSTEN

Het evenement was zeer vervuild, vooral door op de grond gegooide drinkbekers en kartonnen biertrays. NETHEID

Er was zeker beperkte signing. Afvalbakken waren niet gelabeld en vielen weg door de aanwezigheid van bezoekers. PUBLIEKS SIGNING

De impact van dit evenement op wateren (rivieren en oceanen) is zeer beperkt omdat er geen directe verbinding is met rivieren en open wateren. WATER VERVUILING

De hoge mate van zwerfafval past misschien (nog) bij dit type evenement maar past niet meer in de huidige tijd van verduurzaming. ZWERFAFVAL

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

MILIEU-IMPACT E ecten op planeet en mens UITKOMSTEN Disposables van de cateraar bestonden, behalve de drinkbekers, vooral uit papier. De plastic drinkbekers werden in tegenstelling tot de vergunning gewoon weggegooid. MATERIALEN

Het gebruikte drinkwater was volledig afkomstig van tijdelijke water voorzieningen. Ook het was er geen direct aansluiting op het rioolnet. WATER

Er was geen beschikking over netstroom waardoor de organisatie gebruikt heeft gemaakt van generatoren op diesel. ENERGIE

Het overgrote deel van de bezoekers komt uit de buurt en gebruikt de ets of auto. Bezoekers buiten Oudenhoorn kwamen vooral met de auto. MOBILITEIT

Het aanbod van eten en drinken is niet gevarieerd en geeft weinig keus voor veganisten. Consumptie van vlees was hoog. VOEDING

Opvallend was dat er geen gescheiden afvoer van recyclebare materialen plaats vond. Zelfs niet van standaard stromen als Karton en Folies. Alle stromen van zowel de organisatie als de bezoekers zijn gemengd als Restafval afgevoerd.

AFVAL

BIODIVERSITEIT

Nader onderzoek op “ ora & fauna” is benodigd om schade aan eco systemen in kaart te brengen. Wildplassen, geluidoverlast, jnstof maar ook gebruikte ltersigaretten zijn schadelijk voor het Milieu. Er waren geen maatregelen genomen die verspilling van grondstoffen voorkomen. Een circulair bekersysteem was opgenomen in de vergunning maar is niet toegepast.

CIRCULARITEIT

Op dit evenement vond geen educatie plaatst op het gebied van duurzaamheid. BEWUSTWORDING

Er vonden geen activiteiten plaatst die bewust ingezet werden voor de fysieke en mentale gezondheid van de bezoekers, vrijwilligers en werknemers van dit evenement. GEZONDHEID

fi

fl

fi

fi

ff

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

BEELD Een selectie van representatieve foto’s.

c a d an

a n ee

G

e g i n Zui

o o v ht

l a v r af

r o t mo e g i uin

r o t mo

Z

t e l i h to

s r G

r e t wa

c s i em

Ch

ij

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

BEELD Een selectie van representatieve foto’s.

n e d i e h n c s e l e a i g r e n t e a e g m , l e r a a v f b a k t i s u r e r b r n e e h e l l n a A v r e o v af

g n i id e h c s n Bro arton K

l a v f a n e Ge iding e h c s

s l e b a l n s r e e e n i G a t n o c op

l a v f a n e e g n G i id e h sc

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

BEELD Een selectie van representatieve foto’s.

t e m d l i u v s r r e e v k r e a b Zwa le use s g y a n i r t s en

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

BEELD Een selectie van representatieve foto’s.

e d n e o d l o n v e n k k O a b l afva

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

BEELD Een selectie van representatieve foto’s.

te k a a m e g n f e l k k Ze n a e b l e afva bels, g a l n Gee uitleg

e r a b e l c n y i c r e a r a 95% ialen m r de r a e a t n n e ma eval v o s g g dit andin r b r ve

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

BEELD Een selectie van representatieve foto’s.

e g a t s k c a g b n i s d r i e e n h i c a t s l n a Co n afv Gee

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

BEELD Een selectie van representatieve foto’s.

n e t n e m e n n e e v e e m g e . n i g l l l m a u a t p a e r z r h o t u r c u t e i a v d d o Tr s r l n o a a o sta ekend oral d tstoot i b o u v t t e n a ni m v . o n k n e Dat beelde lmotor t e r s o e so an di v

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

QUICK WINS

QUICKWINS 1

Het beker retoursysteem van Rockanje Live toepassen.

2

Het gebruik van kartonnen biertrays stopzetten.

3

10 extra inzamelpunten voor publieksafval.

4

Tribunes voorzien van vuilniszakken die kunnen worden opgehangen.

5

Een afvalpreventie plan speci ek voor backstage inzameling.

6

Twee vr willigers voor het ledigen van volle publiekscontainers en zakken op de tribunes.

7

Een activatie voor kinderen waar ze eigenhandig een plastic drankbeker kunnen transformeren naar een eigengemaakt sieraad.

fi

ij

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

AANBEVELINGEN

AANBEVELINGEN KORTE TERM N 2024-2025

2

Omdat een organisatie zoals van Tractor Pulling vooral bestaat uit vrijwilligers en sponsoren zonder een business case voor winst is het voor het behoud van dit soort evenementen cruciaal een ondergrens te bepalen. Kortom wat wordt door de Gemeente Voorne aan Zee minimaal verwacht op het gebied van duurzaamheid. De EU wetgeving zal hier doorslaggevend zijn.

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org IJ

1

De vergunning voor het organiseren van evenementen moet organisatoren aanzetten tot het opstellen van een afval plan om restafval zoveel mogelijk te beperken.

RAPPORTEUR

CONSENSUS GROUP Facility Services

Circular Solutions

Innovative Solutions

Your committed partner for consultancy and management in Sustainability and Circularity Consensus Circular Solutions is your professional partner in the eld of material management, waste management, water & energy consumption, in particular everything related to become more Sustainable and Circular. More than 25 years of experience and expertise in impact measurement, large scaled research and analyses, CO2 footprint, water footprint, creating awareness, sustainable concept development, litter prevention, waste management in combination with a hands on, concrete, achievable and convincing intrinsic motivation to guide you towards future-proofness. Kantoor Caïrostraat 97 3047 BB Rotterdam Tel. +31 (0)10 218 3800 Contactpersoon: Ronald Heinen Expert Sustainable Growth & Circularity M + 31 (0) 651 34 7700 r.heinen@consensusgroup.org www.consensusgroup.org

fi

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

ROCKANJE CLASSIC 2024

Datum schouw: 25 mei 2024 T dstip: 16:25 15°

Weersomstandigheden: Observant(en): R. Heinen

ij

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

ORGANISATIE Duurzame Groei UITKOMSTEN

Er is door Consensus Group geen vergunning ontvangen van de Gemeente Voorne aan Zee over Rockanje Classic. VERGUNNING

DRAAIBOEK

Er is geen draaiboek ingediend alleen een vergunningaanvraag. In deze aanvraag wordt één vraag gesteld over afvalcontainers, één vraag over schoonmaak en één vraag over nutsvoorzieningen. Geen inhoudelijke vragen of verzoeken over o.a. een afvalplan en stroomplan. Er is geen communicatie richting bezoekers en andere belanghebbenden voorafgaand aan het evenement over Milieu-/duurzaamheid maatregelen.

PROMOTIE

Er is geen visie op Duurzaamheid. VISIE

SAMENWERKEN

Dit evenement heeft een lange geschiedenis en rijke traditie en heeft daarbij langdurige samenwerkingen opgebouwd met haar stakeholders, duurzaamheid echter is hierbinnen vandaag de dag nog geen thema.

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

PRESENTATIE Algehele uitstraling van evenement UITKOMSTEN

Het evenement is over het algemeen schoon verloop, overmatige vervuiling is uitgebleven. NETHEID

Signing en communicatie richting de bezoekers was zeer beperkt. Bijna nihil. PUBLIEKS SIGNING

Er was geen beker inzamelsysteem en de aandacht voor zwerfafval was beperkt maar ondanks de beperkte vervuiling op straat was de kans groot dat plastic bekers in het riool terecht zijn gekomen. WATER VERVUILING

Overmatig zwerfafval is uitgebleven maar een beker inzamelsysteem had de hoeveelheid zwerfafval verder kunnen reduceren. ZWERFAFVAL

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

MILIEU-IMPACT E ecten op planeet en mens UITKOMSTEN Disposables van de cateraar bestonden, behalve de drinkbekers, vooral uit papier. De plastic drinkbekers werden in tegenstelling tot de vergunning gewoon weggegooid. MATERIALEN

Het gebruikte drinkwater was volledig afkomstig van tijdelijke water voorzieningen. Ook het was er geen direct aansluiting op het rioolnet. WATER

Er was geen beschikking over netstroom waardoor de organisatie gebruikt heeft gemaakt van generatoren op diesel. ENERGIE

Het overgrote deel van de bezoekers komt uit de buurt en gebruikte de ets, kwam per voet of met de auto. Bezoekers buiten Rockanje kwamen vooral met de auto. MOBILITEIT

Het aanbod van eten en drinken is niet gevarieerd en geeft weinig keus voor veganisten. Consumptie van vlees was hoog. VOEDING

Opvallend was dat er geen gescheiden afvoer van recyclebare materialen plaats vond. Zelfs niet van standaard stromen als Karton en Folies. Alle stromen van zowel de organisatie als de bezoekers zijn gemengd als Restafval afgevoerd.

AFVAL

BIODIVERSITEIT

Nader onderzoek op “ ora & fauna” is benodigd om schade aan eco systemen in kaart te brengen. Wildplassen, geluidoverlast, jnstof maar ook gebruikte ltersigaretten zijn schadelijk voor het Milieu. Er waren geen maatregelen genomen die verspilling van grondstoffen voorkomen. Een circulair bekersysteem was opgenomen in de vergunning maar werd niet toegepast.

CIRCULARITEIT

Op dit evenement vond geen educatie plaatst op het gebied van duurzaamheid. BEWUSTWORDING

Er vonden geen activiteiten plaatst die bewust ingezet werden voor de fysieke en mentale gezondheid van de bezoekers, vrijwilligers en werknemers van dit evenement. GEZONDHEID

fi

fl

fi

fi

ff

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

BEELD Een selectie van representatieve foto’s.

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

QUICK WINS

QUICKWINS 1

2

3

4

5

Het beker retoursysteem van Rockanje Live toepassen.

Het gebruik van kartonnen biertrays stopzetten.

Sorteren van karton, folies en statiegeld verpakkingen van cateraars (food en drinks) en het gescheiden afvoeren en verwerken ervan. 30 extra kliko’s voor publieksafval en deze voorzien van een binnenzak voor het gemakkel k ledigen. De website uitbreiden met een tab “Milieu” en hier communiceren over de maatregelen op het gebied van recycling.

ij

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

AANBEVELINGEN

AANBEVELINGEN KORTE TERM N 2024-2025 1

De vergunning voor het organiseren van evenementen moet organisatoren verplichten tot het opstellen van een (standaard) draaiboek en/of vergunningaanvraag die voldoet aan “nieuwe criteria” waarbinnen aandacht is voor Duurzaamheid en Circulariteit.

2

Dit evenement heeft geen evolutie op het gebied van duurzaamheid en zal door de Gemeente Voorne aan Zee geadviseerd moeten worden hoe de organisatie met simpele stappen een basis kan leggen voor duurzame ontwikkeling.

IJ

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

RAPPORTEUR

CONSENSUS GROUP Facility Services

Circular Solutions

Innovative Solutions

Your committed partner for consultancy and management in Sustainability and Circularity Consensus Circular Solutions is your professional partner in the eld of material management, waste management, water & energy consumption, in particular everything related to become more Sustainable and Circular. More than 25 years of experience and expertise in impact measurement, large scaled research and analyses, CO2 footprint, water footprint, creating awareness, sustainable concept development, litter prevention, waste management in combination with a hands on, concrete, achievable and convincing intrinsic motivation to guide you towards future-proofness. Kantoor Caïrostraat 97 3047 BB Rotterdam Tel. +31 (0)10 218 3800 Contactpersoon: Ronald Heinen Expert Sustainable Growth & Circularity M + 31 (0) 651 34 7700 r.heinen@consensusgroup.org www.consensusgroup.org

fi

Dit document is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

ALGEMENE CONCLUSIE QUICKSCANS

ALGEMENE CONCLUSIE Duurzaamheid blijkt nog geen thema te zijn voor organisatoren van de vier bezochte evenementen. Rockanje Live is het enige evenement die maatregelen heeft genomen welke een bijdrage leveren aan de duurzame ontwikkeling van het evenement. Ook is de organisatie zich bewust van hun impact op het Milieu en welke bijdrage zij hierin nog kunnen leveren. Bijvoorbeeld op het gebied van energie besparing. Dergelijke maatregelen kunnen vanuit een intrinsieke motivatie zijn genomen maar ook vanuit een extrinsieke motivatie omdat dit soort maatregelen kostenbesparend werken of verplicht worden gesteld, denk aan een beker retoursysteem die verplicht is gesteld door de Gemeente Voorne aan Zee. Dit zg. beker retoursysteem werd bij alle evenementen in de vergunning opgenomen maar is alleen door Rockanje Live toegepast. De gevolgen daarvan waren duidelijk zichtbaar. De evenementen zonder beker retour systeem waren licht tot zwaar vervuild, Rockanje Live is zonder overmatige vervulling verlopen. Omdat (zwerf) afval zo in het oog springt ten opzichte van alle andere indicatoren zoals bijvoorbeeld water- en energiegebruik is het niet alleen vanuit het imago van het evenement en de Gemeente van groot belang dit te minimaliseren maar ook vanuit het belang van betrokkenheid van alle stakeholders van het evenement in relatie tot afvalpreventie.

Een schoon en afvalvrij evenement is één van de belangrijkste basis principes van een duurzaam evenement en in deze tijd waar grondstof verspilling en materiaalbeheer een vast agenda punt is bij de EU “Green Economy” misschien wel de belangrijkste is in de ontwikkeling van duurzame evenementen binnen de Gemeente Voorne aan Zee. Algemene conclusies Quick Scan evenementen Voorne aan Zee 1. Er is bij de organisaties van evenementen geen visie op Duurzaamheid. 2. Duurzaamheid kreeg in alle opzichten geen aandacht op de evenementen. 3. Met uitzondering van Rockanje Live was de aandacht voor zwerfafval nihil, het zwerfafval bleef liggen tot het einde van het evenement. 4. Een belangrijk evenement voor het imago van de stad Brielle zoals het 1 april feest was zwaar vervuild. Straten en pleinen lagen bezaaid met zwerfafval. 5. Op een reeds lang bestaand principe zoals “Recycling” bleek de aandacht nihil, alle recyclebare materialen zijn gemengd met Restafval afgevoerd en niet apart gehouden en gerecycled.

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

AANBEVELINGEN

AANBEVELINGEN 1

Er is een visie met beleid nodig vanuit de Gemeente om organisatoren duidelijkheid te geven over de toekomst van evenementen binnen Voorne aan Zee.

2

Er zal betrokkenheid van organisatoren moeten worden ontwikkeld om hun evenementen onderdeel te laten worden van de duurzame ontwikkeling van Voorne aan Zee. Organisatoren zijn heel pragmatisch ingesteld, hun voeden met praktische kennis, kort, concreet, herkenbaar en haalbaar zal bewustwording genereren en hun motiveren.

3

De ambities en doelen van de Gemeente ten aanzien van Duurzaamheid moeten concreet en haalbaar zijn. Het is aan te bevelen de doelen gefaseerd in te zetten over maximaal 5 jaar.

4

Niet alle evenement kunnen dezelfde inspanning leveren, evenementen moeten levensvatbaar blijven. Segmentatie van evenementen is enerzijds belangrijk om niet alle evenementen over één kam te scheren maar anderzijds is een basisaanpak benodigd die voor alle organisatoren, klein en groot makkelijk is te implementeren en alsnog inspanningen genereert voor de duurzame ontwikkeling van hun evenement.

5

De Gemeente zal moeten besluiten of de term “Duurzame Evenementen” wordt gehanteerd of Circulaire Evenementen”. Consensus Group adviseert Circulaire Evenementen vanwege de praktische en herkenbare disciplines van Circulariteit. Zie pag “Circulaire Evenementen”

6

De Gemeente Voorne aan Zee moet een klankboord zijn voor organisatoren. Een zg. “groen loket” waar informatie kan worden opgevraagd over duurzame diensten en producten en advies kan worden verkregen over het indienen van hun vergunning aanvraag ten aanzien van duurzaamheid. Degelijke diensten kunnen online ofwel via de afdeling evenementen worden aangevraagd. Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

CIRCULAIRE EVENEMENTEN

DEFINITIE VAN CIRCULAIRE EVENEMENTEN VOORNE AAN ZEE Een realistische visie voor de toekomst van evenementen in Voorne aan Zee.

DUURZAAM MATERIAALGEBRUIK

HERNIEUWBARE ENERGIE

NETTO NUL CO2 UITSTOOT

BEWUST ETEN EN DRINKEN

WATER BESPARING

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

GREEN DEAL EU

CIRCULAIRE EVENEMENTEN

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

ADVIES 2024 - 2028

2024 - 2028 Duurzame stappen Taakverdeling Gemeente organisator 2024

1

2

Nieuw evenementenbeleid

1

Alle organisatoren hanteren beker retoursysteem

Introductie “Stappenplan duurzame evenementen”

Richtlijnen voor organisatoren “evenementen Voorne aan Zee 2030”

Standaardisatie vergunningaanvraag 1

4

3

2

2026

Meer betrokkenheid van organisatoren

Basis Afval-/ recycling plan

Duurzaamheids doelen 2028 2025

3

2

Keuze Duurzame of Circulaire evenementen?

4

3

Target 2030 75% recycling

Ontwikkeling van speci ek beleid voor duurzame/ circulaire evenementen 2028 - 2033 2027 Introductie van herbruikbare bekers voor alle evenementen van Voorne aan Zee Eerste volledige Circulaire Evenement in Gemeente Voorne aan Zee 2028 Evenementenbeleid van 2024 wordt aangevuld met speci ek beleid voor “Circulaire klimaatpositieve evenementen”

fi

fi

Dit rapport is opgesteld door de Consensus Group - Caïrostraat 97 - 3047 BB Rotterdam - T 010-2183800 - W www.consensusgroup.org - E info@consensusgroup.org

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15411205/1