Plan van aanpak Beschermd wonen en opvang tekst
Tekst van het document
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang preventie en nazorg Niemand zonder dak, iedereen onderdak
29 januari 2024
Inhoud Inhoud
2
Leeswijzer
3
Deel A: het beleidskader
4
Aanleiding
5
Definities
5
Scope 5 Landelijke ontwikkelingen
6
Van beschermd wonen naar een beschermd thuis (2015)
6
Doordecentralisatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang
6
Beschermd wonen en maatschappelijke opvang op ZHE en VaZ
7
Zuid-Hollandse Eilanden
7
Voorne aan Zee
7
Deel B: lokale aanpak fase I 2024-2026
8
Fase I lokale aanpak VaZ 2024-2026
9
Inleiding
9
1.
Projectleider plan van aanpak beschermd wonen en opvang.
10
2.
Uitbreiding Kansrijk Wonen
11
3.
Deskundigheidsbevordering professionals
11
4.
Pilot regisseur Wonen
11
5.
Pilot Noodwoning(en)
12
6.
Pilot Versterking Vroegsignalering
12
7.
Pilot Versterking Doorbraakmethode
13
Financiering en planning fase I
14
Deel C: lokale aanpak fase II
16
Lokale aanpak fase II
17
Inleiding
17
Opgaven Fase II
17
1.
Opgaven op bestaanscondities: stabiele basis van een thuis
17
2.
Opgaven op voorzorg: behouden van een thuis
18
3.
Opgaven op herstelzorg: borgen van een beschermd thuis
18
4.
Opgaven op wonen op maat: weer onder dak
18
5.
Ondersteuning tijdens verblijf in een opvang of woonvorm (en nazorg)
19
Financiering Fase II
29 januari 2024
19
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
2
Leeswijzer
Dit plan van aanpak bestaat uit drie onderdelen: Deel A is het beleidskader. Hierin beschrijven we de aanleiding, de landelijke ontwikkelingen en hoe beschermd wonen en maatschappelijke opvang zijn georganiseerd op de ZHE en in Voorne aan Zee. Deel B beschrijft de lokale aanpak fase I voor de periode 2024-2026 inclusief het verzoek voor een projectleider. Deel C beschrijft een doorkijk op de lange termijn, ook wel fase II genoemd.
29 januari 2024
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
3
Deel A: het beleidskader
29 januari 2024
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
4
Aanleiding De wereld verandert op het moment in hoog tempo. Zo was er allereerst de coronacrisis en nu de economische situatie. De bestaanszekerheid van mensen komt steeds meer onder druk te staan. Dat betekent nogal wat voor de leefsituatie van mensen: de kans op uitsluiting en dakloosheid neemt toe. In de visie sociaal domein is één van de opgaven die we met elkaar hebben vastgesteld bestaanszekerheid. Via dit plan 'preventie en nazorg beschermd wonen en maatschappelijke opvang' dragen we bij aan het herstellen van bestaanszekerheid voor de inwoners van Voorne aan Zee. De bedoeling vanuit het Rijk is om beschermd wonen en maatschappelijke opvang de komende jaren door te decentraliseren van centrumgemeente naar lokale gemeenten. Van de zomer (’23) is bekend geworden dat de invoering van het woonplaatsbeginsel en het nieuwe financiële verdeelmodel wederom, voor de vierde keer, is uitgesteld naar 1 januari 20251. Met de val van het Kabinet is het dossier beschermd wonen en opvang controversieel verklaard. Hiermee is het afwachten tot het nieuwe Kabinet en de keuzes die zij gaan maken met betrekking tot dit dossier.
Aangezien Voorne aan Zee ervoor kiest om haar inwoners zoveel als mogelijk te laten herstellen in de eigen omgeving én wij niet willen wachten met het voorkomen van beschermd wonen en opvang wordt met dit plan, vooruitlopend op de doordecentralisatie, alvast ingezet op preventie en nazorg (deel B van dit plan). Zodra het woonplaatsbeginsel en het nieuwe verdeelmodel van kracht zijn en wij zicht hebben op de structurele middelen die daarmee gemoeid zijn geven wij invulling aan deel C van dit plan.
Definities Dit plan gaat over beschermd wonen en opvang. Hieronder staan we stil bij de definitie van deze twee begrippen.
Beschermd wonen: Beschermd wonen is een vorm van wonen onder begeleiding. Deze woonvorm is geschikt voor mensen met psychische of psychosociale problemen die 24 uur per dag hulp nodig hebben. Beschermd wonen valt onder de wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).
Maatschappelijke opvang: Maatschappelijke opvang is een vorm van opvang en begeleiding voor mensen en gezinnen die dak- of thuisloos zijn. Deze situatie ontstaat vaak door een combinatie van verschillende problemen.
Scope Dit plan beschermd wonen en opvang betreft de lokale aanpak van Voorne aan Zee over de periode 20242026. Het betreft interventies die bijdragen aan preventie en nazorg. Naast dit plan lopen ook regionale ontwikkelingen met betrekking tot beschermd wonen en opvang in samenwerking met de omliggende gemeenten op de Zuid-Hollandse Eilanden. Over deze ontwikkelingen wordt u separaat geïnformeerd via een regionaal plan genaamd ‘project vernieuwd beschermd wonen’.
1
De doordecentralisatie wordt verder toegelicht onder het kopje ‘landelijke ontwikkelingen’.
29 januari 2024
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
5
Landelijke ontwikkelingen Dit hoofdstuk beschrijft op hoofdlijnen de ontwikkelingen rondom beschermd wonen en maatschappelijke opvang.
Van beschermd wonen naar een beschermd thuis (2015) Op verzoek van de VNG bracht de commissie Toekomst beschermd wonen eind 2015 een advies uit betreffende de ontwikkeling van een visie, uitgangspunten voor een financieel verdeelmodel en gemeentelijke samenwerking. Mensen met psychiatrische en sociaal-maatschappelijke problemen kunnen hun zelfstandigheid vaker behouden als passende ondersteuning in de thuissituatie beschikbaar is. Daarom zetten we samen een duurzame beweging in gang om kwalitatief goede, beschikbare en betaalbare hulp dichtbij mensen te organiseren: van beschermd wonen naar een beschermd thuis. De commissie benaderde ‘beschermde woonvormen’ vooral vanuit burgerschap, waarbij wonen een grondrecht is en een voorwaarde voor maatschappelijk herstel en participatie. Voor wie dat nodig heeft, wordt ondersteuning, bescherming en behandeling zoveel mogelijk in de thuissituatie ingezet. Daarmee past dit advies in een veel bredere maatschappelijke ontwikkeling om (waar mogelijk) expertise naar hulpvragers te brengen in plaats van hulpvragers naar de expertise te verwijzen. Daarbij wordt aanbodsturing vervangen door vraagsturing die uitgaat van wat mensen nodig hebben.
In plaats van alleen de centrumgemeenten past hierbij dat álle gemeenten verantwoordelijk worden voor hun eigen inwoners en dat de financiële middelen opgaan in de bredere context van maatschappelijke ondersteuning. De commissie adviseerde dat een lange overgangsperiode nodig is om wonen en ondersteuning voor deze uiterst kwetsbare groep anders te organiseren.
Doordecentralisatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang Al jaren werken gemeenten, rijk en andere partijen aan de transitie van ‘beschermd wonen naar een beschermd thuis’. Gemeenten zetten zich in voor een inclusieve samenleving zodat inwoners met een psychische kwetsbaarheid volwaardig kunnen deelnemen aan de maatschappij. Een belangrijke stap hierbij is de zogenaamde ‘doordecentralisatie’ van beschermd wonen. Om dit te kunnen realiseren en daarmee taken naar de lokale gemeenten te schuiven is de invoering van een woonplaatsbeginsel en een nieuw financieel verdeelmodel nodig. Deze zijn in september ’23 controversieel verklaard, waardoor er opnieuw onduidelijkheid is wanneer deze taken naar de lokale gemeenten overgedragen worden. . De streefdatum voor de decentralisatie van de maatschappelijke opvang wordt (niet voor) 1 januari 2026 verwacht. De financiële middelen blijven voor maatschappelijke opvang voorlopig verdeeld over de centrumgemeenten. Zowel het woonplaatsbeginsel als het financiële verdeelmodel zijn twee belangrijke instrumenten voor gemeenten. Beide maatregelen moeten ervoor zorgen dat elke gemeente voortaan verantwoordelijk is voor de ondersteuning van de eigen inwoners en hiervoor passende middelen ontvangt. Nu ligt deze verplichting nog bij de centrumgemeenten.
Deze doordecentralisatie doet recht aan het advies van de commissie Toekomst beschermd wonen, ook wel bekend als de commissie Dannenberg.
29 januari 2024
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
6
Beschermd wonen en maatschappelijke opvang op ZHE en VaZ De overgang van beschermd wonen en opvang naar de lokale gemeenten is alleen mogelijk als er sprake is van een krachtige samenwerking in de regio. De komende jaren wordt met de doordecentralisatie steeds duidelijker waar de kracht van lokaal, regionaal en bovenregionale samenwerking ligt. Op het gebied van preventie en nazorg zien wij deze kracht lokaal binnen Voorne aan Zee. Als het gaat om het versterken van beschermde woonvormen en maatschappelijke opvang is het nodig om bepaalde volumes te hebben en op die manier opdrachtgeverschap/inkoop te versterken en administratieve lasten te verminderen.
Zuid-Hollandse Eilanden De regio, waarbinnen beschermd wonen en opvang uitgevoerd wordt, bestaat uit de gemeenten Hoeksche Waard, Goeree-Overflakkee, Nissewaard en Voorne aan Zee. Er wordt nauw samengewerkt op het gebied van Wmo beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Aan deze samenwerking ligt een Samenwerkingsovereenkomst Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang ten grondslag. Daarnaast is er een (vrijwillige) norm van opdrachtgeverschap (NVO) landelijk ingevoerd, waarin er verwacht wordt dat gemeenten op het gebied van beschermd wonen en maatschappelijke opvang regionaal blijven samenwerken om de zorg en opvang lokaal en voor iedere inwoner te kunnen borgen. De afspraken in het kader van de NvO geven daarmee op langere termijn richting aan wat je als regio doet en hoe dit lokaal en bovenregionaal is verbonden. Zoals benoemd in de scope volgt een plan ‘Project vernieuwd beschermd wonen’ vanuit de regionale gemeenten op de Zuid-Hollandse Eilanden.
Voorne aan Zee In vergelijking met de Hoeksche Waard en Goeree-Overflakkee zien we dat Voorne aan Zee weinig mogelijkheden heeft op het gebied van ‘tijdelijke’ opvangplekken. Ook zien we dat Voorne aan Zee nauwelijks aanbod heeft in de ruimte tussen ambulante ondersteuning en (24 uurs toezicht) beschermd wonen. Dit resulteert in maatwerkoplossingen buiten onze gemeentegrenzen. Er is behoefte aan (meer) woonvormen waarbij een lichtere zorgvraag geleverd kan worden zoals het al bestaande Kansrijk Wonen. Er is op dit moment één woning beschikbaar waar 4 jongeren tussen de 18-23 jaar wonen. Op het gebied van opvang zien we een groep mensen die zich aanmelden bij de maatschappelijke opvang in Nissewaard maar daarvoor niet in aanmerking komen. Deze groep wordt voldoende zelfredzaam geacht en de problematiek ‘te licht’ bevonden. Deze groep keert terug naar Voorne aan Zee zonder dak boven hun hoofd. In 2022 hebben twee onderzoeken plaatsgevonden naar dak- en thuisloosheid op de Zuid-Hollandse Eilanden. Voorne aan Zee had in april 2022 97 inwoners die dak- of thuisloos waren. In 2021 hebben in totaal 39 inwoners van Voorne aan Zee gebruik gemaakt van de maatschappelijke opvang in Nissewaard.
Uit bovenstaand onderzoek komt naar voren dat het zwaartepunt van de problematiek bij de onderzochte populatie ligt op het vlak van financiën, structurele dagbesteding en het hebben van een (positief) sociaal netwerk. Op deze onderdelen wordt via dit plan extra op ingezet om toename van opvang in de toekomst te verminderen.
29 januari 2024
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
7
Deel B: lokale aanpak fase I 2024-2026
29 januari 2024
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
8
Fase I lokale aanpak VaZ 2024-2026 Inleiding Een belangrijke ambitie is om zoveel mogelijk te voorkomen dat mensen in beschermd wonen en maatschappelijke opvang terechtkomen. Lokaal zetten we in op vroegsignalering en preventie. We benaderen preventie niet alleen vanuit het beschermd wonen maar kijken juist breder en verbinden maatschappelijke ontwikkelingen en lokale initiatieven met elkaar. We doen dit door lokaal in te zetten op netwerkversterking, dagbesteding en sport. Zo leggen we de verbinding met het Sportakkoord, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en ons minimabeleid. In het IZA zijn onder andere afspraken gemaakt gericht op het verbeteren van de samenwerking tussen sociaal domein, de huisartsenzorg en de ggz. De gezamenlijke opgave is om de ondersteuning en zorg voor kwetsbare mensen met psychische klachten en hun naasten, anders en beter te organiseren. Zodat we nu en in de toekomst kwalitatief goede ondersteuning en zorg kunnen blijven verlenen. Dit vraagt betere domein overstijgende samenwerking en een stevige sociale basis (het steunend systeem rond de inwoner). De beweging naar 'de voorkant' moet sterker en duurzamer. Nog niet iedere inwoner kan nabij laagdrempelig terecht voor zelfregie en herstel. Een concreet voorbeeld is om lokale steunpunten te versterken.
Dit zijn bijvoorbeeld de Buurtcirkels waar de gemeente in samenwerking met Pameijer, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen met name mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen opvangen., Een continuüm van onderwijs, opleiding, vrijwilligerswerk en betaald werk is voor de zelfbepaling van mensen cruciaal en is daarom standaard onderwerp van gesprek bij elke inwoner waar we mee te maken hebben. Onmisbaar zijn in dit verband laagdrempelige ontmoetingspunten in de wijk voor ontmoeting, activiteiten en steun bij dagelijkse vragen. Welzijnswerk is bij uitstek een partner om lokaal mee samen te werken op het gebied van preventie en vroegsignalering. En wanneer iemand uitstroomt uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang, is er aandacht voor financiën om een terugval te voorkomen. We hebben aandacht voor effectieve schulddienstverlening, beschermingsbewind en varianten daarvan (bijvoorbeeld budgetbeheer). Door vroeginterventie moet voorkomen worden dat mensen door (oplopende) huurschulden hun zelfstandige huisvesting kwijtraken. In Voorne aan Zee wordt hier al op ingezet in samenwerking met woningcorporaties. Met het uitstellen van de decentralisatie blijven structurele middelen nog uit. Omdat we het belangrijk vinden om wel alvast een preventieve stap te zetten bekostigen we dit plan uit de incidentele middelen vanuit de centrumgemeente.
Deze incidentele middelen geven ons de ruimte om nu te investeren om in de nabije toekomst een gezonde start te maken en vervolgens door te ontwikkelen met de structurele decentralisatiemiddelen die gaan volgen. Dit hoofdstuk beschrijft fase I van het plan van aanpak. Fase I gaat met name over preventieve interventies om te voorkomen dat mensen in een beschermd woonvorm of maatschappelijke opvang terechtkomen. Hieronder worden vijf concrete interventies beschreven. Wat in ogenschouw genomen moet worden is dat er ook aandacht moet zijn voor de interne organisatie. De noodzakelijke koerswijziging zal ook wat betekenen voor de gemeentelijke processen en structuren. Dit zal verder uitgewerkt worden in fase II.
29 januari 2024
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
9
1. Projectleider plan van aanpak beschermd wonen en opvang. Naast de doordecentralisatie heeft gemeente Voorne aan Zee ook een veranderopdracht. De ondersteuning moet veel meer in de thuissituatie vormgegeven worden (beschermd thuis). Voor het realiseren, begeleiden en bewaken van dit plan (fase I en fase II) waarin de doordecentralisatie en veranderopdracht vorm gegeven wordt, zal een projectleider ingezet worden voor de duur van 2 jaar. De projectleider werkt fase I en fase II uit in een projectmatige aanpak (acties, tijdlijn, afspraken etc), stuurt betrokkenen hierop aan, fungeert als belangrijke schakel tussen beleid, uitvoering en management en neemt mensen mee in de transformatie opgave. Concrete taken zijn het organiseren van preventieve ondersteuning, regie op huisvestingsproblematiek, werken met woonzorgcontracten en het meehelpen realiseren van (pilots met) nieuwe woonvormen zoals flexwonen, gemengd wonen en begeleide woonvormen. Jongvolwassenen zijn een belangrijke aandachtsgroep. Bij de uitvoering van deze opdracht werkt de projectleider intensief samen met woningcorporaties, zorgaanbieders en andere partners in het sociaal domein én met collega’s in andere teams en afdelingen die nodig zijn om de maatregelen tot een succes te maken.
De projectleider levert een belangrijke bijdrage aan de prestatieafspraken met woningcorporaties, en regionale afspraken over preventie en wonen. Financiering: Het realiseren van de voorgestelde aanpak fase I en II vraagt incidentele capaciteit. Hiervoor is in totaal €200.000 geraamd voor de duur van het project (0,7 FTE schaal 11).
29 januari 2024
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
10
2. Uitbreiding Kansrijk Wonen Bij Kansrijk Wonen kunnen jongeren, die een duwtje in de rug nodig hebben, een nieuwe start maken. Dit gaat het beste in een omgeving waarbij gewoon contact is met vrienden, familie en buren. Kansrijk Wonen biedt tijdelijke huisvesting voor jonge mensen. De jongeren wonen samen in een huis, maar hebben ook een eigen kamer. Elke jongere wordt begeleid door een vrijwillige coach bij praktische zaken. Op dit moment heeft Voorne aan Zee één eengezinswoning beschikbaar gesteld door Maasdelta, welke gebruikt wordt voor de pilot Kansrijk Wonen. Deze eengezinswoning is geschikt gemaakt voor kamerbewoning voor 4 jongeren in de leeftijd van 18 t/m 23 jaar. Tot nu toe is Kansrijk Wonen een succes gebleken. In de twee jaar dat Kansrijk Wonen nu bestaat, zijn er vier jongeren uitgestroomd naar een reguliere woning. In 2022 is er binnen de voormalig gemeente Hellevoetsluis besloten de pilot te verlengen tot en met 2024. Omdat dit zo een succes is en er een groot tekort is aan jongerenwoningen, willen we Kansrijk Wonen met twee woningen binnen Voorne aan Zee uitbreiden. De komende jaren wordt Kansrijk Wonen als pilot voortgezet.
Financiering: Kansrijk Wonen kost €45.000 euro per jaar, per huis. In 2022 is binnen de voormalig gemeente Hellevoetsluis door het college besloten om Kansrijk Wonen als pilot te financieren in 2023 en 2024. Voor 2024 willen we hier twee woningen aan toevoegen. De totale kosten voor drie jaar bedragen €360.000,00
3. Deskundigheidsbevordering professionals In het voorkomen van dak- en thuisloosheid is nog veel winst te halen in een betere signalering en een juiste opvolging daarvan. We gaan inzetten op deskundigheidsbevordering van medewerkers en partners van het gebiedsteam en team participatie voor het signaleren van risico’s op dakloosheid, het onderkennen van onderliggende problematiek (bijv. lvb) en het passend bejegenen en ondersteunen van kwetsbare inwoners. Daarnaast willen we ter preventie deskundigheidsbevordering breed inzetten, dus ook op bijvoorbeeld het eenduidig hanteren van de AVG met onze samenwerkingspartners. Daar het gebiedsteam integraal werkt, zou het goed zijn als zij als eerste getraind zouden worden. Veel hangt af van goede gesprekstechnieken. Gekoppeld hieraan is het belangrijk dat het gebiedsteam monitort welke vragen m.b.t. dak- en thuisloosheid binnen komen en hoe die (beter) opgepakt kunnen worden. Financiering: Het gaat hier om structurele deskundigheidsbevordering van zowel uitvoerende ambtenaren als van professionals in het veld.. De kosten voor drie jaar bedragen €90.000,-
4. Pilot regisseur Wonen Op dit moment is huisvestingsproblematiek niet belegd in de uitvoering binnen de gemeente Voorne aan Zee. Door de toenemende huisvestingsproblematiek, het deelnemen aan de samenwerkingsovereenkomst Woonzorgcontracten en de aankomende taakverzwaring door de decentralisatie beschermd wonen en opvang, is een regisseur wonen noodzakelijk. Doordat deze huisvestingsproblematiek zo specifiek is en steeds omvangrijker wordt, is het van belang dat deze functie toegevoegd wordt. De regisseur wonen wordt onderdeel van het gebiedsteam en werkt nauw samen met de procesregisseurs.
29 januari 2024
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
11
Door deze regisseur kan er (preventief) regie gevoerd worden op grond van een hulpvraag bij (dreigende) huisvestingsproblematiek. Het doel is immers het afwenden van de dreiging en het her-stabiliseren van de woonsituatie zodat de inwoner zijn zelfredzaamheid behoudt en zonder (extra) hulp verder kan. Een belangrijke randvoorwaarde is een heldere en laagdrempelige ‘interne route’ naar de regisseur zodat de casuïstiek tijdig opgepakt kan worden.
Financiering: Voor de uitbreiding van de gemeentelijke regie in situaties van dreigende dak- en thuisloosheid van inwoners is het voorstel om een Regisseur Wonen aan te stellen. Daarmee kunnen naar schatting 45-65 casussen per jaar worden opgepakt door de regisseur Wonen. De kosten voor drie jaar bedragen € 270.000,-
5. Pilot Noodwoning(en) Er komen geregeld inwoners dusdanig in de problemen dat ze, al dan niet tijdelijk, het dak boven hun hoofd verliezen. Inwoners die 24 uurs toezicht en onplanbare zorg nodig hebben, kunnen terecht in de regionaal georganiseerde maatschappelijke opvang. Inwoners die geen noodzaak hebben voor 24 uurs toezicht en onplanbare zorg, krijgen geen toegang tot de maatschappelijke opvang. Daarbij moet de inwoner vertrekken uit Voorne aan Zee, daar deze voorziening alleen in Nissewaard gevestigd is. Om de inwoners zonder noodzaak van 24 uurs zorg een tijdelijke oplossing te bieden, is een noodwoning een uitkomst. In fase 1 verkennen we welke woning(en) in VaZ aangewezen kunnen worden als noodwoning. Naar verwachting kunnen we begin 2024 starten met een eerste noodwoning binnen VaZ. De regisseur Wonen zal regie voeren op de plaatsing en zal actief betrokken zijn bij de screening en inzet van zorg voor de inwoner. Daarbij wordt er een woonzorgcontract met een tijdelijk huurcontract aangegaan. De bewoner kan hier maximaal twee jaar (het liefst korter) verblijven en er wordt actief ingezet op een duurzame vervolgplek. Hier zal een zorgaanbieder aan gekoppeld worden. Samen met het gemeentelijk Woonbedrijf wordt onderzoct wat de mogelijkheden zijn om een aantal woningen uit hun woningvoorraad beschikbaar te maken voor deze doelgroep.
Financiering: Om een woning geschikt te maken voor (kamer)bewoning, zal er een investering gedaan moeten worden van naar schatting €20.000,00 Met deze investering kan de woning gemeubileerd aangeboden worden. Daarnaast zijn er kosten voor de zorg die ingezet wordt vanuit de Wmo. Deze kosten worden geraamd op €60.000,00 (4 uur per week specialistische begeleiding per bewoner). De totale kosten voor drie jaar bedragen €200.000,00
6. Pilot Versterking Vroegsignalering Sinds 2021 zijn gemeenten wettelijk verplicht om alle signalen m.b.t. (financiële) Vroegsignalering van de zogenaamde vaste lasten partners op te pakken en onze inwoners binnen vier weken een aanbod tot schuldhulpverlening te doen. Dit is nu drie jaar ingebed binnen de gemeenten, maar verdiend opnieuw aandacht. Destijds is besloten om het dusdanig in te richten dat we volgens de wet aan onze basisverplichtingen voldoen. Dit betekent in de praktijk dat de inzet van de medewerkers minimaal is op
29 januari 2024
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
12
signalen die in het vroegsignaleringssysteem terecht komen. Om schulden in een vroegtijdig stadium het hoofd te bieden is het van belang dat er meer capaciteit is om deze taak uit te kunnen voeren. Om meer pro actief te kunnen handelen en dus meer preventief te kunnen werken, zal het team schulddienstverleners meer ruimte moeten krijgen om deze taak uit te kunnen voeren. Hier willen we de pilot versterking Vroegsignalering voor inzetten. Het uiteindelijke doel is om inwoners in een vroegtijdig stadium te kunnen ondersteunen bij ontstane schulden en hiermee uiteindelijk ook ervoor te behoeden, dat ze hun huis verliezen en op straat komen te staan. Om deze pilot een succes te laten zijn, is, inzichtelijk maken wat de extra inzet voor effect heeft, cruciaal. Hier zal dan ook specifiek aandacht voor gevraagd worden.
Financiering: Om pro-actief te kunnen handelen op signalen van zogenaamde ‘vaste lasten partners’, zal er meer capaciteit ingezet moeten worden. Op dit moment is er 0,7 FTE beschikbaar. Met de pilot versterking vroegsignalering wordt de capaciteit voor de duur van 3 jaar uitgebreid met 1,3FTE. In totaal kan er dan 2 FTE ingezet worden op vroegsignalering. Dit zal naar schatting €100.000,00 per jaar kosten. Dit kan gedekt worden uit de incidentele middelen. De kosten voor drie jaar bedragen €300.000,00.
7. Pilot Versterking Doorbraakmethode Sinds 2023 maakt de gemeente Voorne aan Zee gebruik van de doorbraakmethode. Deze methodiek is gericht op het zo laag mogelijk beleggen van verantwoordelijkheid in de organisatie, om de inwoner zo effectief mogelijk te bedienen en maatwerk te kunnen leveren. Deze methodiek is ontwikkeld door het Instituut van Publieke Waarden (IPW) en is gericht op snelle maatwerkinterventies om op die manier de systeemwereld beter te laten aansluiten bij de leefwereld van onze inwoners. Gebleken is dat hier ook casussen voorkomen die te maken hebben met (dreigende) dak- of thuisloosheid. Om dit te kunnen ondervangen wordt er voorgesteld om €150.000,00 te investeren voor de komende drie jaar. Met dit budget kunnen inwoners specifiek geholpen worden om dak- of thuisloosheid te voorkomen of om tijdelijke huisvesting te kunnen bekostigen.
Financiering: De kosten voor de versterking van de doorbraakmethode voor drie jaar bedragen €150.000,00.
29 januari 2024
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
13
Financiering en planning fase I Er zijn verschillende financieringsstromen voor beschermd wonen en opvang. Deze vormen worden hieronder nader toegelicht. Budget Preventie en Nazorg Elke gemeente op de Zuid-Hollandse Eilanden heeft met ingang van 2022 budget uitgekeerd gekregen vanuit de centrummiddelen om in te zetten voor preventie en nazorg van beschermd wonen en opvang. Dit is vastgelegd in de samenwerkingsovereenkomst BW/MO. Het gaat om 5% van de totale rijksbijdrage voor Beschermd wonen, naar rato van inwoneraantal verdeeld over de vier gemeenten. Voor gemeente Voorne aan Zee komt dit neer op een structureel budget van €167.272,00 per jaar, waarmee de lokale aanpak moet worden bekostigd. Er is afgesproken dat dit bedrag per 2024 verhoogd wordt naar €485,694,00. Dit bedrag blijft jaarlijks uitgekeerd worden door Nissewaard uit de centrummiddelen, totdat de decentralisatie van Beschermd Wonen een feit is. Wel wordt er vanuit Nissewaard jaarlijks bezien of er voldoende middelen beschikbaar zijn om op deze manier uit te keren. Er zijn een aantal onderlinge afspraken verbonden aan de besteding van dit budget, welke bestuurlijk zijn overeengekomen in de regionale Stuurgroep OGGZ+: •
De middelen worden ingezet conform de lokale doelen uit de intergemeentelijke samenwerkingsovereenkomst: a) preventieve activiteiten en voorzieningen; b) betaalbare, adequate en goed gespreide woonmogelijkheden; c) sociale infrastructuur t.b.v. vroegsignalering en –interventie;
•
De middelen worden niet ingezet voor substitutie van bestaande lokale uitgaven;
•
De gemeenten zetten zich in voor onderlinge kruisbestuiving en om elkaar te informeren over doelen, beoogde effecten en resultaten van de inzet van de middelen.
Met de in de aanpak voorgestelde maatregelen komen we deze afspraken na. Eenmalige uitkering vrijgevallen reserve centrummiddelen Begin 2023 is er een bedrag van €1.713.889,00 overgemaakt naar de gemeente Voorne aan Zee vanuit de reserves van de centrumgemeente Nissewaard. Dit bedrag is bedoeld om te investeren in de zorg- en opvangstructuur binnen de gemeente Voorne aan Zee. Hier ligt een raadsbesluit vanuit Nissewaard aan ten grondslag, waarin gesteld wordt dat dit bedrag besteed moet worden aan preventie en nazorg.
29 januari 2024
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
14
Kostenoverzicht preventie en nazorg fase I Kosten Preventie en Nazorg: Fase I Uitgaven projecten
2024
2025
2026
Totaal
Regisseur Wonen
€ 90.000,00
€ 90.000,00
€ 90.000,00
€ 270.000,00
Projectleider Plan preventie BW en O (0,7FTE)
€ 100.000,00
€ 100.000,00
€ 0,00
€ 200.000,00
Deskundigheidsbevordering
€ 30.000,00
€ 30.000,00
€ 30.000,00
€ 90.000,00
Kansrijk Wonen
€ 90.000,00
€ 135.000,00
€ 135.000,00
€ 360.000,00
Pilot Noodwoning
€ 80.000,00
€ 60.000,00
€ 60.000,00
€ 200.000,00
Pilot versterking Vroegsignalering
€ 100.000,00
€ 100.000,00
€ 100.000,00
€ 300.000,00
Pilot versterking Doorbraaktafel
€ 50.000,00
€ 50.000,00
€ 50.000,00
€ 150.000,00
Totale uitgaven
€ 540.000,00
€ 565.000,00
€ 465.000,00
€ 1.570.000,00
Planning fase I Voor fase I ziet de planning er als volgt uit: Planning fase 1 Maart ‘24 Maart ‘24 Maart ‘24 Maart ‘24 2de kwartaal ‘24 2de kwartaal ‘24 2de kwartaal ‘24 3de kwartaal ‘24
29 januari 2024
Aanstellen Projectleider plan Preventie en Nazorg Aanstellen regisseur Wonen Start tweede woning Kansrijk Wonen Start pilot versteviging Doorbraaktafel Start pilot noodwoning(en) Start pilot versteviging Vroegsignalering Start deskundigheidsbevordering Dakloosheid Oplevering plan fase II
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
15
Deel C: lokale aanpak fase II
29 januari 2024
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
16
Lokale aanpak fase II Inleiding Gezien het uitstel van de doordecentralisatie weten we dat er financiële middelen komen, maar nog niet concreet hoe het verdeelmodel eruit komt te zien voor Voorne aan Zee. Ook loopt, zoals eerder beschreven, de planvorming voor ‘Beschermd Thuis’ vanuit de regionale samenwerking op de Zuid-Hollandse Eilanden. Gezien de onduidelijkheid over wat lokaal en wat regionaal georganiseerd gaat worden en de onduidelijkheid over het financiële verdeelmodel blijven we in dit deel van het plan (deel C) op hoofdlijnen zonder financiële onderbouwing. Het is een kader met daarin mogelijke maatregelen die zowel lokaal als regionaal worden besproken en verkend. Het concretiseren en uitwerken van fase II valt in de opdracht van de projectleider en wordt nader uitgewerkt in een plan van aanpak. De doordecentralisatie draait om het centraal zetten van preventie, versterken van de uitvoeringspraktijk en eerst een woning in plaats van opvang. Dat vraagt van de hele regio een andere manier van werken en denken. De noodzakelijke koerswijziging zal ook wat zal betekenen voor de gemeentelijke processen en structuren. Zoiets heeft tijd nodig. We zijn ook afhankelijk van allerlei ontwikkelingen zoals de woningmarkt, wachtlijsten bij aanbieders en krapte op de arbeidsmarkt. Zaken die we als gemeente maar deels kunnen beïnvloeden.
Er zijn veel aandachtsgroepen die een beroep doen op sociale huurwoningen. Daardoor is de druk op passende, betaalbare woningen hoog.
Opgaven Fase II Fase II bouwen we op langs de lijn van het landelijk beleidskader Preventie Alliantie. Zij hebben voor gemeenten een wetenschappelijk onderbouwd kader gemaakt ten behoeve van dak- en thuisloosheid. Dit kader is te verdelen naar vier opgaven: 1.
Opgaven op bestaanscondities
2.
Opgaven op voorzorg
3.
Opgaven op herstelzorg
4.
Opgaven op wonen op maat
1. Opgaven op bestaanscondities: stabiele basis van een thuis Bestaanscondities verwijzen naar wat mensen nodig hebben voor een goed leven, inclusief het vermogen en de veerkracht om zelf in hun bestaansvoorwaarden te voorzien, tegenslagen op te vangen en een betekenisvolle bijdrage te leveren aan de samenleving. Doel is een stabiele basis van een thuis. Inzet is voorkomen dat mensen maatschappelijk achterop raken, uitvallen en dakloos worden. Inzet op bestaanscondities komt ten goede aan alle inwoners in de gemeente maar is het meest van waarde voor kwetsbare inwoners. Voor de opgaven denken we aan de volgende in te zetten maatregelen: 6.
Aanpak van betalingsachterstanden en woononzekerheid: o
7.
Op maat toepassen kostendelersnorm o
8.
Samenwerkingsafspraken partners over het voorkomen en afwenden van huisuitzettingen
Training woonvaardigheden en inzet ervaringsdeskundigen
Preventieve interventies bij verhoogd risico op dak- en thuisloosheid:
29 januari 2024
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
17
o
Het opzetten van een programma voor jonge delinquenten die met 1 been in de criminaliteit staan
o
Signaleren en aanpakken van woningvervuiling gecombineerd met psychische ondersteuning, bijvoorbeeld door inzet van de GGD
o
Het opzetten van een programma voor de versteviging of opbouw van het sociaal netwerk van kwetsbare inwoners zodat zij op anderen kunnen terugvallen
2. Opgaven op voorzorg: behouden van een thuis Voorzorg omvat, om erger te voorkomen, vroegtijdige, proactieve ondersteuning als draaglast en draagkracht uit balans zijn na een ingrijpende gebeurtenis en mensen meer risico’s lopen om achterop te raken, zichzelf of anderen schade te berokkenen en/of hun onderdak te verliezen. Doel is het behouden van een thuis. Voor de opgaven denken we aan de volgende in te zetten maatregelen: o
Beschikbaar stellen van informatie over hoe inwoners zelf hulp kunnen krijgen en onderdak kunnen vinden (bijvoorbeeld via website of brochures)
o
Versterken van sociale cohesie in onze wijken en dorpen.
o
Het realiseren van een time-out voorziening waar kwetsbare inwoners bij dreigende escalatie van hun ggz-problematiek tijdelijk kunnen verblijven en kunnen stabiliseren, waarna zij terug kunnen naar hun eigen (huur)woning.
o
Duidelijke afspraken maken over de op- en afschaling van de ondersteuning van kwetsbare inwoners in de keten van ondersteuning, zorg en opvang, en de taakverdeling hierbij van alle betrokken ketenpartners, waar nodig in overleg met zorgverzekeraars.
3. Opgaven op herstelzorg: borgen van een beschermd thuis Herstelzorg is ondersteuning van mensen die achterop zijn geraakt, moeite hebben om zichzelf te handhaven in de samenleving en - tijdelijk of langdurig – extra steun nodig hebben, zoals na vertrek uit een instelling, ook om te voorkomen dat zij (weer) dakloos raken. Doel is het borgen van een (beschermd) thuis. o
Herstel- of krachtgroepen die inwoners ondersteunen bij hun herstelproces. Voorbeelden hiervan zijn ‘Op eigen Kracht, Herstellen doe jezelf of Let it be’.
o
Het bieden van proactieve ondersteuning/nazorg na vertrek uit een GGZ-instelling of verslavingskliniek (behandeling).
o
Ondersteuning door ervaringsdeskundigen bij het (leren) navigeren door het complex van regelingen en instanties voor het realiseren van hun sociale basisrechten en het krijgen van de juiste zorg
o
Gerichte trainingen/programma’s die mensen helpen om hun huishouden te voeren, zoals training woonvaardigheden
4. Opgaven op wonen op maat: weer onder dak Wonen op maat omvat een breed arsenaal van opties voor (tijdelijk) wonen met variaties in ondersteuning voor mensen. Doel is snel weer onderdak te vinden, bij voorkeur huisvesting waar men langdurig kan verblijven, zodat mensen hun leven weer kunnen oppakken.
29 januari 2024
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
18
o
Ondersteuning bij basisbenodigdheden voor her-stabiliseren na verlies van onderdak.
o
Realiseren van tijdelijke ‘logeerplekken’, bijvoorbeeld in een woning in een wijk/kern.
o
Opzetten van begeleide woonvormen om mensen vaardigheden aan te leren die nodig zijn om weer zelfstandig te kunnen wonen. Indien nodig gericht op specifieke doelgroepen.
o
Skaeve Huse’ (of andere woonunits) voor inwoners met complexe multiproblematiek die niet in zorginstellingen te handhaven zijn.
o
Faciliteiten om huishoudens te helpen om na een overbruggingsperiode met tijdelijke woonruimte zo snel als mogelijk duurzame woonruimte (voor onbepaalde tijd) te vinden.
5. Ondersteuning tijdens verblijf in een opvang of woonvorm (en nazorg) Voor inwoners die verblijven in een zorg- of opvanginstelling met een reëel perspectief op uitstroom, is het belangrijk om tijdig te werken aan deze vervolgstap zodat de kans op duurzame uitstroom zo groot mogelijk is. o
Het inzetten van een ‘waakvlamcontact’ als Wmo-voorziening. Hiermee kun je met enige regelmaat contact leggen met inwoners die zelfstandig zijn gaan wonen om na te gaan hoe het met hun gaat, nadat ze geen structurele ondersteuning meer ontvangen.
o
Ondersteuning van huishouden voor en bij vertrek met het oog op een succesvolle overgang naar (begeleid) zelfstandig wonen.
Financiering Fase II Zoals eerder vermeld is de doordecentralisatie uitgesteld. Na de doordecentralisatie ontstaat er een nieuwe situatie waarbij alle gemeenten van het Rijk een groeiend budget beschermd wonen voor nieuwe cliënten ontvangen en centrumgemeenten een aflopend budget ontvangen voor bestaande cliënten. In de septembercirculaire 2021 zijn de bedragen en het ingroeipad per gemeente op basis van het objectieve verdeelmodel gedeeld, de verwachting is dat de definitieve bedragen geactualiseerd zullen worden maar onduidelijk is tot welke wijzigingen dit leidt. Ook is verder uitstel van de doordecentralisatie niet uit te sluiten. Ondertussen ziet de gemeente zich gesteld voor de lokale opdracht om wonen voor diverse kwetsbare doelgroepen (beter) mogelijk te maken en om (langdurige) dak- of thuisloosheid zoveel mogelijk te voorkomen. De komende periode worden afspraken gemaakt binnen de Zuid-Hollandse Eilanden gemeenten op welke manier de lokale gemeenten in staat worden gesteld voldoende te investeren in preventie en nazorg. Deze afspraken worden meegenomen in de uitwerking van het plan fase II en werken we toe naar een structurele inzet op het voorkomen van beschermd wonen en maatschappelijke opvang binnen Voorne aan Zee.
29 januari 2024
Plan van aanpak Beschermd Wonen & Opvang
19