Lijst ingekomen stukken raad 23-02-2023

Ingekomen stukken Nummer

2023-020

Onderwerp

Huisvesting internationale werknemers

Hoofddocument

Glastuinbouw Nederland Brief Huisvesting IW Voorne aan Zee

Afzender

Glastuinbouw Nederland

Advies

Voor kennisgeving aan te nemen

Nummer

2023-021

Onderwerp

Huisvesting internationale medewerkers

Hoofddocument

Greenports Nederland Brief Voorne aan Zee

Afzender

Greenports Nederland

Advies

Voor kennisgeving aan te nemen

Bijlagen: Greenports Nederland bijlage-2 link naar Inspiratieboek Greenports Nederland Bijlage 1 Factsheet arbeidsmigranten ZuidHolland 5 april 2022

Nummer

2023-022

Onderwerp

Besluit AB SVHW kadernota 2024

Hoofddocument

2023-022. SVHW. Begeleidend schrijven Kadernota 2024

Afzender

SVHW

Advies

Voor kennisgeving aan te nemen

Bijlagen: 2023-022. Bijlage. Kadernota 2024 SVHW 2023-022. Bijlage. Besluit AB SVHW kadernota 2024

1

Nummer

2023-023

Onderwerp

raadsinformatief MRDH tussenevaluatie

Hoofddocument

2023-023 MRDH Raadsinformatiebrief stand van zaken uitwerking aanbevelingen 2e tussenevalautie GR MRDH

Afzender

MRDH

Advies

Voor kennisgeving aan te nemen

Nummer

2023-024

Onderwerp

Brief GGD meerkosten meerjarenbegroting

Hoofddocument

2023-024. GGD brief meerkosten meerjarenbegroting GR GGDRR

Afzender

GGD RR

Advies

Voor kennisgeving aan te nemen

Bijlagen: 2023-024. GGD brief meerkosten meerjarenbegroting GR GGD-RR bijl 2 2023-024. GGD brief meerkosten meerjarenbegroting GR GGD-RR bijl 1

Nummer

2023-025

Onderwerp

Communicatie en participatie

Hoofddocument

2023-025. Brief communicatie en participatie

Omschrijving

Op verzoek niet geanonimiseerd

Afzender

Dorpsraad Rockanje

Advies

Ter advisering in handen te stellen van het college van B&W (met terugkoppeling aan de gemeenteraad)

2

Nummer

2023-026

Onderwerp

Besteding cultuurgelden Rijk

Hoofddocument

2023-026. Kunsten '92. Besteding cultuurgelden Rijk

Afzender

Kunsten '92

Advies

Voor kennisgeving aan te nemen

Nummer

2023-027

Onderwerp

Brief Eerste Kamer extern voorzitterschap

Hoofddocument

2023-027. Gemeente Zwijndrecht. Brief Eerste Kamer extern voorzitterschap

Afzender

Gemeente Zwijndrecht

Advies

Voor kennisgeving aan te nemen

Bijlagen: 2023-027. Bijlage. Gemeente Zwijndrecht. Brief Eerste Kamer extern voorzitterschap

Nummer

2023-028

Onderwerp

Goedkeuring raadsbesluiten begrotingswijzigingen 2022 Hellevoetsluis

Hoofddocument

2023-028. GS. Goedkeuring raadsbesluiten begrotingswijzigingen 2022 Hellevoetsluis

Afzender

Gedeputeerde Staten Provincie Zuid-Holland

Advies

Voor kennisgeving aan te nemen

Gemeente Voorne aan Zee t.a.v. College van B&W en gemeenteraad Postbus 13 3220 AA HELLEVOETSLUIS per e-mail : griffie@voorneaanzee.nl

Datum Ons kenmerk Onderwerp

: : :

8 februari 2023 23.022 HG Prioriteit voor huisvesting internationale werknemers werkzaam in de primaire glastuinbouwsector

Geacht college, leden van de raad, Op de eerste plaats willen wij u als bestuur van de regio Zuid-Holland van Glastuinbouw Nederland feliciteren met de totstandkoming van de nieuwe gemeente Voorne aan Zee en uw benoeming in het college of de gemeenteraad. Voor uw nieuwe gemeente is de glastuinbouw een belangrijke economische factor. Ook landelijk is de glastuinbouw een belangrijke pijler van de economie en na Schiphol en de Rotterdamse haven de derde mainport. De productiewaarde van de sector bedraagt € 7,9 miljard per jaar. Die wordt gerealiseerd door ruim 3.000 professionele tuinbouwbedrijven op 8.600 ha. Ruim 80.000 mensen werken in de glastuinbouw. In piekperioden loopt dit op tot 113.000. Een aanzienlijk deel van deze mensen zijn internationale medewerkers. Hoewel de sector inzet op verdere automatisering en robotisering zijn deze werknemers voorlopig onmisbaar voor onze sector, evenals voor veel andere sectoren. Als nieuwe gemeente staat u voor een belangrijke huisvestingsopgave voor verschillende doelgroepen. Er bestaan daarbij terecht grote zorgen over het tekort aan huisvestingslocaties voor internationale medewerkers. Dit tekort leidt ertoe dat werknemers ver van hun werkplek worden gehuisvest. Soms op een wijze die niet aan onze normen voldoet en helaas komen ook nog steeds misstanden voor.

Wij vinden dat onacceptabel en de glastuinbouw wil haar verantwoordelijkheid nemen voor het goed en betaalbaar huisvesten van medewerkers. In dat kader hebben wij de afgelopen jaren bij de provincie Zuid-Holland gelobbyd om de tijdelijke huisvesting van werknemers die werkzaam zijn in de primaire glastuinbouw op percelen met een glastuinbouwbestemming mogelijk te maken, dus buiten het bestaand stads- en dorpsgebied (BSD). Dit zowel grootschalig op een perceel in het tuinbouwgebied als kleinschalig bij de bedrijven zelf.

Eind vorig jaar heeft de provincie het beleid voor het huisvesten van internationale medewerkers buiten BSD aangepast en dit beleid kent nu ruimere mogelijkheden. U heeft als gemeente hierdoor een extra instrument om buiten BSD goede tijdelijke huisvesting voor internationale medewerkers mogelijk te maken en kunt zo ook de druk op de reguliere woningmarkt verlichten. Tijdens diverse bijeenkomsten hebben onze leden in uw gemeente aangegeven dat het tekort aan huisvesting voor hun werknemers een van hun belangrijkste knelpunten is. De realisatie van voldoende huisvesting binnen de kernen stuit vaak op veel weerstand en komt mede daardoor vrijwel niet van de grond. De sector neemt de verantwoordelijkheid voor goede huisvesting van de eigen internationale medewerkers serieus en loopt hierin voorop. Er zijn ook in uw gemeente ondernemers die, al dan niet samen met een uitzendbureau of huisvester, willen investeren in de realisatie van nieuwe huisvesting binnen het glastuinbouwgebied. Veel van deze medewerkers verblijven tijdelijk in Nederland en voor hen kan specifieke short- en midstay huisvesting worden gerealiseerd die voldoet aan hun wensen, op korte afstand van hun werkplek. Daarbij worden arbeids- en huurovereenkomst uiteraard gescheiden en wordt ook al rekening gehouden met andere adviezen vanuit het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten van Emile Roemer.

De glastuinbouwsector is bereid om - onder strikte voorwaarden - huisvesting van de eigen internationale werknemers op glastuinbouw percelen (grootschalig binnen het gebied of kleinschalig bij de bedrijven zelf) mogelijk te maken. Die voorwaarden hebben wij als Glastuinbouw Nederland helder verwoord en bespreken wij graag met u. De realisatie van voldoende goede huisvesting voor internationale werknemers lukt namelijk alleen als ook een gemeente aan dit vraagstuk prioriteit geeft en over duidelijk beleid beschikt. Dat is helaas in de gemeente Voorne aan Zee nog niet het geval. Wij willen u vragen daarmee alsnog aan de slag te gaan en dit hoogste prioriteit te geven. Dit kan in een integrale woonvisie, maar ook in een specifiek beleidskader. Wij hebben in diverse gemeenten input geleverd voor dergelijk beleid en bieden ook u die helpende hand aan. Daarnaast willen wij u wijzen op het Ondersteuningsprogramma arbeidsmigranten van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Meer informatie is hier te vinden. Daar vindt u ook de contactgegevens van de diverse regio-adviseurs die u kunnen adviseren en ondersteunen.

Dat goede huisvesting van internationale werknemers in de agrarische sector mogelijk is blijkt ook uit het Inspiratieboek Huisvesting Internationale Medewerkers ‘Een plek onder de zon’ dat LTO Nederland en Greenports Nederland met hulp van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit hebben gemaakt en dat u hier terug kunt vinden. Wij hebben hieraan als Glastuinbouw Nederland een belangrijke bijdrage geleverd, juist omdat goede huisvesting voor onze leden van groot belang is om deze essentiële groep werknemers aan onze sector te binden.

Wij vragen u dringend om met het vraagstuk van huisvesting internationale werknemers aan de slag te gaan. De glastuinbouwsector biedt zelf de oplossingen om, onder strikte voorwaarden, huisvesting op eigen percelen mogelijk te maken voor onze eigen werknemers en wij gaan hierover graag met gemeente Voorne aan Zee in gesprek. Dit doen wij in nauwe afstemming met de locale LTO Noord afdeling(en) en Greenports Nederland. Wij kijken uit naar de gesprekken met u! Met vriendelijke groet,

Jacco Vooijs Voorzitter regio Zuid-Holland Glastuinbouw Nederland

Ilone Ammerlaan Vicevoorzitter regio Zuid-Holland Glastuinbouw Nederland

Contactpersoon drs. ing. J.H. van Geest, tel. 06-51312234, email. hvangeest@glastuinbouwnederland.nl

Aan: Gemeente Voorne aan Zee t.a.v. College van B&W en gemeenteraad Postbus 13 3220 AA HELLEVOETSLUIS per e-mail: griffie@voorneaanzee.nl Zoetermeer, 8 februari 2023 Betreft: prioriteit voor huisvesting internationale medewerkers Geacht college, geachte leden van de raad, We willen u op de eerste plaats feliciteren met uw verkiezing in het college of de gemeenteraad van de nieuwe gemeente Voorne aan Zee. Wij begrijpen dat u momenteel werkt aan de uitwerking van het coalitieprogramma. Wij vragen u om daarin op te nemen dat er beleid wordt geformuleerd gericht op de huisvesting van internationale medewerkers en daarmee ook concreet aan de slag te gaan. In dit schrijven bieden we u een aantal handreikingen aan die hierbij behulpzaam kunnen zijn. Als nieuwe gemeente staat u immers voor een belangrijke huisvestingsopgave voor deze en andere doelgroepen: er bestaan grote zorgen over het huidige tekort aan reguliere woningen en aan goede huisvestingslocaties voor internationale medewerkers. De aanhoudende berichtgeving in de media onderstreept de problematiek en de urgentie hiervan. Door ruimte te geven aan de realisatie van short- en midstay huisvestigingslocaties binnen uw gemeente, wordt de noodzaak van het huisvesten van internationale medewerkers in reguliere woningen beperkt.

In dat kader is het goed om te weten dat het provinciale beleid voor het huisvesten van internationale medewerkers buiten bestaand stads- en dorpsgebied (BSD) recent is aangepast en nieuwe, ruimere mogelijkheden biedt. U krijgt zo per saldo een extra instrument in handen om buiten BSD kwalitatief goede huisvesting voor internationale medewerkers mogelijk te maken en daarmee de druk op de reguliere woningmarkt te verlichten. Een win-win situatie. Hoe groot de noodzaak is om extra huisvesting te realiseren voor deze specifieke doelgroep, wordt cijfermatig onderbouwd door een recent onderzoek dat onderzoeksbureau Decisio in opdracht van Greenports Nederland uitvoerde. Uit dat onderzoek blijkt onder andere dat het aantal internationale medewerkers jaarlijks blijft groeien met 4,5%, terwijl het aanbod aan woonruimte daarbij achterblijft. Zonder voldoende goede en betaalbare huisvesting kan de agrarische sector deze essentiële werknemers niet aan zich binden. Het tekort aan kwalitatief goede huisvestingslocaties speelt in alle sectoren en in iedere gemeente, dus ook in de uwe. De land- en tuinbouwsector neemt de eigen verantwoordelijkheid voor het goed huisvesten van de internationale medewerkers serieus.

Er zijn ook in uw gemeente ondernemers die – al dan niet in samenwerking met een uitzendbureau of huisvester – willen investeren in de realisatie van nieuwe huisvesting (ook op eigen percelen). Dat lukt alleen in samenwerking met een gemeente die hierbij faciliteert. Denk daarbij aan passend beleid, samenwerking en afstemming met buurgemeenten, locatie-onderzoeken, goede registratie en politiek en bestuurlijk draagvlak voor en steun aan goede initiatieven.

Wanneer u aan de slag gaat met dit onderwerp, dan kan dat bijvoorbeeld door specifieke aandacht voor deze doelgroep te besteden in de woonvisie en door het opstellen van een apart beleidskader. Dat het nodig is blijkt, zoals eerder vermeld, uit de onderzoekresultaten van Decisio, die we derhalve als bijlage bijvoegen. Dat het mogelijk is, laat het digitale inspiratieboek met vijftien inspirerende voorbeelden zien. Ook dit boek bieden wij u in de bijlage graag aan. Daarnaast wijzen wij u graag op het ondersteuningsprogramma arbeidsmigranten van de VNG, te bereiken via arbeidsmigranten@vng.nl. In onze optiek is dit onderwerp te belangrijk om er geen werk van te maken en de praktijk laat zien dat er oplossingen voorhanden zijn. We hopen dan ook dat u hier proactief mee aan de slag gaat. Heeft u vragen over deze brief of kunnen we u op welke manier dan ook helpen, aarzel dan niet om met ons contact op te nemen via huisvesting@greenports-nederland.nl. Met vriendelijke groet, Ronald van den Breevaart Greenports Nederland Bijlagen: - Onderzoeksrapport Decisio - Link naar inspiratieboek

Bijlage 2 Inspiratieboek Nederland komt 120.000 plekken tekort voor de huisvesting van internationale medewerkers. Om de realisatie van voldoende nieuwe en kwalitatief goede huisvestingslocaties te stimuleren hebben LTO Nederland en Greenports Nederland gezamenlijk het inspiratieboek ‘Een plek onder de zon’ samengesteld. Het boek inventariseert de succesfactoren uit de praktijk vanuit verschillende goede voorbeelden door heel Nederland. Het boek biedt bestuurders, gemeenten en ondernemers handvatten om de realisatie van passende huisvesting te versnellen. U kunt het boek downloaden via de volgende link: Download hier het inspiratieboek.

A R B E I D S M I G R A N T E N I N P ROV I N C I E Z U I D - H O L L A N D Factsheet kerngegevens 5 april 2022

NB: Decisio gebruikt in de monitor en dit rapport het begrip ‘arbeidsmigrant’. Desgewenst kunt u, in plaats van dat begrip, ook ‘internationale medewerker’ hanteren

In opdracht van

S A M E N VAT T I N G Z U I D - H O L L A N D

In provincie Zuid-Holland werkten in 2020 bijna 145 duizend arbeidsmigranten. Sinds 2010 is het aantal jaarlijks gemiddeld gegroeid met 5,2%. Dit is hoger dan landelijk gemiddeld (4,2%). De belangrijkste werkgemeenten zijn ‘s-Gravenhage, Westland en Rotterdam. De helft van alle arbeidsmigranten werkt in een van deze drie gemeenten. In absolute zin groeide het aantal arbeidsmigranten in deze gemeenten het sterkst. De meeste arbeidsmigranten zijn werkzaam in de zakelijke dienstverlening, horeca en groothandel. Bijna een op de vijf arbeidsmigranten werkt in een van deze sectoren. 6 op de 10 arbeidsmigranten werken via een uitzendbureau.

Op basis van BRP-registraties staan in 2020 ruim 81 duizend arbeidsmigranten geregistreerd woonachtig in provincie Zuid-Holland. Ruim de helft daarvan woont in gemeente Den Haag of Rotterdam. Gemiddeld neemt het aantal jaarlijks toe met 5,6%. 86% van de arbeidsmigranten woont en werkt in de provincie Zuid-Holland. Belangrijke woonwerkrelaties zijn met Noord-Holland, waaronder Amsterdam, Haarlemmermeer, Diemen en Hollands Kroon. Uit de prognosescenario’s blijkt voor de provincie ZuidHolland dat het aantal internationale arbeidsmigranten de komende tien jaar blijft toenemen tot een populatie van naar schatting 183 duizend tot 223 duizend arbeidsmigranten in 2030. Dit betekent een jaarlijkse groei van 2,4 tot 4,4%.

De meeste arbeidsmigranten verblijven 8 tot 12 maanden (35%). 31% van de arbeidsmigranten verblijft korter dan 4 maanden. Van arbeidsmigranten die langer dan een jaar verblijven, is 23% één tot twee jaar actief. 18% blijft 5 jaar of langer. 40% van de in provincie Zuid-Holland werkzame arbeidsmigranten is van Poolse afkomst. Andere belangrijke herkomstlanden zijn Roemenië en Bulgarije. Sinds 2010 is vooral het aantal Roemenen en Bulgaren toegenomen. 6 op de 10 arbeidsmigranten is man. Daarnaast is 37% van de arbeidsmigranten tussen de 25 en 35 jaar oud. Ten opzichte van 2010 is het aandeel arbeidsmigranten jonger dan 25 jaar lager geworden.

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 2

NADERE DUIDING A a n t a l a r b e i d s m i g r a n t e n fo r s t o e g e n o m e n , e n d i t b l i j f t d e k o m e n d e 10 j a a r g r o e i e n 2010 – 2020: jaarlijkse groei Het aantal arbeidsmigranten in Nederland is sinds 2010 tot en met 2020 jaarlijks blijven toenemen Regio van 357,7 duizend in 2010 naar 540,6 duizend in 2020. Dit betekende tot en met 2020 een groei Nederland van 4,2% per jaar in Nederland; in Zuid-Holland 5,2% per jaar. Groeicijfers verschillen per regio, Zuid-Holland maar overall beeld is helder: het aantal Gelderland arbeidsmigranten neemt overal toe. Tot 2030: blijvende toename te verwachten Tot 2030 verwachten we dat het aantal arbeidsmigranten in Nederland en in de zes Greenportregio’s blijft groeien. Ook hierin zijn er regionale verschillen, maar jaarlijkse toename in Nederland van gemiddeld 2,5 tot 4,5% is aannemelijk.

Aantal in 2020

Jaarlijkse groei (%) 2010 2020

357,7 duizend 540,6 duizend

4,2%

2,5 – 4,5% 692 – 840 duizend

87,4 duizend 144,6 duizend

5,2%

2,4 – 4,4% 183 – 223 duizend

38,3 duizend

62,3 duizend

4,9%

4,0 – 6,0%

93 -109 duizend

Limburg

38,7 duizend

51,1 duizend

2,8%

3,0 – 4,0%

65 – 75 duizend

Noord-Brabant

61,7 duizend

91,9 duizend

4,1%

3,6 – 5,3% 131 – 154 duizend

Noord-Holland

73,5 duizend 114,8 duizend

4,6%

1,7 – 3,6% 136 – 164 duizend

Utrecht

21,2 duizend

1,4%

3,0 – 8,0%

Aantal in 2010

24,5 duizend

Jaarlijkse groei (%) Tot 2030

Verwacht: aantal in 2030

34 – 61 duizend

‘Arbeidsmigranten’ staan zeker de komende jaren nog op de maatschappelijke en publieke agenda ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 3

NADERE DUIDING Corona leidde in 2020 tot een daling van het aantal werkzame arbeidsmigranten in Nederland Effect Corona: gemiddelde afname van 11% In 2020 daalde het aantal arbeidsmigranten – naar verwachting als gevolg van de situatie rondom Corona –tot het niveau tussen 2017 en 2018. De gemiddelde daling in Nederland tussen 2019 en 2020 bedroeg 11%; Zuid-Holland 11%. Veel arbeidsmigranten zijn (tijdelijk) naar huis gegaan, door vraaguitval of vanwege angst voor gesloten grenzen. Verwachtingen na 2022 Het is nog niet bekend of Corona in Nederland tot structureel minder arbeidsmigranten gaat leiden. Maar, gelet op het herstel van de Nederlandse economie is het aannemelijk dat aantal arbeidsmigranten in Nederland inmiddels weer is toegenomen. De te verwachten gemiddelde groei in Nederland tot 2030 (2,5 – 4,5% per jaar) blijft een realistisch uitgangspunt.

Daling 2019-2020 (%)

Daling 2019-2020 (absoluut)

Nederland

-11%

-68.690

Zuid-Holland

-11%

-18.510

Gelderland

-18%

-13.680

Limburg

-12%

-6.670

Noord-Brabant

-8%

-8.425

Noord-Holland

-10%

-12.700

Utrecht

-7%

-1.835

Regio

Het is aannemelijk dat Corona een tijdelijke dip is; geprognotiseerde gemiddelde groei tot 2030 blijf t r e a l i s t i s c h ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 4

NADERE DUIDING Uitzendbranche is belangrijkste sector en speler in het werkveld Uitzendbranche: belangrijkste sector en speler De uitzendbranche is vanaf 2010 al de belangrijkste sector geweest waarvoor de meeste arbeidsmigranten werkzaam zijn in uiteenlopende sectoren zoals logistiek, industrie, land- en tuinbouw en transport. In 2020 is in Nederland zo’n 48% van arbeidsmigranten actief via een uitzendbureau. In enkele provincies is dat aandeel hoger en toegenomen (Zuid-Holland, Gelderland en Limburg); in andere provincies zien we tegenovergestelde ontwikkeling. Maar, de uitzendbranche is en blijft de belangrijkste speler.

Naast werken via de uitzendbranche zijn arbeidsmigranten veelal (rechtstreeks) actief in zakelijke dienstverlening, horeca en de land- en tuinbouw. In de landbouw ging het in 2010 gemiddeld (Nederland) om 10%; in 2020 om 5%. Het relatieve aandeel is in 2020 lager, maar in absolute zin wel toegenomen.

Aandeel uitzendbranche 2010 (%)

Aandeel uitzendbranche 2020 (%)

Nederland

47%

48%

Zuid-Holland

50%

58%

Gelderland

59%

64%

Limburg

40%

58%

Noord-Brabant

50%

44%

Noord-Holland

41%

34%

Utrecht

44%

30%

Regio

H e t i s d u s v a n b e l a n g o m d e u i t z e n d b r a n c h e a a n t a fe l t e hebben in het vraagstuk rondom arbeidsmigranten ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 5

NADERE DUIDING Opvallend is: gemiddelde leef tijd van arbeidsmigrant stijgt, maar verblijfsduur neemt af Vooral 25-35 jarigen actief De grootste groep arbeidsmigranten in ZuidHolland was in de afgelopen 10 jaar vooral de groep 25-35 jarigen. In 2010 en 2020 bedroeg dat aandeel 37%. In dezelfde periode is vooral het aandeel 15-25 jarigen onder de arbeidsmigranten afgenomen (van 22% in 2010 naar 16% in 2020). Daarnaast zijn vooral ook de groepen arbeidsmigranten ouder dan 35 jaar sinds 2010 gegroeid. Dit wijst erop dat waarschijnlijk in toenemende mate meer ervaren arbeidsmigranten naar Nederland komen om te werken.

Verblijfsduur neemt af Voorheen was de grootste groep arbeidsmigranten nog zo’n 8 tot 12 maanden werkzaam in ZuidHolland. Tegenwoordig zien we vooral een verschuiving naar een kortere verblijfsduur. Vooral de groep arbeidsmigranten die tot 4 maanden werkzaam neemt toe: van 23% naar 31%. De oorzaak voor deze trend is niet exact te duiden, maar mogelijk dat vooral de verdere flexibilisering van banen en de arbeidsmarkt en de sterke positie van uitzendbureaus hierbij sterk van invloed is.

Vo o r a l d e k o r t e r e v e r b l i j f s d u u r v a n a r b e i d s m i g r a n t e n i n Zuid-Holland wijst op het belang van het aanbod van voldoende shor t-stay huisvesting ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 6

NADERE DUIDING To t s l o t : a a n p a k e n i n s t e e k v a n v r a a g s t u k r o n d o m arbeidsmigranten vanuit meerdere invalshoeken Structureel vraagstuk: voornamelijk huisvesting Gelet op structurele karakter van groeiend aantal arbeidsmigranten (maar ook: krimp bevolking en beroepsbevolking, integratie) is duidelijk dat deze groei aandacht vraagt voor: • vanuit huisvestingsperspectief: beschikbaarheid van voldoende kwalitatief passende woonplekken (met extra aandacht en effort voor short-stay voorzieningen) • vanuit economisch perspectief: goed werkgeverschap/HR, goede informatievoorziening en arbeidsomstandigheden • vanuit perspectief omgevingskwaliteit: aandacht voor leefbaarheid, sociale cohesie en voorzieningen • Vanuit registratie: nu nog verschil in aantallen werkende (op basis van werklocatie) en wonende (op basis van woonlocatie) arbeidsmigranten. Dat komt door lage registratiegraad. Het woonadres van de arbeidsmigrant is namelijk onbekend wanneer de arbeidsmigrant niet geregistreerd is in de BRP. Het actief verhogen van de registratiegraad is daarom een belangrijk aandachtspunt.

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 7

I N H O U D S O P G AV E

Achtergrond

P. 9 – 10

Aantal werkende arbeidsmigranten

P. 11 – 13

Kenmerken

P. 14 – 17

Aantal BRP-geregistreerde arbeidsmigranten

P. 18 – 20

Pendelrelaties

P. 21

Prognose

P. 22

Bijlage: methodiek

P. 23 – 24

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 8

AC H T E RG RO N D

Aanleiding, vraagstelling en geografische afbakening Het Nederlandse tuinbouwcluster heeft zich via zeven regionale Greenports en tuinbouwregio’s verenigd in Greenports Nederland. Vanuit het strategisch platform GreenBoard wordt samengewerkt in een kennisdelingsprogramma. Binnen de samenwerking is bij de landelijke werktafel huisvesting internationale werknemers behoefte om inzicht te krijgen in het aantal en de belangrijkste kenmerken van arbeidsmigranten op landelijk en provinciaal niveau. Voorliggend rapport bevat informatie over de populatie arbeidsmigranten in de provincie Zuid-Holland. Op dat schaalniveau zijn gegevens voornamelijk gepresenteerd, daarnaast wordt in dit rapport gerefereerd aan en vergeleken met het landelijk niveau. Dit rapport maakt onderdeel uit van een serie van zes provinciale rapporten (Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht, Gelderland, NoordBrabant en Limburg). Aanpak Het rapport beschrijft de aantallen werkzame en woonachtige arbeidsmigranten in de provincie Zuid-Holland, hun kenmerken en ontwikkeling daarin over de periode 2010 – 2020. Daarnaast bevat de analyse een prognose van de verwachte ontwikkeling van het aantal werkzame arbeidsmigranten tot 2030.

Brondata en definitie De cijfers zijn afkomstig uit de Monitor Internationals van Decisio (2022). Deze monitor is gebaseerd op de meest actuele bronbestanden van de CBS Microdata, waaronder gegevens van de Belastingdienst en de Basisregistratie Personen (BRP). In dit rapport worden verschillende begrippen gebruikt. Voor de duidelijkheid geven we hier een overzicht van hetgeen we daarmee bedoelen: ▪ Internationale werknemer: is een economisch-actieve persoon met alleen een buitenlandse nationaliteit (oftewel deze persoon heeft niet de Nederlandse nationaliteit) en die in loondienst is bij een in Nederland gevestigde organisatie. Voor deze persoon wordt loonheffing afgedragen aan de Belastingdienst. ▪ Kenniswerker: is een internationale werknemer die gerekend wordt tot de groep kenniswerkers waarbij een minimale looneis gesteld is voor twee leeftijdsgroepen. Deze groep valt niet binnen de scope van dit onderzoek. ▪ Arbeidsmigrant: is een internationale werknemer die minder verdient dan de gestelde minimale looneis voor de kenniswerker. In de bijlage bij dit rapport is dit nader toegelicht.

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 9

AC H T E RG RO N D

Dynamische database Decisio hanteert vanaf de aanvang van onze landelijke monitor dezelfde definities en berekeningswijzen. Vervolgens gebruiken we uiteenlopende CBS Microdatabestanden om onze monitor/database op te bouwen met gegevens vanaf 2010 tot zo recent mogelijk. Eens per jaar (in december) actualiseren we onze database voor de meest recente inzichten. Deze actualisatie voeren we uit voor alle beschikbare gegevens voor alle jaren vanaf 2010. Dat impliceert (dus) een volledige actualisatie voor het meest recente onderzoeksjaar, maar ook voor de jaren daarvoor. De reden hiervoor is dat het CBS over steeds actuelere, meer en betere gegevens beschikt. En, met terugwerkende kracht gaat dat ook over gegevens in het verleden. Dat betekent dat wij niet alleen een actualisatie uitvoeren voor het laatst beschikbare bronjaar, maar ook voor de jaren daarvoor. Dit betekent dat de nieuwste monitorgegevens, ook voor jaren in het verleden, kunnen afwijken van de gegevens in voorgaande monitorrapportages van Decisio. Meerdere doelgroepen in monitor: voorkomen van dubbeltellingen Vanaf 2022 voert onze Monitor Internationals meer internationale doelgroepen dan alleen de internationale kenniswerkers en arbeidsmigranten.

De monitor is verbreed met landelijke gegevens over internationale studenten, statushouders en inkomensafhankelijke partners. Om eventuele dubbeltellingen in de uitkomsten te voorkomen is ervoor gekozen om personen toe te wijzen aan een doelgroep op basis van hun verondersteld hoofdmotief voor verblijf in Nederland. Deze verbreding van onze monitor en de correcties die we daarvoor uitvoeren kunnen tot (kwantitatieve) verschillen in de uitkomsten leiden voor wat betreft de voorgaande monitorrapportages van Decisio. Data op basis van adres werkgever In de CBS Microdata is de werklocatie van arbeidsmigranten geregistreerd als het adres van de werkgever. Indien een arbeidsmigrant voor een uitzendbureau werkt, komt het voor dat het werkadres elders gelegen is omdat zij bij een of meerdere werkgevers zijn uitgezonden. Dit daadwerkelijke werkadres is op basis van CBS Microdata niet bekend. Daarom kan er sprake zijn van een onder- of overschatting. Afronding Cijfers zijn afgerond op vijftallen (in verband met onze verplichting ter borging van de privacy aan het CBS). Provincie- of regiototalen tellen, door deze afrondingen, niet altijd op tot het totaal van alle onderliggende gemeenten.

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 10

A A N TA L W E R K E N D E A R B E I D S M I G R A N T E N

Helft Zuid-Hollandse arbeidsmigranten werkt in ‘sGravenhage, Westland en Rotterdam De belangrijkste werkgemeenten zijn ‘s-Gravenhage, Westland en Rotterdam. De helft van alle arbeidsmigranten werkt in een van deze drie gemeenten. In absolute zin is het aantal arbeidsmigranten in deze drie gemeenten het sterkst gegroeid tussen 2010 en 2020. Procentueel gezien valt Gorinchem (+30% per jaar) op. In de meeste gemeenten is het aantal arbeidsmigranten in 2020 gedaald ten opzichte van 2019. Uitzondering daarop is Gorinchem, waar het aantal in absolute zin toenam met 2.405 ten opzichte van 2019. Ook in Midden-Delfland, Rijswijk en Zuidplas is het aantal arbeidsmigranten in 2020 gegroeid ten opzichte van 2019.

+5,2%

naar werkregio 1

per jaar

.

12 .

2 2

2 1

2 18

2 1

jaar

2 1

2 1

2 1

2 1

2 12

.

2 11

1

2 1

In 2020 daalt het aantal arbeidsmigranten – naar verwachting als gevolg van de situatie rondom covid-19 – tot het niveau tussen 2017 en 2018. Veel arbeidsmigranten zijn (tijdelijk) naar huis gegaan, als gevolg van vraaguitval (horeca) of vanwege angst voor gesloten grenzen.

Aantallen Arbeidsmigranten

aantal

Aantal arbeidsmigranten groeit jaarlijks gemiddeld 5,2% In 2020 werkten in de provincie Zuid-Holland bijna 145 duizend arbeidsmigranten. Sinds 2010 is het aantal arbeidsmigranten bijna verdubbeld van 87 duizend naar 145 duizend arbeidsmigranten. Gemiddeld neemt het aantal jaarlijks toe met 5,2%.

Zuid Holland Top-10 werkgemeenten arbeidsmigranten provincie Zuid-Holland

Gemeente

Aantal arbeidsmigranten

Jaarlijkse groei (%)

28.330 23.045 20.375 8.610 6.380 5.565 4.650 4.085 3.970 2.860

5% 7% 3% 7% 30% 3% 16% 3% 7% 0%

's-Gravenhage Westland Rotterdam Leiden Gorinchem Schiedam Rijswijk Lansingerland Noordwijk Hillegom Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 11

A A N TA L W E R K E N D E A R B E I D S M I G R A N T E N nde cijfers Arbeidsmigranten

nde cijfers Arbeidsmigranten naar werkregio

naar werkregio

2

inde

1 12

1

1

Zuid Holland

Nederland

Noord Holland Zuid Holland

Gelderland imburg

Noord Brabant Utrecht

Nederland

Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

Vergelijking met Nederlandse ontwikkeling De indexcijfers in bovenstaande figuur geven de ontwikkeling van het aantal arbeidsmigranten in Zuid-Holland weer ten opzichte van het landelijk niveau. Sinds 2010 neemt het aantal arbeidsmigranten in Nederland jaarlijks toe met 4,2% tot 540.565 in 2020. De gemiddelde jaarlijkse groei in de provincie Zuid-Holland ligt met 5,2% iets boven dit gemiddelde.

2 2

2 1

2 18

2 1

jaar

2 1

2 1

2 1

2 1

2 12

2 11

2 1

2 2

2 1

2 18

2 1

jaar

2 1

2 1

2 1

2 1

2 12

2 11

1

2 1

inde

1

Vergelijking andere provincies In vergelijking met de andere vijf provincies die deel uitmaken van dit onderzoek heeft Zuid-Holland het hoogste aantal arbeidsmigranten. Na Zuid-Holland volgen Noord-Holland en Noord-Brabant met 117 duizend en bijna 110 duizend arbeidsmigranten. In Zuid-Holland daalt het aantal arbeidsmigranten minder sterk in economische dipjaren 2012 en 2013 en ook daarna blijft de gemiddelde jaarlijkse groei hoger dan in de meeste provincies.

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 12

2 2

A A N TA L W E R K E N D E A R B E I D S M I G R A N T E N

Aantallen Arbeidsmigranten naar werkregio

2 1

2 2 Aantal

tot 1 1 tot 1 1 tot 2 2 tot 1 1 tot 2 2 tot meer dan

Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 13

KENMERKEN op sectoren arbeidsmigranten naar werkregio

Zuid Holland

Top-15 werksectoren De meeste arbeidsmigranten zijn werkzaam via een uitzendbureau of rechtstreeks in de zakelijke dienstverlening, horeca en groothandel.

Nederland

Zakelijke dienstverlening Uitzendbureaus en detachering ransport en logistiek

In 2020 is het aantal arbeidsmigranten in Zuid-Holland werkzaam bij uitzendbureaus toegenomen tot 58%. Circa 6 op de 10 arbeidsmigranten werkt via een uitzendbureau. Dit is hoger dan landelijk gemiddeld (48%).

Onderwijs andbouw en isserij

sector

ndustrie: voedings en genotmiddelen ndustrie: metalelektro , telecom en communicatie Horeca Groothandel Gezondheidszorg Detailhandel

percentage 2 1 Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

1

2 1

2

Bouw

2 2 ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 14

KENMERKEN erblijfsduur van Arbeidsmigranten naar werkregio

De verblijfsduur van arbeidsmigranten is sterk afhankelijk van de sector waarin zij werkzaam zijn en loopt uiteen van enkele weken tot meer dan een jaar.

1

Nederland

percentage

2

Van de korte verblijvers in 2019 verblijft circa 35% tussen de 8 en 12 maanden. 31% van de van hen verblijft korter dan 4 maanden.

2

erblijfsduur Arbeidsmigranten tot van maanden tot 8 maanden

De verblijfsduur is sinds 2014 korter geworden: het aandeel arbeidsmigranten dat tot 4 maanden verblijft is toegenomen, terwijl het aandeel van 8 tot en met 12 maanden verblijf is afgenomen. Landelijk is een vergelijkbare trend te zien.

naar werkregio

8 tot en met 12 maanden

2 1

2 1

Nederland

percentage

1

Zuid Holland

Verblijfsduur langer dan een jaar Van de arbeidsmigranten die langer dan een jaar verblijven, zien we dat 23% één tot twee jaar actief is. Nog eens 18% blijft 5 jaar of langer. Dit is vergelijkbaar met het landelijke beeld.

2 1

Zuid Holland

Verblijfsduur korter dan een jaar 28% van de arbeidsmigranten verblijft korter dan een jaar in de provincie Zuid-Holland.

2 1 1

2

tot 1 jaar

1 tot 2 jaar

2 tot

jaar

tot

jaar

jaar of langer

Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 15

KENMERKEN op herkomstlanden Arbeidsmigranten Nederland

urks paans lowaaks oemeens ortugees ools onbekend arokkaans itouws ets taliaans ndiaas Hongaars Grieks hinees Burger Bondsrep. Duitsland Bulgaars Brits burger

1

2

Belgisch 1

De top-20 herkomstlanden van provincie Zuid-Holland komt overeen met het landelijk beeld. Ook landelijk is de grootste groep arbeidsmigranten van Poolse afkomst, en zijn de groepen Roemenen en Bulgaren in omvang het sterkst toegenomen.

Zuid Holland

2

In de vergelijking met de belangrijkste herkomstlanden valt op dat vooral het aantal Roemenen en Bulgaren is toegenomen in 2020: beide een aandeel van inmiddels 10%.

naar werkregio

herkomstland

Meeste arbeidsmigranten afkomstig uit Polen, vooral aantal Roemenen en Bulgaren neemt toe 40% van de in provincie Zuid-Holland werkzame arbeidsmigranten is van Poolse afkomst. In totaal bestaat deze groep uit 57.180 arbeidsmigranten. Andere belangrijke herkomstlanden zijn Roemenië en Bulgarije. 20% van de arbeidsmigranten komt uit een van deze landen.

percentage Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

jaar

2 1

2 2

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 16

KENMERKEN Geslacht van Arbeidsmigranten naar werkregio

Zuid Holland 2 1

Nederland 2 1

2 2

geslacht

eeftijd

2 2

v Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

naar werkregio

2 1

2 2

Zuid Holland

1

2 1

Nederland

percentage

m

6 op 10 arbeidsmigranten is man De populatie arbeidsmigranten in provincie Zuid-Holland kent een oververtegenwoordiging van mannen: 57% van alle arbeidsmigranten is man. Deze verhouding is ten opzichte van 2010 nagenoeg ongewijzigd: het aandeel vrouwen is licht toegenomen. De man-vrouwverhouding in ZuidHolland is identiek aan het landelijk beeld.

2

leeftijdsklasse

1 2

Grootste deel arbeidsmigranten 25-35 jaar Het merendeel (37%) van de arbeidsmigranten in provincie ZuidHolland is tussen de 25 en 35 jaar oud. Dit beeld is sinds 2010 ongewijzigd. Ook landelijk is dit het geval. Er is een verschuiving waar te nemen van de leeftijdscategorie 15 jaar tot 25 jaar, naar de leeftijdscategorie van 35 jaar en ouder.

2 ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 17

A A N TA L B R P - G E R E G I ST R E E R D E ARBEIDSMIGRANTEN

52% BRP-geregistreerde arbeidsmigranten woont in Den Haag of Rotterdam Den Haag en Rotterdam zijn de belangrijkste woongemeenten voor geregistreerd woonachtige arbeidsmigranten: hier wonen 42,5 duizend arbeidsmigranten, ruim de helft van het totaal. Ook Westland en Schiedam (4.170 en 3.665 arbeidsmigranten) zijn belangrijke woongemeenten. Vooral in Westland is het aantal BRP-geregistreerde arbeidsmigranten sinds 2010 gestegen, met gemiddeld 19% per jaar. Dit is te verklaren door een intensieve inzet van de gemeente op registratie in BRP. 1Het komt voor dat het woonadres van een arbeidsmigrant niet bekend is via de CBS Microdata.

Bijvoorbeeld doordat de arbeidsmigrant, bij seizoensgebonden arbeid, minder dan vier maanden in Nederland verblijft en zich niet bij de gemeente inschrijft (dat is ook geen wettelijke plicht). Of het kan voorkomen dat de arbeidsmigrant onbekend is met het proces van inschrijving en/of zich niet wil inschrijven vanwege de angst voor het verliezen van rechten in het land van herkomst. Het aantal geregistreerde arbeidsmigranten via de CBS Microdata is waarschijnlijk een onderschatting van het daadwerkelijke aantal arbeidsmigranten dat in Nederland woont. Uit eerder onderzoek is de inschatting dat gemiddeld 45 tot 55% van de arbeidsmigranten zich inschrijft.

+6,4%

naar woonregio op basis van contract

per jaar

. .

2 2

2 1

2 18

2 1

jaar

2 1

2 1

2 1

2 1

2 12

2 11

.

2 1

Tussen 2010 en 2020 neemt het aantal arbeidsmigranten min of meer geleidelijk toe, met een jaarlijkse groei van 6,4%. In 2020 is een daling waarneembaar als gevolg van corona: er waren toen circa 2.840 minder arbeidsmigranten dan in 2019. Deze daling is echter minder sterk dan bij het aantal naar werklocatie.

Aantallen Arbeidsmigranten 8 .

aantal

81.690 geregistreerd woonachtige arbeidsmigranten Op basis van BRP-registraties staan in 2020 ruim 81 duizend arbeidsmigranten geregistreerd woonachtig in provincie ZuidHolland. Dit is naar verwachting een onderschatting van het daadwerkelijke aantal1.

Zuid Holland Top-10 woongemeenten arbeidsmigranten provincie Zuid-Holland

Gemeente

Aantal arbeidsmigranten

Jaarlijkse groei (%)

21.770 20.795 4.170 3.665 2.675 2.545 2.455 2.385 1.975 1.385

6% 5% 19% 9% 9% 6% 5% 7% 9% 6%

's-Gravenhage Rotterdam Westland Schiedam Delft Leiden Dordrecht Vlaardingen Alphen aan den Rijn Gouda Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 18

A A N TA L B R P - G E R E G I ST R E E R D E ARBEIDSMIGRANTEN nde cijfers Arbeidsmigranten

nde cijfers Arbeidsmigranten

naar woonregio op basis van contract

naar woonregio op basis van contract

2

inde

2

1

1

12

Zuid Holland

Nederland

Noord Holland Zuid Holland

Gelderland imburg

Noord Brabant Utrecht

2 2

2 1

2 18

2 1

jaar

2 1

2 1

2 1

2 1

2 12

2 11

2 1

2 2

2 1

2 18

2 1

jaar

2 1

2 1

2 1

2 1

2 12

2 11

1

2 1

inde

18

Nederland

Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

Vergelijking met Nederlandse ontwikkeling De indexcijfers in bovenstaande figuur geven de ontwikkeling in aantallen weer ten opzichte van het landelijk niveau. Sinds 2010 neemt het aantal BRP-geregistreerde arbeidsmigranten in Nederland jaarlijks toe met 7,1% tot 296.010 in 2020. De gemiddelde jaarlijkse groei in de provincie Zuid-Holland ligt met 5,6% lager dan Nederland gemiddeld.

Vergelijking met referentieprovincies Net als bij de aantallen naar werkgemeenten, heeft provincie Zuid-Holland de hoogste gemiddelde jaarlijkse groei in het aantal BRP-geregistreerd woonachtige arbeidsmigranten in vergelijking met de andere provincies binnen dit onderzoek. Wel volgt provincie Zuid-Holland eenzelfde trend als in de andere provincies, waarbij de aantallen vanaf 2012 consistent zijn toegenomen, met een dip in coronajaar 2020.

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 19

A A N TA L B R P - G E R E G I ST R E E R D E ARBEIDSMIGRANTEN 2 2

Aantallen Arbeidsmigranten naar woonregio op basis van contract

2 1

2 2 Aantal

tot 1 1 tot 1 1 tot 2 2 tot 1 1 tot 2 2 tot meer dan

A

Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 20

P E N D E L R E L AT I E S 86% arbeidsmigranten werkt en woont binnen provincie Zuid-Holland 86% van de arbeidsmigranten werkt en woont binnen de provincie ZuidHolland. In absolute zin gaat het om ruim 125 duizend arbeidsmigranten.

144.625 werkzame arbeidsmigranten in provincie Zuid-Holland

65.825

78.800*

waarvan woongemeente bekend

waarvan woongemeente onbekend

56.500 (86%)

9.325 (14%)

67.640 (86%)

11.160 (14%)

wonen en werken in provincie Zuid-Holland

werken in provincie Zuid-Holland, wonen elders

wonen en werken in provincie Zuid-Holland

werken in provincie Zuid-Holland, wonen elders

125.480 (86%)

20.485 (14%)

arbeidsmigranten werken en wonen binnen provincie Zuid-Holland

arbeidsmigranten werken binnen provincie ZuidHolland en wonen elders

*Van arbeidsmigranten waarvan de woongemeente onbekend is, nemen we dezelfde verhouding over als van arbeidsmigranten waarvan wel een woonlocatie bekend is.

Ruim 20 duizend arbeidsmigranten werken binnen de provincie ZuidHolland, maar wonen elders. Belangrijke inkomende en uitgaande pendelrelaties zijn er met NoordHolland, waarvan de gemeente Amsterdam de belangrijkste is. Ook zijn er pendelrelaties met gemeenten uit Noord-Brabant, zoals Eindhoven en Tilburg.

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 21

P RO G N O S E

Op basis van de historische ontwikkeling in de economie en het aantal arbeidsmigranten in de provincie Zuid-Holland zijn prognoses opgesteld van de te verwachten ontwikkeling tot 2030. In onderstaand kader staat een korte toelichting op de methodiek. Achtergrond prognose Voor de prognose baseren we ons op bestaande regionale prognoses van het aantal banen (bron: WLO-scenario’s) en de beroepsbevolking zonder migratieachtergrond (bron: CBS). Door deze prognoses aan elkaar te ‘matchen’ ontstaat het verschil tussen het aantal beschikbare banen in 2030 en het aantal werknemers (zonder migratieachtergrond) dat beschikbaar is om deze banen in te vullen. Hierin is rekening gehouden met verschillende demografische factoren als groei van beroepsbevolking en vergrijzing, maar ook economische ontwikkeling door uit te gaan van een WLO-hoog en WLO-laag scenario.

Prognose van 183.365 tot 222.995 werkzame arbeidsmigranten in provincie Zuid-Holland in 2030

Het verschil tussen het aantal banen en werknemers zonder migratieachtergrond geeft een indicatie van het aantal internationale werknemers dat nodig is om aan de toekomstige vraag naar werknemers te voldoen. Vervolgens hanteren we een verdeelsleutel op basis van de bestaande verhouding tussen internationale kenniswerkers en arbeidsmigranten.

Uit de prognosescenario’s blijkt voor provincie ZuidHolland dat het aantal arbeidsmigranten de komende tien jaar blijft toenemen tot een populatie van naar schatting 183 tot 223 duizend werkzame arbeidsmigranten in 2030. Dit betekent een jaarlijkse groei van 2 tot 4%. ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 22

B I J L AG E : M E T H O D I E K E N I N FO R M AT I E

Methodiek Het CBS geeft geaccrediteerde organisaties toegang tot de ‘big data’ bestanden achter de statistieken die het B publiceert (CBS Microdata). Decisio heeft toegang tot CBS Microdata en gebruikt dit om de Monitor Internationals op te stellen.

Voor de monitor koppelt Decisio binnen CBS Microdata arbeidscontractinformatie van werknemers in Nederland aan verschillende persoonsgegevens. Daarbinnen selecteren we de groep werknemers zonder de Nederlandse nationaliteit: de internationale werknemers. In de verdere afbakening van deze doelgroep wordt geen rekening gehouden met het aantal gewerkte uren of het jaar van vestiging in Nederland. Op gemeenteniveau en (deels) op postcodeniveau geeft de monitor onder meer inzicht in: ▪ Het aantal internationale werknemers dat in een regio woont en werkt; ▪ In welke sector zij werkzaam zijn; ▪ Hoe lang zij in Nederland economisch actief zijn, zowel op korte termijn (in maanden) als lange termijn (in jaren); ▪ Waar ze vandaan komen, hoe oud ze zijn en hoe zij wonen: huishoudenssamenstelling, koop-/huurhuis en WOZ-waarde.

De data is beschikbaar voor de periode 2010-2020. Looneisen definitie kenniswerker of arbeidsmigrant Om binnen de groep internationale werknemers (zie definitie in Achtergrond) onderscheid te maken tussen kenniswerkers en arbeidsmigranten, hanteren we de volgende looneis: ▪ Kenniswerker: een internationale werknemer, waarbij een minimale looneis is gesteld (fiscaal loon: loon voor belastingen) voor twee leeftijdsgroepen en een minimaal aantal SV-dagen. De minimale looneisen per leeftijdsgroep zijn: 2010 < 30 jaar

€2 .

≥ 30 jaar

€

2011

1 €2 . 8

.128 €

.

2012

2013

2014

2015

2016

€2 .

€ 2 .1

€2 . 2

€ 2 .8

€ 28.

€

€

€

€ 8.

€ 8.

.8

.

. 2

2017 € 28.81

8 €

.

2018

2019

2020

€ 2 .2

€2 . 2

€

€

€

€ 1.8

.

.82

.

2

▪ Arbeidsmigrant: een internationale werknemer die niet voldoet aan bovenstaande looneis voor kenniswerkers.

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 23

B I J L AG E : M E T H O D I E K E N I N FO R M AT I E

Meer informatie? De adviseurs bij Decisio zijn gespecialiseerd in het thema internationalisering in Nederland. In de laatste jaren voerde Decisio verschillende onderzoeken uit aangaande de populatie internationals in Nederland. Als het gaat om hun economische situatie, maar ook op het gebied van onderwijs en huisvesting. Denk bijvoorbeeld aan haalbaarheidsstudies voor internationale scholen of huisvesting van arbeidsmigranten. Naast analyses over de populatie internationale werknemers in Nederland, voert Decisio ook de monitor naar internationale organisaties in Nederland uit.

Gerwin van der Meulen Partner Decisio g.vandermeulen@decisio.nl

Suzanne Steegman Senior adviseur Decisio s.steegman@decisio.nl

Opdrachtgever Greenports Nederland Projectteam Decisio Gerwin van der Meulen Suzanne Steegman Peter Haanen Sebastiaan Tieleman Guus Kersten Contactgegevens Decisio Valkenburgerstraat 212 1011 ND Amsterdam T 020 – 67 00 562 E info@decisio.nl I www.decisio.nl Bron foto voorzijde: Greenport Aalsmeer 5 april 2022 ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE ZUID -HOLLAND - 24

Geachte raadsleden en leden van de Verenigde Vergadering, Het Algemeen Bestuur van SVHW heeft in zijn vergadering op 8 februari 2023 de Kadernota 2024 vastgesteld. In de bijlagen treft u de volgende documenten aan: •

de Kadernota 2024

.

het vaststellingsbesluit Kadernota 2024 van het Algemeen Bestuur

Ik vertrouw u hiermee naar behoren te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Jolanda Manse Directiesecretaresse

Werkdagen: maandag tot en met vrijdagdagochtend

Rijksstraatweg 3b, 3286 LS Klaaswaal Postbus 7059, 3286 ZH Klaaswaal T (0186) 57 72 45 T (0186) 577 222 of (0800) 020 08 73 www.svhw.nl

Kadernota 2024

SVHW Rijksstraatweg 3b Postbus 7059 3286 ZH Klaaswaal www.svhw.nl (0186) 57 72 00

Versie historie Versie 1.0 8 februari 2023

Pagina 1 van 32

Kadernota 2024 Versie

Datum

Status

Auteur

Controle

0.1

18-01-2023

DB-versie

J. Melissant

M.de Reus

0.2

24-01-2023

AC-versie

J. Melissant

M. de Reus

0.3

08-02-2023

AB-versie

J. Melissant

M. de Reus

1.0

08-02-2023

Definitief

J. Melissant

AB

Versie 1.0 8 februari 2023

Pagina 2 van 32

Paraaf

Kadernota 2024

Inhoudsopgave

Versie 1.0 8 februari 2023

Pagina 3 van 32

Kadernota 2024

Versie 1.0 8 februari 2023

Pagina 4 van 32

Kadernota 2024

Inleiding 2022 was een jaar met grote hoogten en diepe dalen. Voor het uitbreken van de oorlog in de Oekraïne was er al sprake van rente- en prijsstijging (o.a. energie). De oorlog in de Oekraïne en de opgelegde sancties aan Rusland hebben deze ontwikkeling versterkt en hebben geleid tot een historisch hoge inflatie. Bij het opstellen van de begroting 2023 was het onmogelijk om een voorspelling te doen over de ontwikkeling van de indexering in 2023. Hierdoor heeft SVHW er voor gekozen om in lijn met de in de Financiële Verordening 2021 beschreven gedragslijn, te weten 1% indexering voor materiële kosten en 1% indexering voor personele kosten vanwege het ontbreken van een nieuwe cao, de begroting 2023 te indexeren. In een 1e wijziging van de begroting 2023 worden de effecten van de cao- en prijsontwikkelingen in 2022 (afwijking met de begroting 2022), de te lage indexering van de primaire begroting 2023 en de toetreding van de gemeente Ridderkerk verwerkt. De effecten hiervan zijn in deze kadernota 2024 verwerkt. Onderstaand overzicht geeft de effecten weer uit de 1e wijziging van de begroting 2023 en de Kadernota 2024: Omschrijving Personele kosten - cao stijging 2022 Materiele kosten afwijking indexering 2022 Personele kosten (indexering) Materiele kosten (indexering) Analyse begroting 2023 (besparing) Toetreding gemeente Ridderkerk Totaal

1.1

Gewijzigde Kadernota begroting 2023 2024 € 165.000 € € 562.000 € € 356.000 € 275.000 € € 134.000 € 204.000 € n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. € 1.217.000 € 479.000 €

Totaal 165.000 562.000 631.000 338.000 n.t.b. n.t.b. 1.696.000

Algemeen

SVHW dient voor 2024 een (meerjaren)begroting op te stellen. De Kadernota 2024 is hierbij een belangrijk instrument ter voorbereiding op het samenstellen van de begroting en voor het inzichtelijk maken van een meerjarenperspectief. De nota schetst namelijk de inhoudelijke en financiële ontwikkelingen voor de komende jaren en stelt de kaders voor de Begroting 2024 en voor de meerjarenbegroting 2025-2028. Na vaststelling van de nota door het Algemeen Bestuur van SVHW werken het Dagelijks Bestuur en de ambtelijke organisatie de nieuwe begroting vervolgens binnen de vastgestelde kaders verder uit. In deze kadernota wordt volstaan met algemene financiële kaders zoals bedoeld in de Wet gemeenschappelijke regeling. De “Financiële Verordening SVHW 2021” gaat er van uit dat voor 15 april samen met de begroting voor het komende jaar (2024) een begrotingswijziging wordt ingediend. Hierdoor worden correcties (bijvoorbeeld niet opgenomen cao ontwikkelingen en indexatie van materiële kosten) in het begrotingsjaar 2023 gecorrigeerd, waarmee zij - indien structureel - doorlopen in het begrotingsjaar 2024. Dit geeft de mogelijkheid om tussentijds en sneller bij te sturen. Gelet op de hoge inflatie in 2022 en de toetreding van de gemeente Ridderkerk per 1 januari 2023

Versie 1.0 8 februari 2023

Pagina 5 van 32

Kadernota 2024 zal SVHW een begrotingswijziging voor 2023 indienen. Van dit gegeven wordt in Kadernota 2024 uitgegaan. In relatie tot de huidige actualiteit met betrekking tot de hoge indexering en de wens van het Algemeen Bestuur om een herziend besluit te nemen over de structurele indexering van de begroting, heeft SVHW onderzoek gedaan naar de indexering van materiële - en personele kosten bij andere belastingkantoren. Op basis van dit onderzoek is de notitie ‘Structurele indexering begroting SVHW’ behandeld in de decembervergadering 2022 van het Dagelijks Bestuur. Deze notitie wordt in de vergadering van het Algemeen Bestuur op 8 februari 2023 aangeboden voor besluitvorming. Vooruitlopend op het besluit van het Algemeen Bestuur is het financieel perspectief in de Kadernota 2024 uitgewerkt in lijn met deze notitie. Dit houdt in dat: •

de door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gepubliceerde Nationale consumentenprijsindex volgens de septembercirculaire toegepast wordt voor indexering van de materiële kosten;

•

de door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gepubliceerde Loonvoet sector Overheid volgens de septembercirculaire toegepast wordt voor indexering van de personele kosten;

•

en, indien de werkelijke inflatie respectievelijk loonontwikkeling beduidend afwijkt van de vooraf geraamde indexering wordt het oude jaar via een begrotingswijziging achteraf gecorrigeerd en daarmee op het juiste prijsniveau gebracht.

De ontwikkelingen zoals geschetst in paragraaf 3 hieronder worden vrijwel geheel opgevangen binnen de exploitatie. SVHW zal echter in de Begroting 2023 de volgende posten nog nader uitwerken en de eventuele financiële consequenties opnemen, waarbij zoveel mogelijk wordt gekeken naar interne dekking of dekking door volume toename (aantal WOZ-objecten, aantal gewogen aanslagregels): •

de formatie in het WOZ-domein in verband met het toenemende aantal WOZ-objecten;

•

de formatie in het Heffingen-domein in verband met de toename van het aantal deelnemers dat voor de afvalstoffenheffing Diftar hanteert.

1.2

Leeswijzer

Paragraaf 2 beschrijft de strategische richting van SVHW. In paragraaf 3 wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste ontwikkelingen, waarmee rekening moet worden gehouden bij het opstellen van de (meerjaren)begroting. Het betreft hier de ontwikkelingen, zoals deze worden onderkend bij het opstellen van deze Kadernota (december 2022/januari 2023). Paragraaf 4 schetst de (financiële) kaders voor de (meerjaren)begroting gebaseerd op de ontwikkelingen in paragraaf 3.

Versie 1.0 8 februari 2023

Pagina 6 van 32

Kadernota 2024

Strategische richting SVHW Het meerjarenperspectief van SVHW is het optimaliseren van de belastingopbrengst voor zijn deelnemers. SVHW heeft hierbij als strategie om een goed kwaliteitsniveau te bieden, waarbij een laag kostenniveau gehandhaafd blijft. Daarnaast moet de aard van de dienstverlening passen binnen de context van een veranderende omgeving en dient daarom continu doorontwikkeld te worden. Als uitgangspunt probeert SVHW de ontwikkeling van de dienstverlening zoveel mogelijk binnen de exploitatie op te vangen (interne financiering), door continue verbetering van de effectiviteit en efficiency van de processen en het actief zoeken naar samenwerking. SVHW heeft hierbij de ambitie om zijn deelnemers te blijven interesseren en te binden door: •

de basis verder te versterken en de dienstverlening verder te optimaliseren (digitalisering, procesgericht en data gestuurd werken, toegankelijkheid van gegevens);

•

de deelnemers verder te ontzorgen door het breder aanbieden van het huidige takenpakket en daaraan gelieerde activiteiten;

•

meerwaarde te bieden voor de deelnemers door het ter beschikking stellen van bij SVHW aanwezige informatie voor beleidsbepaling en sturing op de uitvoering.

Een belangrijk element in de prijs-kwaliteitverhouding is de verhouding tussen standaardisatie en deelnemer specifieke dienstverlening. Vanwege de efficiënte inrichting van de primaire processen van SVHW is standaardisatie noodzakelijk en wenselijk, maar dit valt vanwege de politieke beleidsvrijheid van de deelnemers niet altijd te realiseren. SVHW kenmerkt zich echter door een hoge mate van flexibiliteit en innovatief vermogen, waardoor standaardisatie en maatwerk tot op heden goed naast elkaar kunnen bestaan. De mogelijkheid om maatwerk te kunnen bieden, zal in de komende jaren waarschijnlijk onder druk komen te staan in verband met de ontwikkeling van Software as a Service (SaaS) vanuit de Cloud. Vanuit de Cloud wordt dan door de leverancier een standaardpakket van de belastingsoftware aangeboden. Deze beperking van maatwerk raakt dan overigens niet alleen de belastingkantoren maar ook individuele gemeenten en waterschappen die de belastingtaak nog zelf uitvoeren. Als mitigerende maatregel werkt SVHW samen met andere belastingkantoren om zoveel mogelijk bestaand

gemeenschappelijk “slim” maatwerk in de standaard van de belastingsoftware te laten

opnemen. Daarnaast kan SVHW API’s laten ontwikkelen en robotisering inzetten als mogelijk alternatief voor maatwerk. Onvermijdelijk zal er ook kritisch gekeken moeten worden naar benodigde standaardisering in de dienstverlening, want de situatie waarbij een standaardsysteem wordt ontsloten via veel API’s en gevoed wordt door veel “robots” is vanuit beheersbaarheid niet wenselijk. Daarnaast spelen de kosten van de ontwikkeling van API’s en “robots” een rol. Door ontwikkelingen zoals de digitale overheid, het Rijksprogramma Regie op Gegevens, de toename van open data en de ontwikkeling van Artificial Intelligence en Machine Learning, wordt het data gestuurd werken meer en meer een onderdeel van de operatie van SVHW. Voor SVHW is deze ontwikkeling in alle domeinen voelbaar: bij het waarderen in het WOZ-domein, het verrijken van gegevens met open data in het heffingen-domein, bij de klantcontacten en bij de (dwang)invordering in het invorderingsdomein. SVHW moet hiertoe de vaardigheden van het bestaande personeel vergroten maar zal ook specifieke expertise moeten aantrekken in de vorm data-analyse.

Versie 1.0 8 februari 2023

Pagina 7 van 32

Kadernota 2024 Ofschoon SVHW door het instellen van een interne werkgroep “de NCNP-busters” de stijging van het aantal WOZ-bezwaren ingediend door No-Cure-No-Pay (NCNP) bureaus in 2022 heeft weten te stabiliseren, verwacht SVHW dat de dreiging in 2024 aanwezig blijft. Dit wordt enerzijds veroorzaakt doordat het niet waarschijnlijk is dat er in 2023 al wijzigingen in wet- en regelgeving plaatsvinden, waardoor het verdienmodel voor de NCNP-bureaus intact blijft. Anderzijds is er nog genoeg marktpotentieel voor NCNP-bureaus. In 2023 continueert SVHW de inzet van de NCNP-busters en worden de geleerde lessen van voorgaande jaren en succesvolle initiatieven van andere belastingkantoren ingezet om de WOZbezwaren ingediend door NCNP-bureaus te beperken. De conclusie is dat de kosten (uit te keren proceskostenvergoeding en inhuurkosten) en de druk op de capaciteit van SVHW in 2024 aanwezig zullen blijven. SVHW zal dus alle zeilen moeten bijzetten om de arbeidsintensieve NCNP WOZ-bezwarenstroom in goede banen te leiden. Het risico bestaat echter dat de uitvoering in het gedrang komt en tijdslijnen voor bezwaarafhandeling en herwaardering niet gehaald kunnen worden. Ondanks dat VNG-Realisatie nog uitgaat van een invoering van de Samenhangende Objectenregistratie (SOR) in 2025, lijkt deze te vertragen.

Er is namelijk nog geen helderheid over de financiering van de implementatie en het beheer van de SOR. Het kabinet dient dit dossier op te pakken. SVHW heeft sinds 2021 geanticipeerd op de ontwikkeling van de SOR door het in gebruik nemen van een nieuwe BAG applicatie, iObjecten. Met iObjecten is SVHW in staat om geheel geïntegreerd het beheer uit te voeren van objectgegevens zowel voor de BAG als WOZ. Dit verhoogt de kwaliteit en efficiency. Daarnaast is de applicatie voorbereid voor de doorontwikkeling naar de Samenhangende Objecten Registratie (SOR), bijvoorbeeld voor het werken in ketens en de koppeling met BGT-gegevens. SVHW heeft daarnaaast de applicatie Way-2-Go geïmplementeerd als management tool voor het objectbeheerproces en als ‘communicatiemiddel’ voor gegevensuitwisseling tussen SVHW en de deelnemers. Het platform ondersteunt tevens het verbeteren en behouden van de uniformiteit van WOZ- en BAG-gegevens. SVHW zal in 2023 met de deelnemers in samenhang met de voortgang van het landelijke SOR project inventariseren op welke wijze de samenwerking tussen SVHW en gemeenten het beste vorm gegeven kan worden. Het is hierbij denkbaar dat er meerdere varianten ontstaan. In 2023 kunnen de deelnemers en SVHW dan verdere concrete stappen nemen in de richting van de eventuele ingebruikname van de SOR eind 2025.

SVHW verwacht dat ten gevolge van de externe factoren de kosten voor de uitvoering de komende jaren zullen stijgen. Was het bijvoorbeeld enkele jaren geleden nog de verwachting dat digitalisering en basisregistraties (die momenteel nog verre van optimaal functioneren) zouden leiden tot meer efficiency en lagere kosten, de praktijk laat inmiddels het tegenovergestelde zien. Het ontbreken van geautomatiseerde terugmeldvoorzieningen in meerdere basisregistraties leidt zelfs tot veel meer handwerk en daarmee hogere personele kosten en gooit ons feitelijk “terug in de tijd”. Ontwikkelingen zoals Common Ground, de Digitale Overheid en Regie op gegevens vragen van overheden en dus ook van SVHW de nodige investeringen. Het stellen van zeer hoge eisen aan beveiliging en privacy binnen deze digitaliseringsgolf is daarbij een belangrijk element. Daarnaast werken de voorzieningen die getroffen moeten worden in verband met gewijzigde wet- en regelgeving (o.a. op het gebied van invordering) kostenverhogend.

Versie 1.0 8 februari 2023

Pagina 8 van 32

Kadernota 2024 SVHW heeft in de begrotingen van 2021 en 2022 al structureel middelen opgenomen, waardoor een groot deel van kostentoename naar verwachting binnen de exploitatie kan worden opgevangen. SVHW ziet echter geen mogelijkheden om de indexering van de personele en materiële kosten binnen de exploitatie op te vangen, zonder dat dit consequenties heeft voor de kwaliteit en de uitvoering van de dienstverlening. Temeer SVHW in 2021 al 400.000 euro aan indexering heeft opgevangen. Eén van de mogelijkheden om desondanks een laag kostenniveau te blijven handhaven is een toename van de schaalgrootte van de SVHW. Daarnaast leidt een toename van de schaalgrootte ook tot vermindering van de kwetsbaarheid (van met name de indirecte functies) en het beter kunnen voldoen aan de steeds hogere eisen die gesteld worden aan de kwaliteit van de medewerkers en het “in control” zijn van de interne organisatie. SVHW ziet de volgende mogelijkheden voor een toename van de schaalgrootte: •

Het toetreden van nieuwe deelnemers Bij het toetreden van nieuwe deelnemers is het borgen van de kwaliteit van de dienstverlening voor de bestaande deelnemers van belang. Daarnaast moet uitbreiding voordelen opleveren voor de bestaande deelnemers en passend zijn binnen de ontwikkeling van SVHW. Een complicerende factor is, dat ten gevolge van de Wet Normalisering Rechtspositie Ambtenaren (WNRA) de ambtenaren onder het civiele arbeidsrecht vallen. Hierdoor wordt een toetreding gezien als een overgang van onderneming, waarbij de betreffende medewerkers in principe allemaal met behoud van alle rechten en plichten overgaan. Dit vergt dat er op voorhand op individueel niveau afspraken worden gemaakt, aangezien het niet wenselijk is dat SVHW in het geval van overtolligheid ten gevolge van een toetreding moet reorganiseren. De WNRA is ook van toepassing als een bestaande deelnemer uittreedt of activiteiten niet meer bij SVHW onderbrengt. In deze situatie zouden de betreffende medewerkers van SVHW namelijk overgaan naar de betreffende deelnemer.