Bijlage 4. Concept Jaarstukken 2023 Recreatieschap Voorne-Putten

Jaarstukken 2023 Jaarverslag en jaarrekening recreatieschap Voorne-Putten

juni 2024

1

Inhoudsopgave JAARVERSLAG 2023

3

1. BESTUURLIJKE SAMENVATTING

4

2. LEESWIJZER

7

3. VERANTWOORDING PROGRAMMA INSTANDHOUDING EN ONTWIKKELING GEBIEDEN

8

3.1. GEBIEDSBEHEER

8

3.2. MAATSCHAPPELIJKE BETROKKENHEID

11

3.3. PLANNEN MAKEN

11

3.4. OVERHEAD

12

3.5 ALGEMENE MIDDELEN

14

3.6 PROJECTEN/KREDIETEN

15

3.7 MUTATIES IN RESERVES

18

4. PARAGRAFEN

19

4.1 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING

19

4.2 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

20

4.3 FINANCIERING

21

4.4 GRONDBELEID

22

4.5 BEDRIJFSVOERING

23

JAARREKENING 2023

25

5.1 BALANS PER 31 DECEMBER 2023

26

5.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN 2023

27

5.3 GRONDSLAGEN VOOR WAARDERING EN RESULTAATBEPALING

29

5.4 TOELICHTING OP DE BALANS

32

5.6 BIJLAGE TAAKVELDEN

51

SISA BIJLAGE

52

2

Jaarstukken 2023 | Bestuurlijke samenvatting

JAARVERSLAG 2023

3

Jaarstukken 2023 | Bestuurlijke samenvatting

1. Bestuurlijke samenvatting In 2023 was het jaar waarin grotere projecten in gang zijn gezet of zijn gerealiseerd. Maar ook het jaar waarin de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne zijn gefuseerd tot de nieuwe gemeente Voorne aan Zee. Hierdoor heeft de gemeenschappelijke regeling nog twee deelnemende gemeenten met samen meer dan 150.000 inwoners, een behoorlijke bestuurlijke kracht. Met of zonder de impuls vanuit de Regio Deal derde tranche zijn een fors aantal grote en kleine projecten uitgevoerd of ingang gezet. Daarnaast heeft het recreatieschap eind 2023 de aanvraag voor de vijfde tranche als deelnemer medeondertekend. De samenwerking vanuit de Regio Deal heeft geleid tot mooie resultaten niet alleen gericht op het gebruik door onze bezoekers maar bezitten ook een sterk duurzaam karakter. Door kwaliteitsimpulsen (in drie fasen) in de Bernisse en rond het Brielse Meer is samen met de gemeenten en vanuit de Regio Deal met het Rijk voor ongeveer 2,4 miljoen geïnvesteerd. Het gaat hier onder andere om verschillende aanlegsteigers, kwaliteitsimpulsen bij waterspeelplaatsen en een speeleiland en het aanbrengen van duurzame oever beschoeiingen. Waardoor ook horecagelegenheden binnen gebieden komen te liggen met een kwalitatief goede, veilige en toekomstbestendige uitstraling en kwaliteit.

Op verschillende fronten is gestart met het plan om meer bomen en bos toe te voegen binnen het recreatiegebied. Er is een eerste aanzet gegeven aan de uitwerking van het Ontwikkelperspectief Bossen Voorne-Putten dat resulteert in de revitalisatie van 2-5 hectare bestaand bos en de realisatie van 25-30 hectare bosuitbreiding in de recreatiegebieden Brielse Meer en Bernisse. Daarnaast is eveneens gestart met Op 19 april 2023 heeft het Algemeen Bestuur ingestemd met het plan van aanpak voor het project Verkenning bosuitbreiding De Uitwaayer. Het project is gestart (mei 2023) en de inventarisatiefase is inmiddels afgerond. In deze fase is een omgevingsanalyse opgesteld en zijn er, op basis van de gebiedsanalyse en gesprekken met de stakeholders gevoerd die in het gebied actief zijn, waarbij de ontwerpuitgangspunten zijn benoemd. Deze uitgangspunten zijn eveneens de basis voor de communicatie met de omgeving. Deze participatie zal leiden tot een zorgvuldige inpassing van de bosuitbreiding. Nadat er een eerste impuls is gegeven aan het Bernisse gebied met onder meer een tijdelijke invulling door middel van een containerbar in Oud Hoenderhoek. Is er in 2023 gebruik gemaakt van de optie om een definitieve passende invulling te geven aan deze locatie. Deze zal in 2024 een extra aanbod bieden binnen het gebied.

De pilot camperplaatsen is in 2023 geëvalueerd en zal leiden tot een continuering met geringe aanpassingen. Er wordt gestreefd het beleid op dit punt, samen met de marketing organisatie op het eiland op elkaar af te stemmen. De eerder uitgevoerde verkenning zal eveneens op deze wijze worden uitgewerkt met Het bestuur heeft de Verkenning “ontwikkelrichting Natuur- en Recreatiegebieden Voorne Putten” vastgesteld waarin duidelijk wordt gemaakt waar kansen liggen voor onze natuur- en recreatiegebieden. Deze verkenning is aangeboden aan de gemeenten.

4

Jaarstukken 2023 | Bestuurlijke samenvatting

Per 1 juli 2022 is de Wet gemeenschappelijke regelingen (hierna Wgr) op verschillende onderdelen gewijzigd. Deze wijziging heeft als doel de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen en de kaderstellende en controlerende rol van gemeenteraden, provinciale staten en algemene besturen van waterschappen in relatie tot gemeenschappelijke regelingen te versterken. Om de kaderstellende en controlerende rol van de volksvertegenwoordiging beter in te kunnen vullen en de democratische legitimatie te verbeteren wordt met deze wetswijziging een aantal aanpassingen en aanvullingen geïntroduceerd op de al bestaande wettelijke bevoegdheden en instrumenten. Een aantal van de wijzigingen is reeds op 1 juli 2022 direct in werking getreden, maar een ander deel zal binnen twee jaar na inwerkingtreding van de Wgr (en dus uiterlijk voor 1 juli 2024) geïmplementeerd moeten worden in alle gemeenschappelijke regelingen. De voorgestelde wijzigingen zijn eind 2023 aangeboden aan de deelnemende gemeenten. Zoals eerder in verschillen planning en control documenten is weergegeven geeft de subsidieregeling beheer recreatiegebieden van de provincie onvoldoende duidelijkheid over de toekomstige subsidie bijdrage. Voor de jaren na 2025 zullen hiervoor passende maatregelen worden genomen.

5

Jaarstukken 2023 | Bestuurlijke samenvatting

Financiële samenvatting De jaarrekening 2023 sluit met een voordelig resultaat van € 125.382. Exploitatie De resultaten per programma zijn als volgt:

PRODUCT

BEDRAG

VOORDELIG/NADELIG

TOELICHTING

Gebiedsbeheer

42.112

Voordelig

Het gebiedsbeheer is (per saldo) tegen minder kosten gerealiseerd, met behoud van het afgesproken kwaliteitsniveau.

Maatschappelijke betrokkenheid

12.116

Voordelig

N.v.t.

Plannen maken

4.655

Voordelig

N.v.t.

Bestuurlijke diensten

7.187

Nadelig

N.v.t.

Financiële diensten

11.997

Nadelig

N.v.t.

Juridische diensten

1.419

Nadelig

N.v.t.

Algemene Middelen

83.516

Voordelig

De bijdrage van de Provincie ZuidHolland is geïndexeerd.

Saldo gewone bedrijfsvoering

121.795

Voordelig

Afwijking kredieten

21.272

Nadelig

Er zijn meer kosten gemaakt op projecten die ten laste komen van de baten en lasten

Afwijking dekking kredieten/ mutaties reserves

24.858

Voordelig

N.v.t.

Totaal resultaat

125.382

Voordelig

Overhead

Voorgesteld wordt het voordelige jaarresultaat 2023: - toe te voegen aan de Algemene Reserve

Vermogenspositie Het eigen vermogen komt per ultimo 2023 uit op een bedrag van ca. € 4,18 miljoen.

6

Jaarstukken 2023 | Leeswijzer

2. Leeswijzer In deze jaarstukken wordt inzicht gegeven in de voortgang van het realiseren van de doelen en prestaties uit de programmabegroting 2023 en de najaarsrapportage 2023. Daarnaast wordt inzicht geboden in de realisatie van additionele projecten (kredieten). In de tabellen zijn de realisatiecijfers over het jaar 2023 opgenomen. De lasten en de baten zijn gepresenteerd als positieve bedragen in hele euro’s. In de kolom resultaat worden voordelen voor het recreatieschap weergegeven met een “V” en nadelen met een “N”. Zover niet anders vermeld zijn alle resultaten incidenteel. De jaarstukken zijn opgesteld naar de eisen die het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) stelt. In de bestuurlijke samenvatting (hoofdstuk 1) is op hoofdlijnen ingegaan op de belangrijkste ontwikkelingen en resultaten in 2023. In hoofdstuk 3 is de programmaverantwoording opgenomen. Hierin worden de doelen en prestaties toegelicht door beantwoording van de drie W-vragen: 1. Wat hebben we bereikt? 2. Wat hebben we gedaan? 3. Wat heeft het gekost? Daarbij worden significante materiële en personele afwijkingen op het niveau van de verschillende onderdelen van de programma’s toegelicht.

Hoofdstuk 4 zal daarna ingaan op de, volgens het BBV verplichte en voor het recreatieschap relevante, paragrafen, te weten: - Weerstandsvermogen en risicobeheersing - Onderhoud kapitaalgoederen - Financiering - Grondbeleid - Bedrijfsvoering Bij de paragraaf Bedrijfsvoering is op producten/diensten niveau een nadere toelichting op relevante afwijkingen opgenomen. Hoofdstuk 5 bevat de jaarrekening 2023 met daarin de waarderingsgrondslagen, de balans per 31 december 2023 met toelichting en het overzicht van baten en lasten met toelichting. Ook is in hoofdstuk 5 aanvullende (o.a. wettelijke verplichte) informatie opgenomen.

7

Jaarstukken 2023 | Paragrafen

3. Verantwoording Programma Instandhouding en Ontwikkeling Gebieden Het programma is opgebouwd uit de volgende onderdelen: - Gebiedsbeheer - Maatschappelijke betrokkenheid - Plannen maken - Overhead - Projecten/Kredieten en - Mutatie reserves

3.1. Gebiedsbeheer De natuur- en recreatiegebieden vallend binnen de gemeenschappelijke regeling zijn onderhouden conform het principe ‘schoon, heel en veilig’ voor een optimaal gebruik door de bezoekers. Onder het beheer van de gebieden vallen tevens diverse exploitaties, die bijdragen aan de recreatieve kwaliteit. Het gebiedsbeheer is gerealiseerd door middel van de volgende producten en diensten: 1. Beheerinformatie 2. Uitvoeren terreininspecties 3. Ondersteuning recreatie-, landschaps- en natuurbeheer 4. Uitvoeren terreinbeheer 5. Omgevingscommunicatie 6. Beheer vastgoed en gronden 7. Toezicht en handhaving 8. Vergunningen, ontheffingen en toestemmingen

Ad. 1 Beheerinformatie Wat hebben we bereikt? Inzicht in de beheerwerkzaamheden en kosten voor de komende jaren. Wat hebben we daarvoor gedaan? De beheerinformatie (het Terreinbeheermodel (TBM) gekoppeld aan het Geografisch Informatie Systeem (GIS) en de ‘kunstwerkpaspoorten’ voor bijvoorbeeld bruggen en steigers) is op orde gehouden. Ad. 2 Uitvoeren terreininspecties Wat hebben we bereikt? Het uitvoeren van terreininspecties heeft geleid tot actuele en heldere beheerdata. Hiermee is op korte termijn de kwaliteit en veiligheid in de gebieden gewaarborgd en is op langere termijn inzicht in de noodzakelijke investeringen. Wat hebben we daarvoor gedaan? De systematische visuele en technische inspecties zijn conform planning uitgevoerd. Daarmee is zicht op de onderhoudsstaat van de natuur- en recreatieterreinen geborgd.

8

Jaarstukken 2023 | Paragrafen

Ad. 3 Ondersteuning recreatie-, landschaps- en natuurbeheer Wat hebben we bereikt? Een natuurlijke en eigentijdse inrichting van de terreinen. Wat hebben we daarvoor gedaan? De ondersteuning van recreatieadviseurs, ecologen en landschapsarchitecten is waar nodig en wenselijk ingezet, waarmee het beheer ingericht is vanuit een integraal perspectief. Ad. 4 Uitvoeren terreinbeheer Wat hebben we bereikt? Een duurzaam onderhouden natuur- en recreatiegebied dat aansluit op de wensen van bezoekers, met faciliteiten die schoon, heel en veilig zijn. Daarnaast heeft het terreinbeheer bijgedragen aan natuurwaarden en biodiversiteit. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het product Uitvoeren terreinbeheer betreft het doen onderhouden van de natuur- en recreatiegebieden en de daarbij behorende beheertaken. De basis voor de reguliere onderhoudswerkzaamheden is beschreven in het Terreinbeheermodel (TBM). Het regulier (jaarlijks) onderhoud is gerealiseerd door uitvoering van het gras/waterbestek, het hygiënebestek en losse opdrachten aan aannemers en door een beperkt aantal werkzaamheden in eigen beheer uit te voeren. Daarnaast wordt in toenemende mate samenwerking gezocht met maatschappelijke partijen, vrijwilligers e.d. Ten behoeve van de werkzaamheden voor het groot onderhoud wordt gebruik gemaakt van een jaarlijks geactualiseerde meerjarige onderhoudsplanning.

De toelichting over het in 2023 uitgevoerde programma groot onderhoud is opgenomen in paragraaf 4.2 Onderhoud kapitaalgoederen. Het jaar 2023 werd klimatologisch gekenmerkt door records op gebied van temperatuur, zon en neerslag. In de gebieden van het recreatieschap was dit vooral merkbaar gedurende de zeer zonnige en droge maanden mei en juni die zeer zonnig, droog en warm verliepen. Deze omstandigheden veroorzaakten vooral gedurende de weekenden topdrukte en daarmee gepaard en enorm afvalaanbod in de recreatiegebieden. Doordat op deze periode een wisselvallige zomer volgde is het over het geheel toch een gemiddeld jaar geworden. Wat verder opviel is dat er in 2023 zes stormen zijn geweest, waarvan zomerstorm Poly op 5 juli de meeste impact had. In de gebieden van het schap was de schade echter vrij beperkt. Tenslotte was de al jarenlange toenemende trend van vernieling, vandalisme en afvaldumpingen ook on 2023 weer nadrukkelijk waarneembaar. Ad. 5 Omgevingscommunicatie Wat hebben we bereikt? Brede waardering voor de gebieden, heldere communicatie en samenwerking met belanghebbenden, gezamenlijke verantwoordelijkheid en begrip voor de uitgevoerde beheermaatregelen. Wat hebben we daarvoor gedaan? Ter ondersteuning van het gebiedsbeheer is het product Omgevingscommunicatie geleverd. Daarbij is gebruik gemaakt van diverse vormen van gebieds- en stakeholdercommunicatie.

Voorts heeft Staatsbosbeheer de afhandeling van klachten en meldingen die rechtstreeks voorkomen uit de door haar uitgevoerde activiteiten verricht. Er heeft in 2023 afstemming plaatsgevonden tussen de aan het schap deelnemende gemeenten en Staatsbosbeheer. De taakverdeling bij het omgevingsmanagement voor het schap zal nog verder worden uitgewerkt. 9

Jaarstukken 2023 | Paragrafen

Ad. 6 Beheer vastgoed en gronden Wat hebben we bereikt? De (vermogens)positie is op orde gehouden, waarmee voldaan is aan rechten en plichten die het eigendom met zich meebrengt. Daarbij is met zorgvuldig en passend medegebruik een bijdrage geleverd aan het recreatieaanbod en aan structurele inkomsten. Wat hebben we daarvoor gedaan? Binnen het product Beheer vastgoed en gronden is een takenpakket tot uitvoering gebracht dat bestaat uit advies op grondbeleid, aan- en verkopen <1 ha en operationeel beheer. Daarnaast is in 2023 een aantal zaken in uitvoering genomen die het operationele beheer ontstijgen omdat nieuwe exploitatieovereenkomsten dienden te worden gesloten, dan wel bestaande overeenkomsten moesten worden beëindigd. Grote aan- of verkooptransacties (> 1 ha) hebben zich niet voorgedaan. Ad. 7 Toezicht en handhaving Wat hebben we bereikt? Een gebied waar mensen zich veilig en welkom voelen en waar de natuur is beschermd. Wat hebben we daarvoor gedaan? Toezicht en handhaving bestaat in hoofdzaak uit gastheerschap voor de gebruikersgroepen en handhaving op geldende bepalingen en wetgeving, veelal in samenwerking met andere bevoegde toezichthouders (politie, gemeentelijke handhavers). Deze activiteiten zijn uitgevoerd door boswachters met boa-bevoegdheden, Daarbij is ingespeeld op de aard van het gebied en mogelijke probleemsituaties in de terreinen en/of op het water. Ad.

8 Vergunningen, ontheffingen en toestemmingen Wat hebben we bereikt? Er is in de gebieden ruimte geboden voor initiatieven van derden, waarbij deze zorgvuldig zijn getoetst aan de andere belangen van het terrein. Wat hebben we daarvoor gedaan? De gebieden zijn regelmatig gebruikt door organisaties en particulieren voor het organiseren van activiteiten en evenementen. Heldere afspraken over het gebruik van het gebied en de faciliteiten, zijn vastgelegd in de vorm van een vergunning (verlening door gemeenten), ontheffing of toestemming. Wat heeft het gekost? Deelproduct/product

Gebiedsbeheer

Lasten Begroting na wijziging 2023 Personeel 856.000 Materieel 2.248.047 3.104.047

Rekening 2023 820.970 2.094.374 2.915.344

Baten Begroting na wijziging 2023 1.279.800 1.279.800

Rekening 2023 1.133.209 1.133.209

Saldo Begroting na wijziging 2023 856.000 968.247 1.824.247

Rekening 2023 820.970 961.165 1.782.135

Toelichting: Personeel: Het voordelig resultaat wordt in hoofdzaak veroorzaakt doordat niet alle begrote uren Toezicht en Handhaving gerealiseerd konden worden. Dit heeft geen negatieve invloed gehad op het kwaliteitsniveau van het gebiedsbeheer. Een nadere toelichting is opgenomen in paragraaf 4.5 Bedrijfsvoering. Materieel: Ten opzichte van de begroting is op de lasten een onderschrijding van € 154.000 gerealiseerd en op de baten een onderschrijding van € 147.000. Dit wordt veroorzaakt door een vrijval uit de Voorziening dubieuze debiteuren. Deze is in de realisatie geboekt als 10

Jaarstukken 2023 | Paragrafen

negatieve last, terwijl deze in de 1e begrotingswijziging was opgenomen als baat. Het saldo van het gebiedsbeheer sluit op een gering positief resultaat van € 7.000.

3.2. Maatschappelijke betrokkenheid Vrijwilligers en actief burgerschap Wat hebben we bereikt? Er is betrokkenheid, betekenis en plezier bij gebruikers en de omgeving van het gebied gecreëerd door zorgvuldige aanpak van vrijwilligerswerk en actief burgerschap. Wat hebben we daarvoor gedaan? Veel mensen voelen zich betrokken bij de gebieden en zetten zich er graag voor in. ‘Vrijwilligers en actief burgerschap’ is een essentieel product om hen hiervoor op een zorgvuldige, professionele manier ruimte te bieden en terreinen op eigentijdse wijze te beheren. Dat levert kwalitatief hoogstaand gebiedsbeheer op en bovendien draagvlak in de omgeving.

Wat heeft het gekost Deelproduct/product

Maatschappelijke betrokkenheid

Lasten Begroting na wijziging 2023 Personeel 42.300 42.300

Rekening 2023 30.184 30.184

Baten Begroting na wijziging 2023 -

Rekening 2023 -

Saldo Begroting na wijziging 2023 42.300 42.300

Rekening 2023 30.184 30.184

Toelichting: Zie paragraaf 4.5 Bedrijfsvoering

3.3. Plannen maken Advies ontwikkeling Wat hebben we bereikt? Ten laste van dit budget wordt alleen de inzet van capaciteit benodigd voor het opstellen van een bestuursvoorstel gebracht. Dit voorstel heeft als doel het bestuur uit te laten spreken of men het gesignaleerde probleem wil oplossen of de kans wil benutten en bereid is daarvoor middelen beschikbaar te stellen. Wat hebben we daarvoor gedaan? De activiteiten die nodig waren om tot bestuursvoorstellen te komen zijn uitgevoerd en ten laste van dit budget gebracht. Wat heeft het gekost? Deelproduct/product

Plannen maken

Lasten Begroting na wijziging 2023 Personeel 26.700 26.700

Rekening 2023 22.045 22.045

Baten Begroting na wijziging 2023 -

Rekening 2023 -

Saldo Begroting na wijziging 2023 26.700 26.700

Rekening 2023 22.045 22.045

Toelichting: Niet van toepassing.

11

Jaarstukken 2023 | Paragrafen

3.4. Overhead 3.4.1. Bestuursproducten Bestuurssecretaris Wat hebben we bereikt? De bestuurssecretaris heeft een effectieve ondersteuning en advisering van het bestuur geleverd. Wat hebben we daarvoor gedaan? De bestuurssecretaris is de expert-sparringpartner. Hij heeft geadviseerd en het bestuur en andere samenwerkingspartners begeleid. Met zijn bestuurlijk-juridische achtergrond heeft hij bewaakt dat voldaan wordt aan de vereisten en bepalingen die onder meer de Wet Gemeenschappelijke Regelingen stelt. Voorts heeft hij heeft de uitvoering van bestuurlijke taken en besluitvormingsprocessen ondersteund en heeft hij meegedacht over bestuurlijke vraagstukken. Als rechterhand van het bestuur heeft de bestuurssecretaris besluiten vertaald naar concrete afspraken voor Staatsbosbeheer. Accountmanagement Wat hebben we bereikt? Door middel van de inzet van een accountmanager was er een deskundig aanspreekpunt voor het recreatieschap en een opdrachtnemer voor uw bestuurlijke opdrachten. Wat hebben we daarvoor gedaan? De accountmanager heeft opgetreden als sparringpartner voor uw organisatie en als opdrachtnemer voor uw bestuurlijke opdrachten. In dat kader heeft hij de voortgang van de projecten en werkzaamheden die daaruit voortkomen bewaakt en heeft hij u geïnformeerd u over de voortgang en de eindresultaten.

Secretariaat Wat hebben we bereikt? Het secretariaat heeft ervoor gezorgd dat de vergaderingen goed voorbereid waren en professioneel zijn verlopen, dat de daarbij behorende vergaderstukken tijdig beschikbaar waren en dat de archivering op orde is. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het ambtelijk secretariaat heeft de planning, organisatie, voorbereiding, verslaglegging en archivering van de bestuursvergaderingen verzorgd.

3.4.2. Financiële diensten Financieel beleid Wat hebben we bereikt? Een solide financieel beleid dat voldoet aan juridische en financiële vereisten, verordeningen, notities en kaders. Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben volgens de wettelijke vereisten en volgens het inkoop- en beleidskader (Europese) aanbestedingen begeleid, contracten opgesteld, rapportages voor verantwoording en accountantscontrole verzorgd en de verzekeringsportefeuille gecoördineerd en op onderwerpen wordt financieel advies gegeven. 12

Jaarstukken 2023 | Paragrafen

Planning en control Wat hebben we bereikt? Een Planning & Control-cyclus (P&C) dat kader en sturing geeft aan het bestuur en ondersteuning biedt om de doelstellingen te bereiken. Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben de P&C ingericht, beginnend met het plannen van de jaarlijkse activiteiten (begroting) en eindigend met het vaststellen van het jaarresultaat en het samenstellen van de jaarrekening. Administratie (de vastlegging van financiële handelingen) maakt vanzelfsprekend onderdeel uit van de P&C. Met de najaarsrapportage is de uitvoering van activiteiten bewaakt en is er voor gezorgd dat de bedrijfsvoering ‘in control’ is gebleven.

3.4.3. Juridische diensten Aansprakelijkheid Wat hebben we bereikt? Efficiënte afhandeling van klachten, aansprakelijkheidstellingen en bezwaren. Wat hebben we daarvoor gedaan? Gezorgd is voor een onderbouwde afwijzing of toewijzing van claims, voor de (financiële) afhandeling ervan, of claims zijn doorgestuurd naar de verantwoordelijke partij. Omgekeerd is gezorgd voor aansprakelijkheidstelling van derden bij schade aan de terreinen. In bezwaarprocedures is gezorgd voor de hoorzittingen en zijn beslissingen op bezwaar opgesteld. Juridische ondersteuning Wat hebben we bereikt? Goede en snelle juridische ondersteuning waarmee imagoschade en allerhande risico’s voorkomen dan wel beperkt zijn. Wat hebben we daarvoor gedaan? Er is vorm gegeven aan en geadviseerd over diverse overeenkomsten in het kader van beleid en uitvoering van beheer, waaronder de samenwerking met derden (private en publieke partijen). Procederen In die gevallen waarin geprocedeerd moet worden, wordt een vlotte en correcte afhandeling van de procedure beoogd. In 2023 was er echter geen aanleiding om capaciteit in te zetten voor dit product. Woo-procedures Gestreefd wordt naar een snelle en correcte afhandeling van Woo-procedures. In 2023 was de aanleiding om capaciteit in te zetten voor dit product beperkt.

13

Jaarstukken 2023 | Paragrafen

Wat heeft het gekost? Lasten Begroting na wijziging 2023

Deelproduct/product

Rekening 2023

Baten Begroting na wijziging 2023

Rekening 2023

Overhead Personeel Materieel

Juridische diensten

24.300 99.100 123.400 146.900 43.700 190.600 26.100 26.100

27.776 102.811 130.587 162.164 49.393 211.557 27.444 75 27.519

124.000 124.000 -

Totaal overhead

340.100

369.663

124.000

Bestuurlijke diensten Personeel Materieel Financiële diensten Personeel Materieel

132.960 132.960

132.960

Saldo Begroting na Rekening 2023 wijziging 2023 24.300 27.776 99.100 102.811 123.400 130.587 146.900 162.164 (80.300) (83.567) 66.600 78.597 26.100 27.444 75 26.100 27.519 216.100 236.703

Toelichting: Personeel: Toelichting opgenomen in paragraaf 4.5 Bedrijfsvoering. Materieel: Niet van toepassing.

3.5 Algemene middelen Lasten Begroting na wijziging 2023 Overige kosten Deelnemersbijdrage Bijdrage Provincie Zuid-Holland Bijdrage gemeente Rotterdam -

Deelproduct/product

Algemene middelen

Rekening 2023

-

Baten Begroting na wijziging 2023 1.333.798 877.200 2.210.998

Rekening 2023 1.333.798 960.716 2.294.514

Saldo Begroting na Rekening 2023 wijziging 2023 (1.333.798) (1.333.798) (877.200) (960.716) (2.210.998) (2.294.514)

Toelichting: De ontvangen bijdrage vanuit de Provincie is geïndexeerd. De ontvangen beschikking hieromtrent is binnengekomen nadat de najaarsrapportage was opgesteld en kon derhalve niet meer mee genomen worden in de begrotingswijziging.

14

Jaarstukken 2023 | Paragrafen

3.6 Projecten/kredieten

Toelichting: Kwaliteitsimpuls Steigers Brielse Meer en Bernisse Waarbij inbegrepen: - Aanlegvoorziening Haven Middenplaat - Renovatie voetgangersbrug Oud Hoenderhoek - Oeverbescherming WSV Nautica - Aanleg voorziening Robbe- en Roggekreek Deze projecten zullen in 2024 financieel worden afgewikkeld. Beheerplan Brielse Meer en Bernisse Het Uitbreidings- en beheerplan bossen Voorne- Putten is gereed. De kosten zijn tot op heden lager uitgevallen omdat de provincie Zuid-Holland de kosten heeft betaald voor het opstellen van het Uitbreidings- en beheerplan. Het krediet is onder andere gebruikt voor projectleiding, interne adviezen over landschap, ecologie en bosbeheer, afstemming met de omgeving inclusief pachters. Daarnaast is een infographic opgesteld voor het project. Het resterende bedrag zal ingezet worden voor verdere voorbereiding van het project inclusief aanvraag vergunningen.

15

Jaarstukken 2023 | Paragrafen

Realisatie Businesscase Regiodeal Voorne-Putten Op 22 juni 2022 heeft het Algemeen Bestuur ingestemd met de businesscase Regiodeal. De opgave uit deze businesscase is drieledig: - Realiseren van extra aanlegvoorzieningen in de Bernisse: Dit betreffen o.a. locatie De Beren en Oud Hoenderhoek. Bij locatie de Beren moest vanwege de aanwezigheid van een kabels- en leidingenstrook, een alternatief worden bedacht voor de beoogde aanlegvoorziening. Hierover is overleg geweest met de leidingeigenaren. De omgevingsvergunning is inmiddels aangevraagd en verleend. Voor locatie Oud Hoenderhoek is overleg met de nieuwe exploitant over de inrichting van de locatie in relatie tot de gewenste aanlegvoorziening. Hiertoe is een nieuw ontwerp gemaakt om de locatie her in te richten. Ook hiervoor is een omgevingsvergunning aangevraagd en verleend. Het budget voor deze maatregelen is niet toereikend. Om de ontbrekende middelen aan te vullen is door de een aanvullend budget aangevraagd bij de Regideal en een subsidie bij de provincie Zuid-Holland. Beide aanvragen zijn gehonoreerd. Uitvoering vindt plaats in het 1e kwartaal 2024. - Ontwerp en realisatie bewegwijzering en entrees. Dit project is nog niet gestart. - Onderzoek en realisatie mogelijkheden voor sport en bewegen. Dit onderzoek is eind 2023 afgerond en de resultaten zijn in december gepresenteerd aan het Dagelijks Bestuur.

Containerbar Hoenderhoek: Project is afgerond en zal in 2024 financieel worden afgesloten. Intensivering communicatie boswerkzaamheden: Begin 2021 is de communicatie rond het uitvoeren van het planmatig bosbeheer en de bestrijding van essentaksterfte geïntensiveerd. Dit is ondersteund door in het gebied extra informatie beschikbaar te stellen door middel van ‘bouwborden’. Deze informatieborden worden in 2024 gebruikt om in het veld informatie te verstrekken over de boswerkzaamheden in werkblok Bernisse-Zuid. KI Quackstrand Fase 2: In 2023 is de accountantscontrole uitgevoerd en komt de eindstand uit op een tekort van 34.203 euro. Daarmee ontvangt het schap de resterende subsidiegelden en is het project afgerond. Het tekort wordt verrekend met Quackstrand fase 3. KI Quackstrand Fase 3: In 2023 is door het schap input geleverd voor het nieuwe bestemmingsplan voor de dam in verband met de komst van twee windturbines op de dam. In 2024 kan in samenwerking met de gemeente Voorne aan Zee de ontwikkeling van een nieuw toiletgebouw in combinatie met de reddingsbrigade worden opgestart. Het bestuur kan hiervoor een voorstel tegemoet zien. Optimalisatie Voorne-Putten: In 2023 is gestart met de uitvoering van de opdracht Oplossingsrichtingen ten behoeve van een toekomstbestendig Recreatieschap Voorne Putten Onder de paraplu van deze opdracht zijn twee kredieten/projecten actief: 1.

Optimalisatie Voorne-Putten - het krediet dat het recreatieschap beschikbaar heeft gesteld ter uitvoering van de opdracht; 2. Optimalisatie beheer - een projectsubsidie van de provincie Zuid-Holland in het kader van de zogenaamde 50/50-deal met als doel het naar beneden brengen van de jaarlijkse beheerlasten door het doorvoeren van doeltype wijzigingen en/of door meer te gaan werken met vrijwilligers en met mensen met afstand tot de arbeidsmarkt.

16

Jaarstukken 2023 | Paragrafen

Samen met de gemeenten is gekeken naar optimalisatiemaatregelen in het beheer en naar mogelijkheden om de inkomsten van het schap te verhogen. Begin 2024 wordt het schapsbestuur nader geïnformeerd over de resultaten en gevraagd een besluit te nemen over de verder uit te werken maatregelen. De looptijd van het krediet wordt verlengd naar 31-12-2024. Nadere verkenning opgave bossen: In het tweede kwartaal is gestart met de verkenning bosuitbreiding De Uitwaayer. Opgave hier is om in het recreatiegebied De Uitwaayer ca. 30 ha. bos uit te breiden in het kader van de bossenstrategie. Inmiddels is de opgave geïnventariseerd en is een programma van eisen en wensen opgesteld. De ontwerpuitgangspunten zijn in september ter besluitvorming voorgelegd aan het Bestuur. Streven is om in het 1e kwartaal 2024 af te ronden met een definitief ontwerp inclusief kostenraming. De looptijd van het krediet wordt verlengd naar 31-12- 2024. Optimalisatie beheer: Zie tekst Optimalisatie Voorne-Putten. Plan Uitwaayer: In het tweede kwartaal is gestart met de verkenning bosuitbreiding De Uitwaayer. Opgave hier is om in het recreatiegebied De Uitwaayer ca. 30 ha bos uit te breiden in het kader van de bossenstrategie. Inmiddels is de opgave geïnventariseerd en is een programma van eisen en wensen opgesteld. De ontwerpuitgangspunten zijn in september ter besluitvorming voorgelegd aan het Bestuur.

Vanwege bezwaren uit de directe omgeving wordt een overleg ingepland met de betrokkenen. Dit levert vertraging op. De planning is op basis daarvan bijgesteld. Er wordt nu toegewerkt naar besluitvorming over het ontwerp in juni 2024. Ruiterrouteverbinding: Vooruitlopend op de start van dit project dat de realisatie van een doorgaande ruiterverbinding aan de zuidzijde van het Brielse Meer tot doel heeft is subsidie aangevraagd bij de provincie Zuid-Holland. De subsidie is inmiddels verkregen, het project is nog niet daadwerkelijk opgestart. Upgrade MTB De Uitwaayer: Het Algemeen Bestuur heeft op 13 december 2023 ingestemd met de voorstellen voor de upgrade van de MTB route in de Uitwaayer. Het ontwerp zal geïntegreerd worden in het ontwerp voor de bosuitbreiding Uitwaayer. Kwaliteitsimpuls Regiodeal 2024: Het Algemeen Bestuur heeft op 13 december 2023 ingestemd met de voorstellen voor een aanvraag Regiodeal 2024 ten behoeve van een kwaliteitsimpuls voor enkele objecten in de Bernisse en Brielse Meer. De objecten maken onderdeel uit van de opgave voor het groot onderhoud aan de kunstwerken op Voorne-Putten over de periode 2024-2026.

Afgesloten kredieten: Locatie ontwikkeling Oud Hoenderbroek: Het project is afgerond. Aanlegvoorzieningen Robbe & Roggekreek: Dit project is afgerond en de kosten zijn volledig geactiveerd.

17

Jaarstukken 2023 | Paragrafen

3.7 Mutaties in reserves Toelichting: Geen bijzonderheden.

18

Jaarstukken 2023 | Paragrafen

4. Paragrafen 4.1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Het weerstandsvermogen weerspiegelt de mate waarin het recreatieschap in staat is middelen vrij te maken om de risico's die zich in de praktijk voordoen op te vangen zonder dat dit betekent dat het beleid veranderd of ingekrompen moet worden. Conform de nota weerstandsvermogen wordt de ratio weerstandsvermogen berekend om te bepalen of het recreatieschap in staat is voldoende financiële middelen vrij te maken voor het dekken van de risico’s op het moment dat de risico’s zich voordoen. Voor de waardering van de toereikendheid van het weerstandsvermogen wordt de volgende tabel gehanteerd. Ratio weerstandsvermogen Waarderingscijfer Ratio weerstandsvermogen A > 2,0 B 1,4 < x < 2,0 C 1,0 < x < 1,4 D 0,8 < x < 1,0 E 0,6 < x < 0,8 F < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Risicoanalyse Er heeft een inventarisatie op de risico’s plaatsgevonden en er zijn geen kwantificeerbare risico’s geconstateerd. Inflatie Wegens de gestegen inflatie, het CPI indexcijfer voor 2023 was 3%, in relatie tot de index die in de begroting 2024 is gehanteerd (8,4%) mag verwacht worden dat er op regulier onderhoud en groot onderhoud geen extra kosten doorberekend gaan worden door onze leveranciers/aannemers. Dit risico is derhalve niet meer van toepassing. Niet kwantificeerbare risico’s Hier wordt uitgegaan van 2% van de structurele inkomsten. Voor dit beleid volgt het schap het rijksbeleid voor gemeenten. Het rijk stelt voor gemeenten, die vallen onder het artikel 12regime, de minimale buffer van de algemene reserve op 2% van de som van de structurele inkomsten. Dit bedrag is daarmee het minimaal gewenste/benodigde weerstandsvermogen voor niet gekwantificeerde risico's. Voor de structurele inkomsten wordt uitgegaan van de huren & pachten en de verwachte rentebaten. Deze zijn in de begroting 2025 gesteld op 1.062K. Het risico is dan 21.240 x 4 = 85.000 euro.

Ratio Weerstandsvermogen Zoals hiervoor aangegeven wordt de ratio weerstandsvermogen berekend om te bepalen of het schap in staat is voldoende financiële middelen vrij te maken voor het dekken van de risico’s op het moment dat de risico’s zich voordoen. De stand van de Algemene Reserve is per eind 2023 ca. € 0,5 miljoen.

19

Jaarstukken 2023 | Paragrafen

De ratio komt uit op > 2 en is daarmee uitstekend te noemen. Kengetallen BBV In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is bepaald dat de jaarstukken de kengetallen weergeven. De kengetallen staan in onderstaande tabel.

Kengetallen

Rekening 2023

netto schuldquote netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen solvabiliteitsratio structurele exploitatieruimte

-39% -39% 49% 10%

Deze kengetallen geven enig inzicht in de financiële positie en de financiële weerbaar- en wendbaarheid van de organisatie. De Provincie Zuid-Holland gebruikt de volgende signaleringswaarden: Kengetal gezond neutraal risicovol netto schuldquote <90% 90-130% >130% netto schuldquote gecorrigeerd <90% 90-130% >130% solvabiliteitsratio >50% 20-50% <20% structurele exploitatieruimte >0% 0% <0%

De netto schuldquote geeft een beeld van het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Bij de “netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen” worden ook de verstrekte leningen meegenomen. Een negatieve schuldquote geeft in feite aan dat er per saldo geen sprake is van een schuld. De solvabiliteitsratio wordt berekend als het percentage van het totale eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen van het recreatieschap. Dit geeft inzicht in de mate waarin het schap in staat is om aan haar financiële verplichtingen te voldoen De solvabiliteitsratio is ruim positief. Het kengetal “structurele exploitatieruimte” geeft aan of de structurele baten groter zijn dan de structurele lasten. Dit wordt in het kengetal als percentage van de totale baten uitgedrukt. Dit kengetal zegt in feite iets over het structurele jaarrekeningsaldo, d.w.z. zonder alle incidentele baten en lasten. Het percentage is positief, wat betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van de leningen) te dekken.

4.2 Onderhoud kapitaalgoederen Het goed onderhouden van de gebieden is een belangrijke taak voor het recreatieschap om duurzaam gebruik mogelijk te maken.

20

Jaarstukken 2023 | Paragrafen

Als basis voor het plannen van regulier- en groot onderhoud en vervangingsinvesteringen wordt het Terrein Beheer Model (TBM) gehanteerd. Dit model is gebaseerd op zogenaamde doeltypen (bijvoorbeeld speel- en ligweide, strand of bos) waarvoor een gestandaardiseerde inrichting met daarbij behorende onderhoudscycli en normkosten zijn bepaald. Het totaal aan oppervlaktes, stuks en lengte van de aanwezige doeltypes bepaalt met de cycli en de normkosten de geplande uitgaven voor meerjarig duurzaam onderhoud. Het Terrein Beheer Model wordt periodiek herijkt. Voorziening groot onderhoud De geplande uitgaven van groot onderhoud fluctueren van jaar tot jaar. Dit kan een direct en groot effect hebben op het jaarresultaat en daarmee op de jaarlijkse deelnemersbijdrage. Om dit ongewenste effect zoveel mogelijk te voorkomen heeft het recreatieschap ervoor gekozen om een egalisatievoorziening groot onderhoud in te stellen. Jaarlijks wordt een vastgestelde dotatie ten laste van de exploitatie gebracht en de werkelijke onderhoudslasten worden ten laste van de voorziening groot onderhoud verantwoord. Programma groot onderhoud 2023 Het programma groot onderhoud 2023 is grotendeels binnen het verslagjaar afgerond. Er is veel aandacht uitgegaan naar het uitvoeren van bosonderhoud in het werkblok Bernisse Midden waar veel door essentaksterfte aangetaste essen verwijderd zijn.

De zaag- en opruimwerkzaamheden zijn in 2023 afgerond, de herplant zal in 2024 worden uitgevoerd. Verder is groot uitgevoerd aan o.a. asfalt- en halfverhardingen en aan het cultuurhistorische gebouwtje De Kogeloven. Verder is het jaarlijkse baggerwerk uitgevoerd.

Stand voorziening Groot onderhoud per 01-01 Dotatie Extra dotatie cf. uitvoeringsagenda planning materiële uitgaven inclusief indexering planning personele uitgaven werkelijke uitgaven 2023 M werkelijke uitgaven 2023 P 23608 GO Bos 2023 P Bos 2023 23604 GO Solitairen 2023 P Solitairen 2023 Stand voorziening groot onderhoud per 31-12

2023 1.812.585 753.800 879.680 142.924

1.543.781

2024 1.543.781 817.119 292.138 87.642

2025 1.826.471 817.119 853.122 255.937

2026 1.534.532 817.119 1.288.275 386.483

2027 676.893 817.119 194.967 58.490

2028 1.240.555 817.119 696.635 208.990

2029 1.152.049 817.119 650.317 195.095

106.402 31.921 12.559 3.768 1.826.471

1.534.532

676.893

1.240.555

1.152.049

1.123.756

4.3 Financiering Kasgeldlimiet Tot het kasgeld behoren alle vlottende schulden < 1 jaar, de contante gelden in kas, de uitgaande gelden < 1 jaar en de tegoeden / schulden rekening-courant. Doel van de kasgeldlimiet is het beperken van de renterisico’s op de korte schuld. De korte schuld is bedoeld voor de lopende uitgaven en zodoende is de limiet gekoppeld aan het begrotingstotaal. De kasgeldlimiet is bij ministeriële regeling vastgesteld op 8,5 % van het totaal van de jaarbegroting bij aanvang van het jaar. In 2023 zijn geen kasgeldleningen afgesloten. Renterisiconorm De renterisiconorm stelt een limiet aan het renterisico over de lange termijn financiering. Het renterisico is het geldbedrag aan leningen dat in een bepaald jaar aan renteherziening en herfinanciering onderhevig is. Het renterisico mag maximaal 20% van het begrotingstotaal per 1 januari van het betreffende kalenderjaar bedragen. De renterisiconorm benadrukt het belang van een goede spreiding van de leningenportefeuille en de renterisico’s. In 2023 zijn geen vaste geldleningen aangegaan. Er zijn op balansdatum 2023 drie uitstaande geldleningen 21

Jaarstukken 2023 | Paragrafen

zonder renteherziening gedurende de looptijd. Er is geen sprake van herfinanciering. Derhalve is er geen renterisico. Ten aanzien van het risicobeheer van de huidige leningen zijn er geen beleidsvoornemens. Het renteresultaat is gelijk aan de rentelasten en bedraagt 50.293 euro. Tevens is er geen sprake van een financieringsbehoefte. Schatkistbankieren Bij het schatkistbankieren wordt dagelijks het saldo bij een vastgesteld drempelbedrag overgeboekt op een bankrekening ten gunste van de rekening-courant die een decentrale overheid heeft bij de schatkist. Omgekeerd kan het saldo ook worden aangevuld ten laste van de rekening-courant die een decentrale overheid heeft bij de schatkist. Voor het schap zijn de benodigde overeenkomsten met het Rijk afgesloten. In 2023 is het drempelbedrag van € 1.000.000 niet overschreden. Zie verder het overzicht in de toelichting op de balans, onderdeel Schatkistbankieren. EMU saldo Het (EMU-saldo) is het saldo van de inkomsten en uitgaven van de overheid. Decentrale overheden moeten inzicht geven in de berekening van hun aandeel in dit EMU-saldo. Deze informatie wordt middels enquêtes aangeleverd bij het CBS. Voor de EMU-enquête worden de gemeenten, de provincies en de waterschappen integraal waargenomen. Bij de gemeenschappelijke regelingen wordt een deelwaarneming gedaan.

Een gemeenschappelijke regeling valt binnen de deelwaarneming indien het totaal aan baten of lasten op de exploitatierekening groter is dan 20 miljoen euro. Omdat het begrotingstotaal van het Recreatieschap onder deze grens van €20 miljoen ligt is toelichting van het EMU saldo niet verplicht en derhalve niet opgenomen.

Renteschema Rent eschema: a. De ext erne rent elast en over de kort e en lange financiering b. De ext erne rent ebat en (idem) Saldo rent elast en en rent ebat en

-/-

50.293 132.960 -82.667

c1. De rent e die aan de grondexploit at ie moet w orden doorberekend -/c2. De rent e van project financiering die aan het bet reffende t aakveld moet w orden -/- t oegerekend c3. De rent ebaat van doorverst rekt e leningen indien daar een specifieke lening -/voor is aanget rokken (= project financiering) Aan t aakvelden t oe t e rekenen ext erne rent e d1. Rent e over eigen vermogen d2. Rent e over voorzieningen Tot aal aan t aakvelden t oe t e rekenen rent e

+/+ +/+

-82.667

e. De aan t aakvelden t oegerekende rent e (rent eomslag)

-/-

-

f. Rent eresult aat op het t aakveld Treasury

4.4

-82.667

Grondbeleid

Algemeen Het dagelijks bestuur van het recreatieschap heeft begin 2016 de nota grondbeleid vastgesteld waarin de volgende uitgangspunten centraal staan: 22

Jaarstukken 2023 | Paragrafen

-

-

Grond is een middel en geen doel. Bij en met de inzet van grond en vastgoed wordt financiële optimalisatie nagestreefd. Met de inzet van grond wordt samenwerking met gebiedspartijen gezocht. Hoewel het schap zelf geen grond- of opstalexploitaties voert, heeft zij in haar aanpak een actieve houding. Hierbij stuurt zij – in samenwerking met de andere gebiedspartijen – actief op programmering, kostenbeheersing en opbrengstoptimalisatie. Het schap werkt innovatief en extern gericht, zoekt naar nieuwe verbanden en geeft waar mogelijk ruimte aan nieuwe technologieën en duurzame toepassingen. Het schap neemt in beginsel niet risicodragend deel in gebieds- en (vastgoed)ontwikkelingen. Bij de inzet van grond en vastgoed werkt het schap transparant en marktconform.

Financieel Naast het algemene uitgangspunt van financiële optimalisatie is de inzet vooral gericht op het behoud van het huidige niveau van inkomsten in de schapsbegroting, zulks in relatie tot de met eigendom/erfpacht samenhangende kosten. Schapsspecifiek In programma 2 van de jaarrekening wordt ingegaan op de specifieke grond- en vastgoedactiviteiten in het schap en de daarbij gerealiseerde resultaten. Daarnaar wordt verwezen. Grondpositie Grondpositie per 31 december 2023: Oppervlakte:

31-12-2022

Totaal

826 ha

31-12-2023*

Toelichting mutatie:

826 ha

*Afgerond op hele getallen

Deze tabel betreft de grondpositie; in het onderdeel “gebiedsbeheer” van programma 2 wordt ingegaan op het beheerareaal en eventuele mutaties hierin. Hierin zijn niet meegenomen de gronden die het schap op basis van persoonlijke overeenkomsten (o.a. huur) in gebruik en onderhoud heeft. Peildatum voor deze tabel is de kadastrale registratie per 31 december 2023.

4.5

Bedrijfsvoering

De afspraken over de dienstverlening door Staatsbosbeheer aan het recreatieschap zijn vastgelegd in de Samenwerkingsovereenkomst (SOK). Voor begrotingsjaar 2023 is de volgende afrekenmethodiek toegepast: 1. De standaard dienstverlening te verrekenen op maximaal het totaalbudget bedrijfsvoering incl. goedgekeurd meerwerk tegen werkelijke kosten dan wel werkelijke uren maal het afgesproken tarief; 2. De begeleiding voor regulier en groot onderhoud te maximeren op 30% van de werkelijke materiele kosten voor uitbesteed werk. 23

Jaarstukken 2023 | Paragrafen

De personele component van de dienstverlening door Staatsbosbeheer is opgenomen in onderstaande tabel. Lasten Begroting na wijziging 2023 Beheerinformatie 44.100 Uitvoeren Terreininspecties 59.500 Ondersteuning recreatie-, landschaps- en natuurbeheer 20.100 uitvoeren Terreinbeheer RO 30% 295.300 Omgevingscommunicatie 60.400 Beheer vastgoed en gronden (rentmeesterschap) 84.300 Toezicht en Handhaving 258.300 Vergunningen, ontheffingen en toestemmingen 34.000 856.000 Deelproduct/product

Gebiedsbeheer

64.294 61.956 12.350 299.787 53.373 66.867 240.443 21.900 820.970

Baten Begroting na wijziging 2023 -

Rekening 2023

-

Saldo Begroting na wijziging 2023 44.100 59.500 20.100 295.300 60.400 84.300 258.300 34.000 856.000

Rekening 2023

Rekening 2023 64.294 61.956 12.350 299.787 53.373 66.867 240.443 21.900 820.970

Vrijwilligers en actief burgerschap

42.300 42.300

30.184 30.184

-

-

42.300 42.300

30.184 30.184

Adviesdiensten o.m strategische vastgoedontwikkeling

26.700 26.700

22.045 22.045

-

-

26.700 26.700

22.045 22.045

Bestuurlijke diensten Financiële diensten Juridische diensten

24.300 146.900 26.100 197.300

27.776 162.164 27.444 217.384

-

-

24.300 146.900 26.100 197.300

27.776 162.164 27.444 217.384

1.122.300

1.090.582

-

-

1.122.300

1.090.582

Maatschappelijke betrokkenheid

Plannen maken

Overhead

Totaal personele lasten

De totale lasten voor de dienstverlening Staatsbosbeheer zijn uiteindelijk € 31.700 lager uitgevallen dan begroot. Toelichting: Omgevingscommunicatie

Het budget Omgevingscommunicatie is in de Programmabegroting met € 64.000 teruggebracht naar € 60.400, dit omdat in het Gezamenlijk Uitvoeringsprogramma 2021-2025 afgesproken is dat dit product in samenwerking tussen Staatsbosbeheer en de deelnemende gemeenten vormgegeven wordt. Het beoogde voordeel is in 2023 bereikt, waarbij zelfs een voordelig resultaat van € 7.000 is behaald.

Toezicht en Handhaving

Door krapte op de arbeidsmarkt konden niet alle begrote uren Toezicht en Handhaving gerealiseerd worden. Hierdoor kon in 2023 180 uur minder ingezet worden op dit product (op een totaal van 2.600).

Maatschappelijke betrokkenheid

De inzet voor maatschappelijke betrokkenheid is minder intensief geweest dan gepland doordat er door betrokken partijen meer zelfstandig geopereerd werd.

Financiën

Vanwege aanvullende eisen m.b.t. duurzame waardevermindering vaste activa is meer tijd besteed aan het opmaken en onderbouwen van de jaarstukken. Tevens heeft de SISA verklaring bij de jaarrekning 2022 meer tijd in beslag genomen vanwege de complexiteit hiervan.

24

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

JAARREKENING 2023

25

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

5.1

Balans per 31 december 2023

ACTIVA

31 december 2023

31 december 2022

Vaste activa Materiële vaste activa Investeringen met economisch nut Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut

4.331.720 1.492.665 2.839.055

4.484.831 1.557.263 2.927.568

Vlottende activa Uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar Vorderingen op openbare lichamen Uitzettingen in ’s Rijks schatkist met een rentetypische looptijd < dan 1 jaar Overige vorderingen

4.024.542 172.818 3.764.844 86.880

4.203.272 490.221 3.629.315 83.736

8.769 8.769

142.403 142.403

243.522

208.097

148.226

148.226

95.296

59.871

Totaal

8.608.553

9.038.603

PASSIVA

31 december 2023

31 december 2022

Vaste passiva Eigen vermogen Algemene reserve Bestemmingsreserves Gerealiseerde resultaat

4.177.170 482.252 3.569.536 125.382

4.058.146 1.120.229 2.886.358 51.559

Voorzieningen Onderhoudsegalisatievoorzieningen

1.543.781 1.543.781

1.812.585 1.812.585

Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer Waarborgsommen Vooruitontvangen afkoopsommen erfpacht Onderhandse leningen van: - binnenlandse banken en overige financiële instellingen

2.072.133 91.703 998.834

2.251.894 91.703 1.011.076

981.596

1.149.115

42.177 42.177

52.478 52.478

773.292

863.500

217.865

266.415

550.268

588.669

5.159

8.416

8.608.553

9.038.603

Liquide middelen Banksaldi Overlopende activa De van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen

Vlottende passiva Netto-vlottende schulden rentetypische looptijd < 1 jaar Overige schulden Overlopende passiva Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen, met uitzondering van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume De van de Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen' voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren Overige vooruit ontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren komen Totaal

26

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

5.2

Overzicht van baten en lasten 2023 Lasten Deelproduct/product Personeel Materieel

Gebiedsbeheer Personeel Maatschappelijke betrokkenheid Personeel Plannen maken

Baten

Rekening 2022

Begroting 2023

769.743 2.423.792 3.193.535 32.442 32.442 18.845 18.845

848.910 2.021.288 2.870.198 42.300 42.300 26.700 26.700

Begroting na wijziging 2023 856.000 2.248.047 3.104.047 42.300 42.300 26.700 26.700

28.677 113.770 142.447 191.185 9.984 201.169 29.547 29.547

24.300 99.100 123.400 121.900 40.000 161.900 26.100 6.600 32.700

24.300 99.100 123.400 146.900 43.700 190.600 26.100 26.100

27.776 102.811 130.587 162.164 49.393 211.557 27.444 75 27.519

373.163

318.000

340.100

-

-

-

-

-

-

Saldo

Rekening 2023

Rekening 2022

Begroting 2023

820.970 2.094.374 2.915.344 30.184 30.184 22.045 22.045

1.122.145 1.122.145

966.680 966.680 -

-

Begroting na wijziging 2023 1.279.800 1.279.800 -

Rekening 2023 1.133.209 1.133.209 -

Overhead Personeel Materieel Bestuurlijke diensten Personeel Materieel Financiële diensten Personeel Materieel Juridische diensten Totaal overhead Overige kosten Deelnemersbijdrage Bijdrage Provincie Zuid-Holland Bijdrage gemeente Rotterdam Algemene middelen

Onvoorzien

Saldo gewone bedrijfsvoering

Totaal kredieten

-

3.617.985

17.873

3.257.198

-

15.880 15.880 -

-

124.000 124.000 -

369.663

15.880

-

124.000

132.960

1.333.798 877.200 2.210.998

1.333.798 960.716

-

1.272.707 877.200 150.000 2.299.907

-

3.513.147

3.337.237

3.437.932

83.150

104.422

28.944

1.333.798 877.200 2.210.998

-

3.177.678

-

-

3.614.798

132.960 132.960

-

2.294.514

-

3.560.683

-

Saldo van baten en lasten

3.635.858

3.257.198

3.596.297

3.441.658

3.466.876

3.177.678

3.614.798

3.560.683

Totaal mutatie reserves

52.350

42.000

274.730

294.730

272.890

121.520

256.229

301.087

3.688.207

3.299.198

3.871.027

3.736.388

3.739.766

3.299.198

3.871.027

3.861.770

Saldo

1ste begrotingsBegroting na Rekening 2023 wijziging 2023 wijziging 2023 769.743 7.090 856.000 820.970 1.301.647 (86.361) 968.247 961.165 2.071.390 (79.271) 1.824.247 1.782.135 32.442 42.300 30.184 32.442 42.300 30.184 18.845 26.700 22.045 18.845 26.700 22.045 28.677 24.300 27.776 113.770 99.100 102.811 142.447 123.400 130.587 191.185 25.000 146.900 162.164 (5.896) (120.300) (80.300) (83.567) 185.288 (95.300) 66.600 78.597 29.547 26.100 27.444 (6.600) 75 29.547 (6.600) 26.100 27.519 357.282 (101.900) 216.100 236.703 (1.272.707) (1.333.798) (1.333.798) (877.200) (877.200) (960.716) (150.000) (2.299.907) (2.210.998) (2.294.514) 180.052 (181.171) (101.651) (223.446) (11.071) 83.150 83.150 104.422 168.981 (98.021) (18.501) (119.025) (220.540) 98.021 18.501 (6.357) (51.559) (125.382)

Rekening 2022

27

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

Het overzicht van lasten en baten is als volgt opgebouwd: Reguliere lasten en baten bedrijfsvoering Dit onderdeel betreft de exploitatielasten en –baten van de structurele activiteiten. Dit zijn de jaarlijks min of meer in dezelfde vorm terugkerende activiteiten. Op basis van deze informatie kunnen meerjarige trends en ontwikkelingen worden geschetst. Diverse lasten en baten bedrijfsvoering In tegenstelling tot de reguliere lasten en baten komen deze exploitatielasten en – baten slechts incidenteel voor door de aard hiervan en/of de oorzaak. Het gaat hierbij om o.a. de effecten van periodieke herzieningen van voorzieningen, de financiële consequenties van uitspraken op beroeps- en bezwaarschriften die niet voorzien kunnen worden en terugontvangen bedragen. Deze zaken, welke niet zijn begroot, worden separaat gepresenteerd om de vergelijkbaarheid over de jaren heen eenvoudiger te maken. Kredieten De kredieten hebben betrekking op uitgaven gerelateerd aan activiteiten die zorgen voor veranderingen in de natuur- en recreatiegebieden, zoals investeringen met maatschappelijk nut in de openbare ruimte. Deze uitgaven worden gedekt vanuit bijdragen derden (subsidies, bijdragen) en/of onttrekkingen aan de algemene of bestemmingsreserves. Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Dit onderdeel omvat alle mutaties (stortingen en onttrekkingen) in de reserves.

28

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

5.3

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

Inleiding De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van de voorschriften, die het Besluit begroting en verantwoording (BBV) en de Wet Normering Bezoldiging Topfunctionarissen Publieke en Semipublieke sector daarvoor geven. Voor zover niet anders vermeld, worden de activa en passiva gepresenteerd in afgeronde bedragen van € 1.

Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij het desbetreffende balanshoofd anders is vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarden. Het bestuur heeft een onderzoek laten uitvoeren naar mogelijke toekomstscenario’s voor het recreatieschap. Gekozen is het schap met vier deelnemers voort te zetten. De huidige waarderingsgrondslagen zijn voor 2023 gehandhaafd. De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten worden slechts genomen voor zover zij op de balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. Baten en lasten worden verantwoord tot hun brutobedrag. Verder worden de uitgangspunten van de financiële verordening van het Recreatieschap gehanteerd. Daarnaast wordt een activeringsgrens gehanteerd van 25.000 euro.

Balans Materiële vaste activa De materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs, verminderd met de daarop verrichte lineaire afschrijvingen. Specifieke investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering gebracht. De afschrijvingen geschieden op basis van de verkrijgings- of aanschaffingsprijs en de geschatte economische levensduur. Gronden uitgegeven in erfpacht worden gewaardeerd conform de daarvoor geldende regels in de notitie erfpacht van de BBV. Eventuele duurzame waardeverminderingen worden onafhankelijk van het resultaat in ogenschouw genomen. De volgende richtlijnen zijn grotendeels gehanteerd voor de afschrijvingstermijnen: - gronden en terreinen geen afschrijving - bedrijfsgebouwen 25-35 jaar - grond- weg- en waterbouwkundige werken 7-35 jaar - overige materiële vaste activa 5-35 jaar

Het BBV onderscheidt de navolgende investeringen: 1. Investeringen met economisch nut 2. Investeringen met maatschappelijk nut in de openbare ruimte Investeringen met economisch nut

29

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

Investeringen hebben een economisch nut wanneer ze verhandelbaar zijn en/of indien ze kunnen bijdragen aan het genereren van middelen. Investeringen met economisch nut boven € 25.000 worden geactiveerd. Investeringen met maatschappelijk nut in de openbare ruimte Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk moeten m.i.v. 1 januari 2018 worden geactiveerd. De richtlijn is dat investeringen met een maatschappelijk nut boven € 25.000 worden geactiveerd. Indien investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut worden geactiveerd, vindt de afschrijving hiervan eveneens lineair plaats. Door de invoering van de nieuwe systematiek blijven verschillen bestaan in de wijze waarop mag worden afgeschreven op investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut die voor het begrotingsjaar 2018 zijn gedaan. Om inzicht te geven in het deel van de activa dat wel vergelijkbaar is qua systematiek is in het verloopoverzicht in de toelichting op de balans aangegeven welk bedrag volgens de nieuwe systematiek is verantwoord en welk deel volgens een andere systematiek. Uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid is een voorziening in mindering gebracht. De voorziening wordt statisch bepaald op basis van de geschatte inningskansen.

Liquide middelen De banksaldi worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Overlopende activa De overlopende activa (nog te ontvangen bedragen en vooruitbetaalde bedragen) worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Eigen vermogen Dit betreft de Algemene Reserve, de bestemmingsreserves en het gerealiseerde resultaat. Voorzieningen De onderhoudsegalisatievoorzieningen zijn gebaseerd op een meerjarenraming van het uit te voeren grootonderhoud aan de kapitaalgoederen, waarin rekening is gehouden met de kwaliteitseisen die ter zake geformuleerd zijn. In de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen die is opgenomen in het jaarverslag is het beleid ter zake nader uiteengezet. Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer, de netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar en de overlopende passiva Deze posten worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Afkoopsommen erfpacht Van derden ontvangen afkoopsommen voor erfpachtcanons worden geboekt als vooruit ontvangen bedrag. Gedurende de contractperiode valt jaarlijkse een deel van de afkoopsom vrij ten gunste van de exploitatie.

30

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar De netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar zijn gewaardeerd tegen nominale waarde.

31

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

5.4

Toelichting op de balans

Vaste activa Materiële vaste activa  Investeringen met een economisch nut Van de gronden die in eigendom zijn van Recreatieschap Voorne Putten (totaal 620 ha, 87% van 709 hectaren totaal beheergebied) zijn enkele gronden uitgegeven in erfpacht, met name aan exploitanten. Dit leidt jaarlijks tot erfpachtopbrengsten. Met deze exploitanten zijn langdurige erfpachtcontracten afgesloten. Investeringen met een economisch nut Gronden en Terreinen

Boekwaarde 1-1-2023

Investeringen

Extra afschrijvingen

Afschrijvingen

Bijdrage van derden

Afwaarderingen

Boekwaarde 31-12-2023

Afgeronde activa

Boekwaarde 1-1-2024

1.064.451

0

0

0

0

0

1.064.451

0

1.064.451

Bedrijfsgebouwen

374.881

0

0

22.776

0

0

352.105

0

352.105

Overige materiële activa

117.931

0

0

41.823

0

0

76.108

0

76.108

1.557.263

0

0

64.599

0

0

1.492.665

0

1.492.665

 Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut De boekwaarde van de investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut had het volgende verloop: Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut

Boekwaarde 1-1-2023

Investeringen

Extra afschrijvingen

Afschrijvingen

Bijdrage van derden

Afwaarderingen

Boekwaarde 31-12-2023

Afgeronde activa

Boekwaarde 1-1-2024

Grond- weg- en waterbouwkundige werken

289.269

0

0

33.743

0

0

255.526

255.526

Overige materiële activa

42.108

0

0

9.530

0

0

32.578

32.578

Investeingen na 2017 Grond- weg- en waterbouwkundige werken activa in bewerking: Grond- weg- en waterbouwkundige werken

648.861

0

0

76.484

0

0

1.321.412

749.035

1.321.412

1.947.330

94.841

0

0

63.597

0

1.229.539

-749.035

1.229.539

2.927.568

94.841

0

119.757

63.597

0

2.839.055

2.839.055

Activa in bewerking waarvan de bewerking is afgerond en welke in gebruik wordt genomen wordt gepresenteerd naar categorie Grond-, weg- en waterbouwkundige werken en overige activa. Deze presentatie is te zien in kolom “afgeronde activa”. Vanaf het moment van afronding en ingebruikname vindt afschrijving plaats.

32

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

Vlottende activa Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan een jaar  Vorderingen op openbare lichamen 2023 172.818 172.818

Debiteuren Saldo

2022 490.221 490.221

De BCF doorbelasting voor het 4de kwartaal was in 2022 aanzienlijk hoger dan in het 4de kwartaal 2023 wegens een aantal facturen die betrekking hadden op grote werken.  Uitzettingen in ’s Rijks schatkist met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar 2023 3.764.844 3.764.844