Informatie eindverslag definitief.pdf

Rapportage van bevindingen Afsluiting Informatieproces gemeente Voerendaal

Voerendaal, 5 mei 2022

Informatieteam Informateurs Ruud Braun Harry Coenen Cindy Giesen Ambtelijk adviseur Linda Steenland

Inhoudsopgave Inleiding Aanpak Duiding verkiezingsuitslag Bevindingen informatieproces Stabiel besturen Inhoudelijke uitgangspunten Bestuurlijk proces Aanbevelingen vervolg Slotwoord Bijlage Bespreekpunten Informatieronde Voerendaal 2022-2026

3 3 3 3 3 4 5 5 6 7

Inleiding Na de verkiezingsuitslag heeft de grootste partij, Democraten Voerendaal het voortouw genomen om het (in)formatieproces te starten. Op 21 maart jl. zijn alle fracties geïnformeerd over de samenstelling van het Informatieteam en de aanpak. De inzet van het informatieproces is het verkennen van de mogelijkheden voor de nieuwe bestuursperiode op enerzijds inhoudelijke uitgangspunten en anderzijds een stabiel bestuur. De beoogde tijdslijn voor het informatieproces is gezet op 3-4 weken, maar uitloop is mogelijk aangezien het uitgangspunt is kwaliteit en zorgvuldigheid vóór snelheid. Aanpak Op 25 maart jl. hebben alle fractievoorzitters een uitnodiging ontvangen voor de 1e ronde gesprekken en een lijst met bespreekpunten ter voorbereiding op de gesprekken (bijlage 1). Hierop is het verzoek ontvangen om een duidingsdebat te organiseren. Aan dit verzoek is gehoor gegeven met een pragmatische invulling van een duidingsverklaring in de raadsvergadering waarin de nieuwe raad werd geïnstalleerd op 30 maart jl. De 1e gespreksronde was vervolgens gepland van 4 t/m 8 april jl. Door het heuglijke feit van geboorte van de zoon van Ruud Braun, is deze serie gesprekken een week verschoven naar 11 t/m 15 april jl. Per gesprek is op basis van het verloop bepaald of er nog een 2e ronde in het informatieproces noodzakelijk werd geacht.

Voor twee gesprekken bleek hier wel behoefte aan te zijn om alle bespreekpunten voldoende aan de orde te kunnen stellen. Deze hebben op 15 en 19 april jl. plaatsgevonden. Na a oop van elk gesprek is een gespreksverslag opgemaakt en de uitgewisselde informatie is de basis voor deze rapportage van bevindingen als afsluiting van het informatieproces en als opmaat naar het formatieproces. Duiding verkiezingsuitslag Terugkijkend op de gemeenteraadsverkiezingen kan worden geconcludeerd dat de politieke partijen in de gemeente Voerendaal trots mogen zijn op de opkomst van de inwoners met 58,75%, gezien de historisch lage opkomst in de provincie van gemiddeld 48,8%. Vooropgesteld mag worden dat het complimenten verdient aan eenieder die hieraan zijn bijdrage heeft geleverd; iedereen steekt daarmee toch de nek uit voor gemeente en inwoners. De duiding van de uitslag is logischerwijs afhankelijk van wie de duiding geeft. Echter, door de band genomen kan worden gesteld dat: het goed is om te zien dat D66 (1 zetel) weer terug is in de gemeenteraad van Voerendaal, dat Democraten Voerendaal (hierna: DV) gewonnen heeft (van 5 naar 6 zetels) en dat Voerendaal Actief (hierna: VA) een verlies heeft geleden (van 3 naar 2 zetels). De fracties CDA en PvdA zijn qua aantal zetels gelijk gebleven (2 zetels) en VVD is eveneens gelijk gebleven (2 zetels – door samengaan AGB en VVD).

Gezien het schaalniveau van de verkiezingen mag het ook als positief worden benoemd dat het aantal zetels van de lokale fracties gelijk gebleven is met 8 zetels in de raad en dat de ontwikkelingen van de landelijke partijen niet tot grote e ecten hebben geleid.

fl

ff

Deze uitslag geeft weer dat de kiezers het beleid van de coalitie steunen maar dat er ook vraag is naar een kritische rol van de raad. De conclusie van Democraten Voerendaal is dan ook dat aan

het begin van deze nieuwe bestuursperiode alle kaarten openliggen. Een open verkenning geeft namelijk de beste basis voor een stabiele nieuwe bestuursperiode. Bevindingen informatieproces In de afgelopen weken is veel informatie uitgewisseld. Om één en ander overzichtelijk te kunnen weergeven is, ook in de gespreksverslagen, alle informatie gegroepeerd onder een drietal noemers te weten: stabiel besturen, inhoudelijke uitgangspunten en bestuurlijk proces. Wanneer deze in detail in deze rapportage wordt opgetekend, wordt het veeleer een concept document voor een akkoord dan een weergave van constateringen en conclusies. Om de informatieronde af te kunnen sluiten is alleen een beschrijving op hoofdlijnen van hetgeen onder de drie genoemde punten is uitgewisseld van belang. Stabiel besturen In de afgelopen bestuursperiode is veel gebeurd in de samenwerking tussen de fracties. Bij het begin van deze nieuwe bestuursperiode is het dan ook van belang om hier voldoende bij stil te staan om eventuele belemmeringen te bespreken en waar mogelijk op te he en. De gevoerde gesprekken zijn hier stuk voor stuk goed voor geweest. De informatie die ter tafel kwam, werd door de deelnemers als constructief kritisch ervaren en een goede basis om op inhoudelijke overeenkomsten maar vooral ook verschillen in gesprek te gaan.

Voor het stabiel besturen van een gemeente is niet alleen een duidelijk afsprakenkader nodig, maar ook helderheid in rollen en een open communicatie en onderling vertrouwen. Het duidelijke afsprakenkader wordt opgesteld in de formatieronde maar moet al basis krijgen in de verkenning van de uitgangspunten en datzelfde geldt voor de rollen. Echter open communicatie en onderling vertrouwen zijn zaken die vooral nu van groot belang zijn en ook moeten worden vastgehouden en waaraan moet worden gewerkt gedurende de hele bestuursperiode. Wat betreft een stabiele verhouding in de raad is geconstateerd dat een verdeling van 8-7 zetels niet de voorkeur geniet. Daarom wordt gekoerst op een bredere basis in de coalitie. De samenstelling kan in verschillende vormen tot stand komen, echter onderlinge voorkeuren beperken de mogelijke samenstellingen. Dit komt verder in dit document nog tot uiting. De vorm van de afspraken is ook nadrukkelijk onderwerp van gesprek geweest. In brede zin is geconstateerd dat de vorm van een raadsakkoord niet succesvol is gebleken. Echter een coalitieakkoord als enige vorm is ook niet als een gegeven op tafel gelegd. De inhoudelijke (on)mogelijkheden moeten inzichtelijk maken welke vorm het beste past bij de nieuwe bestuursperiode.

Er is in alle gesprekken positief gereageerd om bij te dragen aan speerpunten en deze zijn ook in ieder gesprek gedeeld met ons waarvoor veel dank. Als laatste onderdeel van het stabiel besturen is gesproken over de omvang van het aantal bestuurders. In de afgelopen periode bestond het college uit 4 personen en in totaal 2,8 fte. In de gesprekken is ook verkend in hoeverre het mogelijk is om fracties elkaar te laten vertegenwoordigen en dat geeft het volgende beeld: DV VA PvdA CDA VVD D66

Fractie Andere fractie vertegenwoordigen Ja Ja Ja Ja Ja Nee

Vertegenwoordigd worden door andere fractie Nee Nee ? Nee Nee Ja (enkel de VVD)

ff

Het terugbrengen van het aantal bestuurders is daarmee onderwerp van gesprek geweest in deze informatieronde. Of de ambtelijke aanbeveling ook daadwerkelijk kan worden ingevuld, zal moeten blijken in de formatie. Het advies van ons als informateurs is om gelet op de stabiliteit, dat dit advies geen leidend principe mag/kan zijn. Diverse fracties hebben voorbeelden gegeven (bijv. 4 x 0,8 fte) en daarin ook aangegeven dat een uitbreiding en daarmee samenhangende kostenverhoging bespreekbaar is. Let wel, het maximum aantal FTE’s voor Voerendaal is 3,3 FTE, verdeeld over maximaal 4 personen. (Bron: VNG)

Inhoudelijke uitgangspunten Gezien de opgaven in de gemeente Voerendaal, al dan niet ingegeven door regionale, landelijke of mondiale ontwikkelingen, zijn er veel overeenkomsten te benoemen tussen de thema’s in de verkiezingsprogramma’s. Hierbij gaat het met name om de thema’s wonen, leefbaarheid (verenigingen) en voorzieningen in de kernen, energietransitie en verduurzaming, klimaat en groen, infrastructuur/mobiliteit, gemeente nanciën. Echter de wijze waarop deze thema’s worden vormgegeven is in de afgelopen bestuursperiode en in aanloop naar de verkiezingen vaak punt van discussie geweest. In aanloop naar de vorming van een nieuw bestuur is het met name bij de verschillen van belang om te verkennen in hoeverre deze overbrugbaar zijn. De grootste verschillen zitten in energietransitie en duurzaamheid, ontwikkeling voorzieningen en nanciën. Parallellen in uitgangspunten Op hoofdlijnen is de volgende duiding van belang: wonen moet meer aandacht krijgen, vooral in een meerjarenperspectief voor de (eigen) inwoners. Hierbij is het van belang om ook de onderlinge verbanden tussen locaties en ontwikkelingen in kernen mee te nemen.

De e ecten van Corona moeten niet uit het oog worden verloren, hierbij moet de focus liggen op het herstellen van de cohesie in de gemeenschappen in Voerendaal niet alleen richting ondernemers en verenigingen, maar vooral ook door in te zetten op het bevorderen van gezondheid. De groenvoorzieningen moeten passen bij de opgaven rond klimaatontwikkelingen en ook het toeristisch pro el van de gemeente. Waarbij de openbare ruimte ook moet bijdragen aan de bevordering van gezondheid, wat overigens ook geldt voor mobiliteit/infrastructuur. Voor alle uitgangspunten geldt overigens wel dat deze in lijn moeten worden gebracht met de doelstellingen enerzijds maar ook de nanciële (on)mogelijkheden anderzijds. Verschillen in uitgangspunten In de gesprekken is zonder uitzondering gesteld dat alle verschillen overbrugbaar zijn, mits er een goede onderbouwing onder ligt. Dit gegeven is opvallend gezien de diverse discussies in de afgelopen bestuursperiode en -op bepaalde punten fors- gevoerde campagne. Concreet betekent dit dat eventuele verhoging van de OZB een knop is om aan te draaien (indien noodzakelijk om het voorzieningenniveau in stand te houden en de huidige dienstverlening overeind te houden).

Ook is uitgesproken dat energietransitie en duurzaamheid een opgave is die vormgegeven moet worden en waarbij zonneweides mogelijk gemaakt moeten kunnen worden (indien noodzakelijk om aan gestelde kaders te voldoen en op basis van voldoende burgerparticipatie en draagvlak). En tot slot is gesteld dat reeds gestarte ontwikkelingen rond voorzieningen zoals de Open Club Klimmen moeten worden voortgezet wanneer uitstel niet kostenbesparend werkt (indien mogelijk met een versobering of fasering waar dat reëel is). In de verdere uitwerking van de inhoudelijke uitgangspunten wordt gestreefd naar SMARTformuleringen om aan de voorkant van de nieuwe bestuursperiode heldere afspraken te maken waarop gestuurd kan worden. Bestuurlijk proces De afgelopen periode is meermaals in de raad aan de orde gesteld dat er meer gewerkt moet worden aan participatie door en betrokkenheid van inwoners en stakeholders, niet alleen bij totstandkoming van voorstellen maar óók bij de totstandkoming van besluitvorming. In de huidige raadscyclus (Presidium, Commissies, Raadsvergadering) is dit slechts beperkt mogelijk. Daarnaast is geconstateerd dat de raad afgelopen periode verworden is tot een formeel gremium waarbij weinig tot geen interactie is tussen de fracties.

In de gesprekken is hier uitdrukkelijk over gesproken en is door alle fracties geconstateerd dat er mogelijkheden moeten zijn die tegemoetkomen aan de behoefte om meer participatie en betrokkenheid van inwoners en stakeholders en ook kunnen helpen bij de interactie tussen fracties. En wanneer deze voorbeelden bekend zijn, hier gezamenlijk naar gekeken moet worden en dit als verandertraject moet worden ingezet. Waarbij de interactie tussen fracties als een afzonderlijk ontwikkelpunt is benoemd. Voor beide punten geldt dat deze lós van het formatieproces zouden moeten worden opgepakt.

ff

fi

fi

fi

fi

Aanbevelingen vervolg

Conclusie informatieproces Gezien de uitslag en daarmee de zetelwinst voor de huidige coalitie, benoemen de fracties Democraten Voerendaal, CDA en PvdA, dat de kiezer de huidige coalitie beloond heeft en derhalve ligt het voor de hand om voortzetting van de huidige coalitie te onderzoeken. Het verkennen van deze optie is ons inziens een logische vervolgstap in het proces. Inhoudelijk lijken de tegenstellingen overbrugbaar, dat biedt de mogelijkheid om verder te gaan formeren met VVD, D66 en VA. Onderzoek naar een dergelijke formatie lijkt minder voor de hand te liggen, echter is dit niet uitgesloten. Alle fracties hebben een positieve en constructieve houding ten aanzien van de nieuwe bestuursperiode en de inhoudelijke tegenstellingen lijken overbrugbaar. Er wordt daarom aan alle fracties de mogelijkheid geboden om inhoudelijk bij te dragen aan een coalitieakkoord/ bestuursakkoord/raadsprogramma. De twee opties die nu het meest haalbaar lijken, zijn: Voortzetting van de huidige coalitie, mede gezien de beloning door de kiezers; Opzetten nieuwe coalitie met VVD, D66 en/of VA of een combinatie van deze partijen met 1 van de huidige partners. Overigens geldt hierbij wel de realiteit van de ervaringen in de afgelopen periode en het nog voldoende ruimte moeten krijgen voor het opbouwen van het onderlinge vertrouwen. Tussen enkele partijen is ‘het ijs nog dun’.

Ontwikkeling raadscyclus en interactie fracties Zoals eerder geconstateerd is dit onderwerp van belang om zich ook als raad te kunnen ontwikkelen, maar dit moet los staan van het formatietraject. Derhalve wordt verzocht om de voorzitter van de raad (burgemeester Houben) en de gri er (dhr. Meijerink) de opdracht te geven om de komende 12 maanden te gebruiken om de mogelijkheden in kaart te brengen en een voorstel te doen om te kunnen implementeren vanaf medio april 2023. In de tussenliggende periode zal de huidige raadscyclus worden voorgezet, wat betekent dat er (mogelijk voor de tijdelijkheid) invulling moet worden gegeven aan de rollen van plaatsvervangend voorzitter van de raad, leden Algemeen Bestuur Kompas, voorzitters van de commissies, leden van de werkgeverscommissie en bemensing van commissie LO en SL en tot slot de Auditcommissie. Gezien bovenstaande aanbevelingen wordt voorgesteld om als vervolgstap de grootste fractie (DV) het voortouw te laten nemen in het formatieproces. Hierbij is wat ons betreft deze notitie het uitgangspunt.

ffi

Slotwoord De afgelopen weken hebben in het teken gestaan van open gesprekken en een goede sfeer. Heel veel dank aan iedereen die hieraan heeft bijgedragen. Deze uitgangspunten worden graag meegenomen in de vervolgstappen die gezet moeten worden in het formatieproces en verder nog in de gehele bestuursperiode. Samen kunnen we bouwen aan een sterk Voerendaal dat kiest voor de toekomst én oog heeft voor het nu.

Bijlage Bespreekpunten informatieronde Voerendaal 2022 – 2026 1. Hoe duidt uw fractie de verkiezingsuitslag? Terugblik op duiding die heeft plaatsgevonden op 30 maart. 2.

Welke rol ziet u voor uw fractie voor de periode 2022 – 2026?

3. Welke speerpunten moeten volgens uw fractie onderdeel uitmaken van het te vormen akkoord? 4.

Welke majeure dossiers zijn volgens uw fractie aan de orde deze raadsperiode?

5.

Wat is de visie van uw fractie op de huidige inrichting van de raadscyclus?