DCMR Jaarverslag 2022

40 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

Ondersteuning Vlaardingen In 2022 heeft DCMR in samenspraak met de gemeente Vlaardingen aan diverse beleidsthema’s gewerkt. Voor het thema geluid zijn de geluidambities uit het actieplan Geluid 2018 verder uitgewerkt. Er heeft een workshop plaatsgevonden waar diverse expertises, waaronder mobiliteit, stedenbouw, sociaal domein, binnen de gemeente met elkaar in gesprek gingen over geluidsontwikkelingen op het gebied van stil wegdek, gevelsaneringen en de Omgevingswet. Vervolgens zijn er halverwege het jaar verdiepingssessies georganiseerd om met de betrokkenen verder in gesprek te gaan over de volgende thema’s: verkeer, openbare werken, horeca en evenementen, Omgevingswet, industrielawaai, nestgeluid en sociaal zwakke wijken. Voor het thema luchtkwaliteit zijn de eerste stappen gezet om de uitvoeringsagenda Luchtkwaliteit vorm te geven. Hiervoor hebben verschillende sessies plaatsgevonden met vakinhoudelijke experts binnen de gemeente om hen kennis te laten nemen van het actieplan Luchtkwaliteit en de acties en maatregelen die ook betrekking hebben op hun eigen beleidsvelden. Daarnaast zijn de acties en maatregelen uit het Schone Lucht Akkoord naast de acties en maatregelen uit het actieplan gezet om daar een compleet overzicht in te krijgen.

Verder is een aanvraag ingediend voor een SpUk-subsidie ten aanzien van het laten meten van de luchtkwaliteit door inwoners en deze is toegekend. Dit project start in januari 2023 en omvat heel 2023. Voor het thema bodem is in 2022 aandacht geweest voor het praktisch inregelen van de bodemnota. Tot slot zijn voor het thema externe veiligheid de eerste stappen gezet voor het in kaart brengen van de consequenties van de Omgevingswet ten aanzien van omgevingsveiligheid.

41 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

TOEZICHT EN HANDHAVING

4.2.11 Datagedreven werken en programmatische aanpak In het Uitvoeringsbeleidsplan is de strategie voor de uitvoering van toezicht en handhaving vastgelegd. Om een effectieve uitvoering te realiseren zet DCMR in op twee sporen. Aan de ene kant het beheren en ontwikkelen van expertise en data(analyse) en aan de andere het programmatisch organiseren van deze taken. Met deze aanpak zet DCMR de beschikbare capaciteit voor toezicht en handhaving risicogericht in om de doelstellingen uit het Meerjarenplan te bereiken. In 2022 is het toezicht weer ingericht via branche- en themaplannen om vanuit een regionaal gelijk speelveld zoveel mogelijk milieueffect te bereiken bij de 26.000 bedrijven in de Rijnmond. Niet alleen de uitvoering van inspecties is hiervan onderdeel, ook administratief toezicht, communicatie, voorlichting en de inzet van verschillende gedragsinstrumenten maken er deel van uit. In de thema-aanpak voor energiebesparing is er in 2022 bijvoorbeeld brancheoverstijgend gewerkt aan het toezicht houden op het nemen van verplichte maatregelen voor energiebesparing door bedrijven. In 2023 gaat deze verplichting eveneens gelden voor bedrijven in de sector grote industrie (ETS-bedrijven).

Onderdeel van de thema-aanpak is naast het doen van inspecties het administratief opvragen van plannen van aanpak ter beoordeling en het organiseren van leergroepen voor bedrijven binnen een bepaalde branche.

42 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

4.2.12 Meldkamer In 2022 heeft de meldkamer meer klachten ontvangen dan de voorgaande twee jaren.

Factoren bij de toename waren: Omdat de horecasector in 2022 weer bijna het gehele jaar open kon zijn en er weer evenementen plaatsvonden gehouden is het aantal klachten over geluidoverlast toegenomen tot het niveau van de jaren voor Corona. Doordat minder thuis werd gewerkt dan de afgelopen twee jaar was er meer verkeer. Dat leidde tot een veel hoger aantal verkeers- en vervoersklachten.

Klachten (excl. vliegverkeer) 2022

2021

2020

19.893

13.579

16.360

10.241

5.546

5.625

297

257

402

5002

2520

3024

Klachten DCMR-gebied

Bedrijfsmeldingen

CIN-meldingen

Klachten en bedrijfsmeldingen andere omgevingsdiensten

43 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

Soort klacht (excl. vliegverkeer)

2022 8.715 2021 8.448

Lawaai

2021 4.193 2022 4.575 Stank

2022 2022

1.245

1.418 1.344

2021

Visuele hinder

2021

30

2022

480

1.388

Diversen

44 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

2022

8.448

2022

13.944

4.2.13 Informatie en data-analyse voor toezicht DCMR pakt toezicht en handhaving risicogestuurd en datagedreven aan. In 2022 is onverminderd ingezet op verbetering van de informatiepositie van DCMR. Bedrijfs-en installatieoverzichten vormen de basis van de werkzaamheden en worden met een continue verbeterproces op orde gehouden. Om de toezichtcapaciteit optimaal in te kunnen zetten worden moderne data-analyse technieken gebruikt om risicogerichte inspecties mogelijk te maken. Informatieproducten zoals de eMJV tool, de Branche Analyse Monitor, het MJP dashboard en RIAN maken dit mogelijk. Ook specifieke bedrijfsonderzoeken leveren steeds meer inzicht in en analyse van data. Daarnaast is sterk ingezet op het verankeren van data-analyse expertise in de organisatie door het toepassen van kwaliteitsstandaarden (onder meer formeel versiebeheer) en best practices. Bij het vergaren van informatie wordt steeds meer gebruik gemaakt van nieuwe technieken als drones, satellietbeelden en directe toegang tot bedrijfsinformatie. De kennis en ervaring die tijdens de Coronatijd is opgedaan met toezicht op afstand is toegepast om het toezicht efficiënter en effectiever te maken. Tot slot is voor het project Meting Veiligheidsperceptie de data-analyse geautomatiseerd, zodat DCMR deze meting met een veel hogere frequentie kan uitvoeren.

4.2.14 Uniforme aanpak voor Brzo-bedrijven en MJA BRZO DCMR is aangewezen als coördinerende Brzo-omgevingsdienst. Tevens is het Landelijk coördinatiecentrum Brzo, dat de uitvoering coördineert van een deelprogramma dat gericht is op uitvoering en monitoring van VTH-taken bij Brzo- en RIE-4 bedrijven, bij DCMR in het gebouw ondergebracht. Het gaat hierbij om de coördinatie van de programma’s meerjarenagenda Brzo van de provincies en de meerjarenagenda Versterken omgevingsveiligheid cluster 1 (MVO1, voorheen IOV1) vanuit het Rijk. Het landelijk coördinatiepunt zorgt voor afstemming tussen de zes Brzo-omgevingsdiensten in Nederland, met de provincies, met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en met de andere ketenpartners op het gebied van Brzo-toezicht. In maart 2020 heeft een bestuurlijke adviescommissie van het interprovinciaal overleg (IPO) de meerjarenagenda Brzo 2021–2024 vastgesteld. Meerjarenagenda Brzo 2022 (MJA) Een aantal van de in 2022 uitgevoerde werkzaamheden die in het kader van de meerjarenagenda Brzo zijn verricht: Er is een bijdrage geleverd aan het opleidingsprogramma voor VTH-medewerkers die toezicht uitvoeren bij Brzo- en RIE4-bedrijven

45 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

(Richtlijn industriële emissies) en er zijn cursusdagen georganiseerd voor het op peil houden van kennis en kwaliteit van die medewerkers. De voorbereidingen zijn gemaakt om een financiële indicator te testen ten behoeve van risicogericht toezicht. In 2022 kon nog niet gestart worden met de uitvoering omdat er juridische overeenstemming moest komen tussen de organisatie die de financiële gegevens van bedrijven aanlevert en de betrokken Brzo-OD’s (DCMR en ODNZKG). Een juridisch document is inmiddels eind 2022 getekend door de directies van de verschillende partijen en de uitvoering kan in 2023 gaan plaatsvinden. Er zijn ook voorbereidingen getroffen om het ageing-onderwerp lassen in 2023 te kunnen gaan inspecteren bij geselecteerde Brzo-bedrijven. Hiervoor zijn werkinstructies opgesteld, zijn er twee landelijke opleidingsdagen in Utrecht verzorgd voor alle Brzo-inspecteurs in het land, zijn er instructiefilms opgenomen en is de landelijke database GIR2.0 zodanig ingericht dat specifieke inspectie-informatie van de Brzo-(ageing)inspecties kan worden ingevoerd. Meerjarenagenda Versterken omgevingsveiligheid (MVO) cluster 1 2022 Om de ambities met elkaar vorm te geven zijn via MVO1 Brzo in 2022 diverse projecten uitgevoerd waaraan DCMR heeft bijgedragen.

Voorbeelden zijn: Opstellen monitor Brzo-bedrijven 2021, die als onderdeel van de Staat van de Veiligheid naar de Tweede Kamer is gestuurd. Inzet op gezamenlijke landelijke communicatie in het kader van Brzo+. Bijdrage aan het landelijke overleg over de digitale kwetsbaarheid van Brzo-bedrijven. Er zijn bijdrages geleverd aan de implementatie van de bestuurlijke boete en aan het beleidskader van een nieuw wettelijk instrument financiële zekerheid stelling. Beide in het kader van de voorbereidingen op de inwerkingtreding van de Omgevingswet.

PROGRAMMA’S

4.2.15 Complexe gemeentelijke en provinciale dossiers DCMR werkt sinds twee jaar met programmamanagement op de complexe dossiers. Hierbij worden alle expertise-disciplines vanuit DCMR bij elkaar gebracht en wordt er opgavegericht aan het oplossen van een dossier gewerkt. Daarbij wordt altijd samengewerkt met (het bestuur van) de gemeente of de provincie en vaak zijn ook andere overheden betrokken als waterschappen, de Veiligheidsregio en de Arbeidsinspectie. Deze manier van werken maakt dat er vanuit een heldere focus in onderlinge samenwerking en met een gezamenlijke verantwoordelijkheid aan de dilemma’s en uitdagingen kan worden gewerkt.

46 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

De redenen dat aan sommige dossiers extra aandacht wordt besteed kan liggen aan de technische complexiteit, de bestuurlijke gevoeligheid of omdat er tijdelijk een bijzondere situatie speelt, bijvoorbeeld bij de afhandeling van een groot incident. Door te werken met korte lijnen, zowel binnen DCMR als over de verschillende diensten heen, is het beter mogelijk om snel en effectief problemen aan te pakken. Complexe dossiers onder gemeentelijk bevoegd gezag Het afgelopen jaar is op deze manier gewerkt aan onder andere de volgende gemeentelijke dossiers: De havenemplacementen van ProRail. ProRail moest de afgelopen jaren werken aan het op orde krijgen van hun voorheen niet goed werkende blusvoorzieningen. De deadline daarvoor was 1 januari 2023. Onder druk van vele dwangsommen en in samenwerking met een taskforce en bestuurlijke kopgroep is het gelukt de emplacementen zover op orde te krijgen dat het bestuur de afweging kon maken om de emplacementen open te stellen op die datum, met uitzondering van Pernis, waar dat enkele weken later gebeurde. Wel zijn er nog restpunten waaraan ProRail begin 2023 verder moet werken om de emplacementen helemaal volgens de ontwerpen en vereiste voorzieningen open te kunnen houden. Stadhuisplein Rotterdam. Hier wordt hard gewerkt om de uitdagingen van rust voor omwonenden en reuring voor het uitgaanspubliek samen te laten gaan.

Om dit doel te bereiken zijn er aanpassingen nodig aan de horecagelegenhe den en aan enkele bestaande woningen en worden speciale voorschriften gesteld in de vergunningen voor de horeca. Daarnaast zijn er vele woningbou wambities in dit gebied die hierin ook ingepast moeten worden. Dit alles vergt ingewikkelde onderzoeken en procedures. Stofoverlast in Hoek van Holland in Rotterdam. De afgelopen jaren was er veel overlast van zwart stof (in 2020 ca. duizend klachten) in Hoek van Holland. Door zeer intensief te inspecteren en te handhaven en vergunningen aan te scherpen hebben de verantwoordelijke bedrijven EMO en EECV hun werkwijzen aanzienlijk aangepast. Dit heeft ertoe geleid dat er veel minder klachten zijn ontvangen (in 2022 38 klachten). Op dit moment loopt nog een procedure voor een revisievergunning voor EMO. De Plas van Heenvliet in Voorne aan Zee (voorheen Brielle). Rond deze tot recreatiegebied te ontwikkelen waterpartij is thermisch gereinigde grond toegepast die sterker was verontreinigd dan volgens de certificaten was aangegeven. Om negatieve gevolgen op de gezondheid te voorkomen is een leeflaag van een meter over deze grond aangebracht en vindt zeer regelmatig monitoring plaats van het grondwater en het water van de plas.

47 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

Complexe dossiers onder provinciaal bevoegd gezag Het afgelopen jaar is op deze manier gewerkt aan onder andere de volgende provinciale dossiers: Verscherpt toezicht BP Raffinaderij. In de periode november 2020 tot en met januari 2021 is er een aantal incidenten bij BP geweest, waaronder een lekkage van waterstoffluoride. Verder waren er stevige overtredingen met betrekking tot de koel- en blusinstallaties rondom de gasbollen. Dit heeft ertoe geleid dat in 2021 verscherpt toezicht is opgelegd aan BP. Zowel in 2021 als in 2022 zijn verdiepende inspecties uitgevoerd op de onderhoudssystemen. Verder is een gedragssurvey uitgevoerd met als doel de veiligheidscultuur bij BP naar een hoger niveau te brengen. In het eerste kwartaal van 2023 zal beoordeeld worden of de situatie bij BP voldoende verbeterd is om het verscherpt toezicht te beëindigen. Vliegenoverlast Heijplaat. Sinds enige jaren ondervinden bewoners van Heijplaat overlast van vliegen. In opdracht van DCMR heeft het Kenniscentrum en Adviescentrum Dierplagen verschillende meerjarige onderzoeken uitgevoerd. Het aantal vliegen op Heijplaat is gemonitord en vergeleken met vijf andere wijken in Rotterdam. Hieruit blijkt dat er op Heijplaat inderdaad significant meer vliegen zitten dan elders. Verder is door KAD uitgezocht waar de vliegen vandaan komen.

De conclusie is dat N+P, een recylingbedrijf voor PMD-afval als bron moet worden aangewezen. N+P (voorheen PreZero) heeft bij de rechtbank de vanwege de vliegenoverlast aangescherpte vergunning en opgelegde dwangsom aangevochten

Aangepaste vergunningvoorschriften DCMR Heijplaat grotendeels in stand gebleven

Lees meer

In het derde kwartaal heeft de rechtbank besloten dat de vergunning in belangrijke mate stand houdt. De dwangsom is vernietigd. Vooral het ontbreken van normen voor vliegenoverlast maakt het lastig. Inmiddels is DCMR samen met provincie Zuid-Holland in gesprek gegaan met het ministerie om te verkennen of een norm voor vliegen in de toekomst ontwikkeld kan worden.

48 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

Foamdammen. Het blijkt dat verschillende grote olie-opslagtanks niet voldoen aan alle normen. Met name foamdammen bovenop de tanks met drijvende daken, blijken in veel gevallen gemaakt te zijn van aluminium in plaats van het vereiste staal. Foamdammen moeten ervoor zorgen dat een brand die aan de zijkant op het tankdak ontstaat goed bestreden kan worden door een rand van schuim erop te zetten. Foamdammen die niet aan de normen voldoen is een landelijk probleem. Het komt bij meer dan honderd tanks voor. Voor het oplossen van dit probleem werkt DCMR samen met de VRR. Ook collega-RUDs worden goed in het proces meegenomen en op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen. Verder wordt samen met de VRR regelmatig gesproken met de VOTOB, de branche-organisatie voor tankopslagbedrijven, om de problemen zo snel mogelijk op te lossen.

4.2.16 Circulaire Economie en Energietransitie van de bebouwde omgeving Er is hard gewerkt aan de uitvoering van het Jaarplan 2022 van het programma Energietransitie (ET) en circulaire economie (CE). Dit programma is begin 2022 gestart en loopt naar verwachting nog door tot 2025. In het MJP deel van het jaarverslag wordt dieper ingegaan op de resultaten. 4.2.17 Verduurzaming Industrie Voor dit programma is aan verschillende projecten gewerkt. In 2022 heeft het multidisciplinaire waterstofteam van DCMR de vergunning opgeleverd voor één van de grootste electrolysers ter wereld, die door Shell gebouwd gaat worden in het electrolyserpark op de Tweede Maasvlakte. Verder heeft DCMR vanuit zijn positie in het Versnellingshuis voor verduurzaming van het Haven Industrieel Cluster bijgedragen aan de versnelling van de procedures voor het bedrijf Umincorp. Ook is een bijdrage geleverd aan de Maatwerkaanpak Verduurzaming Industrie van het Ministerie EZK en het Ministerie I&W. Meer details zijn te vinden in het MJP deel van het jaarverslag. 4.2.18 Milieucriminaliteit en ondermijning Het aanpakken van ondermijnende criminaliteit (de vermenging van boven- en onderwereld) staat hoog op de agenda in het werkgebied van de dienst. Het is dan ook een van de focuspunten in het meerjarenprogramma 2021–2024 van DCMR.

In 2022 is de aanpak van gezamenlijke acties en de ondersteuning aan de gemeenten verder geprofessionaliseerd. Samen met gemeenten, politie en andere handhavingspartners zijn in totaal 75 acties uitgevoerd. In het MJP deel van het jaarverslag wordt hier verder op ingegaan.

49 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

4.2.19 Altijd actuele digitale vergunning (AADV) Het programma AADV van de provincie Zuid-Holland en DCMR heeft als doel de vergunningverlening door middel van digitalisering sneller, efficiënter en transparanter te maken. Hiertoe is een applicatie ontwikkeld, genaamd Digi-V®, waarmee inzicht kan worden gegeven in de vigerende voorschriften per bedrijf. In 2022 is een volgende versie van Digi-V® opgeleverd en is verder getest. Op 14 februari 2022 is DCMR van start gegaan met Digi-V®. De oplevering van een aantal noodzakelijke functionaliteiten is medio 2023 te verwachten. Tevens is een beheerorganisatie ingesteld binnen DCMR en is er een opleidingsplan gemaakt. Binnen het programma AADV is daarnaast verder gewerkt aan het optimaliseren van de vergunningaanvraag, met als resultaat een opzet voor een gestructureerde aanvraag/wijzigingsregister. Dit project wordt uitgevoerd met het bedrijfsleven en levert in 2023 de eerste aanvraag op volgens de opzet van het wijzigingsregister. Dit resulteert in een Altijd Actuele Gestructureerde Aanvraag (AAGA).Een ander belangrijk project in 2022 was de robuuste vergunning. Dit project is bedoeld om te onderzoeken hoe het instrument ‘vergunning’ anders ingezet kan worden zodat het minder aan verandering onderhevig is. De handleiding van de robuuste vergunning is gereed en wordt in 2023 aan de praktijk getoetst.

4.2.20 Stad en Haven Het havenindustrieel complex heeft milieuruimte nodig om zich te blijven ontwikkelen. Omliggende gemeenten hebben nieuwe woningbouwopgaven en hebben eveneens milieuruimte nodig om haar inwoners gezond te kunnen laten leven. De milieuruimte in het Rijnmondgebied wordt daarmee door vele ruimtelijke functies en belangen geclaimd: er is sprake van schaarste aan milieuruimte. Deze schaarste kan zich op verschillende thema’s manifesteren. Dit programma richt zich in eerste instantie op geluid. In 2022 is het kernteam uitgebreid en geprofessionaliseerd. Daarnaast is actief deelgenomen aan de evaluatie van het Rotterdamse programma Havengeluid en leefomgevingskwaliteit. Ook is er afstemming met het RAK over deze onderwerpen en is er meegedacht over de interim werkwijze Nestgeluid van Rotterdam en de regio. Er zijn verschillende definities van de nestgeluidproblematiek beschreven. Verder is in beeld gebracht hoe het werkveld rond (nest)geluid zich ontwikkelt de komende tijd, zoals de veranderende wetgeving en de kennis die is ontstaan door het meetprogramma. Dit onderwerp is een van de focuspunten in het meerjarenprogramma. In de betreffende bijlage meer informatie hierover.

50 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

4.2.21 Datagedreven organisatie In 2022 zijn grote stappen gezet ten aanzien van de drie pijlers van de data gedreven organisatie. Deze pijlers zijn datakwaliteit, datacultuur en waardecreatie. Op het gebied van dat kwaliteit heeft DCMR een data governance-organisatie ingericht die de kwaliteit van de data borgt. Hiervoor is een nieuwe functie gecreëerd die volledig gefocust is op datakwaliteit, dit is de databeheerder. De data worden beheerd in zogenoemde dataregisters. Er zijn drie groepen van registers (locaties, thema’s en bedrijfsvoering), elk met een eigenaar. De databeheerders werken samen met de registereigenaren om data als een belangrijke asset te beschouwen. Een drietal klankbordgroepen zorgt voor sturing en onderlinge afstemming. Voor datacultuur, de tweede pijler, zijn de voorbereidingen getroffen om van DCMR een hoog datageletterde organisatie te maken. Dit wil zeggen dat alle DCMR-medewerkers in staat zijn om het werk effectiever te doen door slim gebruik te maken van dataproducten. Pijler 3, waardecreatie, gaat over de toegevoegde waarde die DCMR haalt uit data, door de ontwikkeling van dataproducten. Deze pijler is ontstaan uit het programma ROI. Sinds 2022 werkt DCMR gewerkt in een multidisciplinaire vorm. Daarbij ontwikkelen verschillende disciplines samen complexe producten zoals het participantendashboard, een gebiedsviewer en klachtenrapportages.

Daarnaast werkt DCMR ook op andere vlakken aan het ontwikkelen van informatieproducten. Een goed voorbeeld van een innovatief dataproduct dat door zowel participanten, inwoners als DCMR zelf gebruikt wordt, is de staatvanrijnmond.nl. De staat van Rijnmond bundelt, bewerkt en presenteert informatie van en over de Rijnmondgemeenten op het gebied van het milieu en de leefomgeving. Je kunt daar zien hoe een specifieke gemeente het doet op het gebied van milieu en leefomgeving ten opzichte van de regio.

51 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

4.3 Wat heeft het gekost? Een weergave en uitleg van de kosten en opbrengsten is opgenomen in hoofdstuk 6 Financiële resultaten en van de baten en lasten in hoofdstuk 9 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.

52 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

53 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

5. BEDRIJFSVOERING 5.1 Wat waren we van plan? DCMR heeft de ambitie als excellente organisatie de kwaliteit en het resultaat van werkzaamheden te optimaliseren voor VTH, advies en omgevingsdata. De bedrijfsvoering sluit aan op de primaire processen. Dit door een efficiënt georganiseerde dienstverlening. De rol van informatie in de primaire processen en bedrijfsvoering van DCMR groeit. Randvoorwaarde voor datagedreven werken is een goede informatiehuishouding. Hier wordt dan ook op gestructureerde manier aan gewerkt met de opgestelde informatiestrategie. In de keten werkt DCMR nauw samen in de trajecten van het Interbestuurlijk programma VTH-stelsel en de samenwerkende omgevingsdiensten van Zuid-Holland. Deze trajecten hebben dit jaar en de komende jaren impact op de bedrijfsvoering. N.a.v. de gemeenteraadverkiezingen verzorgde DCMR-introductie van de nieuwe bestuursleden in de taakuitvoering en de bedrijfsvoering, ter voorbereiding op de bestuurlijke rol. 5.2 Wat hebben we gedaan? Datagedreven werken en datamanagement Om datagedreven werken te realiseren, is een meerjarig programma ingezet. DCMR staat voor het enkelvoudig inwinnen en meervoudig gebruik van data. In 2022 is het Dataloket zodanig ingericht, dat centraal interne en externe dataverzoeken kunnen worden afgehandeld. Er zijn in 2022 188 verzoeken afgehandeld.

De ontsluiting van dataproducten in Power BI wordt heeft hoge prioriteit. Goede afstemming met de organisatie krijgt daarbij extra aandacht. Ook het toekomstbestendig bewaren van onze informatie is een belangrijk speerpunt geweest in 2022. De Archiefwet schrijft voor dat informatie van overheidsinstellingen wordt overgedragen aan een archiefbewaarplaats. Voor DCMR betreft dit het Stadarchief Rotterdam. Naast het overbrengen van het analoge archief heeft DCMR gepionierd, door als eerste het digitaal archief over te brengen naar het e-depot van het Stadsarchief. Gedurende het traject zorgde een uitspraak van de Hoge Raad over privacy voor vertraging. In afstemming met de Autoriteit Persoonsgegevens is besloten om het archief vooralsnog alleen uit te plaatsen naar het e-depot en pas na duidelijkheid over de

54 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

toepassing van de privacyregels in e-depots, de documenten formeel over te dragen. Informatievoorziening en ICT DCMR heeft begin 2021 de informatiestrategie bekrachtigd. Hierin staan drie ambities voor de periode 2021-2025: 1. DCMR voorziet proactief in informatie die aansluit bij de behoeften van interne en externe belanghebbenden. 2. DCMR draagt bij aan een integraal en gedeeld beeld van de leefomgeving. 3. DCMR handelt betrouwbaar en transparant. Om deze strategie ten uitvoer te brengen is ook in 2022 een informatieplan opgesteld. Daarin staan initiatieven die een verbetering in de informatievoorziening tot stand brengen. Een belangrijk onderdeel hiervan is de implementatie van relevante wet- en regelgeving zoals de Wet Open Overheid (WOO) en de Wet Elektronische Publicaties (WEP). Ook is er toenemende aandacht voor security, privacy en informatiebeveiliging, onder andere met een e-learning campagne Security Awareness voor alle medewerkers. DCMR levert daarnaast een actieve bijdrage aan de ontwikkeling van landelijke standaarden binnen pijler 3 van het Interbestuurlijk Programma versterking VTH (IBP). Projecten In 2022 is het projectmanagement verder gestandaardiseerd om de kwaliteit van de uitvoering van projecten te borgen. Het project Nieuw VTH-systeem is afgerond. Er is gestart met de implementatie van MS 365. Als onderdeel hiervan is het nieuwe intranet opgeleverd.

In 2023 zullen de volgende stappen worden gezet naar een toekomstbestendig ICT-landschap. Ook de implementatie van de Omgevingswet en de Altijd Actuele Digitale Vergunning lopen door in 2023. Duurzaamheid van de organisatie DCMR hecht veel belang aan duurzaamheid, ook in de eigen bedrijfsvoering en contracten. Voor bedrijven is verslaglegging over duurzaamheid de komende jaren verplicht. Dit door invoering van de Corporate Sustainability Reporting Directive wetgeving. Voor organisaties in de publieke sector is dit (nog) niet het geval. DCMR wil in lijn met deze wetgeving de komende jaren meer aandacht besteden aan duurzaamheid in het jaarverslag.

55 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

Er zijn drie pijlers: Environmental Social Governance

Environmental Het gebouw met energielabel AA+ en een excellente BREAM-certificering (Building Research Establishment Environmental Assessment Method) is nog verder verduurzaamd met meer Ledverlichting, verlaging van de temperatuur, sluiting van delen van het gebouw en aangepaste opening van het bedrijfsres taurant. Beide laatste punten zijn gevolg van de lagere bezetting door het hybride werken. De voorgaande twee jaren was al een viertal grote langlopende facilitaire contracten gegund met (MVI) duurzaamheidsaspecten als onderdeel van de weging. In 2022 kwam daar de bedrijfscatering en banqueting bij. Er zijn daarnaast twee elektrische voertuigen aangeschaft. Standaard bekijkt DCMR voor inkooptrajecten of maatschappelijk verantwoord inkopen tot de mogelijk heid behoort. Social Op dit moment zijn er in totaal zeven medewerkers bij DCMR geregistreerd als participatie- kandidaat, waarvan 3 in 2022 zijn gestart. Denk aan mensen uit een uitkeringssituatie of met een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap. DCMR beschermt de persoonsgegevens van betrokkenen, zoals inwoners van het verzorgingsgebied, met een ingericht privacybeleid. Dat voorziet in een Kernteam Privacy dat samen met een Functionaris Gegevensbescherming (FG) toeziet op naleving van privacy. Er is een privacy-statement en een loket en procedure voor het melden van datalekken.

De FG rapporteert jaarlijks over de stand van privacy naar de directie. Governance DCMR beschermt zich tegen cyberaanvallen met diverse organisatorische en vooral technische maatregelen. De verbindingen zijn dubbel uitgevoerd, met redundante systemen van DCMR in een uitwijklocatie. De back-up van gegevens gebeurt robuust. Voor het geval het mis gaat heeft DCMR een contract met een computer emergency response team (CERT). DCMR heeft

56 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

in het kader van duurzame archivering een calamiteitenplan opgesteld en maatregelen genomen ter beveiliging van de archieven tegen bijvoorbeeld water- en brandschade. In 2022 is het fraudeproces onder de loep genomen. Een fraudeanalyse is uitgevoerd met behulp van belangrijke spelers in de organisatie en er iseen onderzoeksprotocol opgesteld. Voornemen voor 2023 is een fraude-risicoanalyse onderdeel te maken van jaarlijkse risicoanalyse met daarin een identificatie en monitoring van veranderingen en anvullende maatregelen.

Organisatieontwikkeling en personeelsbeleid In 2022 is het hybride werken verder ingebed en het werkt in de dagelijkse praktijk. Door middel van enquêtes zijn de wensen en voorkeuren van medewerkers onderzocht. Op basis hiervan zijn doelstellingen geformuleerd en acties ingezet op onder andere het tijd- en plaatsonafhankelijk werken, de cultuur en sociale cohesie, vitaliteit en het veranderproces. De verandering is in het HR-beleid verwerkt. De voorzieningen om als DCMR hybride samen te werken zijn in 2022 uitgebreid. Dit is ook belangrijk voor DCMR om een aantrekkelijke werkgever te blijven. De lagere bezettingsgraad creëert vrije ruimte in het pand. Plan is daar in 2023 een nieuwe invulling voor te vinden. Ook zal in 2023 geëvalueerd worden of de doelstellingen uit het veranderprogramma behaald zijn. Vanuit de visie dat medewerkers de spil en kracht zijn van de organisatie, is intensief ingezet op doorontwikkeling van de organisatie en het bevorderen van werkgeluk. In het programma Organisatieontwikkeling is actief ingezet op een aantal dienstbrede thema’s als opgavegericht samenwerken en het datagedreven werken. Hiervoor zijn hebben sessies, workshops en een serious game plaatsgevonden. Hetzelfde geldt voor duurzame inzetbaarheid en vitaliteit. Persoonlijke ontwikkeling is een belangrijk speerpunt voor DCMR.

De ontwikkeling van alle medewerkers in de organisatie heeft continue aandacht. In 2022 is hiertoe een adviseur Leren en Ontwikkelen aangesteld, met als focus het toewerken naar een lerende organisatie en het vergroten van kennis en kunde van medewerkers. Er is in 2022 stevig ingezet op een traject van Management Development, begeleid door Twynstra en Gudde. Daarnaast is een traject van management potentials afgerond om interne doorstroom naar

57 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

managementfuncties te stimuleren. Blijvende aandacht voor goed leiderschap is na afronding van deze trajecten geborgd. Er is een medewerkersonderzoek uitgevoerd door middel van de zogeheten internetspiegel, het meetinstrument voor de sector openbaar bestuur en veiligheid. De trotspunten van DCMR zijn: de collega’s, de inhoud van het werk en de samenwerking in de teams. De belangrijkste verbeterpunten waren de werkdruk en de communicatie en onderlinge samenwerking tussen teams. De organisatie is actief aan de slag met verbeterplannen. Het werven en behouden van nieuwe medewerkers stond hoog op de agenda. Er is ingezet op een Employer Branding-campagne en op het verbeteren van het onboarding-proces. Het ziekteverzuimpercentage — inclusief langdurig zieken, maar exclusief zwangerschappen — was in 2022 5,48%. Er zijn 85 medewerkers bij DCMR in dienst getreden en 63 uitgestroomd. 196 tijdelijk krachten hebben DCMR in 2022 voor kortere of langere termijn ondersteund. Financiën, planning en control In het kader van de planning en control-veranderopgave is het verminderen van de administratieve belasting speerpunt. In 2022 is gewerkt aan versimpeling van tijdschrijven voor het komend boekjaar. Er is een start gemaakt met het optimaliseren van het tijdschrijf- en registratiesysteem SAP Business By Design in de financiële processen.

Belangrijke punten uit de proces- en casusgerichte audits zijn borging van het instrument online toezicht (vanuit de coronatijd ontstaan). De procesregie en het escalatiebewustzijn op complexe langdurige probleemdossiers kwam opnieuw naar voren. Een punt waar overigens voor de lopende en toekomstige dossiers extra waarborgen zijn ingericht. Communicatie In 2022 vierde DCMR het 50-jarig bestaan. Verschillende expertises (interne, externe, online en visuele communicatie) hebben bijgedragen aan de realisatie van een pakket activiteiten ter gelegenheid van dit jubileumjaar. Het jubileumsymposium op 7 juli was bij uitstek de gelegenheid om onze stakeholders bij elkaar te brengen en het kennisnetwerk te vergroten. Open en transparante communicatie met de inwoners, bedrijven en onze participanten stonden ook in 2022 centraal. Doel is de zichtbaarheid van DCMR te vergroten en de maatschappelijke toegevoegde waarde over te brengen.

58 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

In 2022 was er aanzienlijk meer aandacht in de media en ook via onlinekanalen hebben DCMR zijn bereik bij inwoners en bedrijven binnen de Rijnmond weten te vergroten. Het versterken van de organisatie-identiteit en de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de organisatie houdt de aandacht.

Symposium DCMR: transitie en innovatie sleutelwoorden voor de komende 50 jaar Lees meer

Rechtmatigheid De rechtmatigheidsverklaring is opnieuw een jaar uitgesteld en dient over het verslagjaar 2023 te worden afgegeven. Ondanks de verschuiving heeft het Dagelijks Bestuur besloten het jaar 2022 te gebruiken als proefjaar om te toetsen hoe ver DCMR staat in het traject naar de rechtmatigheidsverklaring. De afgelopen jaren is geïnvesteerd in de verbijzonderde interne controlefunctie (VIC) en wordt gebouwd aan een controleraamwerk. De VIC heeft tot doel tekortkomingen in de uitvoering en in de beheersing van de processen, in het bijzonder die met een groot financieel belang, op te sporen. Het borgen van de rechtmatigheid en in het verlengde daarvan de inrichting van Verbijzonderde Interne Controle (VIC) valt ook hieronder. Het Dagelijks Bestuur en Directie hebben besloten de grens voor onrechtmatigheidsverantwoording de eerste jaren te stellen op 3%. De externe accountant hanteert een grens van 1%. Het onderstaande geeft aan wat DCMR heeft gedaan in het kader van rechtmatigheidscontrole Beheersmaatregelen Trekken van steekproeven op het gebied van salarissen (maand), inkopen en aanbestedingen (kwartaal), waarbij de inkopen onderverdeeld zijn in inkopen groter dan € 50.000, inkopen op inhuur en inkopen overige facturen. Zo ook controleert de financiële administratie periodiek via de spend-analyse de aankopen boven €50.000.

Aankopen boven €50.000 die afwijken van het inkoopbeleid dienen goedgekeurd te worden door manager Financiën

59 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

en Inkoop. Deze aanvragen moeten onderbouwd zijn en het akkoord dient schriftelijk te worden vastgelegd. Controle hierop gaat vanaf 2023 plaatsvinden. Tenslotte vindt periodiek overleg plaats met concerncontroller over de stand van zaken met betrekking tot rechtmatigheid. Bevindingen onder de verantwoordingsgrens In 2022 zijn er geen bevindingen vastgesteld die onder de verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording blijven, maar wel relevant zijn om de Dagelijks Bestuur over te informeren. De financiële administratie maakt periodiek een spend-analyse om goed te kunnen sturen op dit risico. Daarnaast voert inkopen de aanbesteding uit conform een vast ingeregelde procedure waardoor het maken van fouten tot het minimale beperkt blijft. Bevindingen boven de verantwoordingsgrens Er zijn twee dossiers bekend die boven de Europese Aanbestedingsgrens uitkomen, te weten: RAET-salarispakket. Dit pakket wordt al een aantal jaren als onrechtmatig in de jaarrekening opgenomen. Het betreft een jaarlijkse verlenging van een onrechtmatige aanschaf. De verlenging blijft dan ook onrechtmatig. Online job marketing. Bij deze aanbieder worden door HR de vacatures uitgezet. Helaas is er in 2022 te laat geconstateerd dat deze aanbieder boven de Europese Aanbestedingsgrens ging uitkomen.

Bewuste afwijkingen van wet- en regelgeving door bijzondere omstandigheden Binnen DCMR zijn in 2022 geen bewuste afwijkingen van wet- en regelgeving bekend. Wel zijn bewuste afwijkingen met betrekking tot de inkoopprocedure van aankopen boven de € 50.000. Voor deze aankopen dient een schriftelijk en onderbouwd akkoord opgevraagd te worden bij manager financiën & inkoop. Dit akkoord betekent voor DCMR een bewuste afwijking van onze interne inkoopprocedure. Overige zaken DCMR heeft het verantwoordingsjaar 2022 gekozen als proefjaar met betrekking tot de implementatie van de rechtmatigheidsverklaring en bedrijfsvoering paragraaf in de jaarrekening van 2022. 5.3 Wat heeft het gekost? Een weergave en uitleg van de kosten en opbrengsten is opgenomen in hoofdstuk 5 Financiële resultaten, en van de baten en lasten in hoofdstuk 8 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.

60 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

61 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

6. FINANCIËLE RESULTATEN Dit hoofdstuk bevat een korte toelichting op het resultaat en op de paragrafen. Voor meer gedetailleerde informatie over behaalde resultaten en de financiële positie is te lezen in de jaarrekening. 6.1 Verlies- en winstrekening Tabel: Financieel resultaat 2022.

62 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

Toelichting Het financieel resultaat in is €584k positief. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn: De directe kosten zijn €296k hoger dan gepland en worden voornamelijk veroorzaakt door: Lagere brutosalariskosten (€2.028) waar hogere kosten inhuur op formatie (€ 5.588) tegen over staan. Het verschil tussen de formatie en bezetting is opgevangen met inhuurkrachten. In de loonkosten is vastgestelde cao meegenomen. De cao bevat drie hoofdelementen: 1) salarisstijging; 2) loonschaalverruiming; 3) thuiswerkvergoeding. DCMR heeft de salarisstijging goed kunnen ondervangen door rekening te houden met een procentuele stijging. Het hoofdelement loonschaalverruiming heeft DCMR niet voorzien en heeft een negatief effect gehad op de loonkosten. Tenslotte heeft DCMR het hoofdelement thuiswerkvergoeding niet opgenomen in de begroting, maar is dit opgevangen door ruimte in het budget voor woon-werkvergoedingen. De overige personeel gerelateerde kosten (742k) zijn hoger uitgevallen, waarbij deze kostenpost voornamelijk bestaat uit opleidingskosten, reiskosten, declaraties, uitjes en sinds 2022 voorziening bovenwettelijke verlofuren. Lagere kosten inhuur buiten formatie en diensten derden (€2.003). Dit is grotendeels veroorzaakt door een lagere behoefte inhuur buiten formatie en aan diensten derden.

Lagere materiële kosten (€974k), vooral als gevolg van lager dan geplande kosten voor automatisering. De opbrengsten, inclusief resultaat werkplannen zijn €1.684k hoger dan geraamd. Dit is een saldo van hogere uur opbrengsten, lagere overige opbrengsten en een lager dan verwacht projectresultaat. De hogere uuropbrengsten zijn vooral het gevolg van een hogere declarabiliteit en hogere capaciteit. Uiteindelijk zijn dan ook ca. 21.000 directe uren meer gemaakt dan gepland (3,5%). Van deze uren is 90% toe te schrijven aan de inzet van meer capaciteit. Op alle accounts is meer gerealiseerd. De grootste urenstijging te zien bij Reguleren, Toezicht en Advies waaronder RO-advies. Voor de categorie Reguleren is het hogere aantal voornamelijk toe te schrijven aan en groter aantal omgevingsvergunningen en voor Advies voornamelijk Ruimtelijk Ordening adviezen. Beide zijn vraag gestuurde producten. Tot slot is voor categorie Toezicht het Brzo-toezicht lager gepland, maar overgecompenseerd door de voorsprong bij WABO-toezicht.

63 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

De dotatie en onttrekkingen zijn in lijn met het plan. Een aantal projecten zijn gefinancierd vanuit de bestemmingsreserve modernisering bedrijfsvoering. Hiervoor is voor €1.8mln gepland en €1.6mln is uitgegeven. Het verschil is vooral te verklaren doordat voor project MS365 kosten zijn doorgeschoven naar 2023. Daarnaast zijn de projecten Circulaire Energie en Energie Transitie gefinancierd vanuit de bestemmingsreserve Maatschappelijke Duurzaamheidsopgave, waarvoor €0.4mln is gepland en € 0.5mln is uitgegeven. De reden hiervoor is dat het project is eerder heeft kunnen starten doordat mensen eerder beschikbaar waren en dat een hoger uurtarief is gerealiseerd dan gepland. De incidentele resultaten leveren een verlies op van bijna €386k. Deze kosten hebben voornamelijk te maken met in 2022 geboekte facturen uit 2021. Deze hebben betrekking op licentiekosten (Microsoft) en op huisvestingkosten die voortkomen uit de samenwerking overeenkomst met de provincie Zeeland (Brzo-taken).

64 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

6.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen ratio geeft aan in welke mate DCMR beschikt over een financiële buffer om financiële gevolgen van risico’s op te vangen. Het algemeen bestuur heeft een bandbreedte voor deze ratio vastgesteld van 1,0 < x < 1,4. Beschikbare weerstandscapaciteit De optelling van de algemene reserve, het vrij besteedbare deel van de bestemmingsreserves en de post onvoorzien vormen samen het beschikbare weerstandscapaciteit.

WEERSTANDSVERMOGEN

Bedrag x €1000

Algemene reserves

€815

Mutatie algemene reserves

€584

Post onvoorzien *

-

Mutatie vrij besteedbaar deel bestemmingsreserve

€1.773

Totaal

€3.172

*De post onvoorzien is onderdeel van het resultaat en is daarmee onderdeel van de mutatie algemene reserves.

Benodigde Weerstandsvermogen De risicomanagementcyclus is de basis voor het berekenen van het benodigde weerstandsvermogen. Conform de nota risicomanagement en weerstandsvermogen DCMR 2020-2023, hanteert DCMR voor het berekenen van het benodigde weerstandsvermogen een opslag van 20% op het totaal mogelijke financieel gevolg van de risico’s geclassificeerd als ‘Zeer Hoog’ en ‘Hoog’.

65 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

De volgende risico’s zijn gecategoriseerd als ‘Zeer Hoog’ en ‘Hoog’ en bepalen de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen:

1

2

3

4

Focus managementsturing - €740k Door een te lage focus van sommige DCMR-managers op managementsturing, zoals dagdagelijkse sturing, zoals (tijdig) tijdschrijven, prognosticeren, management van het verlofstuwmeer, toetsen op inhoudelijke KPI’s, prioriteren van activiteiten) van de organisatie (aanleiding) kan een onvolledig sturingsinformatiebeeld ontstaan (zoals managementinformatie, verlofsaldi, prognose) (impact). waardoor een kans ontstaat op verkeerde/onjuiste beslissingen die een operationeel of financieel effect kunnen hebben (gevolg). Onzekerheid invoering Omgevingswet – €500k Door het herhaalde uitstel en het op landelijk, regionaal als DCMR niveau niet goed kunnen bepalen van de financiële effecten van de invoering van de Omgevingswet (aanleiding), kan dit mogelijk leiden tot onverwachte kostenstijgingen (vb. extra capaciteit inzet) (impact), waardoor DCMR mogelijk een deel van haar uitgaven niet goed heeft begroot en terug zal moeten naar haar financiers zonder dat extra productie oplevert (gevolg). Tekort aan vakspecialisten voor aantal specifieke vakgebieden - €100k Voor een aantal specifieke functies en soms ook algemeen is het moeilijk om vacatures in te vullen.

Dit is een landelijk beeld en speelt ook bij gemeentes en provincies (aanleiding) Dit kan leiden tot een verminderde dienstverlening (impact), waardoor mogelijk uitvoeringsplannen niet worden gehaald en financiële effecten kunnen optreden bijvoorbeeld lagere dekking voor overhead) (gevolg). De aantasting van de fysieke en mentale gezondheid van medewerkers als gevolg van de coronamaatregelen – geen/beperkt financieel gevolg Ook in 2022 is dit risico actueel, gezien de na-effecten van Covid. Net als in 2021 blijft DCMR acteren door te sturen op persoonlijke aandacht voor het welzijn van de medewerkers, ruimte voor maatwerkafspraken, het delen van best practices, het faciliteren van Arbo-verantwoord materiaal, aandacht voor thuiswerkomstandigheden en vitaliteit. Bedrijfsmaatschappelijk werk is hierbij betrokken. De risico’s zijn zowel kwalitatief als niet-materieel. Mogelijke gevolgen zijn verlies van kwaliteit, en afnemende veiligheid van de werkomstandigheden. Het benodigde weerstandsvermogen = 1.2 * (€740k + €500k + €100k) = €1.608

66 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

Ratio weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen ratio (beschikbare/ benodigde weerstandsvermogen) is 1.97 De ratio is gestegen ten opzichte van 2021 ondanks de verlaging van het vrij besteedbare deel van de bestemmingsreserve en het hogere benodigde weerstandsvermogen en dankzij de toevoeging van het resultaat aan de algemene reserves. Zonder rekening te houden met het vrij besteedbare deel van de bestemmingsreserve is het weerstandsvermogen 0.87. DCMR heeft afgesproken om de rationorm tussen 1,0 <x < 1,4 te houden. DCMR is geen eigenaar van de volgende kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Het gebouw huurt DCMR.

Tabel: Kengetallen. KENGETALLEN

Jaarverslag 2021

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

-2,4%

0,3%

-2,4%

34,4%

27,9%

37,4%

6,4%

-0,1%

6,3%

Netto schuldquote

Is hetzelfde als in 2021 doordat de activa en passiva zijde een evenredige daling laten zien.

Structurele exploitatieruimte

De solvabiliteit is ten opzichte van 2021 gestegen. Dit wordt veroorzaakt door nagenoeg gelijkblijvend EV, bij een sterkte daling van € 2.358 aan Passiva.

Structurele exploitatieruimte

De 0,1% daling ten opzichte van 2021 wordt veroorzaakt door hogere voorziening verlof, bij evenredige ontwikkeling structurele lasten.

Behalve financiële indicatoren schrijft het BBV (art. 25, lid 2) ook de verantwoording voor een aantal beleidsindicatoren voor die betrekking hebben op de realisatie van maatschappelijke effecten. Voor DCMR zijn alleen de indicatoren voor het taakveld bestuur en ondersteuning relevant.

67 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

Beheersing kosten externe inhuur In absolute zin zijn de inhuurkosten in 2022 ongeveer €474k lager dan in 2021. Door de krappe arbeidsmarkt heeft DCMR €5.588k besteed aan het inhuren van personeel voor geplande formatie. Daarnaast is €1.729k uitgegeven aan het inhuren van personeel voor bijvoorbeeld de opvang van ziekte, zwangerschap. De inhuurprijzen zijn wel gestegen, maar ook dit jaar heeft het gebruik van ons dynamisch aankoopsysteem naast rechtmatige inkoop ook voor meer objectieve kosten-batenafweging opgeleverd. Ontwikkeling aandeel overhead Ten opzichte van 2021 is het relatieve aandeel van de overhead in de totale exploitatielasten in 2022 met 1% gestegen. In absolute zin steeg de overhead met €1.096k ten opzichte van 2021. Ten opzichte van de begroting 2022 bedroeg dit een daling 3,5% (€854k). De component loonkosten in de overhead laat een stijging zien van €600k, voornamelijk gerelateerd aan ondersteuning en inhuur buiten formatie. Behalve een prijscomponent (loonontwikkeling) en duurdere inhuur is ook de groei van eigen personeel een oorzaak. De component overige overhead, die bestaat uit onder andere huisvesting, ICT en kosten van uitbesteding zijn met €260k gedaald.

De voornaamste daling is bereikt op het gebied van ICT doordat de automatiseringskosten lager zijn uitgevallen door een combinatie van factoren zoals betere beheersing van kosten, uitstel/afstel kosten (€650k). Vennootschapsbelasting (VPB) DCMR heeft van al haar activiteiten beoordeeld of er sprake is van een belaste activiteit conform de VPB. Daarnaast zijn alle activiteiten voor de VPB geclusterd in 19 clusters, waar deze een samenhang met elkaar hebben. Voor 2016 tot en met 2019 heeft DCMR aangifte gedaan. Hieruit is naar voren gekomen dat uiteindelijk geen VPB verschuldigd is. De VPB-aangifte over het boekjaar 2020 en 2021 zijn opgesteld. Ondanks, dat er geen grote wijzigingen in eventueel belaste activiteiten van DCMR hebben plaatsgevonden, is er uit de aangifte 2020 en 2021 respectievelijk 17k en 12k voortgekomen. 6.4 Financiering De financieringsparagraaf vloeit voort uit de Wet financiering decentrale overheden (Wet FIDO). Voor DCMR is deze regelgeving vertaald in het door het Algemeen Bestuur vastgestelde treasury statuut. De wet Financiering Decentrale Overheden (FIDO) geeft aan dat de kasgeldlimiet maximaal 8,5% van het begrotingstotaal (primair) mag zijn. DCMR voldoet het volledige jaar hieraan.

68 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

DEEL B: JAARREKENING 2022

70 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

7. BALANS 7.1 Balans Activa 2022

71 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

7.1 Balans Passiva 2022

Jaarlijks terugkerende arbeidskostengerelateerde verplichtingen van een vergelijkbaar volume Voor de Bovenwettelijke verloftegoeden van medewerkers heeft DCMR in 2022 een eerste voorziening gemaakt. Hiervoor is een bedrag van €635k opgenomen.

72 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

7.2 Toelichting Activa 7.2.1 Materiële vaste activa

Verloop van de boekwaarde van de overige investeringen met een economisch nut

Investeringen De afschrijvingen zijn opgenomen in de exploitatie waardoor investeringsruimte ontstaat. De in het boekjaar gedane investeringen staan in onderstaand overzicht vermeld.

Afschrijvingspercentages Inrichting nieuw pand DCMR: 10% Machines, apparaten en installaties: 20–25% Overige materiële vaste activa: 10%

73 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

7.2.2 Vlottende activa Nog te factureren omzet De in de balans opgenomen nog te facturen omzet:

In de nog te factureren omzet is de waarde opgenomen van de prestaties op projecten die ultimo 2022 een doorlopend karakter hebben. De vooruit gefactureerde termijnen zijn hierop in mindering gebracht. Uitzettingen korter dan één jaar De in de balans opgenomen uitzettingen met een looptijd van één jaar of minder kunnen als volgt worden gespecificeerd:

De rekening-courantverhouding met het Rijk geeft de vordering van DCMR weer op de Rijksschatkist als gevolg van de verplichte deelname van decentrale overheden aan het zogeheten schatkistbankieren. Met die regeling worden alle liquiditeiten van decentrale overheden boven een beperkt minimum geparkeerd bij de Rijksschatkist.

74 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

Liquide middelen Het saldo van de liquide middelen bestaat uit de volgende componenten:

De liquide middelen staan ter vrije beschikking van DCMR. Het drempelbedrag aan liquide middelen, dat is uitgezonderd niet aan te houden in ’s Rijks schatkist over het jaar 2022 bedraagt €556k. Hieronder een overzicht van het gemiddeld banksaldo per kwartaal als bedoeld als uitzondering niet aan te houden in ’s Rijks schatkist.

Overlopende activa De post overlopende activa kan als volgt worden onderscheiden:

75 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

De post voorschotbedragen met specifiek bestedingsdoel bestaat volledig uit vorderingen op de participanten:

Voor de aansluiting met de stand per 31-12-2022 wordt verwezen naar bijlage 11.5 Overzicht voorschot met specifiek bestedingsdoel per participant.

7.3 Toelichting Passiva 7.3.1 Eigen vermogen Het in de balans opgenomen eigen vermogen bestaat uit de volgende posten:

In de vergadering van het algemeen bestuur in december 2019 is besloten tot de vorming van een nieuwe bestemmingsreserve modernisering bedrijfsvoering en met ingang van het begrotingsjaar 2020 jaarlijks €1mln te doteren vanuit de begroting. Met deze reserve worden projecten gefinancierd die beogen een stapsgewijze transitie van de bedrijfsvoering en digitalisering van de kerntaken te realiseren. Deze modernisering ondersteunt de ontwikkeling van DCMR als data gedreven omgevingsdienst. Hierbij worden zowel de primaire als de onder-

76 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

steunende processen geprofessionaliseerd, zodat DCMR voorbereid is op de Omgevingswet. Hiervoor is €1.605k aangewend. De bestemmingsreserve personeel en organisatie is gevormd voor de dekking van incidentele personele frictiekosten, die onder andere zijn ontstaan door de reorganisaties van 2010 en 2015. Aangezien er voor deze reserve geen bestemming meer is, heeft het algemeen bestuur besloten om €56k te laten vrijvallen en toe te voegen aan de bestemmingsreserve Modernisering Bedrijfsvoering. Daarnaast heeft het algemeen bestuur besloten om het negatieve rekeningresultaat 2021 ad -€954k ten laste te brengen van de Algemene Reserve. Conform besluit is dit verwerkt in deze jaarrekening. Vanaf 2022 zijn er projecten starten – circulaire economie en energietransitie – die worden gedekt vanuit de reserve Duurzaamheidsopgaven.

Het verloop per reserve over 2022 wordt in onderstaand overzicht weergegeven.

De besteding van de middelen uit de reserve Bedrijfsvoering wordt beschreven in par 5.2. De besteding van de middelen uit de reserve duurzaamheidsopgaven wordt beschreven in deel c, par 4. Voorstel technische resultaatbestemming: Overeenkomstig het aan het dagelijks bestuur gedane voorstel het totaal van €584k ten bate te brengen van de algemene reserves.

77 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

Voorzieningen In onderstaande tabel is de hoogte van de jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen weergegeven. Het verloop Voorzieningen over 2022 wordt in onderstaand overzicht per voorziening weergegeven.

7.3.2 Vlottende passiva Onder de vlottende passiva zijn opgenomen:

Schulden korter dan één jaar De in de balans opgenomen kortlopende schulden kunnen als volgt worden gespecificeerd:

78 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

Overlopende passiva De specificatie van de overlopende passiva is als volgt:

De post nog te betalen bedragen valt uiteen in de volgende posten:

79 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

De post voorschotbedragen met specifiek bestedingsdoel valt uiteen in de volgende bedragen en bestaat volledig uit schuld aan de participant:

Voor de aansluiting met de stand per 31-12-2022 wordt verwezen naar bijlage 11.5 Overzicht voorschot met specifiek bestedingsdoel per participant. Deze voorschotbedragen betreffen middelen waarover DCMR geen directe zeggenschap heeft. Dit omdat zij die middelen enerzijds beheert in opdracht van de participanten en ze anderzijds beschikbaar zijn gesteld voor specifieke werkzaamheden. De mutaties in het voorschot worden veroorzaakt door overof onderbestedingen op het werkplan van een participant, door toekenning van extra middelen gedurende het jaar of door afrekening van afgeronde projecten van participanten waarvan is afgesproken dat deze afrekening via het voorschot van de betreffende participant verloopt.

80 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

7.4 Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen DCMR is voor een aantal toekomstige jaren verbonden aan verschillende niet uit de balans blijkende financiële verplichtingen. Hieronder volgt een opsomming van de belangrijkste.

Leasecontracten wagenpark Het wagenpark wordt geleased bij één leasemaatschappij. De aangegane verplichting bedraagt exclusief brandstof ca. €100k op jaarbasis. 7.4 Gebeurtenissen na balansdatum Tot heden is er geen sprake van gebeurtenissen na balansdatum die enige invloed zouden kunnen hebben.

81 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

82 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

8. ALGEMENE WAARDERINGSGRONDSLAGEN De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften die het besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten daarvoor geeft. 8.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij het desbetreffende balansonderdeel anders is vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarden. De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten worden slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen als zij bij het opmaken van de jaarrekening bekend zijn. Dividendopbrengsten van deelnemingen worden als bate genomen op het moment waarop het dividend betaalbaar gesteld wordt. Personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen en schulden als gevolg van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerd aan verplichtingen van vergelijkbaar volume, worden sommige personele lasten toegerekend aan de periode waarin uitbetaling plaatsvindt.

Bij deze uitzondering moet worden gedacht aan componenten zoals ziektekostenpremie ten behoeve van gepensioneerden, overlopende vakantiegeld- en verlofaanspraken. Voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorziening getroffen of op andere wijze een verplichting opgenomen. De referentieperiode is dezelfde als die van de meerjarenraming, te weten vier jaar. Als er sprake is van (eenmalige) schokeffecten (bijvoorbeeld reorganisaties) dient wel een verplichting opgenomen te worden. 8.2 Materiële vaste activa met economisch nut Deze materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Specifieke investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering gebracht; in die gevallen wordt op

83 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

het saldo afgeschreven. Slijtende investeringen worden vanaf het moment van ingebruikneming lineair afgeschreven in de verwachte gebruiksduur, waarbij rekening wordt gehouden met een eventuele restwaarde. Op het moment dat het kapitaalgoed in gebruik wordt genomen, wordt met afschrijven gestart. 8.3 Vlottende activa De projecten zijn gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs of de lagere marktwaarde. Er wordt geen rente bijgeschreven. Incourante voorraden worden afgewaardeerd naar marktwaarde. De vervaardigingsprijs omvat de kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend, alsmede een redelijk te achten aandeel in de rentekosten en de administratie- en beheerskosten. Winsten uit de projecten worden slechts genomen indien en voor zover die met voldoende mate van betrouwbaarheid als gerealiseerd aangemerkt kunnen worden. Zolang daarvan geen sprake is, worden de verkregen verkoopopbrengsten ten volle op de vervaardigingskosten in mindering gebracht. Afgeronde projecten worden gewaardeerd tegen de kostprijs. Deze bestaat uit de verrekenprijzen van grond- en hulpstoffen en de loon- en machinekosten die aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend. De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid is een voorziening in mindering gebracht. De voorziening wordt statisch bepaald op basis van de geschatte inningskansen.

De liquide middelen en overlopende posten worden tegen nominale waarde opgenomen. 8.4 Passiva Het eigen vermogen bestaat uit de algemene, bestemmingsreserve en het resultaat na bestemming volgens het overzicht van baten en lasten. Van bestemmingsreserves die niet met juridisch onontkoombare verplichtingen zijn belast, valt het (restant)saldo van een bestemmingsreserve zonder voorafgaand bestuursbesluit ten gunste van het ‘resultaat na bestemming’ vrij als: a) Het doel waarvoor de bestemmingsreserve is gevormd vervalt, of b) Gedurende drie jaar niets aan de bestemmingsreserve is onttrokken of toegevoegd. De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. De afrekening met de participanten vindt volledig plaats op basis van werkelijke uren en materiële lasten. Het saldo van de onder- of overbesteding ten opzichte van het werkplan wordt in zijn geheel verrekend met het voorschot met specifiek bestedingsdoel.

84 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

85 Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2022

9. OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN IN DE JAARREKENING 9.1

Overzicht baten en lasten

9.2. Algemene dekkingsmiddelen

Het inschatten van de post ‘overige opbrengsten’ is lastig gezien de onzekerheid van de realisatie. De huidige afwijkingen zijn het gevolg van de uitvoering van het gekozen beleid. Dit betreft geen onrechtmatige afwijkingen.