Bijlage 2 - Nota van Zienswijzen
Tekst van het document
Deze uitgangspunten maken onderdeel uit van de omgevingsvisie en worden bij de verdere uitwerking van woningbouw- en energieontwikkelingen integraal betrokken. De concrete beoordeling en onderbouwing vinden plaats in de daarvoor geldende planologische procedures, waarbij wordt getoetst aan de relevante wet- en regelgeving en beleidskaders. 19 Ad 7: De omgevingsvisie bevat de strategische ontwikkelrichting voor de fysieke leefomgeving. Gezondheidsaspecten, waaronder luchtkwaliteit en geluid, vormen belangrijke belangen bij ruimtelijke ontwikkelingen en worden bij de verdere uitwerking van concrete woningbouwlocaties onderzocht en beoordeeld binnen de daarvoor geldende planologische procedures en wettelijke kaders. Ad 8: Bij het opstellen van de omgevingsvisie is rekening gehouden met de geldende landelijke en provinciale beleidskaders, waaronder de Provinciale Omgevingsvisie Limburg en de Omgevingsverordening Limburg. Concrete ruimtelijke ontwikkelingen worden binnen de daarvoor geldende planologische procedures afzonderlijk aan deze kaders en de toepasselijke wet- en regelgeving getoetst. Ad 9: Bij de totstandkoming van het Masterplan Wonen is een afweging gemaakt tussen mogelijkheden voor inbreiding, herstructurering, transformatie en uitbreiding. De omgevingsvisie bouwt voort op deze strategische afweging.
De toepassing van de Ladder voor duurzame verstedelijking en de toetsing aan het beginsel van zorgvuldig ruimtegebruik vinden plaats bij de voorbereiding van concrete planologische besluiten, conform de geldende wet- en regelgeving. In paragraaf 4.2. staat het volgende opgenomen: ‘We geven daarom voorrang aan woningbouw binnen bestaand bebouwd gebied, met verdichting op geschikte plekken en uitbreidingen waar dit ruimtelijk en landschappelijk passend is. Ad 10: De aanwijzing van kansrijke woningbouw- en energieopwekkingslocaties is gebaseerd op de integrale afwegingen die eerder zijn gemaakt binnen de daarvoor vastgestelde beleidskaders, waaronder het Masterplan Wonen. De omgevingsvisie bouwt voort op deze strategische keuzes en brengt de verschillende ambities voor de fysieke leefomgeving in samenhang bijeen. De concrete ruimtelijke aanvaardbaarheid van ontwikkelingen, waaronder de afweging van belangen en de onderbouwing van locatiekeuzes, vindt plaats in de daarvoor geldende planologische procedures. Ad 11: De omgevingsvisie beschrijft de strategische ontwikkelrichting voor de fysieke leefomgeving. De juridisch bindende evenwichtige toedeling van functies aan locaties vindt plaats bij de vaststelling van het omgevingsplan en in de daarvoor geldende planologische procedures, waarbij een integrale belangenafweging plaatsvindt.
Ad 12: Op basis van de huidige inhoud van de Omgevingsvisie Voerendaal 2040 wordt een plan-MER of andere milieubeoordeling niet noodzakelijk geacht. De visie is strategisch en richtinggevend en bevat geen concrete, juridisch bindende locatiekeuzes of uitvoeringsmaatregelen. Ad 13: Braining the Future heeft het participatieproces begeleid en de reacties verwerkt. De conceptversie van het participatieverslag is rondgestuurd en op basis van de ontvangen reacties verduidelijkt en aangepast. De hoofdconclusies zijn daarbij niet gewijzigd 2.9.3 Conclusie De zienswijze leidt niet tot een wijziging van de Omgevingsvisie. 2.10 Zienswijze TenneT 2.10.1 Weergave zienswijze 1. TenneT verzoekt om in de definitieve Omgevingsvisie het nationale belang van de bestaande en toekomstige hoogspanningsinfrastructuur als essentieel onderdeel van de nationale energievoorziening expliciet te erkennen. Bij ruimtelijke ontwikkelingen dient rekening te worden gehouden met de instandhouding, bescherming en eventuele uitbreiding van deze infrastructuur, 20 vanwege de leveringszekerheid, de energietransitie en de nationale klimaatdoelstellingen. Dit sluit aan bij het Programma Energiehoofdstructuur. 2. TenneT onderschrijft het voornemen van de gemeente om bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen tijdig ruimte te reserveren voor energie-infrastructuur.
Vanwege de groeiende elektriciteitsvraag en de daarmee samenhangende behoefte aan uitbreiding van stations, verbindingen en andere infrastructuur, verzoekt TenneT om in de Omgevingsvisie vast te leggen dat de benodigde ruimtelijke reserveringen bij de uitwerking van omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan tijdig en in afstemming met de netbeheerders worden geborgd. Hiermee wordt een duidelijk kader geboden voor toekomstige ruimtelijke besluitvorming. 3. TenneT waardeert dat netcongestie in de Omgevingsvisie als ruimtelijke uitdaging wordt benoemd, maar vindt dat de gevolgen voor toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen nog onvoldoende zijn uitgewerkt. TenneT verzoekt daarom om woningbouwlocaties, economische ontwikkelingen en mobiliteitsprojecten waar mogelijk af te stemmen op de beschikbare en toekomstige netcapaciteit. Ook vraagt TenneT de gemeente om noodzakelijke uitbreidingen van de elektriciteitsinfrastructuur te faciliteren, zodat netcongestie wordt verminderd en ruimtelijke ontwikkelingen beter aansluiten op de technische randvoorwaarden van het energiesysteem. 4. TenneT onderschrijft het belang van de landschappelijke, natuurlijke en cultuurhistorische waarden van Voerendaal, maar constateert dat energie-infrastructuur in de Omgevingsvisie voornamelijk vanuit landschappelijke inpassing wordt benaderd.
TenneT verzoekt daarom te verduidelijken dat deze waarden bij ruimtelijke afwegingen in samenhang worden bezien met het maatschappelijke belang van een veilige, robuuste en toekomstbestendige energievoorziening. Hiermee wordt een evenwichtige belangenafweging onder de Omgevingswet bevorderd. 5. TenneT ondersteunt de ambitie van de gemeente om bij de energietransitie met netbeheerders samen te werken. TenneT verzoekt om in de Omgevingsvisie vast te leggen dat de gemeente tijdig met TenneT en regionale netbeheerders overlegt over ruimtelijke ontwikkelingen die gevolgen kunnen hebben voor de bestaande of toekomstige energie-infrastructuur. Zo kunnen knelpunten vroegtijdig worden gesignaleerd, vertragingen worden voorkomen en gezamenlijk duurzame oplossingen worden ontwikkeld. 2.10.2 Reactie gemeente De gemeente dankt TenneT voor de zienswijze en voor de aandachtspunten ten aanzien van de energie- infrastructuur en de energietransitie. Ad 1: De gemeente onderschrijft het belang van een betrouwbare en toekomstbestendige energievoorziening. Zij erkent dat de landelijke hoogspanningsinfrastructuur een essentieel onderdeel vormt van de nationale energievoorziening en een belangrijke randvoorwaarde is voor de energietransitie. In de Omgevingsvisie is reeds opgenomen dat ruimte wordt geboden aan de energietransitie en de daarvoor benodigde energie-infrastructuur.
Naar aanleiding van de zienswijze wordt in de Omgevingsvisie explicieter benoemd dat deze infrastructuur tevens een bovenlokaal en nationaal belang dient. In paragraaf 5.2, onder het kopje 'Op weg naar..' wordt de volgende zinsnede gewijzigd: Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen reserveren wij tijdig ruimte voor energie-infrastructuur, zoals transformatorstations, kabels, leidingen en toekomstige opslag. Daarbij erkennen wij dat energie- infrastructuur niet alleen een lokaal belang dient, maar ook van belang is voor de regionale, bovenlokale en nationale energievoorziening. Ad 2: De gemeente onderschrijft het belang van tijdige afstemming met netbeheerders. In de Omgevingsvisie is reeds opgenomen dat bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen tijdig rekening wordt gehouden met de benodigde energie-infrastructuur. De wijze waarop ruimtelijke reserveringen juridisch 21 worden vastgelegd, behoort echter tot de uitwerking in omgevingsprogramma's, het omgevingsplan en/of concrete planvorming. Dit detailniveau past niet binnen de strategische aard van de Omgevingsvisie.
Naar aanleiding van de zienswijze wordt wel in paragraaf 5.2 in de toelichting onder het kopje 'Op weg naar een energieneutrale gemeente in 2040' de volgende tekst opgenomen waarin tijdige afstemming explicieter wordt benadrukt: 'Bij ruimtelijke ontwikkelingen waarbij de energievoorziening een belangrijke rol speelt, vindt waar mogelijk tijdige afstemming plaats met de netbeheerders’ Ad 3: De gemeente onderschrijft dat netcongestie gevolgen kan hebben voor de haalbaarheid en fasering van toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen. In paragraaf 5.2 van de Omgevingsvisie wordt netcongestie expliciet als ruimtelijke uitdaging benoemd. Daarbij is aangegeven dat de energievoorziening direct samenhangt met onder meer wonen, mobiliteit, netcapaciteit en economische ontwikkeling en dat energiebesparing, opwek, opslag en infrastructuur integraal moeten worden beschouwd. De Omgevingsvisie bepaalt tevens dat bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen tijdig ruimte wordt gereserveerd voor energie-infrastructuur, zoals transformatorstations, kabels, leidingen en toekomstige opslag. De beschikbare en toekomstige netcapaciteit is echter aan verandering onderhevig en kan daarom niet op het strategische niveau van de Omgevingsvisie per woningbouwlocatie, economische ontwikkeling of mobiliteitsproject worden vastgelegd.
Bij de voorbereiding en beoordeling van concrete ontwikkelingen wordt rekening gehouden met de actuele en verwachte netcapaciteit en de benodigde energie-infrastructuur. Zoals nader toegelicht onder ad 5, wordt in paragraaf 5.2 bovendien explicieter vastgelegd dat bij ruimtelijke ontwikkelingen waarbij de energievoorziening een belangrijke rol speelt, waar mogelijk tijdige afstemming met de netbeheerders plaatsvindt. De aandachtspunten van TenneT zijn daarmee voldoende in de Omgevingsvisie verankerd. Dit onderdeel van de zienswijze geeft daarom geen aanleiding tot een aanvullende wijziging van de Omgevingsvisie. Ad 4: De gemeente onderschrijft dat de Omgevingswet een integrale belangenafweging verlangt. Dit uitgangspunt vormt reeds de basis van de Omgevingsvisie. De visie zet in op een evenwichtige ontwikkeling van de fysieke leefomgeving waarbij verschillende maatschappelijke belangen steeds in onderlinge samenhang worden afgewogen. Hieronder vallen ook de belangen van een betrouwbare energievoorziening. Een afzonderlijke benoeming van één specifiek maatschappelijk belang acht de gemeente daarom niet noodzakelijk. Deze zienswijze geeft geen aanleiding om de omgevingsvisie op dit onderdeel aan te passen. Ad 5: De gemeente onderschrijft het belang van een goede samenwerking met netwerkbeheerders.
De Omgevingsvisie benoemt samenwerking met partners als belangrijk uitgangspunt voor de uitvoering van de energietransitie. De inrichting van het overlegproces betreft echter de uitvoering van beleid en niet de strategische beleidsvorming waarop de Omgevingsvisie is gericht. In de voorbereiding van concrete plannen en projecten worden de relevante netwerkbeheerders vanzelfsprekend tijdig betrokken. In paragraaf 5.2 onder het kopje 'Op weg naar een energieneutrale gemeente in 2040' zal de volgende tekst worden opgenomen waarin tijdige afstemming expliciter wordt benadrukt: 'Bij ruimtelijke ontwikkelingen waarbij de energievoorziening een belangrijke rol speelt, vindt waar mogelijk, tijdige afstemming plaats met de netbeheerders' 2.10.3 Conclusie De zienswijze leidt tot aanpassingen van paragraaf 5.2 (conform Ad 1, Ad 2 en Ad 5). 22 2.11 Zienswijze indiener F 2.11.1 Weergave zienswijze 1. Indiener onderschrijft het belang van de erfgoednota, maar vindt dat de uitspraak ‘erfgoed is van en voor iedereen’ onvoldoende aansluit bij het gemeentelijke beleid. Particuliere eigenaren dragen namelijk grotendeels zelf de financiële lasten en tijdsinvestering voor de instandhouding en herbestemming van monumenten, zonder gemeentelijke ondersteuning.
Indiener vraagt daarom welke financiële middelen en beleidsinstrumenten de gemeente wil inzetten voor een duurzame instandhouding en herbestemming van erfgoed. Ook vraagt indiener waarom alleen voor kerkgebouwen een herbestemmingsbudget beschikbaar is en niet voor rijksmonumenten en historische buitenplaatsen, en in hoeverre erfgoedeigenaren bij de totstandkoming van het erfgoedbeleid zijn betrokken. 2. Indiener onderschrijft het streven naar een toekomstbestendige landbouw die in balans is met landschap en natuur, maar vraagt hoe de gemeente de noodzakelijke transitie financieel en praktisch wil ondersteunen. Ook vraagt indiener om agrarische ondernemers die al duurzaam of biologisch werken en bijdragen aan doelen op het gebied van landbouw, landschap en water, als koplopers te erkennen en te belonen. Volgens indiener zijn voldoende financiële middelen en passende ondersteuning noodzakelijk om reeds geleverde inspanningen te waarderen en verdere verduurzaming te stimuleren. 2.11.2 Reactie gemeente De gemeente dankt de indiener voor de zienswijze en voor de aandachtspunten ten aanzien van erfgoed, landschap en toekomstbestendige landbouw. Ad 1: De Omgevingsvisie is een strategisch beleidsdocument op hoofdlijnen en bevat geen uitwerking van concrete subsidieregelingen, financiële bijdragen of andere uitvoeringsinstrumenten voor individuele erfgoedeigenaren.
De aangehaalde passage ‘erfgoed is van en voor iedereen’ is niet opgenomen in de ontwerp-Omgevingsvisie. De visie spreekt wel de ambitie uit om erfgoed te behouden, te herstellen en waar mogelijk passend te herbestemmen. De eventuele inzet van financiële middelen en specifieke beleidsinstrumenten valt buiten de reikwijdte van deze Omgevingsvisie. De zienswijze leidt daarom niet tot aanpassing van de Omgevingsvisie. Ad 2: De Omgevingsvisie is een strategisch document en bevat daarom geen concrete subsidieregelingen, budgetten of uitvoeringsafspraken. Over eventuele toekomstige gemeentelijke middelen kan de gemeente op dit moment geen uitspraken doen. De zienswijze geeft geen aanleiding om de Omgevingsvisie aan te passen. 2.11.3 Conclusie De zienswijze leidt niet tot een wijziging van de Omgevingsvisie. 2.12 Zienswijze indiener G 2.12.1 Weergave zienswijze 1. De zienswijze onderschrijft het streven naar een krachtig en evenwichtig landschap, waarin landbouw, natuur, klimaat, beleving en erfgoed elkaar versterken. Daarbij is zorgvuldig omgaan met bodem, water en milieu essentieel. Ook moet het landschap levend, gezond en herkenbaar blijven, in samenwerking met alle betrokkenen. De visie biedt echter onvoldoende duidelijkheid over de rol en toekomst van boeren en over de concrete wijze waarop zij bij de uitwerking worden betrokken. 2.
De indiener geeft aan dat in de Omgevingsvisie maatregelen ontbreken om boeren te stimuleren en ruimte te bieden voor experimenten die de bodemkwaliteit, biodiversiteit en waterinfiltratie 23 verbeteren. Genoemd worden onder meer landschapselementen, meer organische stof, minder kunstmest en minder milieubelastende gewasbeschermingsmiddelen. Ook wordt voorgesteld infiltratieproeven aan te bieden en belemmeringen in het landschapsbeleid weg te nemen, eventueel via kleinschalige proefprojecten. 3. De indiener pleit voor het benutten van natuurlijke processen en het vergroten van de waterbergingscapaciteit. Daarnaast vraagt de indiener om innovatie en kennisontwikkeling in de landbouw te stimuleren, onder meer met bodemmodellen, satelliettechnologie, sensoren en robotisering. Ook wordt samenwerking tussen akkerbouwers en veehouders binnen de (Eu)regio voorgesteld om circulaire landbouw, biodiversiteit en verminderd stikstofgebruik te bevorderen. Volgens de indiener kunnen natuur en landbouw naast elkaar bestaan en elkaar versterken. 2.12.2 Reactie gemeente De gemeente dankt de indiener voor de zienswijze en voor de aandachtspunten ten aanzien van landbouw, bodem, water en landschap. Ad 1: De gemeente onderschrijft het belang van een toekomstbestendig bodem- en watersysteem en erkent de belangrijke rol van de landbouw.
De Omgevingsvisie maakt een integrale afweging tussen landbouw, water, natuur en landschap, maar legt als strategisch document geen concrete maatregelen vast. Bij de verdere uitwerking worden agrariërs en andere betrokkenen actief betrokken, waarbij ook kennis uit initiatieven zoals WaterWinst wordt benut. De zienswijze geeft daarom geen aanleiding om de Omgevingsvisie aan te passen. Ad 2: De gemeente onderschrijft het belang van een gezonde bodem, betere waterinfiltratie en landschapselementen. Deze onderwerpen passen binnen de ambities van de Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie is een strategisch document en bevat daarom geen uitputtende lijst van maatregelen. Momenteel lopen onderzoeken naar waterberging en landschapselementen en een pilot op het gebied van bodemvitalisering. De suggesties voor infiltratieproeven en het verminderen van beleidsmatige belemmeringen kunnen bij de verdere uitwerking eventueel worden onderzocht. De zienswijze geeft daarom geen aanleiding om de Omgevingsvisie aan te passen. Ad 3: De gemeente onderschrijft dat natuurlijke processen, innovatie en samenwerking kunnen bijdragen aan een betere bodem- en waterkwaliteit, meer waterberging, biodiversiteit en een toekomstbestendige landbouw. Deze onderwerpen maken deel uit van het eerdergenoemde onderzoek.
De gemeente heeft hierbij een faciliterende en verbindende rol en ondersteunt waar mogelijk kennisdeling, samenwerking en initiatieven, onder meer op het gebied van circulaire landbouw. De toepassing van nieuwe technieken is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van agrariërs, kennisinstellingen, overheden en andere betrokken partijen. De Omgevingsvisie is een strategisch document en werkt deze maatregelen niet afzonderlijk uit. De zienswijze geeft daarom geen aanleiding om de Omgevingsvisie op dit onderdeel aan te passen. 2.12.3 Conclusie De zienswijze leidt niet tot een wijziging van de Omgevingsvisie. 2.13 Zienswijze LLTB 2.13.1 Weergave zienswijze 1. De indiener stelt dat de koppeling van het primaire landbouwgebied aan natuurinclusieve en kringloopgerichte landbouw strijdig is met de provinciale Omgevingsverordening en een te eenzijdig toekomstbeeld geeft. De Omgevingsvisie moet volgens de indiener ruimte laten voor verschillende economisch vitale agrarische bedrijfsmodellen, waaronder reguliere landbouw, voor zover die passen binnen wet- en regelgeving en de kwaliteiten van het gebied. Ook zijn begrippen als natuurinclusief, 24 circulair, duurzaam en toekomstgericht onvoldoende duidelijk omschreven, waardoor de beleidsgevolgen niet voorspelbaar zijn.
De indiener verzoekt deze begrippen te verduidelijken, ruimte voor diverse agrarische bedrijfsmodellen expliciet vast te leggen en de gemeentelijke koers in overeenstemming te brengen met de provinciale kaders, met behoud van het provinciaal aangewezen primaire landbouwgebied. 2. De indiener onderschrijft het belang van natuur, landschap en een zorgvuldige inpassing van ontwikkelingen, maar vindt dat de samenhang met landbouw, klimaat, water en energie onvoldoende in de Omgevingsvisie tot uitdrukking komt. Volgens de indiener is een economisch gezonde landbouw een randvoorwaarde voor het behoud en de ontwikkeling van natuur en landschap en vervullen agrarische ondernemers een sleutelrol bij klimaatadaptatie, energietransitie, biodiversiteit, waterbeheer en landschapsbeheer. De energietransitie moet daarom niet uitsluitend als ruimtelijk inpassingsvraagstuk worden benaderd, maar ook als economische en maatschappelijke ontwikkelkans voor het buitengebied. De indiener verzoekt de gemeente deze integrale benadering expliciet in de Omgevingsvisie op te nemen en initiatieven zoals groen gas beleidsmatig te erkennen als mogelijke bijdrage aan de klimaatdoelen en de gebiedskwaliteit. 3. De indiener onderschrijft het belang van bodem en water, maar vindt dat landbouw onvoldoende als dragende functie en beheerpartner wordt erkend.
Watermaatregelen moeten volgens de indiener bijdragen aan een robuust systeem voor zowel droge als natte omstandigheden, zonder structurele vernatting als zelfstandig doel. Daarbij wordt gewezen op de kennis en ervaringen uit WaterWinst. Verzocht wordt landbouw als volwaardige functie te erkennen, maatregelen te toetsen op de gevolgen voor agrarische bedrijven en impliciete functiewijzigingen te voorkomen. Natuurontwikkeling, extensivering en waterberging mogen alleen plaatsvinden op basis van vrijwilligheid, gebiedsgericht maatwerk en volledige compensatie. Besluiten over waterbeheer moeten transparant zijn en op actuele gegevens berusten. 4. De indiener onderschrijft de ambitie voor een toekomstbestendige landbouw, maar vindt de uitwerking te abstract en eenzijdig. Onduidelijke begrippen mogen de ontwikkelruimte van bestaande, economisch vitale agrarische bedrijven niet op voorhand beperken. Toekomstbestendige landbouw kent volgens de indiener meerdere ontwikkelpaden, waarbij innovatie, verduurzaming en economische continuïteit in samenhang moeten worden bezien. Ook vraagt de indiener om geen generieke terughoudendheid bij schaalvergroting of aanpassing van bedrijfsgebouwen, omdat deze mede noodzakelijk kunnen zijn door veranderende regelgeving en dierenwelzijnseisen.
Dergelijke ontwikkelingen moeten per geval worden beoordeeld op hun ruimtelijke en landschappelijke inpasbaarheid. 5. De indiener begrijpt de wens om vrijkomende agrarische bebouwing (VAB’s) zorgvuldig te transformeren, maar vraagt te waarborgen dat nieuwe, met name gevoelige, functies geen beperkingen opleveren voor de bestaande gebruiks- en ontwikkelmogelijkheden van omliggende agrarische bedrijven, bijvoorbeeld vanwege geur, geluid, stof of verkeer. Daarnaast vindt de indiener dat de veiligheidsopgave in het buitengebied concreter moet worden uitgewerkt, met expliciete aandacht voor het voorkomen en aanpakken van ondermijnende activiteiten en de vertaling daarvan naar uitvoerbaar beleid. 6. De indiener verzoekt om de agrarische sector en de positie van arbeidsmigranten expliciet te betrekken bij de uitwerking van het economische en sociale beleid, met aandacht voor arbeidsmarkttoegang, huisvesting, integratie, registratie en de druk op voorzieningen. 7. De indiener onderschrijft samenwerking en gebiedsgericht maatwerk, maar vraagt aandacht voor de praktische uitvoerbaarheid. Zonder voldoende capaciteit, middelen en bestuurlijke afstemming bestaat volgens de indiener het risico dat ambities niet worden gerealiseerd of onevenredig bij agrarische ondernemers terechtkomen.
Verzocht wordt de uitvoerbaarheid, rolverdeling, middelen en processtappen te verduidelijken en landbouworganisaties en agrarische ondernemers vroegtijdig en volwaardig bij de verdere uitwerking te betrekken. 25 2.13.2 Reactie gemeente De gemeente dankt de LLTB voor de zienswijze en voor de aandachtspunten ten aanzien van de positie en toekomst van de agrarische sector in Voerendaal. Ad 1: De gemeente onderschrijft het belang van een toekomstbestendige en economisch vitale landbouwsector. De Omgevingsvisie is een strategische visie als bedoeld in de Omgevingswet en bevat geen rechtstreeks bindende normen voor individuele agrarische bedrijven. De beschrijving van natuurinclusieve en kringloopgerichte landbouw is bedoeld als ontwikkelrichting en ambitie voor een duurzame ontwikkeling van de landbouwsector en is niet bedoeld om andere vormen van agrarische bedrijfsvoering uit te sluiten. De Provinciale Omgevingsvisie Limburg (POVI) onderscheidt het primair landbouwgebied als gebied waar de landbouwfunctie centraal staat en waar ruimte wordt geboden aan een economisch sterke landbouwsector. Tegelijkertijd benoemt de provincie de opgaven op het gebied van bodem, water, klimaat, biodiversiteit en verduurzaming als integrale maatschappelijke opgaven voor de landbouw.
De gemeentelijke Omgevingsvisie sluit aan bij deze provinciale beleidslijn door verduurzaming als gewenste ontwikkelrichting te benoemen, zonder daarbij één specifieke bedrijfsvorm verplicht te stellen. In het primair landbouwgebied blijft landbouw de dominante functie en is er ruimte om hoogproductieve, emissiearme landbouw te ontwikkelen conform de Provinciale Omgevingsvisie Limburg. De gemeente kan zich vinden in de constatering dat de huidige formulering de indruk kan wekken dat uitsluitend natuurinclusieve of kringloopgerichte landbouw wenselijk of mogelijk is binnen het primair landbouwgebied. Dat is niet beoogd. Om dit duidelijker tot uitdrukking te brengen zal de tekst worden verduidelijkt. Daarbij wordt expliciet opgenomen dat binnen het primair landbouwgebied ruimte bestaat voor verschillende economisch vitale en toekomstbestendige agrarische bedrijfsmodellen, mits passend binnen de geldende wet- en regelgeving en de gebiedskenmerken. Ten aanzien van de gebruikte begrippen, zoals 'natuurinclusief', 'circulair', 'duurzaam', 'toekomstbestendige landbouw' en 'veranderende landbouw', wordt onderkend dat deze in de Omgevingsvisie richtinggevend zijn en niet als zelfstandige toetsingscriteria zijn bedoeld. Om de leesbaarheid en voorspelbaarheid van de visie te vergroten, worden deze begrippen waar nodig nader toegelicht.
Voor zover de zienswijze verzoekt het provinciaal aangewezen primair landbouwgebied overeenkomstig de provinciale begrenzing te handhaven, merkt de gemeente op dat de Omgevingsvisie geen wijziging aanbrengt in de provinciale begrenzing of status van het primair landbouwgebied. De gemeentelijke visie vormt een strategisch beleidskader en doet geen afbreuk aan de provinciale beleids- en regelkaders. Voorgestelde tekstuele aanpassing: In paragraaf 5.5 wordt de passage onder 'Toekomstbestendige landbouw…' aangepast: ‘Wij zien een toekomst voor landbouw die past bij de kwaliteiten van de bodem, het water en het landschap. In 2040 bestaat binnen het primair landbouwgebied ruimte voor verschillende economisch vitale en toekomstbestendige agrarische bedrijfsmodellen, passend bij de gebiedskenmerken en de geldende wet- en regelgeving. Ondernemers krijgen ruimte om te vernieuwen en te verduurzamen op een wijze die aansluit bij hun bedrijfsvoering en de opgaven in het gebied. Daarbij kunnen onder meer natuurinclusieve, kringloopgerichte, innovatieve en hoogproductieve vormen van landbouw bijdragen aan het versterken van biodiversiteit, waterkwaliteit en bodemvruchtbaarheid én aan een duurzaam verdienmodel voor de agrarisch ondernemer.’ 26 De visiekaart en legenda worden eveneens aangepast.
Het icoon ‘Ontwikkeling richting natuurinclusieve en kringloopgerichte landbouw’ wordt verwijderd, omdat dit ten onrechte de indruk kan wekken dat binnen het primair landbouwgebied uitsluitend ruimte bestaat voor deze vormen van landbouw. De zienswijze geeft daarmee mede aanleiding tot aanpassing van de Omgevingsvisie. Ad 2: De gemeente onderschrijft dat landbouw, natuur, landschap, water, klimaat en energie in het landelijk gebied nauw met elkaar samenhangen. De Omgevingsvisie kiest daarom voor een integrale benadering, waarin een economisch vitale landbouw en de bijdrage van agrarische ondernemers aan landschap, biodiversiteit, waterbeheer, klimaatadaptatie en de energietransitie worden erkend. In paragraaf 5.2 wordt de energietransitie als een integrale ruimtelijke opgave benaderd. De Omgevingsvisie kiest daarbij op strategisch niveau niet voor afzonderlijke technieken. Concrete initiatieven voor duurzame energie in het buitengebied, waaronder groen gas, worden beoordeeld binnen de geldende wettelijke en beleidsmatige kaders en met aandacht voor een zorgvuldige ruimtelijke inpassing. De genoemde uitgangspunten zijn daarmee voldoende op strategisch niveau in de Omgevingsvisie verankerd. Dit onderdeel van de zienswijze geeft daarom geen aanleiding om de Omgevingsvisie op dit onderdeel aan te passen.
Ad 3: De gemeente onderschrijft het belang van een toekomstbestendig bodem- en watersysteem en erkent landbouw als een belangrijke gebruiksfunctie en beheerpartner in het buitengebied. De Omgevingsvisie kiest voor een integrale benadering, waarbij landbouw, water, natuur en landschap in samenhang worden afgewogen. De Omgevingsvisie is een strategisch document en legt geen concrete watermaatregelen, functiewijzigingen of compensatieregelingen vast. Bij de uitwerking van concrete plannen worden de gevolgen voor agrarische bedrijfsvoering en ontwikkelruimte zorgvuldig afgewogen. Daarbij wordt uitgegaan van actuele gegevens, gebiedsgericht maatwerk en de geldende wettelijke en beleidsmatige kaders. Ook wordt waar relevant gebruikgemaakt van de kennis uit WaterWinst. De zienswijze geeft daarom geen aanleiding om de Omgevingsvisie op dit onderdeel aan te passen. Ad 4: De gemeente onderschrijft dat toekomstbestendige landbouw meerdere ontwikkelpaden kent en dat agrarische ondernemers een belangrijke rol vervullen in het beheer en de kwaliteit van het Voerendaalse landschap. In paragraaf 5.5 wordt verduidelijkt dat binnen het primair landbouwgebied ruimte bestaat voor verschillende economisch vitale en toekomstbestendige agrarische bedrijfsmodellen. Innovatie, verduurzaming en economische continuïteit worden daarbij in samenhang beschouwd.
De Omgevingsvisie bevat geen rechtstreeks bindende beoordelingsregels voor individuele agrarische bedrijven en beperkt hun ontwikkelruimte niet op voorhand. Bedrijfsaanpassingen en schaalvergroting worden per initiatief zorgvuldig beoordeeld op onder meer ruimtelijke en landschappelijke inpasbaarheid, effecten op de omgeving en de geldende provinciale kaders. Gelet op de verduidelijking van paragraaf 5.5 geeft de zienswijze geen aanleiding tot een aanvullende aanpassing van de Omgevingsvisie. Ad 5: De Omgevingsvisie zet in op een vitaal, aantrekkelijk en veilig buitengebied. Bij transformatie van vrijkomende agrarische bebouwing wordt rekening gehouden met bestaande functies en de gebruiks- en ontwikkelmogelijkheden van omliggende agrarische bedrijven. Bij concrete initiatieven vindt op grond van de Omgevingswet, het omgevingsplan en andere geldende kaders een evenwichtige toedeling van 27 functies aan locaties plaats. Daarbij worden onder meer geur, geluid, stof, verkeer en de gevolgen voor agrarische bedrijven beoordeeld. De gemeente onderschrijft daarnaast het belang van het voorkomen en tegengaan van ondermijnende criminaliteit en oneigenlijk gebruik van VAB-locaties. Sinds eind 2023 werkt Voerendaal binnen het project Veilig Buitengebied samen met inwoners, ondernemers en veiligheidspartners.
Deze structurele samenwerking, waarvoor in maart 2025 het Keurmerk Veilig Ondernemen Veilig Buitengebied is behaald, wordt voortgezet. De Omgevingsvisie bevat de strategische koers. Concrete maatregelen worden uitgewerkt binnen het project Veilig Buitengebied en het overige veiligheidsbeleid. De zienswijze geeft aanleiding om de aandacht voor ondermijnende criminaliteit in het buitengebied explicieter in de Omgevingsvisie vast te leggen. Aan paragraaf 4.4 wordt de volgende zin toegevoegd: ‘Bijzondere aandacht gaat uit naar het voorkomen en tegengaan van ondermijnende criminaliteit en illegale activiteiten in het buitengebied, waaronder oneigenlijk gebruik van vrijkomende agrarische bebouwing.’ Ad 6: De gemeente erkent het belang van de agrarische sector voor de lokale en regionale economie en onderschrijft dat arbeidsmigranten daarin een belangrijke rol kunnen vervullen. De Omgevingsvisie bevat de strategische koers en werkt onderwerpen als huisvesting, registratie, integratie en de gevolgen voor maatschappelijke voorzieningen niet afzonderlijk uit. Deze onderwerpen worden betrokken bij de verdere uitwerking van het woonbeleid en het economische en sociale beleid. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan de relatie tussen de agrarische sector, de inzet en huisvesting van arbeidsmigranten en de gevolgen voor de leefomgeving en voorzieningen.
Waar nodig vindt hierover afstemming plaats met werkgevers, maatschappelijke organisaties en regionale partners. De zienswijze geeft daarom geen aanleiding om de Omgevingsvisie aan te passen. Ad 7: De verdere concretisering van de gebiedsgerichte aanpak vindt plaats in vervolgtrajecten. Daarbij worden de rolverdeling, processtappen, bestuurlijke samenwerking, beschikbare capaciteit en financiële middelen nader uitgewerkt. De haalbaarheid en proportionaliteit van maatregelen worden hierbij nadrukkelijk beoordeeld. Uitgangspunt is dat ambities uitvoerbaar zijn en dat maatregelen en lasten niet onevenredig bij individuele agrarische ondernemers terechtkomen. Landbouworganisaties, waaronder de LLTB, en agrarische ondernemers worden vroegtijdig en volwaardig bij deze uitwerking betrokken. Zo kunnen hun praktijkkennis, belangen en ontwikkelperspectieven tijdig worden meegenomen. Deze nadere uitwerking behoort tot de uitvoeringsfase. De zienswijze geeft daarom geen aanleiding om de Omgevingsvisie aan te passen. 2.13.3 Conclusie De zienswijze leidt tot aanpassing van de visiekaart en paragraaf 5.5 conform Ad 1 en tot aanvulling van paragraaf 4.4 conform Ad 5. Voor het overige leidt de zienswijze niet tot aanpassing van de Omgevingsvisie. 28 2.14 Zienswijze PRO 2.14.1 Weergave zienswijze 1.
De indiener verzoekt brede welvaart niet alleen als ambitie te benoemen, maar als concreet en transparant afwegingskader voor ruimtelijke keuzes uit te werken. Daarbij moeten economische, sociale, ecologische en gezondheidsbelangen herkenbaar en in samenhang worden meegewogen. 2. De indiener verzoekt de fysieke en sociale leefomgeving integraal te benaderen, waarbij woningen, voorzieningen, openbare ruimte en maatschappelijke functies in samenhang worden beschouwd. Leefbaarheid wordt volgens de indiener mede bepaald door ontmoeting, zorg, voorzieningen en sociale verbondenheid. Geadviseerd wordt daarbij expliciet aan te sluiten bij Positieve Gezondheid, de sociale basis en zorgzame gemeenschappen. 3. De indiener verzoekt gemeenschapskracht als onderdeel van ruimtelijke kwaliteit en gebiedsontwikkeling te beschouwen. Inwoners, verenigingen en vrijwilligers moeten daarbij niet alleen als deelnemers aan participatie worden benaderd, maar ook als partners bij de ontwikkeling en het beheer van hun leefomgeving. Bij toekomstige gebiedsontwikkelingen moet expliciet worden afgewogen hoe ruimtelijke keuzes kunnen bijdragen aan ontmoeting, sociale verbondenheid, vrijwilligerswerk en participatie. 4. De indiener pleit voor het principe ‘ontwikkelen mét het landschap’, waarbij landschap, natuur en cultuurhistorie vanaf het begin richtinggevend zijn voor nieuwe ontwikkelingen.
Ontwikkelingen moeten niet alleen landschappelijk worden ingepast, maar ook de landschappelijke identiteit versterken. Daarnaast wordt gevraagd om blijvende aandacht voor ecologische verbindingen en biodiversiteit als basis voor natuurherstel, klimaatadaptatie en een aantrekkelijk en veerkrachtig landschap waarin natuur, recreatie en cultuurhistorie elkaar versterken. Daarbij wordt voorgesteld dat inwoners, agrariërs, grondeigenaren, natuurorganisaties, provincie en gemeente gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor landschap en biodiversiteit. 5. De indiener onderschrijft de ambitie van een gezonde gemeente, maar verzoekt deze concreter te verbinden aan de inrichting van de leefomgeving. Gezondheid, klimaatbestendigheid, vergroening, bewegen, ontmoeting en inclusie moeten daarbij leidende uitgangspunten zijn. Daarnaast wordt gevraagd universele toegankelijkheid expliciet als uitgangspunt voor toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen op te nemen, zodat de openbare ruimte, gebouwen, mobiliteit en voorzieningen zoveel mogelijk bruikbaar zijn voor iedereen, ongeacht leeftijd of lichamelijke, verstandelijke, visuele of psychische beperking. 6. De indiener verzoekt mobiliteit nadrukkelijk te verbinden met leefbaarheid door bereikbaarheid, verkeersveiligheid, actieve mobiliteit, toegankelijkheid en verblijfskwaliteit integraal af te wegen.
De Omgevingsvisie hoeft daarvoor geen concrete infrastructurele maatregelen vast te leggen, maar moet wel een duidelijk kader bieden voor deze samenhangende afweging. 7. De indiener verzoekt in de Omgevingsvisie duidelijker vast te leggen volgens welke principes toekomstige keuzes worden gemaakt wanneer maatschappelijke belangen met elkaar botsen. Daarnaast moet participatie na vaststelling van de visie worden voortgezet, waarbij inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en dorpsraden vroegtijdig en betekenisvol bij toekomstige gebiedsontwikkelingen worden betrokken. 8. De indiener verzoekt de Omgevingsvisie als een lerend en dynamisch instrument te gebruiken door periodiek te monitoren of de maatschappelijke ambities worden gerealiseerd en het beleid op basis daarvan bij te sturen. Voorgesteld wordt de gemeenteraad regelmatig te informeren aan de hand van een beperkt aantal samenhangende indicatoren voor zowel de fysieke als de sociale leefomgeving. Daarbij moet niet alleen worden gekeken naar uitgevoerde maatregelen, maar ook naar de maatschappelijke effecten van ruimtelijke ontwikkelingen. 29 2.14.2 Reactie gemeente Ad 1: De Omgevingsvisie hanteert brede welvaart als een integraal uitgangspunt voor de ontwikkeling van de sociale en fysieke leefomgeving.
Dit betekent dat ruimtelijke keuzes steeds worden bezien in samenhang met economische, sociale, ecologische en gezondheidsaspecten. De concrete afweging van belangen vindt plaats bij de uitwerking van beleid, programma's en individuele initiatieven. De gemeente is van oordeel dat de Omgevingsvisie hiervoor voldoende richting geeft en ziet daarom geen aanleiding de visie op dit punt aan te passen. Ad 2: De Omgevingsvisie van Voerendaal gaat uit van een integrale benadering, waarbij de fysieke en sociale leefomgeving nadrukkelijk met elkaar zijn verbonden. Bij ruimtelijke ontwikkelingen worden wonen, voorzieningen, openbare ruimte, gezondheid en sociale samenhang in samenhang beschouwd. De gemeente is van oordeel dat dit uitgangspunt voldoende is verankerd in de Omgevingsvisie en zien daarom geen aanleiding de visie op dit punt aan te passen. Ad 3: De Omgevingsvisie onderkent de kracht van de Voerendaalse gemeenschap en ziet inwoners, verenigingen en maatschappelijke organisaties als belangrijke partners bij de ontwikkeling en het beheer van de leefomgeving. De gemeente kan de opgaven waar zij voor staat niet alleen realiseren en zet daarom nadrukkelijk in op samenwerking met de samenleving. Participatie en samenwerking vormen een belangrijk uitgangspunt bij de verdere uitwerking van de visie.
De Omgevingsvisie verbindt ruimtelijke kwaliteit reeds op verschillende plaatsen aan ontmoeting, sociale verbondenheid, vrijwilligerswerk en gemeenschapsvorming. De zienswijze geeft aanleiding om paragraaf 3.4 van de Omgevingsvisie op dit punt aan te passen. Vervanging van de passage waarin staat dat de gemeente contact legt met ‘de juiste personen en organisaties’ door: ‘De gemeente werkt samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere betrokkenen aan de ontwikkeling van de leefomgeving. Daarbij sluiten we aan bij bestaande initiatieven, netwerken en gemeenschappen, stimuleren we dat ideeën en initiatieven uit de samenleving daadwerkelijk kunnen bijdragen aan de uitvoering van de ambities uit deze Omgevingsvisie en zoeken we actief naar aanvullende netwerken en uitbreiding van bestaande samenwerkingsverbanden. De gemeente vervult hierbij een verbindende, faciliterende en waar nodig regisserende rol.’ Ad 4: De Omgevingsvisie gaat uit van het principe dat landschap, natuur en cultuurhistorie richtinggevend zijn voor ruimtelijke ontwikkelingen. Nieuwe ontwikkelingen moeten niet alleen zorgvuldig in het landschap worden ingepast, maar waar mogelijk ook bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit en landschappelijke identiteit van Voerendaal.
In de visie is daarnaast aandacht voor het behouden en versterken van biodiversiteit, ecologische verbindingen en het groenblauwe netwerk. Deze dragen bij aan natuurherstel, klimaatadaptatie en een aantrekkelijk en veerkrachtig landschap, waarin natuur, recreatie en cultuurhistorie elkaar kunnen versterken. Wij zijn van oordeel dat deze uitgangspunten voldoende in de Omgevingsvisie zijn verankerd. De zienswijze geeft daarom geen aanleiding om de visie op dit punt aan te passen. Ad 5: De gemeente onderschrijft het belang van een gezonde, inclusieve en toegankelijke leefomgeving. In paragraaf 4.1 van de Omgevingsvisie is dit reeds nadrukkelijk verankerd. Daarin is bepaald dat positieve gezondheid zichtbaar wordt verbonden met de inrichting van de kernen en dat ontmoeten, bewegen, groen en veiligheid vanzelfsprekende bouwstenen van de leefomgeving zijn. Ook worden fysieke en mentale gezondheid integraal meegenomen bij ruimtelijke keuzes. 30 Paragraaf 4.1 zet daarnaast in op groene en klimaatbestendige openbare ruimten, veilige en toegankelijke wandel- en fietsroutes, laagdrempelige sport-, speel- en beweegvoorzieningen en plekken voor ontmoeting. Daarbij is uitdrukkelijk aandacht voor kwetsbare groepen en inwoners met een beperking, voor wie een toegankelijke leefomgeving essentieel is.
Hiermee sluit de Omgevingsvisie inhoudelijk aan bij het uitgangspunt van universele toegankelijkheid. De concrete eisen aan de toegankelijkheid en inrichting van de openbare ruimte, gebouwen, mobiliteitsvoorzieningen en andere voorzieningen worden per ontwikkeling nader uitgewerkt en getoetst binnen de daarvoor geldende wet- en regelgeving en uitvoeringsinstrumenten. De Omgevingsvisie biedt hiervoor het strategische kader en bevat geen gedetailleerde ontwerp- of uitvoeringseisen. De door de indiener genoemde uitgangspunten zijn daarmee voldoende in de Omgevingsvisie geborgd. Dit onderdeel van de zienswijze geeft geen aanleiding om de Omgevingsvisie aan te passen. Ad 6: De Omgevingsvisie benadert mobiliteit integraal. Bereikbaarheid, verkeersveiligheid, actieve mobiliteit, toegankelijkheid, leefbaarheid en verblijfskwaliteit worden in samenhang beschouwd. Mobiliteitskeuzes dragen daarmee bij aan een gezonde, veilige, leefbare en verbonden gemeenschap. De Omgevingsvisie bevat het strategische kader voor deze integrale afweging, maar legt geen concrete infrastructurele maatregelen vast. Deze worden bij de uitwerking van afzonderlijke plannen en projecten onderzocht en beoordeeld. De gemeente is van oordeel dat de gevraagde samenhang voldoende in de Omgevingsvisie is verankerd. De zienswijze geeft daarom geen aanleiding om de visie op dit punt aan te passen.
Ad 7: De Omgevingsvisie biedt een strategisch afwegingskader voor toekomstige ruimtelijke keuzes en beschrijft de ambities en uitgangspunten die daarbij richtinggevend zijn. De gemeente onderkent dat in de praktijk verschillende maatschappelijke belangen met elkaar kunnen botsen. De Omgevingsvisie kent daarbij geen vaste hiërarchie waarbij één belang op voorhand prevaleert boven een ander belang. Welke belangen uiteindelijk zwaarder wegen, is afhankelijk van de aard van de ontwikkeling, de locatie en de specifieke omstandigheden van het gebied. De verdere afweging van concrete initiatieven vindt plaats in de daarvoor bestemde procedures. Daarbij wordt, conform de uitgangspunten van de Omgevingswet, toegewerkt naar een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL), waarbij ruimtelijke, maatschappelijke, economische, ecologische en gezondheidsbelangen in onderlinge samenhang worden afgewogen. De ambities en uitgangspunten uit de Omgevingsvisie vormen daarbij een belangrijk kader. Daarnaast hecht de gemeente waarde aan een vroegtijdige en zorgvuldige betrokkenheid van inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, dorpsraden en andere belanghebbenden. Participatie stopt niet bij de vaststelling van de Omgevingsvisie, maar vormt ook een belangrijk uitgangspunt bij de verdere uitwerking van de visie.
Hierbij wordt aangesloten bij de uitgangspunten van de Omgevingswet en het gemeentelijke participatiebeleid. Deze zienswijze geeft daarom geen aanleiding om de Omgevingsvisie aan te passen. Ad 8: De Omgevingsvisie is bedoeld als een dynamisch en adaptief document. In hoofdstuk 9 is opgenomen dat de visie periodiek op actualiteit wordt beoordeeld en dat de gemeenteraad minimaal eenmaal per raadsperiode bepaalt of herziening nodig is. Nieuwe inzichten, ontwikkelingen en resultaten uit de uitvoering kunnen daarbij aanleiding geven tot bijsturing. De concrete wijze van monitoring, waaronder de keuze van indicatoren, meetmomenten en rapportage aan de gemeenteraad, behoort tot de uitvoeringsfase. Deze wordt waar relevant uitgewerkt in omgevingsprogramma’s, uitvoeringsagenda’s en de gemeentelijke planning- en controlcyclus. Daarbij 31 kan aandacht worden besteed aan zowel de voortgang van maatregelen als de maatschappelijke effecten voor de fysieke en sociale leefomgeving. Door deze uitvoeringsafspraken niet in de omgevingsvisie zelf vast te leggen, kunnen zij worden aangepast zonder dat daarvoor telkens de visie hoeft te worden gewijzigd. De zienswijze geeft daarom geen aanleiding om de omgevingsvisie op dit punt aan te passen. 2.14.3 Conclusie De zienswijze leidt tot een aanpassing van hoofdstuk 3, paragraaf 3.4, van de Omgevingsvisie.
Voor het overige leidt de zienswijze niet tot aanpassing van de Omgevingsvisie. 2.15 Zienswijze ProRail 2.15.1 Weergave zienswijze 1. De indiener vraagt bij de woningbouwzoekgebieden aan de westzijde van Ransdaal en nabij station Klimmen-Ransdaal voldoende afstand tot het spoor te houden en rekening te houden met het geldende beperkingengebied. Daarnaast wordt verzocht de woningbouwlocaties in Ransdaal via goede loop- en fietsroutes met station Klimmen-Ransdaal te verbinden. 2. De indiener verzoekt om vroegtijdige afstemming wanneer de kruisingen van het spoor met de fietsroute Heerlen–Klimmen, de busverbinding en de route voor landbouwverkeer aanleiding geven tot aanpassing van bestaande onderdoorgangen. 3. De indiener verzoekt ProRail vroegtijdig te betrekken bij ruimtelijke, infrastructurele, water-, natuur- en klimaatontwikkelingen in de omgeving van het spoor, in het bijzonder wanneer aanpassingen aan spoorviaducten of taluds nodig zijn of het beperkingengebied wordt geraakt. Daarbij moet rekening worden gehouden met de ruimtebehoefte voor klimaatadaptatie en baanstabiliteit. Onderstations, relaiskasten en andere spoorvoorzieningen moeten bereikbaar blijven en mogen niet worden ingesloten, overbouwd, onderbouwd of overkraagd. Rond onderstations en relaiskasten wordt gevraagd een vrije afstand van vijf meter aan te houden. 4.
De indiener verzoekt om bij de uitwerking van de Omgevingsvisie in omgevingsplannen rekening te houden met de gevolgen voor de spoorinfrastructuur. Daarbij wordt specifiek aandacht gevraagd voor externe veiligheid, geluid, trillingen, overwegveiligheid, waterpeil en baanstabiliteit, windhinder, schaduwwerking op zonnepanelen en mogelijke reflectie van zonneparken. 2.15.2 Reactie gemeente De gemeente dankt ProRail voor de zienswijze en voor de aandachtspunten ten aanzien van het spoornetwerk, de bereikbaarheid en een veilige leefomgeving. Ad 1: Bij de verdere uitwerking van woningbouwontwikkelingen wordt rekening gehouden met de geldende wet- en regelgeving, waaronder eventuele beperkingen die voortvloeien uit de ligging nabij het spoor. Daarnaast onderschrijft de gemeente het belang van goede en veilige verbindingen voor voetgangers en fietsers naar voorzieningen, waaronder het station Klimmen-Ransdaal. Deze aspecten worden betrokken bij de verdere planvorming en inrichting van de betreffende woningbouwlocaties. De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van de omgevingsvisie Ad 2: Wanneer concrete infrastructurele of ruimtelijke projecten gevolgen kunnen hebben voor de spoorinfrastructuur, onderdoorgangen of eigendommen en belangen van ProRail, treedt de gemeente hierover vroegtijdig met ProRail in overleg.
Omgekeerd verzoekt de gemeente ProRail om grootschalige werkzaamheden aan het spoor die gevolgen kunnen hebben voor gemeentelijke infrastructuur, bereikbaarheid of verkeersroutes tijdig met de gemeente af te stemmen. 32 Deze afstemming vindt plaats bij de uitwerking van concrete projecten. De zienswijze geeft daarom geen aanleiding om de Omgevingsvisie aan te passen. Ad 3: De gemeente onderschrijft het belang van een veilige en toekomstbestendige spoorinfrastructuur. ProRail wordt vroegtijdig betrokken bij ontwikkelingen rond het spoor die gevolgen kunnen hebben voor spoorviaducten, taluds, klimaatadaptatie, baanstabiliteit of de benodigde ruimte voor spoorvoorzieningen. Bij concrete plannen wordt rekening gehouden met de bereikbaarheid, veiligheid en werking van onderstations, relaiskasten en overige spoorinfrastructuur. Deze aspecten worden beoordeeld bij de uitwerking van concrete projecten. De zienswijze geeft daarom geen aanleiding om de Omgevingsvisie aan te passen. Ad 4: De genoemde aandachtspunten worden betrokken bij de verdere uitwerking van de Omgevingsvisie in omgevingsprogramma’s, het omgevingsplan en concrete ruimtelijke besluiten en projecten. ProRail wordt daarbij betrokken wanneer ontwikkelingen gevolgen kunnen hebben voor de spoorinfrastructuur. De zienswijze geeft daarom geen aanleiding om de Omgevingsvisie aan te passen.
2.15.3 Conclusie De zienswijze leidt niet tot een wijziging van de Omgevingsvisie. 2.16 Zienswijze indiener H 2.16.1 Weergave zienswijze 1. De indiener wijst op bestaande problemen met waterafvoer rond de Vrenkeweg en Bergseweg, waar bij hevige neerslag water vanuit hoger gelegen gebieden naar lagere delen stroomt. Door de aanwezigheid van Kunradersteen is infiltratie bovendien niet vanzelfsprekend en biedt een waterbuffer niet automatisch een afdoende oplossing. Verzocht wordt toekomstige ontwikkelingen op deze locatie alleen toe te staan wanneer onafhankelijk hydrologisch en geohydrologisch onderzoek aantoont dat de waterhuishouding en de omliggende omgeving niet verslechteren. 2. De indiener verzoekt de toekomstige ontwikkeling van Ubachsberg niet uitsluitend vanuit de woningbehoefte te benaderen, maar vooral vanuit de leefbaarheid en sociale verbondenheid van het dorp. Voorgesteld wordt om aan de dorpsrand een maatschappelijke en groene invulling te onderzoeken, zoals een park, gezamenlijke ontwikkeltuin of ontmoetingsplek voor jongeren, ouderen en andere inwoners. Een dergelijke voorziening kan volgens de indiener bijdragen aan sociale samenhang, gezondheid, biodiversiteit, klimaatadaptatie en de identiteit en leefbaarheid van Ubachsberg. 3.
De indiener vraagt aandacht voor de verkeerssituatie rond de Vrenkeweg en Bergseweg, waar bewoners, fietsers, voetgangers en zwaar landbouwverkeer van dezelfde wegen gebruikmaken. Omdat woningbouw of andere ontwikkelingen extra verkeersbewegingen veroorzaken, wordt verzocht de gevolgen voor de verkeersveiligheid, bereikbaarheid en bestaande infrastructuur zorgvuldig en onafhankelijk te onderzoeken. 4. De indiener vraagt bij nieuwe ontwikkelingen nabij agrarische percelen aandacht voor de mogelijke gevolgen van gewasbeschermingsmiddelen voor een gezonde leefomgeving. Tegelijkertijd moeten de belangen en bestaande bedrijfsvoering van agrarische bedrijven worden beschermd en mogen nieuwe functies niet tot onnodige beperkingen leiden. 5. De indiener verzoekt de Omgevingsvisie aan te scherpen door de karakteristieke open dorpsrand van Ubachsberg te beschermen en water en bodem daadwerkelijk sturend te laten zijn. De locatie Vrenkeweg/Bergseweg moet niet uitsluitend vanuit woningbouw worden beoordeeld, maar vanuit de totale leefkwaliteit van het dorp. Daarbij moeten alternatieve maatschappelijke, groene en recreatieve 33 functies volwaardig worden onderzocht en moeten verkeersveiligheid, agrarische activiteiten, gezondheid en leefkwaliteit integraal worden meegewogen.
2.16.2 Reactie gemeente De gemeente dankt de indiener voor de zienswijze en voor de aandachtspunten ten aanzien van de toekomstige ontwikkeling, leefbaarheid en landschappelijke kwaliteit van Ubachsberg. Ad 1: De gemeente herkent de aandachtspunten rondom de waterafvoer in het gebied Vrenkeweg/Bergseweg en onderschrijft het belang van een zorgvuldige afweging bij toekomstige ontwikkelingen. De Omgevingsvisie is echter een strategisch document en bevat geen concrete plannen voor deze locatie. Bij eventuele toekomstige ontwikkelingen zal, waar nodig, hydrologisch en geohydrologisch onderzoek worden uitgevoerd en worden de effecten op de waterhuishouding zorgvuldig beoordeeld. Daarbij wordt rekening gehouden met de specifieke bodem- en gebiedsomstandigheden. De zienswijze geeft daarom geen aanleiding om de Omgevingsvisie op dit onderdeel aan te passen. Ad 2: De gemeente onderschrijft het belang van voldoende groen, ontmoetingsplekken, biodiversiteit en klimaatadaptatie. Deze ambities maken onderdeel uit van de omgevingsvisie en worden bij ruimtelijke ontwikkelingen integraal meegewogen. Ad 3: Bij de uitwerking van ruimtelijke ontwikkelingen worden de gevolgen voor de verkeersafwikkeling, verkeersveiligheid, bereikbaarheid en de bestaande infrastructuur als integraal onderdeel meegenomen.
Daarbij wordt rekening gehouden met de verschillende verkeersdeelnemers en het aanwezige landbouwverkeer. De zienswijze geeft geen aanleiding om de Omgevingsvisie aan te passen. Ad 4: De gemeente onderschrijft het belang van een gezonde en veilige leefomgeving, evenals het belang van een zorgvuldige afweging van de belangen van bestaande agrarische bedrijven. Bij de verdere uitwerking van concrete ruimtelijke ontwikkelingen worden deze aspecten onderzocht en beoordeeld binnen de daarvoor geldende planologische procedures en op basis van de toepasselijke wet- en regelgeving. De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van de omgevingsvisie. Ad 5: De gemeente onderschrijft het belang van voldoende groen, ontmoetingsplekken, biodiversiteit en klimaatadaptatie. Deze ambities maken onderdeel uit van de omgevingsvisie en worden bij ruimtelijke ontwikkelingen integraal meegewogen. De aanwijzing van kansrijke woningbouwlocaties is gebaseerd op de afwegingen die zijn gemaakt in het Masterplan Wonen. Daarbij zijn zowel de woningbouwopgave als de ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid betrokken. De omgevingsvisie bouwt voort op deze strategische keuzes.
Bij de verdere uitwerking van eventuele woningbouwontwikkelingen wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan een kwalitatieve inrichting van de openbare ruimte, waarbij ruimte voor groen, ontmoeting en klimaatadaptatie onderdeel uitmaakt van de planvorming. De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van de omgevingsvisie. 2.16.3 Conclusie De zienswijze leidt niet tot een wijziging van de Omgevingsvisie. 2.17 Zienswijze indieners I 2.17.1 Weergave zienswijze 1. De indieners verzoeken karakteristieke dorpsranden en open overgangen naar het buitengebied expliciet te beschermen vanwege hun betekenis voor de identiteit, landschappelijke kwaliteit en herkenbaarheid van Voerendaal. Aantasting zou alleen mogelijk mogen zijn bij een zwaarwegend maatschappelijk belang waarvoor redelijkerwijs geen alternatief beschikbaar is. 34 2. De indieners verzoeken de openheid van het landschap en de zichtlijnen tussen de dorpen en het buitengebied expliciet als te beschermen ruimtelijke kernwaarden in de Omgevingsvisie op te nemen, zodat nieuwe ontwikkelingen deze niet onevenredig aantasten. 3. De indieners verzoeken het uitgangspunt van zorgvuldig ruimtegebruik concreter vast te leggen.
Uitbreiding aan dorpsranden zou alleen mogelijk mogen zijn wanneer overtuigend is aangetoond dat inbreiding, herstructurering, transformatie of herontwikkeling binnen het bestaande bebouwde gebied onvoldoende mogelijkheden bieden. 4. De indieners verzoeken de landschappelijke identiteit van Ubachsberg, die wordt bepaald door de samenhang tussen landschap, cultuurhistorie, natuur en het dorpse karakter, expliciet te beschermen. Ruimtelijke ontwikkelingen mogen volgens de indiener niet leiden tot het verdwijnen van karakteristieke open ruimten, groene overgangen, boomgaarden of markante dorpsranden. 5. De indieners verzoeken in de Omgevingsvisie vast te leggen dat bij toekomstige locatiekeuzes voor woningbouw en maatschappelijke voorzieningen aantoonbaar een integrale afweging plaatsvindt met het oog op een gezonde en veilige leefomgeving en een evenwichtige toedeling van functies. Daarbij moet aandacht worden besteed aan omliggende agrarische activiteiten, gezondheidsrisico’s van gewasbeschermingsmiddelen, verkeersveiligheid, milieubelasting, klimaatadaptatie, waterbeheer, biodiversiteit en natuurwaarden. 6. De indieners verzoeken toekomstige uitbreidingslocaties uitsluitend te selecteren op basis van een transparante, objectieve en gemotiveerde integrale afweging.
Daarbij moeten landschap, cultuurhistorie, natuur, water en bodem, gezondheid, bereikbaarheid, leefkwaliteit en ruimtelijke samenhang worden betrokken. 7. De indiener verzoekt de open overgangen tussen Ubachsberg en het omliggende heuvellandschap bij toekomstige ruimtelijke keuzes als zwaarwegend belang mee te wegen. Daarbij moet zorgvuldig worden gemotiveerd hoe het landschap, de leefkwaliteit en de karakteristieke dorpsidentiteit worden behouden. 2.17.2 Reactie gemeente De gemeente dankt de indieners voor de zienswijze en voor de aandachtspunten ten aanzien van zorgvuldig ruimtegebruik, landschappelijke kwaliteit en een gezonde en veilige leefomgeving. Ad 1: De gemeente onderschrijft het belang van karakteristieke dorpsranden en de landschappelijke kwaliteit van de overgangen tussen de kernen en het buitengebied. Deze waarden vormen een belangrijk uitgangspunt van de omgevingsvisie en worden bij ruimtelijke ontwikkelingen zorgvuldig meegewogen. De omgevingsvisie biedt echter ruimte voor een integrale afweging van verschillende maatschappelijke belangen. Het opnemen van een aanvullende beoordelingsnorm, waarbij aantasting uitsluitend mogelijk is bij een zwaarwegend maatschappelijk belang en het ontbreken van alternatieven, past niet bij het strategische karakter van de omgevingsvisie. De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van de omgevingsvisie.
Ad 2: De gemeente onderschrijft het belang van de landschappelijke kwaliteit, de openheid van het buitengebied en de karakteristieke zichtlijnen tussen de kernen en het omliggende landschap. Deze kwaliteiten maken onderdeel uit van de integrale afweging bij ruimtelijke ontwikkelingen en sluiten aan bij de uitgangspunten van de omgevingsvisie. Het expliciet aanwijzen van deze kwaliteiten als afzonderlijke ruimtelijke beschermingsnorm past niet binnen het strategische karakter van de omgevingsvisie. De bescherming en afweging van deze belangen vindt plaats bij de verdere uitwerking van ruimtelijke ontwikkelingen en in de daarvoor geldende planologische procedures. De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van de omgevingsvisie. 35 Ad 3: De gemeente onderschrijft het belang van zorgvuldig ruimtegebruik. Bij de totstandkoming van het Masterplan Wonen is reeds een afweging gemaakt tussen mogelijkheden voor inbreiding, herstructurering, transformatie en uitbreiding. Daarbij is gebleken dat de woningbouwopgave niet volledig binnen de bestaande bebouwde omgeving kan worden gerealiseerd. De omgevingsvisie bouwt voort op deze strategische afweging. De concrete onderbouwing van locatiekeuzes en de toepassing van het beginsel van zorgvuldig ruimtegebruik vinden plaats in de daarvoor geldende planologische procedures, conform de geldende wet- en regelgeving.
Bij de uitwerking van eventuele woningbouwontwikkelingen worden onder andere de kernkwaliteiten van de omgeving integraal betrokken. De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van de omgevingsvisie. Ad 4: De gemeente onderschrijft het belang van de landschappelijke identiteit van Ubachsberg en de waarde van karakteristieke open ruimten, groene overgangen, boomgaarden en markante dorpsranden. Deze kwaliteiten vormen belangrijke uitgangspunten bij ruimtelijke ontwikkelingen en worden integraal meegewogen. De omgevingsvisie biedt echter ruimte voor een integrale afweging van verschillende ruimtelijke en maatschappelijke belangen. Het opnemen van een beschermingsnorm voor specifieke landschappelijke elementen past daarom niet binnen het strategische karakter van de omgevingsvisie. De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van de omgevingsvisie. Ad 5: De gemeente onderschrijft het belang van een gezonde en veilige fysieke leefomgeving. De genoemde aspecten, waaronder agrarische activiteiten, gezondheid, verkeersveiligheid, milieubelasting, klimaatadaptatie, waterbeheer, biodiversiteit en natuurwaarden, vormen belangrijke belangen die bij ruimtelijke ontwikkelingen integraal worden meegewogen.