Jaarrapportage 2024 GR GGD-RR

Jaarrapportage 2024.

Gemeenschappelijke Regeling GGD Rotterdam-Rijnmond

Jaarrapportage 2024 Gemeenschappelijke Regeling GGD Rotterdam-Rijnmond

GGD Rotterdam-Rijnmond Maart 2025

Voorwoord Beste bestuurders, collega’s en andere belangstellenden, In deze rapportage kijken we graag met u terug op het jaar 2024 en de werkzaamheden van de GGD Rotterdam-Rijnmond ten behoeve van de publieke gezondheid van de 13 gemeenten. Zoals u in de rapportage zult lezen, zijn er in 2024 mooie resultaten neergezet die we graag met u delen. Deze resultaten zijn bereikt door de gezamenlijke inspanningen van gemeenten, inwoners en andere betrokkenen. Op het vlak van infectieziektebestrijding was 2024, evenals voorgaande jaren, een druk jaar met een verhoogd aantal meldingen van infectieziekten. Kinkhoest maakte vanaf eind 2023 tot en met de eerste helft van 2024 een flinke opmars. Uitbraken bij instellingen namen in 2024 eveneens toe. Verder vroegen internationale dreigingen (zoals vogelgriep en mpox) en de dalende vaccinatiegraad de nodige aandacht. Daarnaast voerde de GGD dit jaar 2 vaccinatiecampagnes (HPV en corona) uit. Op basis van het landelijke VIP-programma is er volop ingezet op het versterken van de infectieziektebestrijding en het bestendigen van de paraatheid van de GGD bij gezondheidscrises. Ook op andere werkterreinen stond de GGD klaar voor de inwoners van de regio.

Denk aan: - Bevordering van seksuele gezondheid door toegankelijke, laagdrempelige consulten, tests en outreach activiteiten; - Collectieve en gemeentelijke advisering en informatiedeling rondom gezonde leefomgeving; - Coördinatie van psychosociale hulpverlening; - Inspecties toezicht kinderopvang en gastouderopvang; - Preventie en voorlichting. Het jaar 2024 markeerde ook het eind van het tijdperk waarin de GGD gevestigd was op de oude, vertrouwde publiekslocatie op de Schiedamsedijk. Eind september verhuisde de GGD naar de nieuwe locatie op de Zalmstraat. Een pand waar ingezet is op een modern klantgeleiding-systeem, gedeelde spreekkamers en frisse, professionele ruimtes voor zowel cliënten als medewerkers. Mijn dank gaat uit naar alle collega’s die ook dit jaar alles hebben gedaan om de inwoners in onze regio te ondersteunen en zich dagelijks in te zetten voor de publieke gezondheid. Onze organisatie blijft zich ontwikkelen en zet stappen om ook in de toekomst voorbereid te zijn op nieuwe uitdagingen die op ons afkomen. Dr. Yvonne van Duijnhoven Directeur Publieke Gezondheid GGD Rotterdam-Rijnmond

Pagina 2 van 49

Inhoudsopgave Voorwoord ................................................................................................................................................................................ 2 Inleiding ....................................................................................................................................................................................4 Deel 1: Basistakenpakket ................................................................................................................................................ 5 1.

Infectieziektebestrijding (IZB) ......................................................................................................................... 6

2.

Tuberculosebestrijding ........................................................................................................................................13

4.

Technische Hygiënezorg ...................................................................................................................................... 17

5.

Medische Milieukunde en Collectieve advisering gezonde leefomgeving .......................... 20

6.

Toezicht kinderopvang ........................................................................................................................................ 23

7.

Ondersteuning bestuur gemeenschappelijke regeling .................................................................... 25

8.

Informatieverstrekking en website ............................................................................................................. 27

9.

GGD Rampen Opvang Plan (GROP) en crisis ........................................................................................... 27

10.

Integrale gezondheidsmonitor Rijnmond ........................................................................................... 27

11.

Coördinatie Psychosociale hulp bij ingrijpende gebeurtenissen (PSHi) ........................... 30

Deel 2: Overige taken en werkzaamheden buiten de regiobegroting ............................................... 32 1.

Centrum Seksueel Geweld Rotterdam ....................................................................................................... 33

2.

Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg.................................................................................................. 34

3.

PrEP-zorg ...................................................................................................................................................................... 34

4.

Reizigerszorg ............................................................................................................................................................. 34

6.

Vaccinatiecampagnes: Corona/HPV ........................................................................................................... 36

7.

Preventie & Voorlichting ..................................................................................................................................... 39

8.

GALA/IZA ..................................................................................................................................................................... 41

9.

Overzicht afname plusproducten .................................................................................................................. 43

Bijlagen: kengetallen en prestatie-indicatoren .............................................................................................. 44

Pagina 3 van 49

Inleiding In deze rapportage doet de GGD Rotterdam-Rijnmond verslag van de werkzaamheden die in 2024 uitgevoerd zijn in het kader van het basistakenpakket zoals overeengekomen is in de meerjarenbegroting 2024 t/m 2027. Het verslag bestaat uit twee delen. Het eerste deel staat in het teken van de basistaken die opgenomen zijn in de meerjarenbegroting. Daarbij staan de primaire basistaken aan het begin, gevolgd door de meer ondersteunende basistaken. In het tweede deel van de rapportage wordt ingegaan op overige taken en activiteiten van de GGD. Als bijlagen zijn de cijfermatige overzichten toegevoegd. Daar waar geen geschikte prestatieindicatoren beschikbaar zijn - denk bijvoorbeeld aan infectieziektebestrijding waarbij het o.a. gaat om aantal uitbraken en specifieke meldingen van infectieziekten – worden kengetallen gepresenteerd. Die aantallen of meldingen kunnen per jaar fluctueren. De GGD houdt deze fluctuatie goed in de gaten om alert te zijn op eventuele trends.

Pagina 4 van 49

Deel 1: Basistakenpakket

Pagina 5 van 49

1. Infectieziektebestrijding (IZB) Crisisbestendigheid en pandemische paraatheid Zowel landelijk als regionaal zijn er diverse zorgwekkende signalen met betrekking tot de dalende vaccinatiegraad vanuit het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) en daarmee een (verwachte) toename van uitbraken van infectieziekten zoals mazelen, bof, rodehond en kinkhoest. Ook vormen ontwikkelingen zoals klimaatverandering en toenemende reisbewegingen een risico op introductie van (nieuwe) infectieziekten. Daarom is er volop ingezet op de versterking van de infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid (hierna: VIP) van GGD’en. Aan de hand van het landelijke VIP-programma werkte de GGD onder andere aan het wegnemen van kwetsbaarheden om beter (pandemisch) paraat te staan. Ook is er ingezet op bovenregionaal samenwerken en op (boven)regionale monitoring en surveillance. Het VIP-programma wordt gefinancierd door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Rotterdamse haven In verband met pandemische paraatheid neemt de GGD Rotterdam-Rijnmond deel aan het kernteam en expertisenetwerk Points of Entry. Dit netwerk is onderdeel van de landelijke versterking Infectieziektebestrijding Points of Entry van het RIVM.

Het doel is om door het samenbrengen van kennis en expertise over infectieziektebestrijding rond lucht- en zeehavens, het aansluiten op andere en internationale netwerken en de mogelijkheid tot snelle onderlinge afstemming en opschaling beter voorbereid te zijn op crisissituaties rondom infectieziekten in de haven en luchthaven van Rotterdam. Wereldwijd zijn er infectieziekten die geïntroduceerd kunnen worden in Nederland en zo ook in de regio Rotterdam-Rijnmond. De reizen die mensen maken en de introductie in de Rotterdamse haven als mainport maken het belangrijk dat de GGD goed monitort en voorbereid is op introductie van infectieziekten die elders in de wereld vaker voorkomen, zoals het Marburgvirus (Rwanda), knokkelkoorts (dengue) en gele koorts (via de meereizende Aziatische Tijgermug), aviaire influenza (vogelgriep) en de nieuwe mpox-variant (vanuit de Democratische Republiek Congo, zie verder het kopje ‘mpox). De GGD wil zich hier beter op voorbereiden door meer te monitoren in de haven en de regio en de samenwerking met betrokken ketenpartners verder uit te breiden. Daarnaast zet de GGD in op voorlichting en eventueel vaccineren van bijvoorbeeld reizigers. Meldingsplichtige infectieziekten Op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg) worden binnen de meldingsplichtige ziekten drie soorten meldingen geregistreerd: • • •

Individuele meldingen: personen met een meldingsplichtige infectieziekte die aan de GGD doorgegeven worden door een behandelaar of een laboratorium; Meldingen van uitbraken binnen instellingen waar kwetsbare groepen één of meer dagdelen verblijven: twee of meerdere personen met dezelfde symptomen binnen eenzelfde groep of afdeling (als er sprake is van schurft moet een instelling dit al bij één geval doorgeven). Infectieziekten die gemeld worden door zeeschepen bij binnenkomst in de haven op basis van de International Health Regulations (IHR) die geïmplementeerd zijn in de Wpg.

Deze meldingen worden geregistreerd voor alle gemeenten in de regio Rotterdam-Rijnmond. In beide tabellen in de bijlage is ook een categorie ‘overig’ opgenomen. Deze categorie betreft meldingen van infectieziekten bij personen die in een andere regio zijn ingeschreven maar om praktische redenen door de GGD in behandeling zijn genomen.

Pagina 6 van 49

In 2024 zijn er 58 meldingen bij de GGD binnengekomen via een Maritime Declaration of Health (MDoH). Hier zaten geen opvallende meldingen tussen. Op de individuele meldingen en de uitbraken binnen instellingen volgt nu een verdere toelichting. Individuele meldingen van infectieziekten In 2024 zijn in totaal 2.546 meldingsplichtige infectieziekten geregistreerd. Dit is tweeënhalf keer meer dan de 1000 meldingen die voor de begroting zijn ingeschat. Het aantal gemelde infectieziekten voor de begroting is een inschatting op basis van historische data en actuele trends in de infectieziekten. Ten opzichte van die inschatting is het totaal aantal gemelde infectieziekten in 2024 dus tweeënhalf keer zo veel. Dit komt hoofdzakelijk door een forse toename van het aantal kinkhoestmeldingen vanaf eind 2023, waarvan de piek vooral in het eerste halfjaar van 2024 was. In de figuur hieronder is het totaal aantal infectieziektemeldingen te zien en het aandeel kinkhoestmeldingen in het donkergroen.

Figuur 1: Aantal kinkhoest meldingen ten opzichte van totaal aantal meldingen 20241

Mazelen Gezien de wereldwijde toename van mazelenuitbraken en een dalende vaccinatiegraad is de GGD een werkgroep gestart ter voorbereiding op een integrale en efficiënte aanpak van een mazelenuitbraak. Zo zijn er digitale vragenlijsten en werkinstructies opgesteld voor onder andere bron- en contactonderzoek, testen, vaccineren, uitbraakonderzoek en preventie en voorlichting in wijken in gemeenten waar de vaccinatiegraad laag is. In GGD-regio Rotterdam-Rijnmond is in 2024 één bevestigd geval van mazelen gemeld. Ook zijn er tot nu toe 22 verdenkingen geweest op mazelen. Bij mazelenverdenkingen heeft de GGD contact met de behandelaar en doet de GGD een risicoschatting op de mogelijkheid en de grootte van een eventuele uitbraak. In 2024 zijn er 88 vragen van burgers of professionals binnengekomen over mazelen. Ook is er vanuit landelijke en regionale media veel aandacht voor de (dalende) vaccinatiegraad in de regio Rotterdam-Rijnmond. De GGD Rotterdam-Rijnmond en Centra Jeugd en Gezin (CJG) Rijnmond en Capelle werken samen op dit thema door samen voorlichting te geven over vaccineren en mazelen in wijken waar de vaccinatiegraad laag is. Daarnaast heeft er eind 2024 een grootschalige mazelenoefening plaatsgevonden waarbij er werd samengewerkt met verschillende afdelingen in multidisciplinaire teams.

Hier kwamen onder andere deskundigen infectiepreventie, verpleegkundigen, artsen, beleidsadviseurs, managers, het Centrum Jeugd en Gezin Rijnmond en het opschalingsteam (Strategie en

1

Dit is inclusief 32 meldingen waarbij personen een inschrijfadres hadden buiten regio Rotterdam-Rijnmond (of onbekend) maar om praktische redenen door GGD Rotterdam-Rijnmond zijn opgepakt. Pagina 7 van 49

Ondersteuning) van de GGD samen. Deze oefening is georganiseerd om goed voorbereid te zijn en te leren van de naar boven gekomen verbeterpunten tijdens de oefening. Over kinkhoest en een aantal andere infectieziekten volgt hierna een korte toelichting. Kinkhoest Dit jaar zijn er 1.762 kinkhoestmeldingen gedaan. Kinkhoest is daardoor verreweg de meest gemelde infectieziekte van 2024. De piek was vooral in het eerste halfjaar, vanaf juni stabiliseren de aantallen naar de situatie van voor de COVID-19 pandemie. Tijdens de pandemie was het aantal kinkhoestmeldingen erg laag (zie figuur 2). Net als op landelijk niveau worden er in de regio Rotterdam-Rijnmond meer jonge kinkhoestpatiënten gemeld dan voor de COVID-19 pandemie. Kinkhoest is met name gevaarlijk voor kinderen die (nog) niet (volledig) gevaccineerd zijn. De stijging in meldingen wordt wereldwijd gezien en is waarschijnlijk grotendeels het gevolg van de beschermende maatregelen tijdens de COVID-19 pandemie, zoals lockdowns en social distancing. Deze maatregelen verminderden de natuurlijke blootstelling aan kinkhoest, waardoor minder mensen immuniteit opbouwden. Het verhoogde aantal meldingen van kinkhoest zorgt voor een hogere werklast. Processen zijn hierop aangepast en er is extra personeel ingezet, met name voor de administratieve verwerking van de kinkhoestmeldingen.

Voor 2025 wordt verwacht dat kinkhoest verder stabiliseert naar aantallen vergelijkbaar met die van voor de COVID-19 pandemie.

Figuur 2: Alle kinkhoestmeldingen per jaar vanaf 2018

Bof Over heel 2024 zijn er 56 bofmeldingen binnengekomen, dit is veel meer dan voorgaande jaren (inclusief de COVID-19 pandemie jaren). Ook zijn er in 2024 vier uitbraken geweest van bof, dit ten opzichte van twee in 2023. Wat ook opvalt is een stijging van bof bij kinderen van 4 tot 12 jaar. Een daling in de vaccinatiegraad van het RVP, zowel landelijk als regionaal, kan een rol spelen bij de toename van het aantal bofbesmettingen (zie ook onderwerp vaccinatiegraad hierboven).

Figuur 3: Alle bofmeldingen per jaar vanaf 2018 Pagina 8 van 49

Mpox In 2024 zijn er 23 mpox meldingen bij de GGD gedaan. Momenteel is er veel (media)aandacht rondom het mpox-virus. Dit komt mede omdat de WHO op 14 augustus 2024 de huidige mpoxuitbraak in de Democratische Republiek Congo heeft aangemerkt als internationale noodtoestand. Het gaat hierbij echter om een ander type mpox (groep 1) dan het type dat al gedurende twee jaar internationaal rondgaat en ook in Nederland voorkomt (groep 2). Mpoxvirus groep 1 is op dit moment nog niet actief in Nederland. De GDD monitort en houdt nauwlettend de ontwikkelingen rondom mpox en de nieuwe variant in de gaten. Omdat het virus met name wordt overgebracht door intiem contact, werkt de GGD hierin nauw samen met het Centrum Seksuele Gezondheid van de GGD en de unit klinische virologie (afdeling Viroscience) van het Erasmus MC. Invasieve groep A-streptokokkeninfecties (iGAS) Er is nog steeds een verheffing gaande (een hoger aantal meldingen dan gebruikelijk) van het aantal patiënten met een invasieve groep A-streptokokkeninfectie (iGAS-infectie). In 2024 heeft de GGD 97 meldingen van een invasieve groep A-streptokokkeninfectie binnengekregen. Patiënten met een iGAS-infectie zijn vaak ernstig ziek. Gezinscontacten krijgen uit voorzorg antibiotica verstrekt door de GGD.

Meldingen van uitbraken Gedurende 2024 zijn in de GGD-regio Rotterdam-Rijnmond 574 uitbraken van infectieziekten in instellingen geregistreerd. Dit betreft meldingsplichtige infectieziekten op grond van artikel 26 van de Wet Publieke Gezondheid. Het aantal meldingen is fors gestegen ten opzichte van 2023. Toen werden 467 uitbraken gemeld. De stijging is vooral toe te schrijven aan een ruime verdubbeling van het aantal uitbraken van verwekkers die huiduitslag (exantheem) veroorzaken. Hierbij maakt de GGD een onderscheid tussen schurft (scabiës), dat een laagdrempeliger meldcriterium heeft, en andere verwekkers. Ook moet worden benadrukt dat het aantal uitbraken met huiduitslag veroorzaakt door andere verwekkers dan schurft in 2023 relatief laag was in vergelijking met voorgaande jaren. Daarnaast werden er aanzienlijk meer uitbraken van maag-darmklachten (gastro-enteritis) gemeld dan in de voorgaande jaren, deels door twee grootschalige uitbraken op GoereeOverflakkee en in Lansingerland in de eerste helft van 2024.

Pagina 9 van 49

Tenslotte is er de afgelopen jaren landelijk ook een stijging van het aantal uitbraakmeldingen van Bijzonder Resistente Micro-organismen (BRMO) te zien. BRMO zijn resistent tegen bepaalde antibiotica. Deze toename betekent dat de keuze voor een antibioticum dat goed werkt steeds moeilijker wordt. Dit heeft als gevolg dat vaker moet worden uitgeweken naar laatste red- of reservemiddelen. Maar steeds meer bacteriën blijken hier ook resistent tegen. Gezonde mensen kunnen een BRMO zonder dat ze het weten bij zich dragen, maar zij hebben mogelijk wel een groter risico op complicaties door een BRMO als zij ziek worden en/of geopereerd moeten worden. Een voorbeeld van BRMO is MRSA, een bacterie die lastig te behandelen is door resistentie tegen veelgebruikte antibiotica. Op de volgende pagina worden enkele trends en specifieke uitbraken verder toegelicht.

Figuur 4: Aantallen uitbraken en clusters van infectieziekten in de periode 2019 – 2024.2

Hepatitis A In het najaar van 2024 ontving de GGD meldingen over twee verschillende kinderen met een hepatitis A-infectie. Uit bron- en contactonderzoek bleek dat beide kinderen leerlingen waren van dezelfde basisschool in Rotterdam-West. Hepatitis A komt weinig voor in Nederland en is te voorkomen met een vaccinatie. Deze vaccinatie zit niet in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). De GGD heeft uitgebreid bron- en contactonderzoek gedaan. In samenwerking met de basisschool zijn er informatiebrieven naar de ouders gestuurd en zijn vaccinaties geadviseerd en aangeboden op de school aan leerlingen en het personeel. Ook organiseerde de GGD een informatiebijeenkomst op de basisschool waar informatie is gegeven over hepatitis A en de vaccinaties. Schurft (Scabiës)

2

COVID-19 voor 2020 t/m 2022 is hier niet in meegenomen, omdat over deze cijfers destijds niet gerapporteerd werd. De categorie Anders bevat uitbraken van o.a. bof en hepatitis A.

Pagina 10 van 49

De laatste jaren is er een stijgende trend te zien van mensen die schurft oplopen. In de regio Rotterdam-Rijnmond is dit het afgelopen jaar vooral terug te zien in diverse zorginstellingen en een ziekenhuis, waar hardnekkige uitbraken plaatsvonden door scabiës crustosa, de meest besmettelijke vorm van schurft. In zorginstellingen en ziekenhuizen kan het aantal risicocontacten hoog oplopen, omdat zorgmedewerkers verschillende bewoners en/of patiënten verzorgen en daardoor veel nauwe, huid-op-huid contacten hebben. Uitbraken in deze instellingen vergen een gecoördineerde aanpak met een strikte naleving van alle maatregelen om de verspreiding te stoppen, waarbij de GGD vaak een zeer actieve en coördinerende rol heeft. Bij scabiës crustosa is er een groot risico dat een uitbraak zich snel uitbreidt, waardoor deze uitgebreidere maatregelen vereisen die meer impact hebben op alle betrokkenen. In 2024 werden drie uitbraken van scabiës crustosa gemeld, waaronder een grootschalige uitbraak in een ziekenhuis die oversloeg naar andere zorginstellingen. Dit vroeg wekenlange inzet van artsen, verpleegkundigen, deskundigen infectiepreventie en epidemiologen van het GGD-team Infectieziektebestrijding.

Figuur 5: Aantallen uitbraken van schurft in de periode 2019-2024.

Maag-darmklachten (gastro-enteritis, norovirus) In 2024 vonden er drie grote gastro-enteritis uitbraken plaats in de gemeenten Lansingerland, Goeree-Overflakkee en Rotterdam. Tijdens deze uitbraken was er veel maatschappelijke onrust die voornamelijk op (social) media en via Whatsapp werd geuit. Tijdens een evaluatie hebben de GGD en twee van de desbetreffende gemeenten gezamenlijk teruggekeken en mogelijke verbeterpunten besproken. Verder lichtte de GGD toe welke indicatoren gebruikt worden om een uitbraak vast te stellen. De GGD en de gemeenten hebben inzicht gekregen in elkaars werkwijze wat leidde tot wederzijds begrip. Het handelen van de gemeente is in een dergelijke situatie vooral gericht op het beheersen dan wel wegnemen van maatschappelijke onrust. Zichtbaarheid van de overheid is daarin belangrijk samen met duidelijke communicatie over het proces en handelingsperspectief.

Pagina 11 van 49

Voor toekomstige uitbraken is het belangrijk om eerder, in afstemming met de gemeente, te communiceren dat de GGD op de hoogte is van de uitbraak en welke stappen of onderzoeken worden ondernomen in de bestrijding van een uitbraak. Het is daarnaast belangrijk dat de GGD laagdrempelig bereikbaar is voor de gemeente, zeker in de beginfase waarin gerichte vragen en zorgen ontstaan. Sociale media spelen tegenwoordig een grote rol in de perceptie van uitbraken en moeten worden meegenomen in de aanpak en communicatie. Adviezen aan inwoners en professionals Naast het verwerken van de meldingsplichtige infectieziekten, beantwoordt de GGD veel vragen van inwoners of professionals over infectieziekten. Van januari tot en met december 2024 zijn er 1.409 vragen geregistreerd waarbij over schurft, kinkhoest en hepatitis A de meeste vragen werden gesteld.

Figuur 6: Totaal geregistreerde telefonische vragen infectieziekten 2024 per maand. Donkergroen is het aandeel vragen over schurft, kinkhoest en hepatitis, lichtgroen zijn overige vragen.

Risico op hondsdolheid na dierenbeet De GGD geeft advies en draagt ook zorg voor de vaccinaties die nodig zijn na een bijtincident om hondsdolheid te voorkomen. Iemand die gebeten is door een dier loopt een risico op hondsdolheid, vooral wanneer dit heeft plaatsgevonden in landen waar deze ziekte nog veel voorkomt. In 2024 hebben in totaal 174 personen contact opgenomen met de GGD, omdat zij risico hebben gelopen na een dierenbeet. Een groot deel hiervan is door de GGD gevaccineerd vanwege een risico op hondsdolheid (rabiës). In 2024 was er een toename in dit aantal meldingen, zowel in vergelijking met voorgaande jaren als met de periode vóór de coronapandemie. Preventietaken Een belangrijke taak van infectieziektebestrijding is het uitvoeren van preventieve taken, zoals het verstrekken van hygiëneadviezen, (vaccinatie)adviezen met betrekking tot COVID-19 en algemene vaccinatieadviezen. Daarnaast geeft de GGD reisadvies met bijbehorende vaccinaties, om de import van infectieziekten uit het buitenland te verminderen. Zie voor meer toelichting het hoofdstuk ‘Reizigerszorg’ in deel 2. Tot slot Om de publieke gezondheid te waarborgen, moeten keuzes gemaakt worden en werkzaamheden geprioriteerd worden. In 2023 betekende dit met name investeren in de basis. In 2024 zijn de werkzaamheden verder uitgebreid. Er is flink geïnvesteerd in netwerkversterking.

In 2024 zijn er 73 netwerkbezoeken bij verschillende organisaties zoals laboratoria en zorginstellingen geweest. Dit zorgt ervoor dat organisaties op de hoogte zijn van

Pagina 12 van 49

de wettelijke vereisten (zoals het verplicht melden van ziekten bij de GGD) en de GGD beter in staat is om (grote) uitbraken te voorkomen, eerder signalen op te vangen en uitbraken in te dammen in samenwerking met de ketenpartners. Zonder de extra bijdrage die in de begroting van 2024 beschikbaar is gesteld om de wettelijke taken te kunnen blijven uitvoeren op het wettelijk minimumniveau, was dit niet mogelijk geweest.

2. Tuberculosebestrijding De 25 GGD’en in Nederland werken samen vanuit vier regionale expertisecentra (REC’s) bij het bestrijden van tuberculose (TBC). Voor GGD Rotterdam-Rijnmond vindt de uitvoering van TBCbestrijding plaats vanuit het REC-TBC Zuid-Holland (ZH). Het REC-TBC ZH is een samenwerkingsverband tussen de vier GGD’en binnen de ZuidHollandse regio: GGD Rotterdam-Rijnmond, GGD Zuid-Holland Zuid, GGD Haaglanden en GGD Hollands-Midden. Het REC-TBC ZH biedt TBC-diensten voor een veilige, toegankelijke en kwalitatief goede TBC-zorg voor alle burgers van de vier GGD’en in Zuid-Holland. Behaalde resultaten in 2024 Indicator Aantal (nieuwe) gediagnosticeerde TBC3patiënten Cliënten met een TBC-infectie (TBI)4 Aantallen verrichtingen (foto’s, Mantoux-screeningen5, BCGscreeningen, IGRA-screeningen6, inclusief sociaal/medische consulten) Totaal aantal cliëntcontacten

Realisatie 2024 79 109 9920

8896

Figuur 7: Resultaten TBC 2024

Toelichting van de resultaten TBC/TBI-cijfers De cijfers voor het aantal nieuwe TBC-patiënten (79) en TBI-patiënten (109) over heel 2024 zijn stabiel gebleven en conform de verwachte marges zoals opgenomen in de regiobegroting. Verrichtingen Het aantal verrichtingen (9.920) en totale cliëntcontacten (8.896) zijn licht toegenomen. Dit toont aan dat de toegankelijkheid en het bereik van de TBC-zorg consistent zijn gebleven. BCG-vaccinatie Voor heel 2024 zijn 2.729 kinderen (> 2 maanden) opgeroepen voor een BCG-vaccinatie. Hiervan is ongeveer 43% (998 kinderen) succesvol gevaccineerd. In aansluiting op de lagere landelijke algemene vaccinatiegraad kan worden geconcludeerd dat de BCG-vaccinatiegraad in

3

Het definitieve percentage van TBC-patiënten dat behandeling voltooit en het percentage TBI-personen dat preventieve behandeling voltooit is pas in de loop van het nieuwe jaar bekend. 4 Bij een tuberculose-infectie is iemand wel besmet maar is de bacterie niet actief. Het is een slapende bacterie. Je bent niet ziek en je bent niet besmettelijk voor anderen. 5 De mantouxtest is een test die infectie met tuberkelbacteriën kan aantonen. 6 Interferon Gamma Release Assay is een bloedtest waarmee een besmetting met tuberculose kan worden vastgesteld. Pagina 13 van 49

de regio Rotterdam-Rijnmond grotendeels in lijn ligt met het landelijk gemiddelde BCGvaccinatiepercentage (tussen 38% en 50%). Conclusies behaalde resultaten Hoewel het aantal nieuwe TBC- en TBI-meldingen stabiel is gebleven in vergelijking met 2023, is er een geleidelijke toename in het aantal verrichtingen en cliëntcontacten. Het totaal aantal verrichtingen, inclusief consulten, is voor het tweede jaar op rij gestegen van 8305 in 2023 naar 9920 in 2024 (een toename van 16%). Dit weerspiegelt een intensivering van de screening en preventie. Ook het totaal aantal cliëntcontacten vertoont een stijgende lijn, van 8763 in 2023 naar 8896 in 2024 (een toename van 1,5%), passend binnen een stijgende trend sinds de afronding van de COVID-19-pandemie. De instroom van migranten en asielzoekers is genormaliseerd, zonder sprake van uitgestelde zorg. In 2024 zijn 2729 kinderen, van wie een van de ouders uit een land komt met een hoge tuberculoseprevalentie, opgeroepen voor een BCG-vaccinatie. Ongeveer 43% van deze groep kinderen (998) is gevaccineerd, een lichte daling van 5% ten opzichte van 2023. De stijging in het aantal opgeroepen kinderen en de schommelingen in het vaccinatiepercentage benadrukken de noodzaak van voortdurende inspanningen om de vaccinatiegraad te verhogen en TBC-preventie te verbeteren.

De gegevens tonen aan dat, ondanks variaties, de algehele tbcvaccinatie-inspanningen aansluiten bij de landelijke trends. TBC-bijzonderheden voor de regio • • •

De instroom van asielzoekers en migranten blijft een variabele factor die extra aandacht vereist voor een effectief en laagdrempelig TBC-screeningsaanbod. Kwetsbare groepen lopen een verhoogd risico bij een hoge incidentie van TBC, wat een voortdurend aanbod van preventieve maatregelen en laagdrempelige TBC-zorg noodzakelijk maakt. Enkele bron- en contactonderzoekacties in combinatie met intensievere TBCscreeningsactiviteiten (bij grotere groepen) vragen doorgaans meer middelen en personeel dan regulier, wat tot extra druk leidt op de reguliere TBC-taken.

Lopende verbetermaatregelen In de afgelopen twaalf maanden zijn alle geplande basistaken regulier uitgevoerd zonder significante beperkingen. De focus lag op het behouden van een stabiele TBCbasisinfrastructuur en het reageren op potentiële uitbraken en meldingen. Door verbreding van de regionale samenwerking binnen het REC-TBC ZH is de deskundigheid en kwaliteit van de TBC-uitvoering verbeterd. Daarnaast is actief ingezet op het verbeteren van de toegankelijkheid van de TBC-zorg door een verdere uitbreiding van de (online) dienstverlening, een verbeterde bereikbaarheid en een efficiëntere planning van spreekuren.

3. SOA en seksuele gezondheid Context van het werk Centrum Seksuele Gezondheid Op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg) zijn de GGD’en verantwoordelijk voor de preventie van seksueel overdraagbare aandoeningen (soa zoals hiv, chlamydia en gonorroe) in de samenleving. De taak van het Centrum Seksuele Gezondheid (CSGez) van de GGD is het voorkomen en opsporen van soa en het bevorderen van seksueel gezond gedrag. Voorkomen, opsporen en behandelen van soa’s Mensen met een verhoogd risico op (een) soa kunnen bij het CSGez een afspraak maken voor een soa-test. Dit zijn personen jonger dan 25 jaar, mannen of personen met een penis die seks hebben met mannen (MSM), personen afkomstig uit een land waar meer soa voorkomt, sekswerkers, personen die klachten hebben die wijzen op een soa en/of die een Pagina 14 van 49

partnernotificatie voor een soa hebben ontvangen en personen die te maken hebben gehad met seksueel geweld. Een afspraak kan binnen twee weken worden ingepland, vindt plaats in één van de spreekkamers van de GGD en is geheel gratis. De laagdrempelige en gratis toegang wordt bekostigd vanuit de regeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG) met een Specifieke Uitkering (SPUK) vanuit het Rijk. Dit wordt verder toegelicht in deel 2 van deze jaarrapportage: ‘Overige werkzaamheden buiten de regiobegroting’. Mpox In 2024 zijn er 23 mpox-meldingen bij de GGD Rotterdam-Rijnmond gedaan. Een piek was te zien in augustus 2024 in vergelijking met de maanden daarvoor. Het CSGez heeft daarop per eind augustus de werkinstructie mpox voor medewerkers geüpdatet en is toen gestart met voorbereidingen voor een eventuele doorzetting van de stijging. Het CSGez werkt nauw samen met de afdeling Infectieziektebestrijding (IZB) van de GGD om de ontwikkelingen rondom mpox in de gaten te houden. Meer informatie over de huidige stand van zaken leest u daarom terug in de rapportage van IZB onder 'Individuele meldingen van infectieziekten' (pagina 45). Atypische toename hiv-infecties Het CSGez heeft begin 2024 een atypische toename van het aantal hiv-infecties waargenomen in de regio Rotterdam-Rijnmond.

Het CSGez ontving eind vorig jaar voor het eerst signalen van medewerkers dat zij een lichte stijging meenden te ervaren van het aantal nieuwe hiv-infecties. In de periode november 2023 tot en met februari 2024 waren 12 nieuwe besmettingen vastgesteld. Ter vergelijking: in heel 2022 waren het 16 nieuwe hiv-infecties en in heel 2023 waren het 14 nieuwe hiv-infecties. Het CSGez heeft een signaal hierover afgegeven aan het RIVM. Uiteindelijk hebben meerdere GGD-regio’s een atypische verheffing waargenomen en heeft het RIVM daarop een afstemmingsoverleg geïnitieerd. Op regionaal en -bovenregionaal niveau worden verscheidene acties ondernomen waar het CSGez nauw bij betrokken is, zoals de extra surveillance met de landelijke werkgroep WASS en het opnieuw inrichten van de werkgroep Fast Track Cities. Op lokaal niveau blijft het CSGez monitoren en onderzoeken. In 2024 heeft het CSGez in totaal 21 nieuwe hiv-infecties vastgesteld. Test&Go In 2024 is het CSGez gestart met de uitgifte van soa-zelftestpakketten, hierna genoemd Test&Go, voor jongeren onder 25 jaar zonder klachten. De capaciteit voor consulten op het CSGez is vrijwel altijd volledig bezet waardoor er niet altijd genoeg plek is om voor iedereen een consult te boeken.

Test&Go maakt het mogelijk om sneller en anoniemer te testen, waarmee de toegankelijkheid van onze seksuele gezondheidszorg wordt verhoogd en de druk op consulten wordt verlaagd. De jongere maakt via de website van de GGD een afspraak voor een zelftestpakket, haalt deze bij de GGD op, voert de zelftest uit op het toilet en deponeert deze in de daarvoor bestemde bak. Binnen twee weken ontvangt de betreffende persoon per sms de uitslag. Met dit initiatief wil het CSGez niet alleen de toegankelijkheid vergroten, maar ook meer bewustwording creëren rondom seksuele gezondheid. De zelftest biedt jongeren een laagdrempelige en efficiënte manier om regelmatig controles te doen en eventuele soa vroegtijdig op te sporen. In 2024 zijn ruim 500 zelftesten afgegeven met een vindpercentage van ongeveer 12%. Dit is het percentage waarin één of meer soa gevonden werd. Het vindpercentage ligt bij Test&Go lager dan het vindpercentage tijdens consulten (19,5%). Chlamydia testbeleid Nieuwe wetenschappelijke inzichten tonen aan dat chlamydia in de meeste gevallen vanzelf door het lichaam wordt opgeruimd zonder schadelijke gevolgen voor de gezondheid te veroorzaken en dat chlamydia slechts een vrijwel nihil of verwaarloosbaar risico op verminderde vruchtbaarheid met zich meebrengt. Alle GGD-en passen daarop het testbeleid voor chlamydia Pagina 15 van 49

aan per 1 januari 2025: de GGD gaat niet meer standaard op chlamydia testen bij mensen zonder klachten. Dat voorkomt overbehandeling en gaat antibiotica-resistentie tegen. Onder studenten in de regio Rotterdam – Rijnmond ontstond verwarring en onrust in de zomer 2024 naar aanleiding van nieuwsberichten met de aangekondigde verandering in het testbeleid voor chlamydia. Echter, mensen mét klachten worden nog wel getest. Het CSGez is sinds het najaar van 2024 met verschillende studentenverenigingen in gesprek om een samenwerking te realiseren gericht op een voorlichtings- en bewustwordingscampagne voor het veranderde testbeleid voor chlamydia en de Test&Go pakketten. Bevorderen van seksueel gezond gedrag Bij voorlichtingsactiviteiten richt het CSGez zich op groepen met een verhoogd risico op soa. Daartoe hebben outreachactiviteiten plaatsgevonden op evenementen zoals festivals en de start van het academisch jaar in Rotterdam (de Eurekaweek). De informatiemarkten hebben in de zomerperiode plaatsgevonden. Bij deze evenementen zijn 3067 personen bereikt. In 2024 is de samenwerking met Queer Gym Rotterdam om transgender personen en genderdiverse personen te benaderen verder uitgebreid. Bij bezoeken aan de Queer Gym Rotterdam zijn 37 personen bereikt. Sinds maart 2024 is het CSGez gestart met een pilot outreachproject in jongerenhub Hefhouse op Rotterdam-Zuid.

Op woensdagmiddagen (13.00 – 16.00 uur) draait het CSGez daar inloopspreekuren voor jongeren tot 25 jaar. Zij kunnen hier zonder afspraak terecht voor een consult over soa en seksualiteit, een soa-test of een zwangerschapstest. Vanaf maart 2024 hebben 123 jongeren een consult gehad op het Hefhouse, waarvan 104 jongeren ook zijn getest op soa. Ook zijn er twee voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd met in totaal 60 deelnemers. Vanuit het CSGez wordt deze pilot als succesvol beschouwd. Het CSGez is met de organisatie van Hefhouse overeengekomen dat het inloopspreekuur in 2025 wordt gecontinueerd. Begin 2024 ontving het CSGez de landelijke en regionale resultaten van het grootschalige onderzoek Seks Onder Je 25e (SO25). Het onderzoek, uitgevoerd door Soa Aids Nederland en Rutgers in samenwerking met de GGD’en, het RIVM en CBS, wordt eens in de vijf jaar uitgevoerd. De analyse van de Rotterdam-Rijnmond data voor het landelijk onderzoek en van de regionale ophoging is gedaan door de GGD Rotterdam-Rijnmond. De GGD werkt zo veel als mogelijk datagedreven en heeft zich daarom gecommitteerd aan dit onderzoek. Het CSGez heeft de eigen data verwerkt en in juni een aanvullend rapport gepubliceerd waarin specifiek wordt ingegaan op de seksuele gezondheid van jongeren in de regio Rotterdam – Rijnmond.

Bevindingen en aanbevelingen uit het rapport zijn gedeeld met beleidsmedewerkers van de betreffende gemeenten in het ambtelijk overleg. Ten slotte wordt actief bijgedragen aan het bevorderen van seksuele gezondheid door het geven van gastlessen aan personen in een kwetsbare situatie. Het CSGez heeft 11 voorlichtingen gegeven in kleine groepen aan 145 deelnemers. Deskundigheidsbevordering Het CSGez heeft ten slotte de taak om de professionaliteit en kwaliteit van professionals in de regio op het vakgebied soa en seksualiteit te bevorderen. Per jaar zijn er 6 trainingen ten behoeve van de deskundigheidsbevordering in de begroting opgenomen. In 2024 zijn 3 trainingen georganiseerd voor huisartsen in de regio. Dit is in samenwerking geweest met het STAR-lab over soa-hulpverlening en de preventieve hiv-medicatie Pre-Expositie Profylaxe (PrEP). Het aantal is in 2024 lager uitgevallen dan geraamd vanwege een capaciteitsuitdaging. Voor het eerste kwartaal van 2025 staan inhaalgesprekken gepland.

Pagina 16 van 49

4. Technische Hygiënezorg Deskundigen infectiepreventie van de GGD houden zich vooral bezig met de preventieve en reactieve taken op het terrein van hygiëne zorg en infectieziektebestrijding. Ook geven deskundigen van de GGD hygiëneadviezen aan particulieren, professionals, instellingen en bedrijven om infectieziekten te voorkomen. De werkzaamheden worden onderverdeeld in: • Basistaken die worden gefinancierd door de gemeenten. Voorbeelden hiervan zijn het geven van adviezen aan- en uitvoeren van inspecties bij seksinrichtingen, evenementen en locaties in de maatschappelijke opvang en het adviseren in legionellapreventie; • Markttaken die buiten de begroting worden gefinancierd vanuit andere financieringsstromen, zoals het uitvoeren van inspecties bij tattooshops, permanente make-up locaties en piercingstudio’s naar aanleiding van een aanvraag van een vergunning/vrijstelling en voorlichting over infectiepreventie op aanvraag. Er zijn in totaal 135 adviezen gegeven en 195 inspecties uitgevoerd. Het aantal adviezen is lager dan begroot. Door wijziging in registratie wordt een deel van deze adviezen van hygiëne zorg voortaan bij infectieziektebestrijding geteld omdat dit een logischer plek is.

Locaties waar preventief inspecties worden gedaan als onderdeel van infectiepreventie of voor het verlenen/behoud van een vergunning zijn inspecties bij: Seksinrichtingen Er zijn in Rotterdam momenteel 31 seksinrichtingen/locaties met een vergunning. Iedere locatie wordt jaarlijks geïnspecteerd. De locaties moeten voldoen aan de Hygienerichtlijn voor seksbedrijven en sekswerkers (RIVM) en de Algemene Plaatselijke Verordening. In 2024 zijn 29 locaties geïnspecteerd. De twee locaties die niet geïnspecteerd zijn, waren gesloten op het moment van het bezoek. Er is één herinspectie uitgevoerd. Bij een herinspectie worden cruciale punten die tijdens de eerste inspectie niet voldeden nogmaals gecontroleerd. Ook zijn er twee klachten met betrekking tot hygiëne binnengekomen bij de GGD. Deze klachten zijn meegenomen tijdens de reguliere controles. Van drie escortbureaus zijn de bedrijfsplannen beoordeeld. Evenementen Jaarlijks worden circa 15 evenementen bezocht om te bepalen of evenementen voldoen aan de landelijke hygiënerichtlijnen van het RIVM. Samen met het team Evenementen van de GHOR(Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond ) is bepaald welke evenementen er in 2024 zouden worden bezocht. In 2024 zijn 16 evenementen bezocht. De GGD heeft een actieve rol gespeeld in de evaluatie van de bezochte evenementen. Jaarlijks varieert de focus waar aandacht voor is tijdens de bezoeken.

Dit jaar is extra aandacht besteed aan evenementen waarbij voedsel en consumpties worden verstrekt. Daarbij is nauw samengewerkt met de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (hierna: NVWA). De NVWA is toezichthouder op de voedselveiligheid bij een evenement. Door de voedselveiligheid mee te nemen tijdens de bezoeken wordt signaaltoezicht richting de NVWA een belangrijk aspect van de inspectie. Vanwege de onder het hoofdstuk Infectieziektebestrijding (IZB) genoemde uitbraken van het norovirus, waarvan één bij een evenement, is ook veel contact geweest met de NVWA. Hieruit bleek hoe belangrijk een goede samenwerking tussen de GGD en de NVWA is.

Pagina 17 van 49

Bevindingen en geconstateerde knelpunten zijn gedeeld met de organisatoren en vergunningverleners. Tevens zijn de ervaringen ingebracht in landelijke gremia en het RIVM voor het bepalen van overkoepelend beleid. Naast de jaarlijkse bezoeken worden ook in de voorbereidingsfase van evenementen adviezen gegeven naar aanleiding van vragen van de veiligheidsregio Rotterdam (VRR). Deze vragen komen voort uit evenementaanvragen. Zo zijn er vooraf bij diverse evenementen adviezen gegeven aan de VRR en soms ook direct aan de exploitanten van de evenementen. Maatschappelijke opvang (MO) Onder maatschappelijke opvang vallen de locaties zoals dak- en thuislozenopvang, het Leger des Heils en centra voor dienstverlening. Omdat op deze locaties kwetsbare mensen worden opgevangen is infectiepreventie een belangrijk item. De afspraak is dat iedere locatie eens per twee jaar wordt bezocht door THZ, waarbij de locatie wordt beoordeeld op de landelijke hygiënerichtlijnen. Per bezoek wordt een rapport gemaakt met adviezen. In 2024 zijn 24 locaties bezocht. Ook is een inventarisatie gedaan zodat de lijst van MO opvanglocaties die bezocht moeten worden weer volledig actueel is en alle locaties die bezocht moeten worden weer in beeld zijn. Opvanglocaties voor asielzoekers en ontheemden In 2024 zijn alle opvanglocaties voor asielzoekers en ontheemden één of meerdere keren bezocht.

In totaal zijn in de regio Rotterdam-Rijnmond 22 COA noodopvanglocaties en 14 opvanglocaties voor Oekraïners één of meerdere keren bezocht. Op drie locaties heeft het team Hygiëne op verzoek van het COA voorlichting gegeven over infectiepreventie en persoonlijke en collectieve hygiëne. Met de gemeente Rotterdam zijn tegen een extra vergoeding afspraken gemaakt om de opvanglocaties voor Oekraïners in 2024 te bezoeken. Tattooshops en piercingstudio’s In 2024 zijn 111 inspecties voor het verkrijgen van een vergunning voor tatoeëren/permanente make-up of piercen uitgevoerd. Daarnaast zijn er 11 vrijstellingen van de vergunningsplicht voor tattoo- en/of piercingevenementen uitgegeven. Een vrijstelling wordt gegeven bij een korte duur van het uitvoeren van een tattoo/permanente make-up- of piercing activiteit, bijvoorbeeld bij een evenement. Deze inspecties en vrijstellingen vallen buiten de begroting, omdat de aanvrager betaalt voor het verkrijgen van deze vergunning/vrijstelling. Binnen de begroting worden er adviezen gegeven aan startende ondernemers en burgers over de hygiëneaspecten en preventieve maatregelen bij de tattooshops, permanente make-upstudio’s en piercingstudio’s. Voorlichting Dit jaar heeft THZ drie voorlichtingen gegeven naar aanleiding van een infectieziekte uitbraak en drie voorlichtingen op een vluchtelingenopvang.

Daarnaast is bij een instelling voor gehandicaptenzorg handhygiëne voorlichting gegeven. Adviezen over legionella Legionellose, ook wel veteranenziekte genoemd, is een zeldzame ernstige longontsteking die veroorzaakt wordt door de legionellabacterie. Deze bacterie zit in water en kan bij de juiste omstandigheden uitgroeien. Besmetting vindt plaats door inademen van kleine waterdruppeltjes (nevel) waar legionella in zit. Bij een legionellosemelding doet THZ onderzoek om mogelijke legionellabronnen in beeld te brengen. THZ geeft tevens technische adviezen om groei van legionella in het water te voorkomen en daarmee nieuwe besmettingen te voorkomen. In 2024 zijn er 37 meldingen van legionellose binnengekomen. Bij deze meldingen heeft THZ beoordeeld of bemonstering door het RIVM nodig is. Daarnaast is er een risico inschatting gemaakt voor het publiek rondom de mogelijke bronnen. Bij locaties met mogelijke bronnen heeft THZ het legionellabeheer nagevraagd en zo nodig adviezen hierover gegeven. Bij drie van Pagina 18 van 49

deze meldingen heeft THZ een bezoek gebracht aan locaties waar bemonsterd werd door het landelijke bemonsterteam (BEL). Vanwege een patiënt met legionellose woonachtig in het werkgebied van een andere GGD heeft THZ een bemonstering bijgewoond bij een sauna met jacuzzi in het werkgebied van de GGD Rotterdam-Rijnmond omdat dit de vermoedelijke bron van de infectie was. Bij THZ komen ook meldingen van legionella in water (leidingwater, proceswater, zwemwater) binnen. In totaal zijn er 715 meldingen binnengekomen. Op deze manier kan THZ goed monitoren waar mensen eventueel risico lopen op besmetting. Ook kan THZ deze gegevens gebruiken bij legionellose meldingen. Verder komen bij THZ soms ook vragen binnen over legionella en de maatregelen om de groei van de bacterie te voorkomen. In het eerste half jaar van 2024 zijn er vier vragen over legionella beantwoord.

Scheepsinspecties Ieder internationaal varend schip moet in het bezit zijn van een Ship Sanitation Certificate; dit is een hygiënecertificaat met een geldigheid van zes maanden. De GGD Rotterdam-Rijnmond geeft deze certificaten in de Rotterdamse haven af op verzoek van de kapitein van het schip en na een inspectie aan boord. Deze inspecties worden uitgevoerd volgens de kwaliteitscriteria van de WHO, die in de Nederlandse wetgeving zijn opgenomen in de Wet publieke gezondheid. De GGD Rotterdam Rijnmond inspecteert jaarlijks tussen de 1.600 en 1.700 schepen. De scheepsinspecties worden uitgevoerd in het kader van internationale regelgeving en worden bekostigd door rederijen zelf. Dit is dus geen basistaak maar wordt wel uitgevoerd door deskundigen op het terrein van hygiëne van de GGD Rotterdam-Rijnmond. In 2024 zijn 1.604 schepen geïnspecteerd. Dit is conform de verwachting.

Pagina 19 van 49

5. Medische Milieukunde en Collectieve advisering gezonde leefomgeving Om de gezamenlijke inzet te laten zien, zijn er kengetallen voor adviezen en meldingen geformuleerd ten aanzien van medische milieukunde en collectieve advisering gezonde leefomgeving. Dit zijn nadrukkelijk geen prestatie-indicatoren. De GGD behandelt alle meldingen en adviesvragen die binnenkomen. Het gaat hierbij om vragen/meldingen van inwoners over bijvoorbeeld schimmel in huis en wat dat betekent voor hun gezondheid. Maar het betreft ook adviesvragen van gemeenten over bijvoorbeeld PFAS: wat betekent dit voor de gezondheid van inwoners, hoe kan hierover op een goede manier gecommuniceerd worden etc. Het aantal meldingen en/of adviezen fluctueert per jaar. Het team van medisch mileukundigen houdt deze fluctuatie wel goed in de gaten om te kijken naar eventuele trends. Zo was er de afgelopen jaren een dalende trend in het aantal meldingen te zien. Deze trend heeft zich in 2024 niet voortgezet. In 2024 zijn er 261 meldingen behandeld, 21 meer dan in 2023. Dit aantal ligt in lijn met het geschatte aantal van 250 meldingen. Ook wat betreft advisering lagen de aantallen in de lijn der verwachting: in 2024 zijn er in totaal 214 adviezen medische milieukunde gegeven (geschatte aantal: 200). Het product collectieve advisering gezonde leefomgeving verloopt naar tevredenheid.

Voor dit product worden drie indicatoren bijgehouden, te weten 3 gemeentegrensoverstijgende adviestrajecten, 100 bijgewoonde overleggen en 3 kennisberichten. In 2024 is er inzet gepleegd op drie gemeentegrens overstijgende adviestrajecten: 1) Geluid haven en omgeving, 2) Luchthaven Rotterdam The Haque Airport en 3) Novex Rotterdamse Haven. De drie toegezegde kennisberichten zijn uitgegaan. Het team heeft 120 overleggen ten behoeve van het collectief belang bijgewoond.

Pagina 20 van 49

Voorbeelden inzet PFAS Risico’s van per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS) staan de laatste tijd volop in de belangstelling. Ook in onze regio worden PFAS in wisselende gehalten gevonden in bodem, grondwater en oppervlaktewater. De GGD Rotterdam-Rijnmond wordt hierover benaderd als het gaat om het beoordelen van de gezondheidsrisico’s. Er is momenteel geen sprake van een acuut gezondheidsrisico door PFAS, maar wel kunnen mensen in sommige situaties meer PFAS binnen krijgen dan gezondheidskundig wenselijk is. De GGD geeft in die gevallen de gezondheidskundige duiding en zo nodig gebruiksadviezen. Hiernaast denkt de GGD mee over de communicatie aan de betrokkenen. Deze communicatie gaat altijd in afstemming met de andere betrokken partijen. Ook is de GGD rechtstreeks bereikbaar voor burgers die vragen hebben over PFAS en gezondheid. In 2024 is de GGD, naast het beantwoorden van veel relatief kleine vragen van gemeenten, betrokken bij een aantal grotere projecten/incidenten: •

•

• •

•

•

• •

De GGD heeft het risico beoordeeld voor de toekomstige gebruikers van de Plas van Heenvliet (gemeente Brielle) n.a.v. de gemeten PFAS in de bodem en in het grondwater. Daarnaast is de GGD aanwezig geweest bij de raadsinformatiebijeenkomst die hierop volgde. Naar aanleiding van de aanwezige PFAS in de Plas Vrijenburgbos heeft het Waterschap Hollandse Delta onderzoek uitgevoerd in het oppervlaktewater in de omgeving om de herkomst van de PFAS verontreiniging op te sporen. Hierbij is zowel het oppervlaktewater in de gemeente Rotterdam als in de gemeente Barendrecht onderzocht. De GGD heeft advies gegeven over mogelijke gezondheidsrisico’s voor de gebruikers van dit water, inclusief bijbehorende communicatieboodschap. Het waren twee afzonderlijke adviezen. De GGD is aanwezig geweest en heeft een presentatie gegeven voor raadsleden en bewoners van de gemeente Barendrecht. Naar aanleiding van de PFAS verontreiniging in het natuurbad van het Kralingse Zwembad heeft op verzoek van de gemeente Rotterdam onderzoek plaatsgevonden in de omgeving met als doel de bron op te sporen. Dit onderzoek is uitgevoerd in het omringende volkstuincomplex, op de parkeerplaats van het zwembad en in de wijk Leonidas. De GGD heeft een gezondheidskundige risicobeoordeling uitgevoerd.

In juli is er een informatiebijeenkomst geweest voor de gebruikers van het volkstuincomplex en voor bewoners van de wijk Leonidas om de resultaten en het vervolg te bespreken. Op verzoek van de gemeente Rotterdam zijn er monsters genomen in meerdere tuinen in de wijk Leonidas. De GGD heeft de eventuele gezondheidsrisico’s beoordeeld voor bewoners. In navolging hierop is er een tweede informatiebijeenkomst geweest voor bewoners van de wijk. Voor de gemeente Schiedam heeft de GGD geadviseerd bij PFAS bevindingen rondom het Schreupermeerbos. Ook is de GGD voor de gemeente Schiedam betrokken geweest bij de PFAS verontreiniging in het water nabij de stortplaats Definitieve Opslagplaats Noord-oost Abtspolder (DOP-NOAP). De GGD is betrokken bij overleggen van de Alliantie Waterkracht waar o.a. gemeenten, waterschappen, drinkwaterbedrijven en de GGD samenkomen hoe om te gaan met PFAS metingen. De GGD heeft meerdere presentaties gegeven over PFAS: o Veiligheidsdirectie van de VRR over PFAS o Algemeen Bestuur GGD Rotterdam-Rijnmond o Technische sessie gemeente Rotterdam

Pagina 21 van 49

Novex (Nationale OmgevingsVisie EXtra) Rotterdamse Haven De Rijksoverheid heeft 16 gebieden aangewezen waar de ruimtelijke opgaven van overheden zo groot en gestapeld zijn, dat ze vragen om gezamenlijke regie van het Rijk en de regio. Deze gebieden worden de NOVEX-gebieden genoemd. De Rotterdamse haven is zo'n gebied. Uitgangspunt is dat de Rotterdamse haven in 2050 het meest duurzame Haven Industrieel Complex ter wereld wil zijn én dat de regio aantrekkelijk wil blijven om te wonen, werken en recreëren. Er zijn vier programmalijnen en GGD sluit aan bij lijn 3 (synergie haven en omgeving). In 2023 waren er voorbereidende overleggen over de invulling van de rol van de GGD in NOVEX haven en zijn er twee belangrijke punten benadrukt: 1. In dit project wordt de gezonde leefomgeving als ambitie benoemd; 2. Effecten op de gezondheid in bestuurlijke besluiten over ruimtelijke ontwikkelingen worden nadrukkelijke en transparant afgewogen. In 2024 werd de rol van de GGD in NOVEX haven en het programma HGO (Havengeluid en omgeving, qua inhoud rakend aan NOVEX) nader ingevuld. Directie en management van de GGD is vertegenwoordigd in het bestuurlijk en directie overleg. In het DO-HGO is het proces om te komen tot een verdeling van geluidruimte voor de haven te komen besproken. Uiteindelijk wordt de geluidruimte vastgelegd in een omgevingsplan en geluidproductieplafonds in 2032.

Medewerkers van het team G&M hebben in 2024 deelgenomen aan 13 NOVEX-bijeenkomsten en 12 HGO-bijeenkomsten Kennisberichten 2024 Team Gezondheid en Milieu publiceert driemaal per jaar een kennisbericht, specifiek gericht op (collega-)ambtenaren van regiogemeenten (gezondheid, milieu, ruimtelijke ordening), de Omgevingsdienst, de Veiligheidsregio, de Provincie Zuid-Holland en andere GGDcollega’s. In 2024 zijn kennisberichten uitgebracht in april, juli en november. Hierin zijn diverse relevante thema’s behandeld, zoals het opstellen van een lokaal hitteplan, de kwaliteit van speel- en zwemwater, de relatie tussen tijdelijke woningen en gezondheid, de impact van houtstook en de implementatie van de nieuwe EU-richtlijn voor luchtkwaliteitsnormen. Het kennisbericht heeft inmiddels 116 abonnees. Gemiddeld klikken per uitgave 100 lezers door om meer informatie over specifieke onderwerpen te verkrijgen. Tot nu toe is er alleen positieve feedback gekomen op de nut en relevantie van het kennisbericht Gezonde Leefomgeving.

Pagina 22 van 49

Gemeentelijke advisering gezonde leefomgeving Naast de basistaken Medische Milieukunde (MMK) en collectieve advisering gezonde leefomgeving kunnen individuele gemeenten de plustaak gemeentelijke advisering gezonde leefomgeving afnemen. Met uitzondering van Maassluis en Schiedam namen in 2024 alle gemeenten het plusproduct af.

6. Toezicht kinderopvang Kinderopvang inspecties Toezicht Kinderopvang (TKO) voert verschillende type onderzoeken uit en hanteert de nodige afkortingen. Zie hieronder een korte leeswijzer waarin de belangrijkste termen zijn opgenomen: JO NO IO OVR ONR BSO KDV GO GOB

Jaarlijks onderzoek Nader onderzoek, op verzoek van gemeente o.b.v. handhavingsbesluit n.a.v. het JO Incidenteel onderzoek, o.b.v. zorgsignalen van derden na afstemming met en in opdracht van gemeente Onderzoek voor registratie (in het Landelijk Register Kinderopvang/ LRK) Onderzoek na registratie Buitenschoolse opvang Kinderdagverblijf Gastouder Gastouderbureau

Op 31 december 2024 is 100% van de kinderopvang voorzieningen bezocht die in het landelijk systeem 'Gemeenschappelijke Inspectieruimte’ (GIR) geregistreerd zijn. Aan het einde van het jaar is ook 95% van alle inspecties volledig afgesloten. Ruim voor 1 maart 2025 zullen alle inspecties volledig afgerond zijn. GGD Rotterdam-Rijnmond heeft hiermee de productiviteitsdoelstellingen ten aanzien van de inspecties behaald. De eerste twee maanden van 2024 was er relatief veel capaciteit nodig voor het afronden van de inspecties van 2023. Dit was een trend van de afgelopen jaren. In 2024 is het doel gesteld om meer inzicht te krijgen in de variabelen die hierop van invloed zijn om zodoende gerichte acties uit te zetten. Eén van die variabelen, zoals vorig jaar al is geconstateerd en is gedeeld met de gemeenten, is een toename van de inspectietijd bij verschillende typen inspecties. Ook het aantal nadere onderzoeken (NO) is significant hoger ten opzichte van vorig jaar. Dit wordt hieronder verder toegelicht onder kopje ‘Verantwoording ten opzichte van de inkoop’. In de loop van het jaar heeft de GGD hier opnieuw aandacht voor gevraagd in de overleggen met de regiogemeenten en landelijk met andere GGD’en en GGD GHOR Nederland.

Op verzoek van de wethouders met de portefeuillehouder financiën en kinderopvang, heeft naar aanleiding van de halfjaarrapportage een gesprek plaatsgevonden en is een notitie geschreven waar deze inzichten gedeeld zijn en

Pagina 23 van 49

toegelicht tijdens een overleg met de wethouders. Dit onderwerp krijgt in 2025 een vervolg. Gastouder inspecties De GGD moet jaarlijks 50% van alle gastouders (GO) inspecteren. Van dit aandeel zijn in 2024 nagenoeg alle gastouders bezocht. Dit aantal is in lijn met de verwachting. Gedurende het jaar is een aantal afwijkingen ontstaan door budgetoverschrijding. Dit is afgestemd met de betreffende gemeenten. In goed overleg zijn hier nadere afspraken over gemaakt. Verantwoording ten opzichte van de inkoop Gemeenten hebben dit jaar bij de inkoop rekening gehouden met de invoering van een nieuwe systematiek. Vanaf 2024 wordt gerekend met een standaard 5% ‘verzekeringspremie’ bovenop de inschatting van het totaal aantal benodigde inspecties. Deze verzekeringspremie is bedoeld om ruimte te bieden voor complexere onvoorziene situaties waar meer tijd voor nodig is. Dit jaar is het eerste jaar waarin er in overleg met de gemeenten uren geschreven kunnen worden op het budget verzekeringspremie. De kaders hiervoor zijn beschreven en afgestemd met de gemeenten. In het ambtelijk regio-overleg van 28 november 2024 is afgesproken dat de inkoopsystematiek, inclusief de 5% verzekeringspremie, in 2025 geëvalueerd wordt.

Zoals zichtbaar in onderstaande tabel is er in 2024 per type inspectie gemiddeld 6% meer tijd nodig voor de uitvoering dan de normuren die GGD GHOR Nederland stelt voor de jaarlijkse onderzoeken(JO) en de gemeenten regionaal gesteld hebben voor de overige type onderzoeken. Opvallend is dat met name de incidentele onderzoeken (51%) en nadere onderzoeken (15%) meer tijd vergen. Landelijk zien ook andere GGD’en afgelopen jaren dat er meer tijd nodig is voor JO's. Dit wordt nader onderzocht en is onderwerp van gesprek met alle GGD’en en het Landelijk Centrum Toezicht Kinderopvang van GGD GHOR NL. De gemeenten in regio Rotterdam-Rijnmond worden op ambtelijk niveau op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen. Naast het feit dat de inspectietijd voor de IO's en NO's hoger is dan ingekocht, is het opmerkelijk dat ook het aantal NO's is toegenomen, namelijk 30% meer. In 2023 zijn er totaal 169 NO's uitgevoerd. Dit jaar zijn het er 220. Opvallend is het zwaartepunt van de NO's in de eerste helft van 2024 (toen waren er al 174 NO's uitgevoerd). Het aantal IO’s is dit jaar nagenoeg gelijk aan vorig jaar (resp. 106 in 2024 en 101 in 2023). Tijdens de inkoop is rekening gehouden met 80. Dat wil zeggen dat er 26 onderzoeken extra zijn uitgevoerd bovenop de inkoop.

Type onderzoek

Algemeen

BSO

KDV

GO

GOB

Aantal

Ratio

7

Aantal

Ratio

Aantal

Ratio

Aantal

Ratio

Aantal

Ratio

Totaal

2240

1,06

698

1,04

907

1,08

623

1,05

12

1,04

IO

106

1,51

45

1,27

54

1,65

7

2,37

-

-

JO

1558

1,04

472

1,02

640

1,05

438

1,04

8

1,05

NO

220

1,15

69

1,08

127

1,18

22

1,27

2

1,00

ONR

99

1,06

53

1,05

45

1,07

nvt

nvt

1

1,10

OVR

257

1,06

59

1,07

41

1,08

156

1,03

1

1,00

Figuur 8: Aantal inspecties kinderopvang toezicht 2024

7

De ratio is een weergave van de bestede tijd ten opzichte van de ingekochte tijd per type onderzoek. Een ratio van 1,00 wil zeggen dat de gemiddeld bestede tijd gelijk is aan de inkoop. Een ratio van bijvoorbeeld 1,06 betekent dat er 6% meer tijd besteed is dan ingekocht. Pagina 24 van 49