Duinzoom 8 raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Onderwerp: Portefeuillehouder: Zaaknummer:

Burgerinitiatief Duinzoom 8 Daan van Orselen 44766-2023

Gevraagd besluit De raad van de gemeente Voorne aan Zee besluit geen verdere acties te ondernemen op het burgerinitiatief Duinzoom 8 in Rockanje.

Advies van commissie De commissie Ruimte heeft geadviseerd dit voorstel van de agenda van de raad af te voeren. Het voorstel is nu niet rijp voor besluitvorming door de raad. 1. Inleiding Dit voorstel heeft betrekking op een burgerinitiatief dat op 23 december 2022 in Westvoorne is ingediend voor de woning aan Duinzoom 8 in Rockanje. Al in de zomer van 2022 zijn de initiatiefnemers gestart met de voorbereidingen. Het college adviseert de gemeenteraad om verder geen actie te ondernemen op dit gebied. Hieronder volgt een toelichting. Bewoning Duinzoom 8 Deze woning is eigendom van de gemeente en in beheer bij het Woonbedrijf. De woning werd sinds 1979 gehuurd door beeldhouwer Ben Hazelbag. Begin 2022 is hij overleden en sindsdien staat de woning leeg. De nabestaanden ijveren voor behoud van de woning als cultureel centrum en locatie om de kunst van Hazelbag tentoon te stellen. De woning is in zwaar vervallen toestand en kan in de huidige staat niet opnieuw verhuurd worden. Het bouwtechnisch rapport is bijgevoegd. Met de familie van de kunstenaar is afgesproken dat het pand in maart 2023 is leeggeruimd, waarna de gemeente zorgt voor leegstandbeheer tegen vandalisme en verdere verpaupering. Enkele inwoners zijn, met de nabestaanden, een petitie gestart om te zorgen dat het pand vanwege zijn cultuurhistorische waarde blijft behouden.

Om hen tegemoet te komen is in de tweede helft van 2022 alvast de monumentale en cultuurhistorische waarde door de gemeente onderzocht. De uitkomsten van deze onderzoeken geven onvoldoende handvaten voor behoud van het pand, waarover verderop meer. Burgerinitiatief Op 23 december 2022 heeft de griffie van de voormalige gemeente Westvoorne het burgerinitiatief ontvangen voor herbestemming van dit pand in Rockanje. Vanwege het feit dat Rockanje, naast de molen, begraafplaats en kerk, weinig cultureel erfgoed en monumenten heeft, willen de initiatiefnemers dit pand herbestemmen en er een expositieruimte / ontmoetingsplek van maken met een beelden- en/of theetuin. Het draagt, volgens hen, bij aan het behoud van de geschiedenis van dit dorp. Het burgerinitiatief voldoet aan de voorwaarden die vermeld staan in de Verordening Burgerinitiatief 2021 Westvoorne (bijlage). Er zijn totaal 50 handtekeningen bijgevoegd en via petities.nl is te zien dat de petitie online 520 keer is ondertekend. Het burgerinitiatief is een instrument voor inwoners om een nieuw onderwerp of voorstel op de

agenda van de raad te plaatsen. De raad moet vervolgens over dit punt beraadslagen. In de raadscommissie van 26 januari is het college verzocht om met een advies te komen hierover. De inhoud van en het verzoek in het burgerinitiatief komen op het volgende neer:  Tot 1 januari 2024 de tijd nemen om met alle betrokken (Historische Vereniging Westelijk Voorne, Kunstkring Voorne, alle medestanders) en te betrekken partijen tot een levensvatbaar plan voor restauratie en herbestemming van Duinzoom 8 te komen. Gedacht wordt aan een expositieruimte in combinatie met een dorpshuiskamer.  Sloop en nieuwbouw doen afbreuk aan het authentieke karakter van de plek en daarom is restauratie gewenst. De inwoners gaan ervan uit dat de gemeente het pand om-niet in bruikleen geeft aan een stichting die het beheer op zich neemt.  Aanvullend wordt verzocht om ervoor te zorgen dat het pand in 2023 niet nodeloos in verval raakt door vandalisme, houtworm, lekkages e.d., door het pand ter beschikking te stellen voor antikraakbewoning (door een kunstenaar bijvoorbeeld) en de noodzakelijke, tijdelijke maatregelen anti-water en -worm te (laten) nemen.  Een bedrag van € 10.000,- beschikbaar stellen voor het oprichten van een stichting door de initiatiefnemers, het opzetten van een website en het doen van cultuur- en bouwhistorische onderzoeken.

 Het werk en leven van beeldhouwer Hazelbag verdient volgens de initiatiefnemers vanuit lokaal-cultureel perspectief de aandacht en gevraagd wordt om een waarderingsonderzoek naar de kunstenaar uit te voeren.  Het Verdrag van Faro (Raad van Europa, 2005) wordt benadrukt, wat inhoudt dat niet alleen de historische plek, het voorwerp of de traditie, ect. belangrijk is, maar ook de verschillende betekenissen en het gebruik ervan. Ondanks deze punten, wordt geadviseerd om geen verdere actie te ondernemen, vanwege de geringe kans van slagen van dit initiatief. De onderzoeken, waar om gevraagd wordt, zijn reeds uitgevoerd en afgeraden wordt om nog bijna een jaar te wachten om hierover te besluiten. Dit wordt onder kopje 3 (argumenten) toegelicht. 2. Begrotingsprogramma, bestaand beleid, kaders en eerdere besluiten Het burgerinitiatief is ingediend in december 2022 en voldoet aan de voorwaarden in de Verordening Burgerinitiatief 2021 van de voormalige gemeente Westvoorne (zie bijlage). Er zijn geen eerdere besluiten genomen over dit onderwerp. 3. Argumenten De vraag is hoe de gemeenteraad met dit burgerinitiatief moet omgaan. Diverse aspecten worden hieronder (en in het raadsvoorstel) toegelicht om een goede afweging te maken.

 Monumentale waarde De woning aan Duinzoom 8 is niet gelegen binnen een beschermd stads- of dorpsgezicht en het heeft niet de status van een rijks, provinciaal of gemeentelijk monument. Er is onderzocht of het pand aangewezen kan worden tot gemeentelijk monument. De erfgoedcommissie Dorps, Stad en Land (DSL) adviseert om het pand niet aan te wijzen als gemeentelijk monument. Volgens de BAG dateert de woning uit 1875, maar vermoed wordt dat een deel ouder is. DSL schrijft: “Het gebouw betreft een sober ontworpen woonhuis met daaraan een later aangebouwde 2

schuur (expositieruimte), eveneens sober vormgegeven. Het object heeft in de loop van de 20e eeuw vele wijzigingen ondergaan waarbij onder meer de oorspronkelijke vensters zijn vervangen. Slechts enkele ramen zijn nog oorspronkelijk. De rol bij de ontstaansgeschiedenis van Rockanje was niet van bovengemiddelde aard en het architectonisch belang is gering. Door de wijzigingen is de gaafheid van het gebouw sterk aangetast en het object is in ouderdom en architectuur niet zeldzaam. Rockanje telt veel boerderijen uit de 19e eeuw. Op het criterium lokaal belang scoort het object het hoogste i.v.m. de bewoning door de wijlen kunstenaar, die in Rockanje een bekende naam heeft.” De beoordeling is gedaan aan de hand van de waarderingsmatrix (6 wegingscategorieën) die ook bij eerdere beoordelingen en actualisaties van de gemeentelijke monumentenlijst is gebruikt. Het puntenaantal van 15 is de ondergrens voor aan te wijzen monumentale objecten. Deze boerderij krijgt een score van 11 punten en om die reden zal dit pand geen monumentale status krijgen. Dat maakt het vervolgens moeilijker om subsidies aan te vragen bij bijvoorbeeld de Provincie.  Cultuur historische waarde Nipides heeft op 24 oktober 2022 het ‘Rapport Duinzoom 8’ opgeleverd, wat een bouw- en cultuurhistorische opname en waarde stelling betreft.

Het onderzoek is uitgevoerd conform de Richtlijnen Bouwhistorisch Onderzoek (2009) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het pand is door de onderzoeker ook tweemaal van binnen bekeken. Hij schrijft het volgende: “De oudst bekende kaart waarop enige bebouwing te zien is dateert uit 1819. Vermoedelijk is een deel van het gebouw dus iets ouder. Het pand bevat echter geen bouwmaterie die teruggaat tot de middeleeuwse geschiedenis. De boerenwoning is regelmatig gewijzigd. De kunstenaar/beeldhouwer woonde er vanaf 1967. Uit het onderzoek blijkt dat er meerdere verbouwingen voor 1902 (Woningwet) zijn uitgevoerd, maar die zijn niet in de archieven terecht gekomen. Ook in de laatste decennia zijn aanpassingen gedaan, zoals vensters die zijn vervangen en een trappenhuis dat is ingebouwd. In de loop der jaren (na 1967) is veel gewijzigd waarbij ook historische afwerkingen verloren gingen (p.75). Ook is een muur in de schuur (expositieruimte) verwijderd en is het dak op bep. plekken verhoogd. Veel boerderijen langs de duinrand zijn afgebroken, dus het is bijzonder dat deze bewaard is gebleven. Langs deze rand van het dorp is dit het enige gebouw dat bewaard is gebleven.” Het pand krijgt in de waarde stelling een overwegend positieve waarde op bijvoorbeeld het gebied van de (architectuur)historische en stedenbouwkundige waarde.

De uitbouw aan de Oostzijde, het trappenhuis en ramen en deuren krijgen een onbeduidende / indifferente waarde. Het uitgebreide rapport is als bijlage toegevoegd bij dit voorstel. Nu er sprake is van één gemeente Voorne aan Zee kan worden afgevraagd of deze woning, niet liggend in een beschermd stadsgezicht, van meer cultuurhistorische waarde is dan ander cultureel erfgoed dat de aandacht verdient, bijvoorbeeld de beeldbepalende objecten zoals de kerken of het Arsenaal in Brielle. Gewenst is om het Arsenaal een openbare functie te geven, maar het vinden van een exploitant is lastig.

 Beheer en exploitatie 3

Wanneer wel wordt overgegaan tot de investering en het opknappen van het pand, dan moet het vervolgens beheerd worden. Een gedachte kan zijn om beheer en exploitatie neer te leggen bij een culturele stichting of instelling in onze gemeente. De museale instellingen, zoals het Historisch Museum Brielle of Fortresse Holland, hebben een thematische professionele collectie, waarin het werk van een lokale amateurkunstenaar niet past. Ook zijn zij gericht op hun eigen locatie; respectievelijk het oude Stadhuis in Brielle en Droogdok Jan Blanken in Hellevoetsluis en niet op een eventuele dependance elders. Museum de Duinhuisjes, een niet professionele organisatie, is thematisch verbonden aan de gelijknamige 4 duinhuisjes. De Stichting Kunst en Cultuur Brielle houdt zich bezig met films, voorstellingen in het theater, cultuureducatie en -participatie en niet met het beheren van tentoonstellingen of het in collectie nemen van kunstwerken. Dat is niet hun corebusiness en niet hun expertise. Datzelfde kan gezegd worden voor het Cultuurhuis de Nieuwe Veste in Hellevoetsluis, de locatie van partners Theater Twee Hondjes en Bibliotheek Zuid Hollandse Delta. Het is niet realistisch dat deze partijen dit pand in Rockanje gaan exploiteren. Bovendien gaat St. Kunst en Cultuur Brielle (BRES theater) fuseren met Theater De Twee Hondjes en dat vraagt dat de komende tijd de aandacht.

De besturen en directies denken dat een fusie van beide organisaties de beste manier is om hun hoofdtaken (podiumkunsten en cultuureducatie) te verankeren in de nieuwe gemeente. Daar komt bij dat de musea en deze culturele organisaties al jaren flink worden gesubsidieerd door de gemeente. Dit betekent dat de doorbelaste huur van het pand aan de Duinzoom door de organisatie als subsidie bij de gemeente aangevraagd zal worden. Broekzak-vestzak dus, maar op dit moment is het cultuurbudget niet toereikend hiervoor. De gemeenteraad zou een fors bedrag, een half miljoen euro gemeenschapsgeld, uit de algemene reserve beschikbaar moeten stellen hiervoor. De vraag is of de gemeenteraad deze investering de moeite waard vindt. Het alternatief is om te onderzoeken hoe de collectie op andere plekken in en rond Rockanje tentoongesteld kan worden. De kunstenaar heeft nu geen regionale bekendheid. Andere locaties waar de collectie kan worden tentoongesteld zijn bijvoorbeeld museum De Duinhuisjes, cultureel centrum De Man, een sportaccommodatie of het gemeentehuis in Hellevoetsluis. De bekendheid van de kunstenaar zou daardoor vergroot kunnen worden naar de kernen buiten de grenzen van Rockanje.

De initiatiefnemers gaven aan dat zij een stichting willen oprichten, echter van alle basisvoorwaarden daartoe worden de kosten bij de gemeente gelegd: van oprichting van een stichting en het bouwen van een website. Er is vooralsnog geen sprake van cultureel ondernemerschap, subsidie- of fondsenwerving en er ligt, op het moment van schrijven, geen plan voor de exploitatie. 4. Communicatie en participatie Er hebben meerdere gesprekken plaatsgevonden met de initiatiefnemers en de betrokken medewerkers van de gemeente. In de gesprekken hebben de indieners van het initiatief hun voorstel mondeling toegelicht. Er zijn geen verslagen gemaakt van deze gesprekken, omdat dit neerkomt op de tekst in hun voorstel. Vanuit de gemeente zijn de knelpunten aangekaart. 5. Duurzaamheid n.v.t. 6. Kosten, baten en dekking Indien de gemeenteraad dit burgerinitiatief overneemt, dient zij een bedrag beschikbaar te stellen 4

uit de algemene reserve. 7. Regionale afstemming n.v.t.

Bijlage(n): 5

5