Raadsvoorstel Marktverordening Voorne aan Zee 2025

RAADSVOORSTEL Onderwerp: Portefeuillehouder: Zaaknummer:

Marktverordening Voorne aan Zee 2025 Aart Jan Spoon 187799-2024

Gevraagd besluit De raad van de gemeente Voorne aan Zee besluit om: 1. De Marktverordening Voorne aan Zee 2025 vast te stellen en in werking te laten treden op 1 januari 2025. 2. De Marktverordening Westvoorne 2019, de Marktverordening gemeente Brielle en de Marktverordening gemeente Hellevoetsluis in te trekken per 1 januari 2025. Advies van commissie Let op, enkel in te vullen door de Griffie zelf! 1. Inleiding a. Fusie Vanwege de gemeentelijke herindeling dienen volgens de wet ARHI alle gemeentelijke verordeningen te worden geharmoniseerd vóór 1 januari 2025, waaronder de Marktverordening. De gemeenteraad is op grond van artikel 149 van de Gemeentewet bevoegd om een marktverordening vast te stellen. Aan uw raad wordt dan ook voorgesteld om de bijgevoegde Marktverordening (zie raadsbesluit) vast te stellen. De nieuwe Marktverordening is gebaseerd op de modelverordening van de VNG uit 2022. b. Europese Dienstenrichtlijn De Europese Dienstenrichtlijn (2019) (hierna: Dienstenrichtlijn) is van toepassing op de nieuwe Marktverordening. Dat houdt in dat vaste-standplaatsvergunningen op de weekmarkt worden gezien als schaarse vergunningen en daardoor niet langer voor onbepaalde tijd mogen worden uitgegeven. De drie voormalige gemeenten hadden hun marktbeleid hier nog niet op ingericht met het oog op de fusie en daaruit voortvloeiende harmonisatieopgave.

De voorliggende Marktverordening voldoet aan de eisen van de Dienstenrichtlijn. Kader Het betreft in dit voorstel uitsluitend standplaatsen op de weekmarkt. Een voorstel tot beleidsharmonisatie voor “losse” standplaatsen wordt op een later moment aan het college voorgelegd. Het vaststellen van beleidsregels over standplaatsen is een collegebevoegdheid op basis van artikel 10:1 uit de Verordening fysieke leefomgeving Voorne aan Zee. 2. Begrotingsprogramma, bestaand beleid, kaders en eerdere besluiten De nieuwe verordening is wezenlijk anders dan de drie oude marktverordeningen, omdat de Dienstenrichtlijn is toegepast in het kader van het schaarse vergunningen stelsel. Naast de wettelijk benodigde wijzigingen is getracht om zo beleidsarm mogelijk te harmoniseren. Naast de Marktverordening dient ook de Marktgeldverordening te worden geharmoniseerd. Hier is door het team Financiën een afzonderlijk voorstel voor opgesteld. De Marktverordening en de Marktgeldverordening worden beide ter vaststelling aangeboden tijdens de raadsvergadering van 19 december 2024.

3. Argumenten De belangrijkste wijzigingen in de Marktverordening worden hieronder toegelicht: A. Vergunningsduur nieuwe vaste-standplaatsvergunningen (advies: 20 jaar) Marktvergunningen voor een vaste standplaats zijn, omdat er een vergunningenplafond is, schaarse vergunningen zoals bedoeld in de Dienstenrichtlijn. Die kwalificatie brengt onder meer met zich mee dat deze vergunningen niet (meer) voor onbepaalde tijd kunnen worden verleend. Dit is de belangrijkste wijziging ten opzichte van de drie oude verordeningen, waar vaste-standplaatsvergunningen in principe voor onbepaalde tijd werden uitgegeven. Uit de jurisprudentie blijkt dat het de verantwoordelijkheid van het gemeentebestuur is om gemotiveerd en onderbouwd vast te stellen wat de looptijd van de vergunning moet zijn. De looptijd van schaarse vergunningen moet worden gerelateerd aan de terugverdientijd van investeringen door marktondernemers. De looptijd van een vergunning mag volgens de Dienstenrichtlijn niet korter te zijn dan de terugverdientijd, omdat vergunninghouders dan het risico lopen hun investeringen niet te kunnen terugverdienen. De looptijd van een vergunning mag ook niet langer te zijn dan de terugverdientijd, omdat anders de potentiële gegadigden langer dan noodzakelijk worden uitgesloten van de mogelijkheid om een vergunning te krijgen.

Begin 2021 heeft SEO Economisch Onderzoek op verzoek van het ministerie van Economische Zaken en klimaat het onderzoek ‘Schaarse vergunningen en terugverdientijd in de ambulante handel’ uitgebracht. Er is door SEO een analyse gemaakt van de opbrengsten van de ambulante handel en de investeringen. Op basis van die analyse is SEO gekomen tot een gemiddelde terugverdientijd van tussen de 9 (benedengrens) en 12 jaar (bovengrens). SEO heeft geen significante verschillen gevonden in de terugverdientijd als het gaat om type product, de rechtsvorm van de onderneming, het aantal medewerkers en het aantal dagen in de week dat de vergunninghouder gemiddeld genomen actief is. Uit benchmarkonderzoek blijkt dat een groot aantal gemeenten dit onderzoek als basis gebruiken voor het bepalen van de looptijd van de vergunning. De looptijd verschilt per gemeente en varieert grotendeels tussen de 10 en 20 jaar. De Centrale Vereniging voor Ambulante Handel (CVAH: de belangenorganisatie van vergunninghouders) geeft aan dat een terugverdientijd van maximaal 12 jaar (onderzoek SEO) in 2024 niet meer reëel is. Het advies van CVAH is om in te zetten op een vergunningsduur van 20 jaar. Advies Gelet op het bovenstaande wordt een vergunningsduur van 20 jaar geschikt en noodzakelijk geacht voor de markten in gemeente Voorne aan Zee.

Het is aannemelijk dat de terugverdientijd hoger ligt dan het landelijk gemiddelde (SEO rapport geeft aan tussen 9 en 12 jaar), omdat de omzet op de markten in Voorne aan Zee lager ligt dan in drukbezochte markten in grote steden. In zijn algemeenheid kan worden gesteld dat de prijzen voor grondstoffen en voedingsmiddelen in de afgelopen jaren flink zijn gestegen (inflatie). Het is niet in alle gevallen reëel om deze kosten door te berekenen aan de klant, zeker niet op de kleinere markten. Dit leidt mogelijk tot hogere investeringen door de marktondernemers. Op de markten in onze dorpen speelt sociale cohesie daarnaast een grotere rol dan in een stad. Er is tijd nodig om een stabiele klantenkring op te bouwen. De gemeente wil daarnaast, gezien het teruglopende aantal marktondernemers op de markten, aantrekkelijk zijn voor potentiële gegadigden door een vergunningsduur van 20 jaar aan te bieden. Tot slot wordt met deze vergunningsduur aangesloten bij het advies van branchevereniging CVAH.

2

B. Verdeelprocedures beschikbare marktvergunningen Uit de Dienstenrichtlijn volgt dat de verdeling van de vergunningen moet voldoen aan de eisen van kenbaarheid en transparantie. Potentiële gegadigden moeten op gelijke voet kunnen meedingen naar de beschikbare vergunningen. Vooraf moet duidelijk zijn wat de looptijd van een vergunning is, op welke manier vergunningen worden verdeeld en welke criteria daarbij worden gebruikt. Gegadigden kunnen dan hun vergunningaanvraag hierop afstemmen. In paragraaf 2 van de voorliggende Marktverordening zijn de verschillende verdeelprocedures voor de verschillende marktvergunningen neergelegd. Voor de dagplaatsvergunning en de standwerkvergunning, die beide worden verleend voor de duur van een dag, is voorzien in een eenvoudige verdeelprocedure (eerst komt eerst maalt). Voor de vaste-standplaatsvergunning, die wordt verleend voor een langere termijn, zijn twee mogelijke verdeelprocedures uitgewerkt. Het college maakt, na vaststelling van de Marktverordening door uw raad, een keuze uit deze twee mogelijke procedures en legt deze keuze vervolgens vast in een inrichtingsplan per weekmarkt. Het college heeft de keuzemogelijkheid voor verdeling via selectie of via loting. Het maken en vervolgens in het inrichtingsplan vastleggen van deze keuze is een verplichting.

In aanvulling op de voorgeschreven keuze voor de verdeelprocedure kan het college er ook voor kiezen om in het inrichtingsplan vast te leggen dat zij de procedure van verlenging na afroep (artikel 8) toepast. Deze procedure kan alleen worden gestart als een vastestandplaatsvergunning beschikbaar komt vanwege het einde van de looptijd van de vergunning en daarbij voldoende aannemelijk is dat alleen de zittende vergunninghouder belangstelling heeft voor deze vergunning. Als dit na het doen van een openbare kennisgeving (de afroep) is bevestigd, doordat inderdaad geen andere belangstellenden naar voren zijn gekomen, dan kan de vergunning van de zittende vergunninghouder eenvoudig worden verlengd voor een periode van 20 jaar. Als zich wel andere belangstellenden hebben gemeld, moet alsnog de verdeelprocedure van de artikelen 9 of 10 worden gevolgd. Advies Door de kaders van de verdeelprocedure op te nemen in de Marktverordening en vervolgens het college in het inrichtingsplan te laten vastleggen welke verdeelprocedure wordt gehanteerd voor vaste-standplaatsvergunningen wordt recht gedaan aan de bevoegdheden van raad en college. Daarnaast past dit binnen de kaders van de Dienstenrichtlijn. C.

Overschrijven vaste-standplaatsvergunning In de drie voormalige gemeenten was het mogelijk om een vergunning voor onbepaalde tijd over te schrijven op een partner, kind of medewerker die tenminste twee jaren in dienst was. In theorie kon op deze manier een vaste-standplaatsvergunning vele generaties worden doorgegeven. In de nieuwe verordening blijft overschrijving mogelijk, maar wel voor de resterende vergunningsduur. Het is met het oog op de Dienstenrichtlijn niet mogelijk om bij overschrijving bijvoorbeeld een nieuwe vergunningstermijn van 20 jaar te verlenen. Dat betekent dat ondanks een overschrijving, na in totaal 20 jaar de vergunning definitief eindigt en vervolgens openbaar wordt aangeboden voor loting of selectie onder gegadigden. D. Afschaffen anciënniteitslijsten en wachtlijsten Anciënniteitslijst Op advies van de VNG wordt in de slotbepalingen van de Marktverordening opgenomen dat bestaande anciënniteitslijsten en wachtlijsten komen te vervallen. De anciënniteitslijst hield 3

in dat bij een vrijgekomen plaats, de langst zittende vergunninghouder als eerste aanspraak mocht maken op deze plaats. Vervolgens kon de één na langst zittende vergunninghouder aanspraak maken op de volgende vrijkomende plaats, et cetera. Dit past niet in de gedachte van de Dienstenrichtlijn. Daarom wordt de anciënniteitslijst afgeschaft. De nieuwe Marktverordening biedt wel een alternatief, namelijk om loting plaats te laten vinden onder geïnteresseerde zittende vergunninghouders bij een vrijkomende standplaats. Er vindt dan maximaal één wissel plaats, waarna de vrijgekomen plaats wordt aangeboden voor loting of selectie onder gegadigden. Wachtlijst De wachtlijsten worden afgeschaft, omdat zoals gezegd een verdeelprocedure door middel van loting of selectie plaatsvindt ten behoeve van het uitgeven van een nieuwe vastestandplaatsvergunning. Een wachtlijst is hierin niet passend, omdat een openbare kennisgeving benodigd is om de vrijgekomen plaats kenbaar te maken voor potentiële gegadigden. 4. Communicatie en participatie De marktcommissies van Hellevoetsluis, Brielle en Westvoorne zijn geïnformeerd over de ambtelijke adviezen voor de nieuwe marktverordening. Daarnaast zijn zij geraadpleegd over een aantal praktische zaken rondom de op te stellen inrichtingsplannen. De portefeuillehouder heeft in de afgelopen periode ter kennismaking een aantal weekmarkten bezocht. 5. n.v.t.

Duurzaamheid

6. Kosten, baten en dekking De baten van de marktgelden zijn geregeld in de Marktgeldverordening. 7. n.v.t.

Regionale afstemming

Bijlage: Leeswijzer Marktverordening Voorne aan Zee 2025

4