2025-080 raadsinformatiebrief kadernota 2026 8 april 2025

E-mail gemeente@voorneaanzee.nl Telefoonnummer 140181

Aan de raad van de gemeente Voorne aan Zee

Verzenddatum 8 april 2025 Uw kenmerk

Ons kenmerk 58366-2025 Bijlage(n) 2

Onderwerp Kadernota – begrotingstekorten 2026 en verder Hellevoetsluis, 8 april 2025

Geachte leden van de raad, Met de vaststelling van de meerjarenbegroting 2025-2028 is het startsein gegeven voor een vruchtbare samenwerking tussen het college en uw raad over hoe de verwachte meerjarige begrotingstekorten vanaf 2026 te adresseren. Deze samenwerking is door het college omarmd en heeft geleid tot een aantal initiatieven. Naast de reguliere begrotingsvoorbereiding moeten deze initiatieven bijdragen aan een duidelijk kader voor (de vaststelling van) de meerjarenbegroting 2026-2029. Dit kader wordt voor het zomerreces door uw raad vastgesteld met de kadernota 2026. Met deze raadsinformatiebrief geeft het college u graag een overzicht van de huidige stand van zaken. Ook doet het college, mede op basis van door raads- en commissieleden aangedragen initiatieven, enkele suggesties voor het verkleinen van de begrotingstekorten. Ter voorbereiding op de kadernota 2026, heeft u de mogelijkheid deze raadsinformatiebrief via de agendacommissie ter bespreking te agenderen in de vergadering van de commissie Algemene Zaken en Middelen op 21 mei aanstaande. Achtergrond Op 7 november 2024 jongstleden heeft de raad de begroting 2025 vastgesteld. De meerjarenbegroting gaat uit van de volgende begrotingssaldi: ▪ ▪ ▪ ▪

2025: € 0,3 miljoen overschot 2026: € 7,1 miljoen tekort 2027: € 6,7 miljoen tekort 2028: € 5,6 miljoen tekort

Bij de begrotingsbehandeling werd ook de motie "Gezonde Begroting met Draagvlak" aangenomen. Met deze motie heeft u het college opgedragen om, in voorbereiding op de

Bezoekadres Oostzanddijk 26 3221 AL Hellevoetsluis Telefoon 14 0181 Email gemeente@voorneaanzee.nl

Postadres Postbus 13 3220 AA Hellevoetsluis KvK 88738388 BTW NL826902273B01

kadernota 2026 en uiteindelijk de begroting 2026, de inwoners van Voorne aan Zee en ook de raad te betrekken bij de totstandkoming van de begroting 2026 en de meerjarenraming. Het college geeft uitvoering aan de motie en informeert u met deze raadsinformatiebrief over de genomen initiatieven en mogelijke denkrichtingen om het begrotingstekort voor de komende jaren te verkleinen. Initiatieven Onderzoek beïnvloedbaar deel van de begroting Berenschot heeft in het laatste kwartaal van 2024 onderzocht welk deel van de begroting van Voorne aan Zee beïnvloedbaar is. Over de uitkomsten van dit onderzoek hebben wij u geïnformeerd met de raadsinformatiebrief van 18 februari 2025. Het onderzoek van Berenschot richt zich op de mate van beleidsvrijheid binnen de verschillende begrotingsprogramma's. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen wettelijke taken, convenanttaken en autonome taken. Uit de analyse van Berenschot volgt dat de beïnvloedbare ruimte in de begroting toeneemt van 20 procent in 2026 naar 22 procent in 2028. Dit komt neer op een structureel beïnvloedbare ruimte van € 50 miljoen in 2026 tot € 53 miljoen in 2028. Belangrijk om op te merken is, dat de analyse financieel-technisch van aard is en dus geen rekening houdt met politieke wenselijkheid, maatschappelijke risico’s of haalbaarheid.

Wel biedt het onderzoeksrapport inzicht in de bestuurlijke keuzeruimte voor noodzakelijke bezuinigingen en de gevolgen daarvan op de uitvoering van taken. Informatiebijeenkomst 4 maart 2025 Tijdens de raadsinformatiebijeenkomst van 4 maart 2025 heeft Berenschot de onderzoeksresultaten toegelicht. Deze bijeenkomst is goed bezocht en heeft geleid tot waardevolle inzichten. Een rode draad in de feedback die de aanwezige raads- en commissieleden gaven, is dat het college eerst wordt gevraagd efficiencyslagen te maken en ander ‘laaghangend fruit’ te identificeren, alvorens opties te presenteren die de inwoner in de portemonnee raken. Als dergelijke opties toch noodzakelijk worden, heeft het de voorkeur gerichte bezuinigingen op het dienstenpakket door te voeren en pas daarna voor batenverhogende maatregelen, zoals belastingverhogingen, te kiezen. Enquête onder inwoners van Voorne aan Zee Inmiddels heeft ook een raadpleging van de inwoners van Voorne aan Zee plaatsgevonden. Via een schriftelijke enquête zijn de inwoners geraadpleegd over onderwerpen als veiligheid, gezondheidszorg, onderwijs, en (beheer van) de openbare ruimte. Het collegeprogramma 2023-2026 diende daarbij als kapstok. De enquête is door 1.735 inwoners ingevuld, bijna 3 procent van de volwassen bevolking.

De resultaten van de enquête zijn opgenomen in bijlagen 1 en 2 bij deze brief en zullen nog separaat aan de inwoners van Voorne aan Zee worden gecommuniceerd. Uit de resultaten van de enquête komt efficiency als een van de voornaamste bezuinigingsopties naar voren. Daarbij geeft bijna de helft van de respondenten aan dat de gemeente haar serviceniveau zou mogen verlagen als daardoor bespaard kan worden. Opvallend is ook dat inwoners aangeven dat deze efficiency deels zou kunnen worden gerealiseerd door inwoners te stimuleren zelf dingen samen met buurtgenoten te organiseren, die nu de verantwoordelijkheid zijn van de gemeente. Dergelijke initiatieven zouden kunnen bijdragen aan het verbeteren van bijvoorbeeld de veiligheid, het groenonderhoud en het schoonhouden van de leefomgeving. Tegelijkertijd worden veiligheid, natuur en groen gezien als onderwerpen waar de gemeente juist niet op zou moeten bezuinigen. Ditzelfde geldt voor zorg en onderwijs. Een hogere prijs betalen voor de

huidige dienstverlening heeft zeker niet de voorkeur. Het college heeft de resultaten uit de enquête zo goed mogelijk gebruikt bij zijn gedachtenvorming over de bezuinigingsopties. Daarnaast kunnen de resultaten ook worden gebruikt voor oordeelsvorming over prioritering bij het terugdraaien van bezuinigingsopties, mocht er eventueel toch voldoende budgettaire ruimte ontstaan. Denkrichtingen noodzakelijke bezuinigingen De tot dusver verkregen informatie is zeer waardevol om een goed beeld te krijgen van wat de raad en de inwoners van Voorne aan Zee belangrijk vinden. Samen met de analyse van Berenschot geeft de verkregen informatie zo ook enige richting aan waar de noodzakelijke bezuinigingen gevonden moeten worden. Daarnaast kunnen de Voorjaarsnota van het Rijk en relevante externe en interne ontwikkelingen nog aanvullende inzichten geven. De financiële strategie van het college is gericht op het bereiken van een duurzaam begrotingsevenwicht vanaf 2027. De komende periode verkent het college wat daarvoor verder nodig is. Daarbij kijken we zowel naar de structurele inkomsten en uitgaven, als ook naar eventuele inzet van incidentele middelen (algemene reserve).

Aanvullende opgave Door genomen raadsbesluiten na vaststelling van de begroting, aanvullende opgaven voor jeugdzorg en het Integraal Beheerkader Plus, lopen de jaarlijkse tekorten vanaf de periode 2026 met € 4 miljoen op tot circa € 12 miljoen. Deze aanvullende opgaven worden door het college als onontkoombaar en onuitstelbaar aangemerkt. Met inachtneming van deze informatie komt het college tot de volgende tussentijdse opstelling voor de jaren 2026 t/m 2029 (tabel 1). In deze opstelling slaat het begrote tekort in 2028 om in een overschot. Het college benadrukt dat deze opstelling nog geen formeel voorstel is, maar slechts dient als opmaat naar de kadernota 2026. Bovendien is deze opstelling nog onderhevig aan diverse ontwikkelingen, waaronder de financiële effecten van de aankomende meicirculaire van het gemeentefonds en de eerste bestuursrapportage 2025.

€ Miljoen Begrotingstekort volgens de begroting 2025 Impact na begroting genomen raadsbesluiten Claims IBK+ en jeugdzorg Incidentele lasten Totale opgave

€ 6,7

2028 € 5,6

2029 € 5,6

€ 0,2

€ 0,1

€ 0,4

€ 0,4

€ 4,2 € 0,8 € 12,3

€ 4,2 € 0,6 € 11,6

€ 5,0 -/- € 0,4 € 10,6

€5,5 -/- € 0,4 € 11,1

-/- € 1,5

-/- € 1,4

-/- € 1,4

-/- € 1,4

-/- € 0,8

-/- € 1,0

-/- € 1,1

-/- € 1,1

-/- € 2,2

-/- € 2,2

-/- € 2,2

-/- € 2,2

-/- € 1,8

-/- € 2,5

-/- € 3,2

-/- € 3,8

-/- € 0,6

-/- € 0,9

-/- € 0,9

-/- € 0,9

-/- € 0,6

-/- € 0,6

-/- € 0,6

-/- € 0,6

-/- € 1,0

-/- € 1,0

-/- € 1,0

-/- € 1,0

-/- € 0,2 -/- € 0,1 -/- € 8,8

-/- € 0,4 -/- € 0,2 -/- € 10,2

-/- € 0,6 € 0,2 -/- € 10,8

-/- € 0,6 € 0,3 -/- € 11,3

Resterende opgave/ € 3,5 € 1,4 -/- € 0,2 begrotingssaldo Tabel 1 Kadernota 2026 (positieve getallen worden weergegeven met een –)

-/- € 0,2

Laaghangend fruit Rationalisatie kapitaallasten/investeringen Vrijval stelposten taakmutaties + onvoorzien Lagere indexering lasten Berenschot Inzet strategische personeelsplanning en verlaging inhuurbudget Overige optimalisaties volgens rapport Berenschot Baten Kostendekkendheid leges verhogen Bestuursopdracht sociaal domein Effect decembercirculaire Overig Totaal

2026 € 7,1

2027

Laaghangend fruit Het college is voornemens een rationalisatie toe te passen op de begrote kapitaallasten voor investeringen en twee stelposten te laten vervallen. Historische gegevens wijzen uit dat de gemeente de begrote investeringscapaciteit niet volledig benut. Ook worden de stelposten voor taakmutaties en onvoorziene uitgaven in de praktijk niet gebruikt. Deze deels boekhoudkundige aanpassingen leiden tot € 2,3 miljoen budgettaire ruimte in 2026, oplopend naar € 2,5 miljoen in 2029. De inkomsten uit het gemeentefonds zijn berekend op een jaarlijkse lastenstijging (index) van 2,7 procent. Het college is voornemens deze lastenstijging te beperken tot 0,5 procent. Dit leidt voor 2026 tot en met 2029 tot jaarlijks € 2,2 miljoen budgettaire ruimte.

Berenschot In het rapport van Berenschot wordt speciale aandacht gegeven aan de strategische personeelsplanning (op basis van natuurlijk verloop) en mogelijke verlaging van het inhuurbudget. Het college neemt deze adviezen gedeeltelijk over. Samen met een aantal overige, door Berenschot geïdentificeerde, optimalisaties leidt dit tot een besparing van € 2,4 miljoen in 2026, € 3,4 miljoen in 2027, € 4,1 miljoen in 2028 en € 4,7 miljoen in 2029. Baten De batenverhogende maatregel - verhoging van de kostendekkendheid van leges naar 90 procent- kan vanaf 2026 leiden tot € 0,6 miljoen budgettaire ruimte. Baten van eventuele invoering van een toeristenbelasting op arbeidsmigranten moeten nog becijferd worden. Boven op de bestuursopdracht voor het sociaal domein (jaarlijkse besparing vanaf 2026 van € 1 miljoen) zijn, naast de effecten van de decembercirculaire, diverse overige (besparings-) mogelijkheden geïdentificeerd. Het gaat onder meer om de lasten voor de diverse gemeenschappelijke regelingen. Aan de betreffende samenwerkingsverbanden is de bezuinigingsopgave al gecommuniceerd. Bij deze opstelling resteert voor 2026 nog een opgave van € 3,5 miljoen en voor 2027 van € 1,4 miljoen. De financiële strategie van het college is gericht op het bereiken van een duurzaam begrotingsevenwicht vanaf 2027.

Ook met een hiervoor eventueel noodzakelijke onttrekking aan de algemene reserve blijft Voorne aan Zee (naar de stand van dit moment) voldoen aan de door de provincie gestelde voorwaarden aan het vermogen. Hoe nu verder? Het college zet erop in dat de kadernota 2026 een goede reflectie is van onze brede oriëntatie op de besteding van schaarse middelen. Na vaststelling door uw raad beschikken we daarmee over een breed gedragen startdocument richting de meerjarenbegroting 2026. Conform de planning- en control-afspraken 2025 vangt de formele behandeling van de kadernota 2026 aan op 19 juni aanstaande, met de bespreking daarvan in de commissie Algemene Zaken en Middelen. Tot dat moment zijn er echter nog een aantal ontwikkelingen. Zo zijn het jaarrekeningresultaat over 2024 en het resultaat van de eerste bestuursrapportage 2025 nog niet bekend. Ook moeten de financiële effecten van de Voorjaarsnota van het Rijk en de aankomende meicirculaire van het gemeentefonds nog in de opstelling worden betrokken. Daarnaast is de VNG nog druk doende met de lobby richting het Rijk om te komen tot passende vergoeding voor de gemeentelijke taken en om de negatieve effecten van de herverdeling van de middelen voor haar leden gecompenseerd te krijgen. Overigens worden in dat kader door de VNG ook juridische stappen jegens het Rijk overwogen.

Mede vanwege bovenstaande geeft het college uw raad in overweging deze raadsinformatiebrief ter bespreking te agenderen in de vergadering van de commissie Algemene Zaken en Middelen op 21 mei aanstaande. Dit biedt u niet alleen de mogelijkheid bovenstaande financiële informatie in combinatie met de resultaten van het Berenschotonderzoek en de inwonersraadpleging te bespreken, maar ook zal er dan een nog duidelijker beeld zijn van de opgave in aanloop naar de formele behandeling van de kadernota.

We delen deze informatie op dit moment nog vertrouwelijk, omdat de definitieve keuzes nog moeten worden gemaakt. In afstemming en samenspraak met de raad willen we bepalen op welke wijze, en bij voorkeur in openbaarheid, hierover het gesprek gevoerd kan worden in de commissie AZM. We vertrouwen erop u op deze wijze voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Voorne aan Zee

L. Mans MSc gemeentesecretaris

A.R.C. Scheepers RA MSc burgemeester