Bijlage Vaststellen integraal Beheer kader Voorne aan Zee.
Tekst van het document
Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
projectnummer 0487444.100 definitief revisie 2.3 1 maart 2024
www.anteagroup.nl
Integraal Beheerkader Voorne aan Zee projectnummer 0487444.100 revisie 2.3 1 maart 2024
Auteurs Pim Christianen Robert Scherpenisse Stephan van der Geest Janneke van Boxtel
Opdrachtgever Gemeente Voorne aan Zee Postbus 13 3220 AA HELLEVOETSLUIS
Colofon Projectgroep Pim Christianen Janneke van Boxtel Job Roskam
datum
beschrijving
vrijgave
1 maart 2024
Definitief
R. van Hoek
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Inhoudsopgave Inhoudsopgave
3
1.
Inleiding
5
1.1 1.2 1.3 1.4
Belang van de openbare ruimte in Voorne aan Zee Aanleiding en doel Scope Leeswijzer
5 5 5 6
2.
IBK Voorne aan Zee: een procesinstrument
8
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5
Gedachtegang Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving Omgevingsprogramma fysieke leefomgeving Eerste resultaat: harmonisatie in de vorm van het Integraal Beheerkader Voorne aan Zee Stap 2: Herijken van Integraal Beheerkader met assetsheet Stap 3: Doorontwikkeling van Integraal Beheerkader naar Integraal Maatschappelijk Beheerkader
8 8 9 10 10
3.
Huidige situatie
12
3.1 3.2 3.3
Terugblik afgelopen beheerperiode Aard en omvang van beheerarealen Huidige kwaliteit
12 12 12
4.
Kaders en ontwikkelingen
16
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5
Wettelijke kaders Gemeentelijke kaders Trends & ontwikkelingen Overzicht projecten 2025 Projecten met gevolgen beheerarealen en -kosten
16 17 18 20 21
5.
Financiën
23
5.1 5.2 5.3
Exploitatie Vervangingsinvesteringen Vooruitblik financiën kapitaalgoederen
23 24 24
6.
Beheerstrategie
27
6.1 6.2 6.3
Planmatig en professioneel beheer Vertaling in planniveaus Basis verder op orde brengen
27 28 29
Bijlage I: Lijst toename beheerkosten uitbreiding areaal ontwikkelingen
31
Bijlage II: Assetsheets
32
32 32 32 32 32 32 32
Assetsheet groen Assetsheet bomen Assetsheet wegen Assetsheet riolering Assetsheet gladheidbestrijding Assetsheet openbare speelvoorzieningen Assetsheet openbare verlichting
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
INLEIDING
blad 4 van 33
Vuurtoren Hellevoetsluis
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Inleiding De openbare ruimte van de gemeente Voorne aan Zee is de woon-, werk- en leefomgeving van de inwoners, ondernemers en bezoekers van Voorne aan Zee. Deze ruimte is voor iedereen toegankelijk om te wonen, zich te verplaatsen, te recreëren maar ook een plek waar planten en dieren leven. Het is daarom in ieders belang om deze ruimte door middel van juiste inrichting en beheer toegankelijk, schoon, heel en veilig te houden. In het voorliggende Integraal Beheerkader, met bijbehorende Assetsheets, wordt de koppeling gemaakt tussen de opgaven en het daadwerkelijke beheer en onderhoud van onze leefomgeving. ‘Het is mooi hier!’
Belang van de openbare ruimte in Voorne aan Zee De wijze waarop de openbare ruimte wordt ingericht en beheerd, is sterk bepalend voor het dagelijkse gebruik en de beleving van onze leefomgeving. Het is belangrijk dat alle assets goed onderhouden worden om zo de uitstraling van Voorne aan Zee te verbeteren. Dit heeft een positief effect op zowel de inwoners als op bezoekers. Daarnaast wordt de aandacht voor verbinding tussen grote maatschappelijke opgaven en onze leefomgeving steeds groter. Daarbij wordt gekeken naar het effect van de leefomgeving op bijvoorbeeld de veiligheid en gezondheid van inwoners, het verlichtende effect op de gevolgen van klimaatverandering, verkoeling, vergroening en duurzaamheid. Steeds meer streven we naar de aansluiting van de inrichting en het beheer van de openbare ruimte op deze maatschappelijke opgaven.
Aanleiding en doel De gemeente Voorne aan Zee is een samengevoegde gemeente vanaf 1 januari 2023. De gemeente bestaat uit de drie voormalige gemeenten, Hellevoetsluis, Westvoorne en Brielle. Om de gemeentelijke herindeling vorm te geven op het gebied van beheer openbare ruimte, wordt het bestaande beleid geharmoniseerd. De afdeling Ruimtelijk Beheer en Uitvoering (RBU) staat aan de lat om dit vorm te geven in de nieuwe samenstelling. Om dit proces zo soepel mogelijk te laten verlopen, is het van belang dat het team beleid en projecten en het team beheer en omgeving samen optrekken. Dit zal bijdragen aan een efficiënte doorontwikkeling van de ambtelijke organisatie. Het is dus de bedoeling om het beleid van de assets groen, bomen, wegen, riolering, gladheidsbestrijding, openbare speelvoorzieningen en openbare verlichting te harmoniseren. In de assetsheets is het beleid van de drie voormalige gemeenten per asset samengevoegd naar één aanpak en structuur voor Voorne aan Zee. Deze assetsheets komen samen in het overkoepelende document: het Integraal Beheerkader (IBK). Het IBK beschrijft de bestuurlijke ambities en de toekomstige opgaven, vanuit bestaand beleid, voor het beheer van de openbare ruimte in de gemeente Voorne aan Zee.
Door de koppeling tussen de verschillende assets te maken in het IBK wordt de integraliteit bevordert op het gebied van beheer openbare ruimte en is dit helder en leesbaar op verschillende abstractieniveaus, waardoor beheer gemakkelijker toepasbaar is en de kwaliteit van de leefomgeving omhoog zal gaan.
Scope Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte richt zich op de vrij toegankelijke openbare ruimte welke door de gemeente wordt onderhouden. Hierbij gaat het om de volgende beheerdomeinen: Groen; Bomen; Wegen; Riolering;
blad 5 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Gladheidsbestrijding; Openbare Speelvoorzieningen; Openbare Verlichting.
Het Integraal Beheerkader voor de openbare ruimte richt zich op het beheer, onderhoud en vervangen van de beheerobjecten in de fysieke leefomgeving: Beheer: Systematisch plannen, budgetteren, voorbereiden en uitvoeren van activiteiten die erop gericht zijn een object blijvend zijn functie te laten vervullen; Onderhoud: Uitvoeren van preventieve dan wel correctieve maatregelen om een object in goede staat (op een vooraf bepaald kwaliteitsniveau) te houden of te brengen. Onderhoud kan worden onderscheiden in klein en groot onderhoud; Vervangen (renovatie): Vervangen van een object omdat onderhoud aan het huidige object niet meer toereikend of financieel verantwoord is om het terug op het gestelde kwaliteitsniveau te brengen. Verbetering op het gebied van maatschappelijke opgaven zoals klimaatadaptatie, duurzaamheid of beleving vallen buiten de scope van dit IBK en zullen stap 2 opgepakt worden. In stap 1 ligt de focus op het samenvoegen van de beleidstukken in de assetsheets en deze integraal koppelen in het IBK.
Leeswijzer
Hoofdstuk 2 omschrijft de gedachtegang omtrent het Omgevingsprogramma en geeft inzicht in de stappen van de werkwijze. Hoofdstuk 3 gaat in op de huidige situatie met een terugblik op de vorige beheerperiode. Ook wordt de aard en omvang van de beheerarealen van de assets weergegeven. Hoofdstuk 4 schetst de wettelijke en gemeentelijke kaders rondom het beheer van de leefomgeving. Daarnaast worden trends en ontwikkelingen meegenomen die op het moment spelen in de openbare ruimte. Hoofdstuk 5 geeft de financiële impact weer voor het beheer van de assets. Hoofdstuk 6 beschrijft de beheerstrategie om invulling te geven aan de ambities en kernwaarden voor het beheer in de openbare ruimte. Tot slot geeft deze een opsomming van acties die komende periode uitgevoerd gaan worden. In Bijlage I is de lijst toename beheerkosten uitbreiding areaal ontwikkelingen opgenomen; In Bijlage II zijn de assetsheets groen, bomen, wegen, riolering, gladheidbestrijding, openbare speelvoorzieningen en openbare verlichting opgenomen.
blad 6 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
IBK Voorne aan Zee
blad 7 van 33
Annabos Rockanje
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
IBK Voorne aan Zee: een procesinstrument In september 2023 is de gemeente Voorne aan Zee samen met Antea Group gestart met het proces om beleid te harmoniseren in de vorm van een Integraal Beheerkader. In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe dat proces eruitziet. Ook kijken we verder vooruit. Op basis van het Groeipad Beheer van Antea Group kijken we welke stappen Voorne aan Zee nu kan zetten en welke in de toekomst.
Gedachtegang Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving Het Integraal Beheerkader (IBK) is tot stand gekomen dankzij het doorlopen van verschillende stappen en acties. Het IBK is in die zin ook meer een procesinstrument dan een los en op zichzelf staand document. Zonder een doorlopend proces is er geen IBK. In deze paragraaf wordt het startpunt van het proces beschreven.
Startpunt van het proces Vanuit de diverse maatschappelijke opgaven die spelen in de openbare ruimte is er behoefte aan een meer integrale aanpak. Om deze tot stand te laten komen, worden de diverse assets in het IBK samengevoegd. Door deze manier van werken zijn de verschillende ambities en opgaven duidelijk en kunnen deze worden gekoppeld. Voordat deze stap in zijn geheel voor Voorne aan Zee uitgevoerd kan worden, moet de basis op orde zijn. Hierbij moeten de beleidsstukken uit de drie voormalige gemeente geharmoniseerd worden, dat zal worden gedaan in stap 1.
Omgevingsprogramma fysieke leefomgeving De verandering van sectoraal beheer, beheerplan per asset, naar integraal beheer, Integraal Maatschappelijk Beheerkader, wordt steeds belangrijker. Het omzetten van alle losse bestuurlijke ambities naar de assets met overkoepelende maatschappelijke thema’s, gekoppeld aan een integraal document, is het nieuwe uitgangspunt. Het opstellen van dit IBK met bijhorende assetsheets zal helpen om de eerste stap richting integraal beheer te zetten en het verbeteren van de kwaliteit in de leefomgeving. In onderstaande afbeelding is deze stap schematisch weergeven. “De eerste stap op het groeipad! Van sectoraal naar integraal!”
Figuur 1, Groeipad Beheer Openbare Ruimte (Antea Group)
blad 8 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Vanuit daar kan verder worden gebouwd naar het opstellen van een Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK) waarin de maatschappelijke thema’s en opgaven gekoppeld worden aan de assets. Het IMBK is daarmee, samen met de Omgevingsvisie, een bouwsteen die later vertaald kan worden in een Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving, een programma onder de Omgevingswet. In stap 1 wordt al het huidige beleid geharmoniseerd, deze stap dient als basis voor stap 2. Vanuit deze basis worden in stap 2 keuzes gemaakt als het gaat om de verschillen tussen de voormalige gemeenten zodat er één werkwijze gehanteerd wordt in Voorne aan Zee. Tevens zal er gekeken worden naar de benodigde financiële middelen en deze worden gespiegeld aan de huidige beschikbare budgetten. Na het uitvoeren van deze stap is de basis op orde. Daarna worden in stap 3 de maatschappelijke opgaven uit de Omgevingsvisie gekoppeld aan het IBK en de assetssheets. Zodat het IBK met assetsheets wordt doorontwikkeld tot een Integraal Maatschappelijk Beheerkader. Hieronder een schematische weergave van de te nemen stappen en de planning.
Figuur 2, Planning Integraal Beheerkader naar Integraal Maatschappelijk Beheerkader
Eerste resultaat: harmonisatie in de vorm van het Integraal Beheerkader Voorne aan Zee Met het doorlopen van dit proces beschikt de gemeente Voorne aan Zee over het voorliggend Integraal Beheerkader, inclusief bijbehorende assetsheets. In het Integraal Beheerkader Openbare Ruimte (1) staan de eerste bestuurlijke ambities en maatschappelijke opgaven waar beheer mee te maken heeft. Daarnaast wordt in het IBK het beleidskader voor het onderhoud en het beoogde kwaliteitsniveau voor de assets opgesteld. De Assetsheets (2) geven inzicht in aard, omvang, kwaliteit, beheerstrategie en financiën van de verschillende assets.
Figuur 3, schematische weergave IBK met assetsheets (Antea Group)
Dit IBK, met bijbehorende assetsheet, vormt de basis waarop de gemeente Voorne aan Zee haar beheer verder gaat doorontwikkelen. Deze doorontwikkeling wordt in hoofdstuk 7, “Beheerstrategie” van dit IBK verder beschreven. In de bijgevoegde assetsheets zijn per asset actiepunten beschreven.
blad 9 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Stap 2: Herijken van Integraal Beheerkader met assetsheet Zodra het huidige Integraal Beheerkader (IBK) is afgerond (stap 1), wordt gestart met de herijking van het Integraal Beheerkader met assetsheets (stap 2). In deze vervolgstap de beheerstrategie en -kaders voor alle voormalige gemeenten gelijkgetrokken, in één aanpak voor Voorne aan Zee. Op basis hiervan worden de huidige beschikbare budgetten vergeleken met de benodigde budgetten, om ervoor te zorgen dat er voldoende middelen beschikbaar zijn om de ambities en doelstellingen in de beheerstrategie en -kaders te realiseren. Met het uiteindelijke doel om de uitstraling en kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren.
Stap 3: Doorontwikkeling van Integraal Beheerkader naar Integraal Maatschappelijk Beheerkader Als de basis op orde is (stap 2) kan het IBK doorontwikkeld worden naar het Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK) (stap 3). Hierbij gaan we vanuit de Omgevingsvisie de opgaven en thema’s koppelen aan de verschillende assets, waarbij we specifiek kijken naar wat de assets kunnen bijdragen aan de thema’s vanuit de Omgevingsvisie. Op deze manier wordt een koppeling gemaakt tussen beheer en onderhoud van de fysieke leefomgeving en de maatschappelijke opgaven in lijn met de Omgevingswet.
blad 10 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
HUIDIGE SITUATIE
blad 11 van 33
Quality Coast Westvoorne
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Huidige situatie Terugblik afgelopen beheerperiode In de voorgaande beheerperiode bestond Voorne aan Zee uit drie afzonderlijke gemeenten. Sinds 1 januari 2023 zijn zij samengevoegd tot de gemeente Voorne aan Zee en pakt de gemeente het beheer als één gemeente op. Deze drie voormalige gemeenten hadden elk hun eigen beheerplannen met uitgangspunten voor het beheer op de verschillende assets. Aan de hand van deze plannen werd het beheer uitgevoerd. Op dit moment zijn de beheerarealen niet up-to-date of volledig samengevoegd. Het is van belang dat deze de komende beheerperiode aangevuld worden en actief worden bijgewerkt, zodat de beheerarealen actueel blijven. De afgelopen beheerperiode zijn niet alle inspecties consequent uitgevoerd. Het uitvoeren van inspecties en monitoring is belangrijk om inzicht te hebben in de kwaliteit. Waar moet onderhoud worden uitgevoerd en welke onderdelen moeten worden vervangen. Deze informatie is noodzakelijk om de vervangingsopgave in beeld te brengen en de benodigde financiële middelen inzichtelijk te maken. De assets in Voorne aan Zee worden op niveau B conform de CROW-methodiek beheerd, waarbij centrumgebieden en enkele specifieke locaties (hotspots) op niveau A worden beheerd.
Het beheer is in de vorige beheerperiode budget gestuurd uitgevoerd, waardoor niet altijd werd voldaan aan het vastgestelde kader, dit vanwege de beperkte financiële middelen.
Aard en omvang van beheerarealen De gemeente Voorne aan Zee is verantwoordelijk voor haar openbare ruimte binnen de gemeentegrenzen. Onderstaande tabel geeft op hoofdlijnen een overzicht van het huidig te beheren areaal per beheerdomein, zoals dit nu bekend is. Recente areaaluitbreidingen of (BGT)mutaties zijn niet meegenomen in dit overzicht. In de Assetsheets (Bijlage II) zijn de beheerarealen per asset in meer detail weergegeven. Tabel 1, Beheerarealen per asset aangeleverd door Voorne aan Zee in Excel tabel 23-06-2023
Asset Groen Bomen Wegen
Riolering Gladheidbestrijding Openbare Speelvoorzieningen Openbare Verlichting
Object Beplanting Grasvegetaties Bomen Element verharding Asfaltverharding Onverhard Half verharding Riolering Wegen Speeltoestellen Speelondergrond Masten Armaturen
Aantal 950.935 2.904.000 35.000 2.940.715 739.215 57.659 30.173 585 219 1.371 476.070 16.362 16.784
Eenheid m2 m2 stuks m2 m2 m2 m2 km km stuks m2 stuks stuks
Huidige kwaliteit Een belangrijk onderdeel van het beheerproces (Plan, Do, Check, Act) is het monitoren van de kwaliteit van de assets in de fysieke leefomgeving. De monitoring van de kwaliteit van de openbare ruimte wordt op verschillende manieren uitgevoerd, zowel de technische- als de beeldkwaliteit wordt hierbij gemonitord. Deze
blad 12 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
manier van monitoren geeft de beheerder inzicht in de huidige kwaliteit en biedt mogelijkheden om het beheer indien nodig bij te sturen. De technische kwaliteit van beheerobjecten wordt geïnspecteerd middels inspecties, zoals de rioolinspectie, weginspectie, VTA-controle bij bomen, Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS) en de NEN3140 om de veiligheid van openbare verlichting te toetsen. Gladheidbestrijding wordt gecontroleerd door het evalueren van het bijgehouden logboek en het actierapport. Daarnaast wordt ook de beeldkwaliteit van de leefomgeving gemonitord. Dit betreft de verzorging van de openbare ruimte, waarbij de kwaliteit wordt bepaald aan de hand van de beeldmeetlatten van de CROW. Op de volgende assets is de beeldkwaliteit gemeten: groen, bomen en wegen. In deze paragraaf wordt de huidige kwaliteit van de volgende producten beknopt beschreven: groen, bomen, wegen, riolering, gladheidbestrijding, openbare speelvoorzieningen en openbare verlichting. Ook zijn meldingen meegenomen om de kwaliteit inzichtelijk te maken. Meldingen zeggen niets over de technische kwaliteit of levensduur, maar geven een beeld van de beleving van de gebruikers. In Bijlage II is een gedetailleerder beeld van de kwaliteit per specifieke asset opgenomen en staat een toelichting met wat de gescoorde kwaliteit inhoudt.
Groen De kwaliteit van groen is inzichtelijk gebracht op drie aspecten volgens de CROW-methodiek, deze inspectie is uitgevoerd in 2022. Hierbij scoren kaal oppervlakte in beplanting en gaten in haag niveau B volgens de 90% normering. Kaal oppervlakte gras scoort niveau D. Verdere inspecties worden op het moment uitgevoerd.
Bomen Uit de VTA-controle van 2022 is de technische kwaliteit van bomen in beeld gebracht. Hierbij scoort 60% goed, 30% onvoldoende en 5% slecht, ook is een deel niet in beeld. Gekeken naar boomveiligheid zijn 70% van de bomen zonder gebreken, 23% zijn als risicobomen geduid en 4% als attentiebomen. Waarbij de risicobomen door het uitvoeren van beheermaatregelen de status van ‘boom zonder gebreken’ krijgt. Attentiebomen worden jaarlijks geïnspecteerd om de veiligheid te monitoren.
Wegen In 2022 is een weginspectie in Voorne aan Zee uitgevoerd. Hierbij scoort 31% van het wegareaal niveau A+, 25% niveau A, 23% niveau B, 2% niveau C en 18% niveau D conform de CROW-methodiek. Ook is er sprake van een boomwortelproblematiek in Voorne aan Zee, dat van invloed is op de kwaliteit van de wegen.
Riolering Jaarlijks wordt 10-15% van het riool geïnspecteerd. De kwaliteit van de geïnspecteerde stukken voldoet aan de vastgestelde eisen. Bij afwijkingen worden deze direct meegenomen in het planmatig onderhoud. Ook worden meldingen meegenomen bij het uitvoeren van onderhoud om de kwaliteit te borgen.
Gladheidbestrijding Gladheidbestrijding werkt volgens een inspanningsverplichting, dat betekent dat het uitvoeringsplan als leidraad wordt gebruikt. De kwaliteit van gladheidbestrijding hangt af van de mate waarin de afspraken in het uitvoeringsplan worden nageleefd. Door middel van de plan-do-check-act cyclus wordt geëvalueerd of aan deze afspraken is voldaan en hoe gladheidbestrijding steeds efficiënter kan worden uitgevoerd.
Openbare Speelvoorzieningen De kwaliteit van speellocaties wordt in beeld gebracht een jaarlijkse inspectie. Hierbij worden speeltoestellen als prioriteit 1, 2, 3 of 4 geduid, waarbij prioriteit 1 goed is en 4 slecht. In 2023 geldt dat 3% van de speeltoestellen aangeduid is als prioriteit 2, 8% als prioriteit 3 en 7,4% als prioriteit 4. De urgente maatregelen worden op basis van beschikbare middelen ingepland en uitgevoerd.
blad 13 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Openbare Verlichting Op basis van meldingen en eigenwaarneming wordt onderhoud uitgevoerd. Inspectiegegevens zijn niet in beeld bij de gemeente Voorne aan Zee. Wel is de leeftijdsopbouw van openbare verlichting in beeld gebracht. Het grootste deel van de armaturen zijn 10-30 jaar oud, de technische afschrijving van armaturen is 20 jaar. Masten zijn voornamelijk 10-30 jaar oud, de technische afschrijving van masten is 40 jaar. Dit toont aan dat een groot deel van de armaturen en masten langer meegaat dan de verwachte levensduur.
blad 14 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
KADERS & ONTWIKKELING
blad 15 van 33
Oostvoornse Meer
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Kaders en ontwikkelingen Er bestaat geen overkoepelend wettelijk kader waarin voor gemeenten alle rechten en plichten met betrekking tot het beheer en onderhoud van de leefomgeving zijn vastgelegd. De gemeente Voorne aan Zee heeft veel lokale- en keuzevrijheid maar is hierbij wel gebonden aan een aantal wettelijke kaders. Deze kaders worden verder in dit hoofdstuk beschreven.
Wettelijke kaders Kapitaalgoederen in de Gemeentewet In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is de verplichting opgenomen om in de begroting en jaarrekening een paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen op te nemen.
Zorgplicht Vanuit het Nieuw Burgerlijk Wetboek heeft de gemeente Voorne aan Zee een zorgplicht voor het handhaven en bevorderen van veiligheid in de openbare ruimte, aantoonbaar gemaakt door inspecties en onderhoud.
Omgevingswet voor integrale ambities In 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De Omgevingswet verandert het juridische kader voor de openbare ruimte. Ambities worden steeds meer integraal gedeeld, meer verplichtend en minder vrijblijvend. Met méér ruimte voor lokale initiatieven en nadruk op (vroegtijdige) participatie.
Wet algemene regels herindeling De wet algemene regels herindeling bevat regels om te komen tot een gemeentelijke herindeling.
Wettelijke kaders per beheerobject Onderstaand wordt een samenvatting gegeven van de belangrijkste wet- en regelgeving voor enkele afzonderlijke beheerobjecten die van toepassing zijn: De verantwoordelijkheden van de gemeente als wegbeheerder zijn vastgelegd in de Wegenwet en de Wegenverkeerswet. In de Wegenwet is de onderhoudsplicht voor de wegen geregeld. Het vereist van de beheerder goed 'rentmeesterschap', met de verplichting de wegen en civieltechnische kunstwerken 'in goede staat' te houden, de veiligheid van de weggebruiker te garanderen en de functionaliteit te borgen. Ook is in de wegenverkeerswet openbare verlichting met betrekking tot verkeersveiligheid meegenomen; Aanleg en beheer van riolering is een gemeentelijke taak op basis van de Wet milieubeheer en de Waterwet. De Wet milieubeheer regelt de zorgplicht met betrekking tot afvalwater. De Waterwet regelt het beheer van oppervlaktewater en grondwater en verbetert de samenhang tussen waterbeleid en ruimtelijke ordening. De wet legt de gemeentelijke zorgplicht voor hemel- en grondwater vast. De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) heeft tot doel dat het water in een 'goede toestand verkeert'. Verder zijn in het Nationaal bestuursakkoord Water afspraken gemaakt over het op orde brengen van watersystemen.
In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie is de verplichting vastgelegd om in 2050 onder andere te voldoen aan een waterrobuuste en klimaatbestendige inrichting; De zorgplicht voor het openbaar groen verplicht tot het veilig in stand houden van alle bomen. De zorgplicht voor het groen wordt mede ingevuld door de regels die gelden vanuit de Wet natuurbescherming. Deze wet beschrijft de duurzame instandhouding en zorgplicht voor soorten en gebieden. Dit is niet alleen van toepassing op groenvoorzieningen maar ook op andere beheerobjecten. De veiligheid van Speeltoestellen is geregeld in het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS) en de wettelijke normen EN/NEN 1176 & 1177.
blad 16 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Wettelijke kaders omtrent gladheidsbestrijding zijn vastgelegd in de Wet aansprakelijkheidsvordering provincies en gemeenten (WABP), hierin is vermeld dat gemeenten aansprakelijk zijn voor schade die wordt veroorzaakt door gladheid op de wegen die zij beheren. In de Wegenverkeerswet (WVW) zijn wegbeheerders verplicht gesteld om maatregelen te nemen om gladheid te voorkomen of te beperken. Bij gladheidbestrijding geldt een inspanningsverplichting, op basis van de bovenstaande wetgeving worden beleidskaders opgesteld en vertaald naar een uitvoeringsplan.
Gemeentelijke kaders Coalitieakkoord Voorne aan Zee Het coalitieakkoord geeft op hoofdlijnen weer hoe Voorne aan Zee inhoudelijk vorm krijgt. Hierbij zijn de beleidsdocumenten en visies van de drie voorgaande gemeenten in acht genomen.
Collegeprogramma Voorne aan Zee Acht belangrijke thema’s verwoorden de ambitie voor Voorne aan Zee in de komende jaren. Deze thema's dienen als de verbindende schakel tussen de diverse programma's die in de begroting zijn opgenomen. Hiermee wordt het belang van integraal werken en besturen benadrukt, omdat de grotere uitdagingen waaraan gewerkt wordt niet beperkt zijn tot één beleidsterrein. Deze thema's sluiten aan op de verschillende visiedocumenten die de basis vormen voor het gemeentelijk beleid van Voorne aan Zee. Het Collegeprogramma gaat in op: Krachtig bestuur en ambtelijke organisatie; Stevige partner in de regionale samenwerking; Landschap centraal; Vitale en sociale steden, dorpen en wijken; Ondernemen stimuleren en ondersteunen; Energieneutraal en duurzaam; Actieve samenwerking en betrokkenheid; Eigen kracht en bestaanszekerheid.
Toekomstvisie Voorne aan Zee Voorne aan Zee krijgt een eigen toekomstvisie, in deze toekomstvisie wordt ook invulling gegeven aan de ambities voor de toekomst van de diverse kernen. Deze wordt gezamenlijk opgesteld met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. De toekomstvisie richt zich op de sterke punten van elk dorp en identificeert karakteristieke waarden die in de toekomst behouden moeten blijven.
Omgevingsvisie Voorne aan Een omgevingsvisie schetst de maatschappelijke uitdagingen en de essentiële kenmerken die de gemeente wil behouden. De volgende ambities zijn opgenomen in de Omgevingsvisie van Voorne aan Zee: We verbeteren het welzijn en wonen voor huidige en toekomstige generaties; Ons landschap, natuurlijke leefomgeving en erfgoed staan centraal; We stimuleren werken en ondernemen en zetten in op een sterke recreatiesector. Om deze drie ambities te kunnen realiseren zijn negen thema’s gekoppeld aan de ambities: Passend wonen voor Natuurlijk; Recreatief en toeristisch; iedereen; Duurzaam en Ondernemend; Sociaal en leefbaar; klimaatbestendig; Bereikbaar. Gezond en veilig; Cultureel en beleefbaar; Deze visie richt zich op toekomstige ontwikkelingen en behoudswaardige aspecten. Daarnaast omvat het gezamenlijke doelstellingen en de strategieën om deze te bereiken. De Omgevingsvisie zal fungeren als het leidende document voor nieuw beleid en initiatieven met betrekking tot de fysieke leefomgeving. De gemeente verwacht dat de Omgevingsvisie in de eerste helft van 2024 gereed zal zijn. Vervolgens zal de gemeenteraad van de gemeente Voorne aan Zee de Omgevingsvisie vaststellen.
Voorne aan Zee Klimaat adaptief in 2050 In 2021 heeft de raad de duurzaamheidsambitie vastgesteld, gericht op klimaatadaptatie, energietransitie en circulariteit. De ambitie voor klimaatadaptatie is om in 2050 een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting te realiseren. Er is een samenwerking aangegaan met de gemeente Voorne-Putten met het waterschap Hollandse Delta. Hierbij wordt met meerdere cycli van zes jaar het landelijke Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie doorlopen.
blad 17 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Trends & ontwikkelingen Deze paragraaf schetst een beeld van een aantal belangrijke trends en ontwikkelingen voor de fysieke leefomgeving in Nederland, die ook van invloed zijn op Voorne aan Zee. Er worden een aantal trends uitgelicht. Het zijn ontwikkelingen die invloed hebben op de fysieke leefomgeving waarin we wonen, werken, ons verplaatsen en recreëren. Het betreft maatschappelijke opgaven waar we allemaal mee te maken krijgen.
Vervangingsopgave De vervangingsopgave speelt bij verschillende assets in Voorne aan Zee, waaronder groen, bomen, openbare speelvoorzieningen, wegen, riolering en openbare verlichting. Dit komt doordat een groot deel van de openbare ruimte is aangelegd in de jaren ’60, ’70 en ’80 van de vorige eeuw waardoor deze assets het einde van de (technische) levensduur naderen. Wanneer kapitaalgoederen in de openbare ruimte in een relatief kortere periode moeten worden vervangen en afgeschreven, stijgen de maatschappelijke kosten onevenredig. Dit is een ongewenste situatie. Daarom vormt een belangrijke uitdaging hoe de vervanging het beste kan worden gerealiseerd zonder dat de maatschappelijke kosten sterk stijgen. Tegelijkertijd biedt de vervangingsopgave de kans om de openbare ruimte toekomstbestendig te maken, door bij vervanging en herinrichting van de openbare ruimte de mogelijkheid te bieden om bewonerswensen en thema’s als klimaatadaptatie, energietransitie (warmtenet) en mobiliteitsvraagstukken actief te betrekken bij het proces.
Energietransitie Er vindt momenteel een energietransitie plaats waarbij steeds meer nieuwe en herbruikbare energiebronnen worden gebruikt, zoals warmtenetten. Tegelijkertijd wordt het gebruik van fossiele brandstoffen verminderd om de uitstoot van broeikasgassen tegen te beperken, in lijn met het Klimaatakkoord. In een Regionale Energiestrategie (RES) beschrijft elke energieregio zijn eigen keuzes. Voorne aan Zee zet zich in om in de toekomst meer gebruik te kunnen maken van duurzame energie. Daarnaast heeft de energietransitie impact op de vervangingsopgave in Voorne aan Zee, bij het plaatsen van warmtenetten moeten straten opengebroken worden. Deze activiteit kan worden gecombineerd met de vervanging van het riool, wegen of de herinrichting van een wijk.
Klimaat Door extreme weersomstandigheden, toenemende hitte en hevige buien zijn waterveiligheid, verdroging en hittestress in Nederland belangrijke thema’s. Het vergroenen van de bebouwde omgeving, samen met bovengronds water afvoeren, is een belangrijke ontwikkeling. Bomen, planten en water dragen niet alleen bij aan de sfeer, maar zorgen ook voor verkoeling van de bebouwde omgeving en kunnen bijdragen aan het verhogen van de biodiversiteit in stedelijke gebieden. Dankzij de brede samenwerking tussen de gemeente Nissewaard, gemeente Voorne aan Zee en het Waterschap de Hollandse Delta, die zijn aangewezen als één werkregio voor klimaatadaptie, wordt er gewerkt aan een klimaatbestendige en waterrobuuste leefomgeving. Daarnaast wordt op het gebied van groen ecologisch beheer toegepast, wat een positief effect heeft op de biodiversiteit.
Duurzaamheid De laatste jaren is duurzaamheid steeds belangrijker geworden op verschillende vlakken in de maatschappij en binnen de assets. Deze ontwikkeling sluit aan op de huidige behoefte en welvaart, zonder de welvaart en behoeften van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. Door op een duurzamere manier om te gaan met de leefomgeving wordt er minder druk op het milieu uitgeoefend. Dit kan worden bereikt door slimme ecologische keuzes te maken bij de aanplant van bomen en groen, maar ook door het gebruik van circulaire materialen bij speelvoorzieningen of het toepassen van duurzaam verantwoord beheer.
Gezondheid Gezondheid staat steeds meer in de belangstelling. Bij mensen zelf, die zich steeds bewuster worden van het belang van een gezonde leefstijl, maar zeker ook bij de overheid, die steeds meer middelen en mogelijkheden inzet om de gezondheid positief te beïnvloeden. Een gevarieerde groene openbare ruimte draagt bij aan het psychisch en fysiek welbevinden van de inwoners en nodigt uit tot meer beweging, dat een gezonde leefstijl bevorderd en stress vermindert. Daarnaast draagt de asset openbare speelvoorzieningen bij aan het bewegen en buitenspelen bij kinderen, dat een positief effect heeft op hun gezondheid.
blad 18 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Participatie en individualisering Steden, dorpen en buurten worden niet langer uitsluitend vanuit het gemeentehuis bestuurd. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties nemen meer zelfverantwoordelijkheid en initiatieven voor een betere samenleving. Bewoners worden betrokken bij ontwerp en (her)inrichting van de openbare ruimte, of nemen zelf het initiatief. De gemeente neemt hierbij een rol als regisseur in. Tegelijkertijd is er sprake van individualisering, waarbij de vrijheid van het individu steeds belangrijker wordt. Mensen positioneren zich steeds meer als individu in plaats van als groep in de samenleving. Deze verschuiving kan de sociale cohesie onder druk zetten en doen afnemen. Daarnaast vergrijst de Nederlandse bevolking, dit geldt ook voor de inwoners van Voorne aan Zee. Huishoudens worden kleiner en mensen wonen langer zelfstandig. De behoefte aan ‘wonen zonder zorgen’, in een levendige omgeving met voorzieningen binnen handbereik, neemt toe. Dit vraagt aandacht in de bestaande woonomgeving wat betreft voorzieningen, sociale cohesie (eenzaamheid) en toegankelijkheid.
Grip op de fysieke beheerobjecten De posten voor het beheer en de vervanging van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte omvatten een aanzienlijk deel van de begroting. Als verantwoordelijk beheerder zorgt de beheerorganisatie ervoor dat deze activa veilig en toekomstbestendig worden onderhouden, voor de huidige en toekomstige generaties. Steeds vaker blijkt dat beheer meer is dan een optelsom van objecten die we schoon, heel en veilig willen houden. Aan de beheerorganisaties om de (maatschappelijke) opgaven te verbinden en te realiseren, waarbij grip en sturing essentieel is. Dit vraagt wel om planmatig en doelmatig te werken. Om op het goede moment de juiste stappen te zetten op strategisch, tactisch en operationeel niveau. Hierin ligt een sleutelrol voor de beheerder.
VNG: opgaven voor gemeenten De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft een aantal grote opgaven voor de openbare ruimte op een rij gezet. Het gaat daarbij vooral om klimaat, energie, bouwen, herstructurering en bereikbaarheid. In de fysieke leefomgeving verwacht de VNG forse investeringen voor mobiliteit, woningbouw en wateropgaven. Bij andere opgaven is aandacht voor het sociale domein, zoals gezondheid, financiën en participatie.
blad 19 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Overzicht projecten 2025 Onderstaande lijst geeft de projecten voor 2025 weer, deze is opgenomen in de begroting.
Overzicht projecten 2025-2028 Datum
Project
Investering
2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025
Herinrichting Marinebuurt fase twee Verlegging fietsovergang rotonde AI-laan Rijksstraatweg Brug Stadskantoor Herinrichting Dijkstraat Optimaliseren grondwatermeetnet Speelvoorziening 2025 Civieltechnische kunstwerken 2025 Vervanging afgeschreven openbare verlichting naar LED Herinr. Jupiterlaan/ D. van Leidenstraat Afkop. Jupiterlaan/ van Leidenstraat Skatepark A.I Laan Reconstructie Middeldijk Afkoppelen Middeldijk Revitalisering rioolgemalen VaZ (G2-G5 + nieuwe telemetrie) Onderzoek en ontwikkeling groenstructuurplan Voorne aan Zee Renovate kademuur aanvulllende fase Aanleg rotonde A. Geesinkstraat-AI laan (komt uit Grex) Sportcourt Plataanlaan
€ € € € € € € € € € € € € € € € € €
941.930 120.000 60.000 150.000 160.000 652.552 400.000 1.237.860 598.000 172.500 150.000 469.200 124.200 517.500 170.000 1.200.000 55.000
2026 2026 2026 2026 2026 2026 2026 2026 2026 2026 2026 2026 2026
Herinrichting Hoflaan / Burg. Letteweg fase II P+ kruispunt Reede Speelvoorziening Renovatie rioolstelsel Civieltechnische kunstwerken Vervanging afgeschreven openbare verlichting met LED Vervanging armaturen door uitfasering PL-lampen Aanvullend krediet Stadsdorp Ontsluiting plan Baugaard Herinrichting Sportlaan Riolering Sportlaan Bijdrage ontwikkeling sportlaan Grex Herinrichting De Rik
€ € € € € € € € € € € € €
1.577.800 300.000 141.936 450.000 400.000 1.237.860 1.260.581 838.500 1.000.000 1.060.375 21.000 385.000
2027 2027 2027 2027 2027 2027 2027 2027 2027 2027 2027 2027 2027
Dorpsplein Rockanje Klimaatadaptatie Dorpsplein Rockanje Fuykstraat Klimaatadaptatie Fuykstraat Brielle Scharloo Brielle Klimaatadaptatie Scharloo Brielle Civieltechnische kunstwerken Renovatie drukrioleringsysteem Vervanging afgeschreven openbare verlichting met LED Vervanging speeltoestellen Sleenstraat Brielle Klimaatadaptatie Sleenstraat Snelfietsroute trambaanpad
€ € € € € € € € € € € € €
560.000 160.000 120.000 95.000 450.000 175.000 400.000 480.000 1.237.860 476.232 150.000 105.000 1.000.000
2028 2028 2028 2028 2028 2028 2028 2028
Civieltechniche kunstwerken Vervanging afgeschreven openbare verlichting met LED Klimaatadaptatie kernen Civieltechnische kunstwerken Vervanging speeltoestellen Renovatie gemalen Integrale wijkaanpak Hellevoetsluis West Klimaatadaptatie Hellevoetsluis West
€ € € € € € € €
400.000 1.237.860 550.000 400.000 99.000 350.000 2.300.000 1.200.000
blad 20 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Projecten met gevolgen beheerarealen en -kosten In Bijlage I is een overzicht weergegeven van projecten die gevolgen hebben op de beheerarealen en dus de beheerkosten. De toename van de beheerkosten door uitbreiding areaal ontwikkelingen zijn per project inzichtelijk gemaakt.
blad 21 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
FINANCIËN
blad 22 van 33
Voormalige Stadhuis Brielle
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Financiën In totaal heeft Gemeente Voorne aan Zee in 2024 ca. € 16,5 miljoen beschikbaar voor het onderhoud aan kapitaalgoederen. Hiervan is ca. € 7,3 miljoen gebudgetteerd voor klein onderhoud/reparatie (incl. apparatuur en gereedschap) en ca. € 3,7 miljoen voor projectmatig groot onderhoud (inclusief aankoop van materiaal). Het totale budget loopt op tot ca. € 18,1 miljoen in 2027. Reden voor deze toename zijn met name de beheeronderdelen wegen, groen, openbare speelvoorzieningen en reiniging. Er worden tekorten ervaren op de huidige budgetten, deze zijn niet toereikend omdat het met de samenvoeging van de drie voormalige gemeenten niet zijn geactualiseerd op basis van het huidige prijspeil. In het kader van wegbeheer is de stijging van de budgetten ook te wijden aan stijgende kosten voor groot onderhoud. De budgetten zijn vastgesteld op prijspeil januari 2024.
Exploitatie Het onderhoudsbudget van Gemeente Voorne aan Zee is verdeeld over de diverse beheeronderdelen zoals in onderstaande tabel is weergegeven. Een deel van de lasten voor terreinmeubilair zijn tevens toegeschreven aan wegen en groen vanwege de daar belegde beheerverantwoordelijkheden. Onderhoudsexploitatie Wegen Riolering* Water Civiele kunstwerken Groen Speelvoorzieningen Verlichting Reiniging Terreinmeubilair Gladheidsbestrijding Totaal
€ € € € € € € € € € €
2024
2025
2026
2027
€ x 1000
€ x 1000
€ x 1000
€ x 1000
2.973 6.168 701 369 3.699 282 575 1.557 41 190 16.554
€ € € € € € € € € € €
2.992 6.127 701 369 3.866 336 532 1.817 41 190 16.970
€ € € € € € € € € € €
3.010 6.210 701 369 4.032 391 578 2.078 41 190 17.599
€ € € € € € € € € € €
3.029 6.168 701 369 4.199 445 578 2.338 41 190 18.058
*Momenteel loopt omtrent de vaststelling van de rioolheffing een parallel traject. Vanwege het gesloten systeem zijn deze budgetten niet nader uiteengezet in onderhoudskosten ten opzichte van overige posten.
Alle investeringen in de kapitaalgoederen in de openbare ruimte, financieel gezien de activa met maatschappelijk nut, worden geactiveerd conform de BBV. De kapitaallasten worden zo doorbelast op het exploitatiebudget. Om deze vaste en niet beïnvloedbare lasten inzichtelijk te maken, zijn deze niet opgeteld bij de onderhouds- en beheerkosten in bovenstaand overzicht. Voor de omvang van de vervangingsinvesteringen, zie de volgende paragraaf. Lopende kapitaallasten Wegen Riolering Water Civiele kunstwerken Groen Speelvoorzieningen Verlichting Reiniging
€ € € € € € € €
2024
2025
2026
2027
€ x 1000
€ x 1000
€ x 1000
€ x 1000
2.527 1.333 55 11 103 79 262 -
€ € € € € € € €
2.497 1.317 46 12 90 78 265 -
€ € € € € € € €
2.471 1.350 45 12 49 62 268 -
€ € € € € € € €
blad 23 van 33
2.442 1.408 45 12 49 44 268 -
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Terreinmeubilair Gladheidsbestrijding Totaal
€ € €
10 11 4.391
€ € €
10 11 4.326
€ € €
10 11 4.278
€ € €
10 10 4.288
Vervangingsinvesteringen De volgende omvang van vervangingsinvesteringen is beschikbaar vanuit de budgetten van de drie voormalige gemeenten. Vervangingsinvestering € x 1000
Wegen
€
1.925
Riolering
€
1.190
Water
€
125
Civiele kunstwerken
€
435
Bomen
€
192
Groen
€
285
Grasvegetaties
€
113
Speelvoorzieningen
€
234
Technische installaties
€
125
Afval
€
-
Reiniging
€
-
Terreinmeubilair
€
41
Totaal
€
4.666
De omvang van benodigde vervangingsinvesteringen in de kapitaalgoederen op basis van bestaande budgetten van de drie voormalige gemeenten is in bovenstaand overzicht weergegeven. De kapitaallasten vanwege activatie van de investeringen zijn reeds opgenomen in het exploitatiebudget. Bij het berekenen van de toekomstige kapitaallasten is rekening gehouden met de nieuw vastgestelde afschrijvingstermijnen in de financiële verordening. In het komende jaar dient een Meerjarig Investeringsprogramma opgesteld te worden om de concrete vervangingsbehoefte inzichtelijk te hebben. Op basis hiervan kunnen daarmee de totale nieuwe kapitaallasten berekend worden.
Vooruitblik financiën kapitaalgoederen Zoals onder beheerstrategie vermeld, is de afgelopen jaren met name budget-gestuurd beheerd. Dit vanwege druk op de financiële middelen. In de huidige budgetten is dit terug te zien, op basis van de omvang van het beheerareaal zijn deze beperkt en zijn bij diverse beheeronderdelen achterstanden in de kwalitatieve staat zichtbaar. De komende periode zal Gemeente Voorne aan Zee dit inzichtelijk moeten maken door middel van een budgettoets en/of beheerkostenberekening. In afstemming met de ervaring van beheerders kunnen zo nieuwe budgetten onderbouwd en vastgesteld worden die aansluiten bij de onderhoudsbehoefte, ruimtelijke opgaven en maatschappelijke ambities van de gemeente. Tevens is van belang middels een MJIP de investeringsbehoefte van de diverse beheeronderdelen integraal inzichtelijk te maken. Op deze wijze kan effectief ingespeeld worden op maatschappelijke opgaven als
blad 24 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
klimaatadaptatie, participatie en duurzaamheid. Daarnaast leidt dit tot synergievoordelen in aanbesteding en uitvoering, waarmee financiële voordelen behaald worden. Met het oog op 2026, het moment dat verandering optreedt in het gemeentefonds, is het te verwachten dat financiële druk op de begroting zal toenemen. In aanloop naar 2026 is het waardevol bij vaststelling van budgetten tevens de beïnvloedbaarheid van lasten te duiden. Binnen het beheer van de openbare ruimte zijn veel werkzaamheden wettelijk verplicht, waarmee de beïnvloedbaarheid van de lasten zich beperkt tot wijzigingen in aanbestedingswijze of beheerstrategie. De uitvoering van deze werkzaamheden is vaak vastgelegd in meerjarige bestekken en contracten (2 – 6 jaar looptijd) of belegd bij de eigen dienst. Dit maakt dat inzicht in de beïnvloedbaarheid op korte en middellange termijn van belang is voor het onderbouwen van noodzakelijke beheerbudgetten.
blad 25 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
BEHEERSTRATEGIE
blad 26 van 33
Natuurspeeltuin Wilde Weide Speelbos
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Beheerstrategie In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe het beheer en onderhoud van de openbare ruimte vorm krijgt, waarbij een visie en strategie worden omgezet in beheertactieken voor de openbare ruimte.
Planmatig en professioneel beheer Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte vindt planmatig en procesmatig plaats. Dit gebeurt op basis van de PDCA-cyclus, zoals te zien is in de figuur hiernaast. Dit model omvat de belangrijkste taken en verantwoordelijkheden voor het in stand houden van de fysieke assets in de leefomgeving. Deze assets dienen duurzaam in stand gehouden te worden, waarbij verschillende ambities gerealiseerd moeten worden zoals beschreven in de Omgevingsvisie van Voorne aan Zee.
Areaalgegevens op orde
Figuur 4, de wereld van beheer (Antea Group)
Voorne aan Zee is een gefuseerde gemeente. Het is daarom van belang dat alle arealen compleet en samengevoegd worden in een beheersysteem, om zo een actueel, betrouwbaar en compleet (ABC) beeld te verkrijgen. Dit is van essentieel belang omdat op basis van deze gegevens inspecties kunnen worden uitgevoerd en financiële berekeningen kunnen worden gemaakt.
Inspecties kwaliteit De kwaliteitsgegevens van enkele assets ontbreken in Voorne aan Zee, waardoor er geen volledig beeld is van de kwaliteit van groen en openbare verlichting. Daarnaast presteren enkele assets ondermaats, zoals wegen en speelvoorzieningen. Dit blijkt vanuit de laatste weginspectie en inspectie van de speelvoorzieningen en ondergronden. Om de kwaliteit inzichtelijk te maken en te verbeteren, is het essentieel dat er regelmatig en planmatig inspecties, monitoring en toezicht plaatsvindt.
Vervangingsopgave Vanwege beperkte financiële middelen voor beheer bij diverse assets zijn beheerders budget gestuurd gaan vervangen. Dit heeft een groot effect op de vervangingsopgave omdat vervanging van assets is uitgesteld of niet is uitgevoerd, met als gevolg een nog grotere vervangingsopgave de komende jaren.
Meldingen Meldingen vormen een input voor het waarborgen van onderhoudskwaliteit en inrichting, zodat indien nodig bijsturing mogelijk is. Dit komt doordat bewoners en medewerkers belangrijke ogen en oren zijn bij het beheer van de openbare ruimte. Op dit moment zijn niet voor alle assets meldingen beschikbaar of zijn ze onvolledig in beeld in de gehele gemeente Voorne aan Zee.
Evalueren en verbeteren Door de PDCA-cyclus te doorlopen worden alle beheeraspecten aangepakt, dat leidt tot een alomvattend beeld. Op basis hiervan kunnen ambities en beheerkaders van Voorne aan Zee indien nodig worden bijgesteld of verder worden verfijnd.
blad 27 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Integrale meerjarenplanning en benodigde budgetten in beeld De planmatige uitvoering van de assetsheets wordt gelijktijdig verder in uitvoering gebracht. Op basis van actuele, betrouwbare en complete arealen, inspectiegegevens en geharmoniseerde beheerstrategieën wordt periodiek voor elke asset de meerjarenplanning geactualiseerd. Deze planningen hebben een doorkijk van ten minste vier jaar. Deze meerjarenplanningen worden regelmatig op elkaar afgestemd tot een integraal meerjarenprogramma voor Voorne aan Zee. Aan de hand van deze meerjarenplanning, uitbestede werkzaamheden en ervaringscijfers worden de beheerbudgetten getoetst.
Uitvoering van onderhoud Onderhoud in Voorne aan Zee wordt gedeeltelijk uitgevoerd door Team Onderhoud Buitenruimte. Momenteel wordt de inzet van Team Onderhoud Buitenruimte op dezelfde manier voortgezet als in de voorgaande beheerperiode. In het vervolg zullen deze activiteiten worden geëvalueerd en mogelijk aangepast. Naast de eigen buitendienst (Team Onderhoud Buitenruimte) worden beheeractiviteiten via contracten op de markt gezet. Er wordt gestreefd naar contracten met een looptijd van meerdere jaren voor de continuïteit in dienstverlening, stabiele prijsvorming en beperkte inzet voor werkvoorbereiding van de eigen organisatie. Er wordt structureel en planmatig toezicht gehouden op uitbestede werkzaamheden.
Vertaling in planniveaus Om grip en sturing te behouden binnen het beheer van de openbare ruimte zijn er plannen op verschillende niveaus. De voorliggende rapportage en bijlagen omvatten het integraal beheerkader Voorne aan Zee en de assetsheets (zie onderstaande afbeelding).
Figuur 5, schematische weergave beleidsdocumenten Voorne aan Zee
In het Integraal Beheerkader Openbare Ruimte (IBK) worden de eerste bestuurlijke ambities en maatschappelijke opgaven beschreven waarmee beheer te maken heeft. Daarnaast wordt in het IBK het beleidskader voor het onderhoud en beoogde kwaliteitsniveau voor de assets opgesteld. De Assetsheets bieden inzicht in de aard, omvang, kwaliteit, beheerstrategie en financiën van verschillende assets. Het Integraal Meerjarenprogramma maakt de planning van de projecten in de tijd inzichtelijk. Hierbij vindt integrale afstemming plaats tussen de opgaves van de verschillende assets en andere (externe) ontwikkelingen.
blad 28 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Basis verder op orde brengen In het kader van de verdere harmonisering van de beheertaken worden de komende periode de volgende acties opgepakt.
Areaalgegevens op orde Een belangrijk uitgangspunt voor het beheer van de openbare ruimte is het hebben van een actueel, betrouwbaar en compleet beeld van de arealen en de kwaliteit hiervan. Op dit momenten zijn de areaalgegevens incompleet en moeten ze geharmoniseerd worden in één beheersysteem voor Voorne aan Zee.
Kwaliteit van de assets inzichtelijk Om in het vervolg de juiste beheermaatregelen te nemen en een goed financieel overzicht op te kunnen stellen is het belangrijk dat de kwaliteit van alle assets in beeld gebracht worden. De kwaliteit biedt tevens inzicht in de vervangingsopgave per asset, dat noodzakelijk is voor het opstellen van een meerjarenplanning met financieel overzicht.
Één gemeente Voorne aan Zee De assetsheets zijn opgesteld op basis van de beheerplannen van de drie voormalige gemeenten. Om als één gemeente te functioneren, is het van belang dat deze beheerplannen samengevoegd worden tot één uniforme werkwijze, waarbij geen onderscheid meer wordt gemaakt tussen de voormalige gemeente.
De vervangingsopgave aanpakken De technische staat van verschillende assets, zoals wegen, groen en speelvoorzieningen, is ondermaats en vereist vervanging. Daarnaast zijn er periodieke vervangingsopgaven voor openbare verlichting en riolering. Deze omvangrijke vervangingsopgaven zullen gezamenlijk worden aangepakt, in lijn met de doelstelling om in 2050 klimaatneutraal te zijn volgens het klimaatplan dat onderdeel van het klimaatakkoord is.
Financiën Een financieel overzicht geven waarbij zowel het beschikbare budget als het benodigde budget duidelijk worden voor onderhoud en vervanging per asset. Hierdoor wordt het onderhoud niet langer budget gestuurd, maar wordt het gebaseerd op inspectieresultaten.
Integrale meerjarenplanning Het opstellen van een meerjarenplanning waarin alle assets en bijbehorende projecten samenkomen. Deze planning wordt gebaseerd op de actuele areaalgegevens, kwaliteitsgegevens en beheerstrategieën. De integrale meerjarenplanning biedt inzicht in alle vervangingsopgaven en projecten die de komende vier jaar zullen plaatsvinden. Op deze manier kan werk met werk gemaakt worden en wordt het financiële overzicht getoetst.
Beheer koppelen met maatschappelijke opgaven De maatschappelijke thema’s die zijn vastgesteld in de Omgevingsvisie Voorne aan Zee worden deze gekoppeld aan beheer in het Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK). Deze koppeling vergroot de impact van beheeractiviteiten met betrekking tot maatschappelijke thema’s. Bovendien draagt deze stap bij aan het bevorderen van integraal werken.
blad 29 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
BIJLAGEN
blad 30 van 33
Raadzaal Voorne aan Zee
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Bijlage I: Lijst toename beheerkosten uitbreiding areaal ontwikkelingen
blad 31 van 33
datum 1 maart 2024 projectnummer 0487444.100 betreft Integraal Beheerkader Voorne aan Zee
Bijlage II: Assetsheets De volgende assetsheets zijn opgenomen:
Assetsheet groen
Assetsheet bomen
Assetsheet wegen
Assetsheet riolering
Assetsheet gladheidbestrijding
Assetsheet openbare speelvoorzieningen
Assetsheet openbare verlichting
blad 32 van 33
Assetsheet Groen
Integraal Beheerkader Voorne aan Zee, projectnummer 0487444.100
Afbakening Onder groen verstaan we alle parken, plantsoenen, grasvelden en bermen die onder het beheer van de gemeente Voorne aan Zee vallen. Het gaat hierbij zowel om vrij-toegankelijke als niet vrij-toegankelijke ruimtes zoals parken, begraafplaatsen en de buitenranden van sportterreinen. Deze assetsheet gaat in op beplanting, gras en bosplantsoen. Bomen zijn in een aparte assetsheet ‘Bomen’ opgenomen.
Areaal De genoemde areaalgegevens van Voorne aan Zee in onderstaande tabel zijn aangeleverd in een Excel bestand met als peildatum 23-062023. De arealen worden bijgehouden in een beheersysteem dat momenteel niet up-to-date is en aandacht nodig heeft. De gemeente Voorne aan Zee beheert bijna 4.620.000 m2 aan groen. Deze zijn onderverdeeld in beplanting en grasvegetaties. Opvallend is dat bosplantsoen iets meer dan de helft van het areaal beplanting beslaat, namelijk 53%. Sierheesters en botanische rozen vormen 21% van het areaal. Wat betreft de grasvegetaties bestaat meer dan de helft, namelijk 58%, uit gazon, gevolgd door 38% schraal gras/ natuurlijk beheer. Beheergroep Rozen
Eenheid m2
Areaal 21.685
Blokhaag
m2
44.948
Plantenbak/ schaal
st
60
Bloembakken en baskets Wisselperken
st
162
m2
540
Vaste planten
m2
22.159
Sierheesters/ botanische rozen Bosplantsoen
2
m
358.171
m2
503.432
Gazon (incl. grafveld)
m2
1.692.749
Schraal gras/ natuurlijk beheer braakliggend terrein
2
m
1.102.036
m2
109.092
Beplanting 9%
53%
38%
Bosplantsoen Sierheesters / botanische rozen overig
Figuur 1, Areaal beplanting (23-06-2023)
Grasvegetaties 4%
Tabel 1, Areaalgegevens groen (23-06-2023)
38%
58%
Gazon (incl. grafveld) Schraal gras / natuurlijk beheer braakliggend terrein
Figuur 2, Areaal grasvegetaties (23-06-2023)
Huidige kwaliteit In onderstaande tabel is de kwaliteit van enkele aspecten van groen weergegeven. De inspectie is steekproefsgewijs uitgevoerd waardoor er een vertekend beeld kan ontstaan. Het vastgestelde niveau conform de CROW-methodiek voor kaal oppervlak gras en kruidachtige is niveau D; dit houdt in dat het niveau ondermaats is. Het kaal oppervlak in beplanting en gaten in haag scoren beide niveau B. Verder worden er op het moment geen inspecties uitgevoerd om de kwaliteit van groen inzichtelijk te maken.
Blad 1 van 4
Assetsheet Groen
Integraal Beheerkader Voorne aan Zee, projectnummer 0487444.100
Kwaliteit Groen Voorne aan Zee 2022 Groen gras en kruidachtige - kaal oppervlak Groen beplanting - kaal oppervlak Groen beplanting - gaten in haag 0%
10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
A+
A
B
C
D
Figuur 3, Kwaliteit groen (2021)
Beheerkader De volgende beheeruitgangspunten zijn van toepassing: Uitvoering en onderhoud moet voldoen aan de Wet Natuurbescherming en Zorgplicht; Het kwaliteitsniveau van groen is niveau B. Hierop zijn enkele uitzonderingen: o In de voormalige gemeente Brielle is het beheerniveau A in centrum en begraafplaatsen; o Grassen en bosplantsoenen in voormalige gemeente Brielle worden onderhouden op niveau C; o Hagen, kruidachtige gewassen en gazons worden op niveau A onderhouden in voormalige gemeente Westvoorne. Schouwen van groen worden uitgevoerd om kwaliteit inzichtelijk te maken; Waar mogelijk vindt vervanging van groen plaats in combinatie met vervanging van wegen, riolering, straatmeubilair e.d.; Tijdens het beheer van groen wordt rekening gehouden met duurzaamheid, klimaat, biodiversiteit; Om de biodiversiteit te verbeteren wordt op diverse locaties in Voorne aan Zee ecologisch beheer toegepast; Tijdens uitvoeren van groenbeheer wordt rekening gehouden met overzichtelijkheid van een situatie en daarmee de invloed op sociale veiligheid en verkeersveiligheid; Bij beheer van groen staat kwaliteit voor kwantiteit centraal in zowel voormalige gemeente Brielle als Hellevoetsluis; Bij beheer van groen wordt er geen gebruik gemaakt van chemisch bestrijdingsmiddelen, met uitzondering van bestrijding van exoten; In voormalige gemeente Brielle wordt natuurgericht beheer toepast; In de
voormalige gemeente Brielle zijn de volgende certificeringen van belang bij beplanting: o Planten met A-Kwaliteit, Algemeen Eisen NAK-tuinbouw of plantenpaspoort; o Plantmateriaal moet soortecht zijn en vrij van ziekten conform het "Certificeringsreglement voor Laan- en Sierbomen' van de NAK- tuinbouw; o Bomen worden geleverd door een kwekerij met minimaal de bedrijfscertificering Groenkeur Duurzame boomkwekerijproducten of NLGreenlabel duurzaamheidspaspoort B. In de voormalige gemeente Brielle zijn gebruikte materialen als meststoffen, bodemverbeteraars, grond, bomengranulaat, stenen of hout aantoonbaar duurzaam. Zo wordt enkel duurzaam geproduceerd hout (TPAScriteria) gebruikt, biologische meststoffen e.d.
Strategie Onderhoud: In Voorne aan Zee wordt verzorgend en technisch onderhoud toegepast. Deze onderhoudsmaatregelen hebben het effect om de kwaliteit en levensduur van groen te waarborgen.
Blad 2 van 4
Assetsheet Groen
Integraal Beheerkader Voorne aan Zee, projectnummer 0487444.100
Verzorgend onderhoud Maaien van gazons en bosplantsoenen op vastgesteld kwaliteitsniveau; Zwerfafval, onkruid en natuurlijk afval (blad) verwijderen op vastgesteld kwaliteitsniveau; Technisch onderhoud Hagen en bosplantsoenen knippen en snoeien op vastgesteld kwaliteitsniveau met uitzondering van voormalige gemeente Westvoorne hierbij wordt bosplantsoen volgens schema gesnoeid; Bosplantsoen dunnen op vastgesteld kwaliteitsniveau; Rozen onderhouden en snoeien op vastgesteld kwaliteitsniveau; Snoeien en beheren van bodembedekkers en heesters op vastgesteld kwaliteitsniveau; Bij alle typen beplanting wordt uitgegaan van inboet (of incidentele vervanging) en herstel van schades; Het loof van de bolgewassen wordt na het afsterven van het blad afgemaaid en afgeruimd, waarna de vlakken weer regulier gemaaid worden; Onderhouden van singels, sloten en greppels; Sinus beheer toepassen bij ruw gras of rietvelden in de voormalige gemeente Brielle; Verlanding binnen de perken houden bij rietvelden in de voormalige gemeente Brielle; Bij ecologisch groen is het van belang de natuurlijke omstandigheden zo goed mogelijk te benutten en de vegetatie te laten ontwikkelen naar een bij de grondslag en ligging passende eindsituatie (successie). Daarbij streven we naar een geschikt biotoop voor fauna (vogels, insecten).
Het beheer van kruidachtige vegetatie bestaat uit (gefaseerd) maaien en afvoeren in de voormalige gemeente Hellevoetsluis; Vervangen Op basis van inspecties en beschikbare budget wordt bepaald welke vakken groen vervangen worden. Daarnaast worden de verschillende redenen per voormalige gemeenten bekeken: Westvoorne: redenen voor vervanging zijn maatschappelijke afschrijvingen, economische afschrijvingen, technische afschrijvingen, renovatie woonwijk en/of inbreidingslocaties; Brielle: uitgangspunten om beplanting te vervangen is als deze ouder dan 25 jaar is, de technische kwaliteit niveau D bevat in meer dan 60% van het plantvak of het een beeldbepalende locaties is. Daarnaast wordt de beheerbaarheid en de belevingswaarde van de openbare ruimte meegenomen in de afweging; Hellevoetsluis: aan de hand van inspecties, kwaliteit en restlevensduur, vastgestelde criteria (oppervlak, vitaliteit en vakvreemde soorten) en bewonerswensen wordt bepaald of beplanting vervangen wordt; Inspectie en monitoring Na het uitvoeren van inspecties wordt beoordeeld of er wordt voldaan aan het gestelde ambitieniveau. Op basis daarvan wordt er vervolgens bijgestuurd. Vervanging kan wel (deels) op basis hiervan uitgevoerd worden. Westvoorne: tijdens het uitvoeren van onderhoud worden beheerinspecties uitgevoerd.