2023-6-14 Presentatie KBG 2023-6-14

Klankbordgroep windturbines Haringvlietdam

6 windturbines – hoogte 65 m - 3 MW totaal

2 windturbines – hoogte 200 m - 12 MW totaal

Henk Leegwater/Mario Vissers 14 juni 2023 Informatieuurtje leden Raadscommissie Ruimte en Gemeenteraad Voorne aan Zee

Welkom! Waarom dit informatieuurtje door het Adviesorgaan/Klankbordgroep Windturbines Haringvlietdam? • Ingewikkelde materie • Leden van de KBG hebben zich jarenlang in de materie verdiept en zijn goed op de hoogte • Graag informeren wij diegenen die besluit moet nemen • Er wordt gecommuniceerd dat het overleg met de KBG in kader van het verplichte participatietraject goed verloopt: dit is NIET waar • Geen overleg of dialoog met de KBG na uitbrengen advies • Uitbrengen compleet advies onmogelijk gemaakt

Onderwerpen • Proces • Zienswijzen en Normen • Milieu en Gezondheidsaspecten • Geluid: het grote zorgpunt • Samenvatting • Hoe verder

Proces • Info-bijeenkomst Jan Blanken – 30 aug. 2018

- omwonenden Duinweg niet uitgenodigd; fout door gemeente uiteindelijk toegegeven

• Lokatiekeuze gebaseerd op lagere en andere type windmolens - 2020 -

lokatiekeuzeproces is ten onrechte niet opnieuw doorlopen

• Instelling KBG – 24 mrt. 2021

- na zeer lang aandringen krijgt de KBG de functie advies op de participatieladder toegekend door B&W in 2022

• Motie Leijten/Erkens – 22 mrt. 2022

- alle vergunningstrajecten windparken on-hold gezet, ook Hellevoetsluis

• Keuze voor locatiespecifieke normen – 4 juli 2022 -

Hellevoetsluis kiest voor geitenpaadje. Waarom wordt niet duidelijk gemaakt

• Besluit publicatie VOBP – 28 dec. 2022

- Geen notulen B&W beschikbaar gesteld/ondanks herhaalde verzoeken (WOO/Klacht) - Waarom het adviesorgaan/KBG niet 3 weken extra tijd heeft gekregen om haar advies (deel 2) af te maken

• Advies deel 1 en deel 2 van KBG volledig genegeerd - Geen dialoog met adviesorgaan (alleen ‘vinkjes’) en toegevoegd aan stukken.

Zienswijzen en Normen • 50 (!) Zienswijzen ingediend op OBP – weinig draagvlak + grote zorgen bij omwonenden voor dit plan • Locatiespecifieke norm vs landelijke norm • Ingewikkelde materie – experts noodzakelijk • In zeer korte tijd opgesteld (< 4 maanden; aug-nov) • Derhalve: oude landelijke norm met ‘lokaal sausje’  geitenpaadje • NB: de nieuwe landelijke normen zijn nog in ontwikkeling, kost tijd • Lden staat centraal; inferieur criterium + niet handhaafbaar • Kennis omtrent LFG/Infrasoon wordt snel groter: voortschrijdend inzicht!

Milieu en Gezondheidsaspecten Industriele Windturbines (IWT) • Veiligheid

• o.a. vallende onderdelen

• Milieu

• o.a. (trek)vogels, vissen, zoogdieren, rood knipperlicht

• Slagschaduw

• is adequaat geregeld (beperkte duur, anders stilstand)

• Geluid en Trillingen

• niet goed geregeld, gebaseerde op oude normen o.a. Lden • het zorgpunt van de Klankbordgroep!

Geluid: Het zorgpunt van de KBG • Geluid (hoorbaar; 20 Hz- 20 000 Hz)

• Lden (jaargemiddelde dag en nacht) geen goede maat om de gezondheid van omwonenden te garanderen (staat dan ook landelijk ter discussie) • Ook de standaardmaat om in dB(A) te meten lijkt bij IWT’s niet de goede maat te zijn: de (A) factor filtert LFG en infrasoongeluid uit metingen.

• Laagfrequent geluid (LFG; 20 Hz – 125 Hz )

• Nog niet in de normen opgenomen en nog niet helemaal wetenschappelijk bewezen, maar er komt steeds meer informatie gebaseerd op ervaringen dat LFG wel degelijk de gezondheid kan beinvloeden

• Infrasoon geluid (trillingen; 0Hz – 20 Hz)

• Veroorzaakt door de turbulentie bij de turbinebladen, maar mogelijk ook de generator en de mast die trillingen doorgeeft aan de grond. Nog onvoldoende kennis en ervaving beschikbaar. Wel een gezondheidsrisico.

Geluid: Het zorgpunt van de KBG • Uitspraak RvS: bestaande normen niet meer gebruiken, normen moeten opnieuw onderbouwd worden (o.a. negatief effect op de omgeving) • De bestaande normen lopen achter op de praktijkervaringen • Praktijkervaringen: • Rapportage in Nederlands Tijdschrift voor de Geneeskunde ( 2021;165:D5999)

• casus van ernstige gezondheidsproblemen van een 56 jarige vrouw wonend op 940 m van een windpark

• Vragen Tweede Kamer door Beckerman en Van Gerven (28 September 2020) • VPRO programma Argos 26 September 2020 met als titel: “Wakker van de windmolens” • Bewoners die verhuisd zijn vanwege gezondheidsklachten na plaatsen IWT’s in hun omgeving (o.a. Volkskrant 9 April 2021: “Toen we verhuisden was ik binnen twee weken van alle klachten af” ) • Ervaringen windpark N33 (politiek wil ‘s nachts het windpark stilleggen) • Recente ervaringen windpark Kroningswind (Flakkee) • Uitzending ‘Hofbar’, 14 maart 2023 • Etc.

Samenvatting • Er zijn vele fouten gemaakt in het participatie traject • Na uitbrengen van het advies heeft er geen dialoog plaatsgevonden tussen het adviesorgaan/Klankbordgroep en het bevoegd gezag • De normen in het voorliggende OBP zijn de oude normen die niet meer als adequaat worden beschouwd omdat zij geen garantie bieden voor de gezondheid

KBG hoe verder? Uitgangspunten • KBG is niet tegen windturbines op de Haringvlietdam • KBG wil dat de gezondheid door IWT’s niet nadelig wordt beinvloed: • Lokale normen moeten daarom voldoende bescherming bieden • Randvoorwaarden voor keuze type IWT • Operationele afspraken (o.a. hoeveelheid MW , eventueel stilstand bij overlast)

Hoe verder • Wel dialoog aangaan • Het besluit van voorliggende OBP uitstellen, om het adviesorgaan/de KBG tijd te geven haar advies te completeren. Provincie is ook voor zorgvuldig traject en zal bij geringe vertraging niet ingrijpen • Indien uitstel niet mogelijk; de voorgestelde geluidsnorm door Jan de Laat(klinisch fysicus/audioloog LUMC) van 35 dB toepassen (N.B.: Het betreft een momentane waarde en geen gemiddelde/en niet 35 dB(A))

Back up sheets

Voorkeurslocatie voor een blauwe windmolen

Voorkeurslocatie voor een rode windmolen

Lokatie A

Lokatie B

1 huis overlast

11 huizen overlast Doel lokatie keuze: zo min mogelijk overlast Als je op basis van een blauwe windmolen tot een lokatiekeuze bent gekomen, is het fout te denken dat dat bij een ander type windmolen dat nog steeds de juiste lokatie is

4 huizen overlast

5 huizen overlast