Algemene Beschouwingen Vrij Voorne

Inleiding Geachte voorzitter, collega’s, inwoners van Voorne aan Zee, Als fractie van Vrij Voorne onderschrijven wij het belang van een solide financiële meerjarenbegroting. Tegelijkertijd signaleren wij dat de druk op de gemeentefinanciën in de komende periode fors blijft en dan met name in de beïnvloedbare kosten. In dit praatstuk willen we vijf kernknelpunten/onzekerheden belichten, waarna wij enkele aandachtspunten formuleren voor onze rol als raad en voor de prioritering van de uitgaven.

1. Beperkte invloed op de kostenstructuur (“beïnvloedbare ruimte”) Een belangrijk aandachtspunt is dat de gemeente slechts een relatief klein deel van de totale begrotingsuitgaven daadwerkelijk beïnvloedbaar heeft: volgens een externe berekening is de beïnvloedbare ruimte in Voorne aan Zee slechts ca. 15 % van de totale uitgaven. In 2028 zou dat aandeel op kunnen lopen naar ongeveer 22 %. Gevolgen 





Dit betekent dat het gros van de begroting uitgaven bevat die wettelijk verplicht, contractueel vastgelegd of daar waar het kleurverschil in de invloed gering is. Voor de fractie Vrij Voorne betekent dit dat we extra scherp moeten zijn op die 15 % want daar ligt het speelveld én de ruimte voor keuzes. Iedere extra uitgave of stijging van kosten (bijvoorbeeld inflatie, personeelskosten, energiekosten) raakt dus direct het beperkte deel dat wél beïnvloedbaar is. Aandacht dus voor buffers en flexibiliteit.

2. Toenemende kosten en afnemende rijksbijdragen Uit de kadernota en publicaties blijkt dat de gemeente in de periode 20262029 tegen diverse uitdagingen aanloopt:  



De rijksbijdragen (via het gemeentefonds) staan onder druk, terwijl de taken voor de gemeente oplopen. Hoewel voor 2025 de begroting sluitend bleek te zijn, werd tegelijk aangegeven dat „alle hens aan dek” nodig zijn voor de jaren daarna. Gevolgen De onderkant van de begroting (bijv. reserves, incidentele dekking) mag niet structureel worden ingezet om structurele tekorten te maskeren.

[Typ hier]





Voor Vrij Voorne betekent dit: we moeten kritisch kijken naar waarvoor we ons inzetten, welke taken kunnen we behouden of anders vormgeven, zodat we niet in een beheerscrisis belanden. Ook de risico’s van kostenstijgingen (personeel, uitvoering, contracten) moeten expliciet worden meegewogen.

3. Investerings- versus beheerskosten: spanningsveld De gemeente maakt in de kadernota voor 2026 kenbaar dat zij wil blijven investeren in vitale voorzieningen, veiligheid, betaalbare woningbouw en verkeersveiligheid. Tegelijkertijd geldt: investeringen kosten geld, én brengen op termijn beheers- en onderhoudskosten mee. Wij zien de volgende knelpunten  





Als investeringen niet goed voorzien zijn in de structurele lasten, ontstaan latere beheerskosten die druk zetten op de exploitatie. In het licht van de beperkte beïnvloedbare ruimte is het risico groter dat investeringen ten koste gaan van andere prioriteiten of leiden tot hogere lokale lasten. Voorstel van Vrij Voorne is: Prioriteren van investeringen waarop wij écht het verschil kunnen maken (bijv. versterking van leefbaarheid, participatie, duurzaam onderhoud van groen) en die passen binnen de financiële kaders. Zorgdragen dat bij investeringsvoorstellen expliciet de meerjareneffecten voor onderhoud en beheer zijn opgenomen, anders is er risico op onaangename verrassingen.

4. Onzekerheden rondom beleid en externe factoren Belangrijke onzekerheden die invloed hebben op de begroting zijn:   



Onzekerheden in rijksbeleid (bijv. decentralisatie van taken, financiering sociaal domein, jeugdzorg). Onverwachte kosten (bijv. fluctuaties in jeugdhulp, arbeidsmarktkosten, reparatie infrastructuur, klimaatadaptatie). Noodzaak tot snelle bezuinigingen of lastenverhoging als de autonome druk te groot wordt. Bijvoorbeeld: bij Voorne aan Zee werd aangegeven dat vanaf 2026 flink bespaard moet worden en dat hogere lokale belastingen of ingrijpende bezuinigingen dreigen. De implicaties die wij voorzien: Voor onze fractie is het essentieel dat we scenario’s voor meerdere jaren scherp in beeld hebben. We moeten niet alleen 2026 bekijken, maar 2027-2029 actief meenemen.

[Typ hier]



We moeten anticiperen op beleidsschokken: hoe reageren wij op onverwachte ontwikkelingen? Welke buffer, welke flexibiliteit houden we in stand?

5. Betrokkenheid van inwoners en de rol van de raad In de kadernota en bijbehorende participatie blijkt dat inwoners van Voorne aan Zee gevraagd zijn om mee te denken over de besparingsopgave: ruim 1.700 inwoners deden mee aan een vragenlijst over waar bespaard zou kunnen worden. De thema’s veiligheid, zorg en onderwijs werden genoemd als prioriteiten; op kunst en cultuur, opvang van nieuwkomers en ambtelijke organisatie zou mogelijk bezuinigd kunnen worden. 

 

Als fractie hebben wij de taak om deze inbreng van inwoners te vertalen in concrete keuzes: waar staan wij voor, wat vinden wij belangrijk, wat kunnen we tóch behouden? Het motief ‘Participatie bij begroting 2026’ werd aangenomen in de raad. Wij moeten scherp zijn op de governance: hoe worden keuzes gemaakt, welke prioritering vindt plaats, is er voldoende transparantie? Voor Vrij Voorne betekent dit: wij zijn niet enkel toezichthouder, maar medeverantwoordelijk voor het maken van keuzes die inwoners raken.

Aandachtspunten voor de fractie van Vrij Voorne Op basis van bovenstaande knelpunten adviseren wij de volgende aandachtspunten voor de behandeling van de begroting: 1. Onze focus ligt op de beïnvloedbare kosten, maar niet ten koste van alles 2. Scenario-analyse en risicomanagement: Wij vragen van het college om meerdere scenario’s te laten zien (optimistisch, neutraal, pessimistisch) met betrekking tot rijksfinanciering, kostenstijgingen en investeringslasten, zodat wij als raad kunnen inschatten of de opgestelde kaders robuust zijn. 3. Prioritering van taken & investeringen: Aangezien de middelen beperkt zijn, moeten wij keuzes maken: welke taken staan voorop (veiligheid, zorg, onderwijs, leefbaarheid) en welke kunnen we anders organiseren of tijdelijk afschalen (bijv. onderhoud, aanvullende programma’s)?

[Typ hier]

4. Transparantie over effecten op lokaal niveau: Elke besparing of wijziging in serviceniveau raakt inwoners concreet. Vrij Voorne vraagt om duidelijke communicatie richting inwoners wat de gevolgen zijn op wijkniveau, voor verenigingen en kwetsbare groepen. 5. Flexibiliteit in organisatie en innovatie: Gezien de stijgende kosten en beperkte ruimte is het belangrijk dat de gemeente en de organisatie wendbaar zijn. Wij kunnen voorstellen stimuleren zoals o efficiëntere dienstverlening (digitalisering, samenwerking met bewoners), o participatieve onderhouds-/groenoplossingen (zoals bewonersparticipatie in wijkgroen), zoals ook inwoners aangaven in de enquête. 6. Monitoring en terugkoppeling: Vrij Voorne vraagt om regelmatige rapportage (bijv. halfjaarlijks) over de realisatie van de meerjarenbegroting ten opzichte van de aannames. Zo kunnen we tijdig bijsturen. 7. Bewaken van lokale lasten: Er is in de kadernota aangegeven dat de wens van inwoners is om de OZB niet te verhogen.

Conclusie Geachte collega’s, De financiële situatie van Voorne aan Zee is op korte termijn stabiel, maar de horizon (2026-2029) kent aanzienlijke onzekerheden en knelpunten. Voor de fractie van Vrij Voorne betekent dit dat we vooral moeten focussen op de beïnvloedbare kosten, op heldere keuzes en op het betrekken van inwoners in deze keuzes. Wij roepen het college op om heldere scenario’s, prioriteringskaders en flexibiliteitsinstrumenten op te nemen. En als raad roepen wij onszelf op om in volle transparantie mee te wegen welke keuzes wij maken, want deze raken direct de leef- en woonomgeving van onze inwoners. Laten we samen ervoor zorgen dat Voorne aan Zee financieel gezond blijft, onze prioriteiten waarborgt en de lasten voor onze inwoners beheersbaar houdt. Hartelijk dank.

[Typ hier]