Begroting 2027 V1.0
Tekst van het document
Begroting 2027: Meerjarenraming 2028 – 2030 “Samen voor Voerendaal” luisteren – verbinden – doen
Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 2 van 109 Aanbieding begroting: Beste raadsleden en inwoners van Voerendaal, Voor u ligt de Begroting 2027, de eerste begroting van deze bestuursperiode die volledig in het teken staat van de uitvoering van het coalitieprogramma "Samen voor Voerendaal: luisteren, verbinden, doen". Waar het coalitieprogramma de koers voor de komende jaren heeft uitgezet, vertaalt deze begroting die koers naar concrete acties en middelen voor 2027 en naar de meerjarenraming 2028-2030. Wij bieden deze begroting aan in een tijd waarin de financiële ruimte van gemeenten structureel onder druk staat. Het Rijk vraagt meer van gemeenten, terwijl de middelen niet in gelijke mate meegroeien. Voor Voerendaal komt dat samen met een fors investeringsvolume waarvan de kapitaallasten nog jarenlang doorwerken. Dat betekent dat wij u deze begroting niet aanbieden met de illusie dat alles kan; wij bieden u een begroting aan die scherpe keuzes nodig maakt en die eerlijk is over het meerjarige perspectief. In de bestuurlijke samenvatting en de financiële paragrafen leest u waar dat toe leidt: niet meer doen, maar beter, en dat samen met inwoners, partners en de regio. Met het aanbieden van deze begroting kondigen wij daarom de start aan voor een brede heroverweging op ambities, taken en prioriteiten. Dit is nodig voor toekomstige solide begrotingen.
Hierbij is aandacht voor een goede balans tussen uitvoeringskracht, middelen en resultaten voor onze inwoners. We kijken naar het brede gemeentelijke takenpakket en brengen in beeld welke afwegingen op de verschillende onderwerpen gemaakt kunnen worden. Hiermee is de deze begroting geen eindproduct, maar een vertrekpunt voor verdere keuzes. Deze begroting is meer dan een jaarlijks financieel document. Dit is het eerste instrument waarmee wij de zeven opgaven uit het coalitieprogramma – van leefbare kernen tot regionale samenwerking – concreet maken. Tegelijkertijd biedt het u als raad de mogelijkheid om uw kaderstellende én controlerende rol te vervullen op het moment dat die er het meest toe doet. Nieuwe voorstellen met financiële gevolgen leggen wij nog nadrukkelijker langs de meetlat van deze begroting en de meerjarenraming, zodat besluitvorming en begrotingsdiscipline in de pas blijven lopen. Wij wensen u veel leesplezier en inspiratie bij het lezen van deze begroting, en zien uit naar het gesprek met u over de keuzes die erin voorliggen. Het college van burgemeester en wethouders van Voerendaal Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 3 van 109 Bestuurlijke samenvatting: Voor u ligt de Begroting 2027, de eerste begroting die volledig in het teken staat van de uitvoering van het coalitieprogramma 2026-2030 "Samen voor Voerendaal: luisteren, verbinden, doen".
Waar het coalitieprogramma de koers voor deze bestuursperiode heeft uitgezet aan de hand van zeven opgaven — van leefbaarheid tot regionale samenwerking — vertaalt deze begroting die koers naar concrete acties en middelen voor het komende jaar. De opbouw van deze begroting sluit dan ook bewust aan bij die zeven opgaven: elk programma draagt op zijn eigen manier bij aan één of meerdere ervan. Deze aansluiting is niet vrijblijvend. Op vrijwel elk vlak – van de gemeenschapsontwikkeling in onze kernen tot de woningbouwopgave, van de klimaatadaptatie tot de organisatorische slagkracht van onze gemeente – geldt dat de ambities uit het coalitieprogramma alleen te realiseren zijn binnen een financieel kader dat onder druk staat. Het Rijk geeft minder geld, terwijl van gemeenten meer wordt gevraagd. Dat betekent dat deze begroting niet alleen een uitvoeringsagenda is, maar ook een instrument om scherpe keuzes zichtbaar en verantwoord te maken: niet meer doen, maar beter, en dat samen met inwoners, partners en de regio. In het vervolg van deze begroting wordt per programma inzichtelijk gemaakt welke maatschappelijke opgaven, doelen, kernopgaven en focuspunten voor 2027 aan de orde zijn, inclusief de risico's, ontwikkelingen en financiële impact.
Daarmee biedt deze begroting de raad zowel een kaderstellend als een controlerend instrument, in lijn met de ambitie uit het coalitieprogramma om transparant en integraal te werken. Langs de lijn van de zeven opgaven uit het coalitieprogramma ziet het beeld voor 2027 er als volgt uit: Fijne buurten en kernen. (Leefbaarheidsopgave) De gebiedsgerichte aanpak van gemeenschapsontwikkeling, zoals ingezet in Ubachsberg, wordt in 2027 verbreed, ondersteund door een leefbaarheidsfonds en de kernwethouders. Daarnaast krijgen de voorzieningen in de kernen — De Borenburg, De Joffer en 't Wouves — een grondige opknapbeurt. Mensen en gezondheid. (Sociaal-economische opgave) De gemeente zet in op ontmoeting, vroegsignalering via de Burgerijen en het sociaal team, en op de realisatie van nieuwe schoolgebouwen in Ubachsberg en Ransdaal. Arbeidsparticipatie blijft, gezien de regionale arbeidsmarkt, een zaak van samenwerking op Parkstad- en Zuid-Limburgse schaal. Wonen en leven. (Ruimtelijke ordeningsopgave) De Omgevingsvisie vormt het kompas voor de ruimtelijke keuzes van de gemeente en wordt vanaf 2027 verwerkt in omgevingsprogramma's. Tegelijk werken we aan meer betaalbare woningen, aan natuur- en landschapsontwikkeling zoals in het Ransdalerveld en aan een toekomst voor ons cultureel erfgoed.
Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Klimaat, water en energie. (Verduurzamingsopgave) Met de uitvoering van het watertakenplan en het klimaatadaptatieplan wordt de openbare ruimte beter bestand gemaakt tegen hitte, droogte en wateroverlast. Energie opwek, besparing en infrastructuur staat hoog op de mondiale agenda, zo ook in Voerendaal. De vraagstukken vragen om bewustwording bij inwoners en partners over hun eigen rol daarin en ondersteuning bieden waar nodig. Een thuis voor iedereen. (Huisvestingsopgave) De druk op de woningmarkt vraagt om gerichte aandacht | en acties voor starters, sociale huurders en bijzondere doelgroepen. In 2027 wordt de strategie voor huisvesting van bijzondere doelgroepen uitgewerkt en uitgevoerd, in combinatie met de bredere woningbouwopgave. Uitvoering en dienstverlening. (Organisatorische opgave) Een toekomstbestendige organisatie en goede, toegankelijke dienstverlening zijn een randvoorwaarde voor alles wat hierboven staat. De gemeente kiest daarbij nadrukkelijk voor kwaliteit boven kwantiteit: niet meer, maar beter. Samen voor elkaar. (Opgave regionale samenwerking) Voerendaal kan en wil opgaven niet alleen oppakken.
De samenwerking binnen Parkstad en met buurgemeenten wordt verder versterkt, verbonden partijen worden scherper aangestuurd, en maatschappelijke organisaties worden actief betrokken bij de ontwikkeling van onze kernen en buurten. Financiële impact Het financiële vertrekpunt van deze begroting is de vastgestelde begroting 2026. Hieraan zijn vervolgens de structurele financiële effecten vanuit de najaarsrapportage 2025 en voorjaarsrapportage 2026 toegevoegd, wat resulteert in onderstaand bijgesteld begrotingssaldo. Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vastgestelde begroting 2026-2029 | 213 | 222 | 185 | -748 Mutaties najaarsrapportage 2025 | -43 | 235 | 40 | 40 Mutaties voorjaarsrapportage 2026 | -43 | -53 | -62 | -62 Bijgestelde Begroting 2026-2029 | 127 | 404 | 163 | -770 Vervolgens zijn hier diverse mutaties op doorgevoerd, welke onder deze tabel op hoofdlijnen worden toegelicht. Een meer verdiepende analyse is per programma opgenomen.
Al deze bijstellingen samen vormen de primitieve begroting 2027-2030: Begroting 2027 Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bijgestelde Begroting 2026-2029 | 127 | 404 | 163 | -770 Financieel technische maatregelen: Meicirculaire 2026 | 394 | -49 | -45 | 39 Pagina 4 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Mutatie voorziening onderhoud gebouwen | 100 | 100 | 100 | 100 Actualisatie MJIP – Autonoom | 208 | -255 | 2 | 44 Mutatie algemene reserve | 700 | -150 | -500 OZB | 18 | 16 | 91 | 174 Autonome ontwikkelingen: Gemeenschappelijke regelingen | -514 | -535 | -509 | -510 BUIG uitkering | 506 | 506 | 506 | 506 WMO - bijstelling o.b.v. feitelijke cijfers | -227 | -227 | -227 | -227 Jeugdhulp | -175 | -176 | -176 | -176 Lasten verzwarende maatregelen: Bouwleges | 215 | 240 | 350 | 520 Nieuwe beleidsvoornemens / investeringen: Oud Limburgs Schuttersfeest (OLS) | -400 Huisvesting bijzonder doelgroepen | -100 Branding | -50 Craubeek – wegen en openbaar groen | -74 | -73 Overige verschillen | -153 | 22 | 367 | 344 Saldo Begroting 2027-2030 | 649 | -104 | 48 | -29 Dekkingsmaatregel: Inzet reserve afschrijving | 296 | 370 | 370 Saldo Begroting 2027-2030 | 649 | 192 | 418 | 341 Meicirculaire 2026 Over de effecten vanuit de meicirculaire bent u via een raadsinformatiebrief geïnformeerd.
Mutatie voorziening onderhoud gebouwen In de raadsvergadering van oktober 2025 is het geactualiseerde MJOP vastgesteld. Bij het vaststellen van de voorziening is onvoldoende rekening gehouden met de stand van de voorziening. Met deze mutatie wordt deze omissie aangepast naar de juiste hoogte. Actualisatie MJIP Er is met de gemeenteraad afgesproken dat de meerjaren investeringsplanning (MJIP) bij elk P&C document geactualiseerd gaat worden, zodat deze beter aansluit bij de reële planning. Deze actualisatie heeft voor de begroting 2027 een positief financieel effect. Mutatie algemene reserve Bij het opstellen van de begroting 2026 heeft er een mutatie in de algemene reserve plaatsgevonden om deze begroting sluitend te maken. Door het verwijderen van deze mutatie wordt deze maatregel niet meer ingezet om de begroting 2027 sluitend te maken. Pagina 5 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 6 van 109 Gemeenschappelijke regelingen De financiële bijstelling vanuit de diverse begrotingen van gemeenschappelijke regelingen, zijn in de raadsvergaderingen van mei en juni ter informatie aan de gemeenteraad voorgelegd. BUIG uitkering De BUIG uitkering wordt jaarlijks op basis van het uitkeringsbestand van het betreffende jaar minus 2 (voor 2026 dus op basis van uitkeringsbestand 2024) uitgekeerd.
De BUIG uitkering is op basis van de voorlopige uitkering 2026 opgenomen in de begroting 2027 en heeft een positief effect aangezien het uitkeringsbestand in 2024 aanzienlijk is toegenomen en dit pas in de inkomsten tot uiting komt in 2026. WMO - bijstelling op basis van feitelijke cijfers Het huidige inkoopcontract loopt af in 2026 en wordt verlengd met 1 jaar. Met de verlenging zijn ook nieuwe tarieven afgesproken. Dit zorgt voor een stijging van de kosten. Jeugdhulp De gemeente Voerendaal is wettelijk verplicht om deel te nemen aan de jeugdhulp Zuid- Limburg. (voor het verblijf en zware vorm van jeugdhulp). Binnen dit verband zijn nieuwe afspraken gemaakt met zorgaanbieders en is de regionale aansturing gewijzigd. Bouwleges In de nieuwe legesverordening 2027 is enerzijds een procentuele stijging van leges bouw- en woningtoezicht opgenomen. Daarnaast is in de huidige verordening een maximumbedrag opgenomen per legesoplegging. Dit maximum wordt in de nieuwe legesverordening losgelaten, wat zorgt voor een aanzienlijk positief effect op de inkomsten. OZB Naast de reguliere 3% verhoging als gevolg van indexatie, zijn de OZB-opbrengsten ook in lijn gebracht met het masterplan wonen, wat zorgt voor een areaal uitbreiding met meer opbrengsten tot gevolg. Hierbij is het voorzichtigheidsprincipe toegepast.
Oud Limburgs Schuttersfeest Schutterij Sint Hubertus uit Ubachsberg heeft in 2026 het Oud Limburgs Schuttersfeest (OLS) in Melick gewonnen. Dit betekent dat de Gemeente Voerendaal in 2027 gastheer is voor de organisatie van het OLS 2027. Om de organisatie van dit grote evenement mogelijk te maken is er voor 2027 incidenteel budget voorzien. Huisvesting bijzonder doelgroepen De gemeente Voerendaal heeft de wettelijke plicht om doelgroepen op te vangen om een eerste aanzet te maken is hier €100.000 voorzien. Branding De incidentele middelen zijn bestemd voor de ontwikkel- en implementatiefase van Branding Voerendaal. Het budget wordt ingezet voor het eenmalig bepalen van de merkwaarden en het uitwerken van de brandingaanpak. Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 7 van 109 Craubeek – wegen en openbaar groen Voor de reconstructie van Craubeek is in voorgaande begrotingen een voorbereidingskrediet opgenomen. In de nu voorliggende begroting wordt een investeringskrediet voor de gehele uitvoering opgenomen. Inzet reserve afschrijving In deze begroting is er tevens voor gekozen om de afschrijvingen met betrekking tot de investeringskredieten voor de Joffer en Borenburg, kunstgrasveld RKVV Voerendaal en Voerendaal Oost (alleen openbaar groen) ten laste van de reserve afschrijvingen te brengen.
Er wordt vanuit de algemene reserve een bedrag van € 4,5 miljoen over te boeken naar de reserve afschrijving. Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 8 van 109 Inhoudsopgave Begroting 2027: ................................ ................................ ................................ ..................... 1 Aanbieding begroting: ................................ ................................ ................................ ........ 2 Bestuurlijke samenvatting: ................................ ................................ ................................ . 3 Inhoudsopgave ................................ ................................ ................................ .................. 8 Begroting in een oogopslag: ................................ ................................ .............................10 Leeswijzer: ................................ ................................ ................................ ........................ 11 Programma’s: ................................ ................................ ................................ .......................12 0. Bestuur en ondersteuning ................................ ................................ .............................13 1. Veiligheid: en handhaving ................................ ................................ .............................17 2.
Verkeer, vervoer en waterstaat ................................ ................................ .....................19 3. Economie ................................ ................................ ................................ ......................21 4. Onderwijs ................................ ................................ ................................ ......................23 5. Sport, cultuur, recreatie: en openbaar groen ................................ ................................ .25 6. Sociaal domein: en maatschappelijke ontwikkeling ................................ .......................28 7. Volksgezondheid en milieu: afval en waterbeheer ................................ .........................34 8. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing ................................ ............37 Paragrafen ................................ ................................ ................................ ...........................41 Lokale heffingen: ................................ ................................ ................................ ..............42 Weerstandsvermogen & Risicobeheersing ................................ ................................ .......50 Onderhoud kapitaalgoederen: ................................ ................................
...........................53 Financiering: ................................ ................................ ................................ .....................59 Bedrijfsvoering: ................................ ................................ ................................ .................63 Verbonden partijen: ................................ ................................ ................................ ...........64 Grondbeleid: ................................ ................................ ................................ .....................79 Openbaarheid (Woo) ................................ ................................ ................................ ........80 Investeringsprogramma: ................................ ................................ ................................ ...82 Financiële begroting: ................................ ................................ ................................ ............84 Overzicht baten en lasten ................................ ................................ ................................ .85 Begrotingsresultaat voor en na bestemming ................................ ................................ .....87 Bijlagen: ................................ ................................ ................................ ...............................
91 Budgettaire kaders ................................ ................................ ................................ ............92 Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld ................................ ............................94 Overzicht incidentele baten en lasten ................................ ................................ ...............96 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 9 van 109 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ................................ .............99 Recapitulatie begrotingsevenwicht ................................ ................................ .................. 100 Verplichte BBV beleidsindicatoren ................................ ................................ .................. 101 Overzicht reserves en voorzieningen ................................ ................................ .............. 105 Lijst van afkortingen ................................ ................................ ................................ ........ 107 Raadsbesluit ................................ ................................ ................................ ................... 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 10 van 109 Begroting in een oogopslag:
Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 11 van 109 Leeswijzer: De programmabegroting 2027 is opgebouwd conform voorgaand jaar. De opbouw ondersteunt de raad om zowel de kaderstellende als de controlerende taak beter te kunnen vervullen. De begroting volgt een vaste opbouw per programma: • Maatschappelijke opgaven – wat is de maatschappelijke opgave binnen het programma? Bij de maatschappelijke opgaven maken we ook de koppeling naar het coalitieprogramma “Samen voor Voerendaal” per programma. • Doelen – welke resultaten streven we op langere termijn na? • Kernopgaven – wat is de kern van het programma en welke wettelijke taken zijn aan de gemeente opgedragen? • Focuspunten 2027 – waar ligt in dit jaar de nadruk? Per focuspunt wordt uitgewerkt: o Actie – wat gaan we in 2027 concreet doen? o Coalitieprogramma – gekoppeld aan opgaven coalitieprogramma. o Oplevering / concrete opbrengst – wat is het verwachte resultaat en wanneer is dit gereed? o Effect – welk maatschappelijk effect willen we bereiken? • Risico’s en ontwikkelingen – welke relevante risico’s en ontwikkelingen zijn voorzien binnen het programma? • Financiële impact – tabel met een lasten en baten per programma waarbij de voornaamste mutaties worden toegelicht. Met deze opzet leggen we de nadruk op bestuurlijke accenten en concrete acties.
Dit maakt de begroting beter voorspelbaar en toetsbaar binnen de P&C-cyclus. De begroting bevat de volgende programma’s: 0. Bestuur en ondersteuning 1. Veiligheid en handhaving 2. Verkeer, vervoer en waterstaat 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein 7. Volksgezondheid en milieu 8. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Alle gebruikte afkortingen worden toegelicht in het laatste hoofdstuk Afkortingenlijst. Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 12 van 109 Programma’s: Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 13 van 109 0. Bestuur en ondersteuning Verantwoordelijke portefeuillehouder(s): Burgemeester D.P.W. Joppe, Wethouder P .J.E. Leunissen, Wethouder R.B.M. Braun. Taakvelden: bestuur, burgerzaken, overhead, treasury, belastingen en financiën, algemene uitkering, beheer overige gebouwen. Maatschappelijke opgaven • Betrouwbare, toegankelijke gemeente • Een sterke gemeenschap Dit programma geeft primair invulling aan de organisatorische opgave en de opgave regionale samenwerking uit het coalitieprogramma “Samen voor Voerendaal”.
Doelen • Goede samenleefomgeving • Grip op sturing beoogde maatschappelijke effecten • Regie op samenwerkingen en verbonden partijen • Digitale oplossingen in dienst van inwoners Kernopgaven De gemeente versterkt haar interne organisatie met als doel om het primaire proces (dienstverlening aan inwoners en uitvoering van beleid) efficiënt, rechtmatig en toekomstbestendig te ondersteunen. De focus ligt op een samenhangende en professionele inrichting van bedrijfsvoering, informatisering en automatisering, communicatie en facilitaire ondersteuning. Dit vraagt om integrale sturing, inzet op digitalisering en het versterken van de interne samenhang. Burgerzaken vervult een sleutelrol in de persoonsgebonden dienstverlening van de gemeente en borgt rechtszekerheid, privacy en veiligheid. In een context van toenemende digitalisering, complexe regelgeving en veranderende inwonersbehoeften is continu investeren in kwaliteit, rechtmatigheid en klantgerichtheid noodzakelijk. Focuspunten In 2027 ligt de focus op het borgen van wat in 2025 en 2026 is opgestart en op het aantoonbaar voldoen aan bestaande en nieuwe wet- en regelgeving waaronder de BIO2, AVG, NIS2 en WMEBV. Bij dienstverlening kijken we naar de dagelijkse praktijk van onze inwoners, ondernemers en verenigingen, waarbij we uitvoering geven aan de WMEBV — met digitale inclusie als norm en de menselijke maat als vertrekpunt.
Op het gebied van uitvoeringskracht zetten we in op balans tussen hetgeen nodig is en gevraagd wordt enerzijds en anderzijds op hetgeen is in financiële zin en beschikbare capaciteit mogelijk is. We spelen daarbij op actualiteit in relatie tot reguliere, vaak wettelijke, taken en borgen dat de gemeente haar taken kan vervullen met inbegrip van hetgeen
Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 maatschappelijke gevraagd wordt. Waar Voerendaal het zelf niet zou kunnen, wordt nadrukkelijk gekeken naar samenwerking. Risico’s en ontwikkelingen Informatieveiligheid Ontwikkeling: De gemeente staat, net als andere publieke organisaties, voor de uitdaging om te voldoen aan de Europese NIS2-richtlijn en het daaropvolgende vernieuwde nationale normenkader BIO2.0. Dit betekent dat informatiebeveiligingsstandaarden (aantoonbaar) verhoogd moeten worden. Effect: De aandacht voor de verdere versterking van informatieveiligheid neemt verder toe inclusief de noodzaak om te blijven investeren in hardware, software en “mindware”. Via een verbeterplan, vastgesteld beleid en een managementsysteem voor informatiebeveiliging borgen we de digitale weerbaarheid, aangevuld met medewerkersbewustwording via het awareness-platform ARDA en verantwoording via ENSIA.
Financiële impact Programma Bestuur en ondersteuning | Bedragen x € 1.000 Begroting 2026 | Begroting 2027-2030 Realisatie | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming 2025 | 2026 na | 2027 na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging | wijziging Lasten: Bestuur | 2.173 | 1.534 | 1.454 | 1.719 | 1.655 | 1.662 | 1.680 Burgerzaken | 468 | 450 | 470 | 538 | 450 | 483 | 518 Beheer overige | 176 | 149 | 115 | 81 | 81 | 81 | 81 gebouwen en gronden Overhead | 6.141 | 7.654 | 6.831 | 7.121 | 6.677 | 6.728 | 6.514 Treasury | 229 | -263 | -162 | 323 | 511 | 75 | 492 OZB woningen | 68 | 86 | 91 | 82 | 84 | 88 | 91 OZB niet-woningen | 14 | 16 | 18 | 17 | 17 | 18 | 19 Belastingen overig | 17 | 16 | 16 | 16 | 16 | 16 | 16 Overige baten en lasten | 0 | 121 | 620 | 1 | 1.247 | 2.044 | 2.876 Mutaties reserves | 2.881 | 682 | 854 | 4.652 | 60 | 3 | 0 Resultaat van de rekening van baten en | 3.492 | 255 | -127 | 0 | 0 | 0 | 0 lasten Totaal lasten: | 15.659 | 10.701 | 10.179 | 14.550 | 10.799 | 11.198 | 12.287 Baten: Bestuur | 27 | 20 | 20 | 20 | 0 | 0 | 0 Burgerzaken | 279 | 255 | 270 | 284 | 284 | 284 | 284 Beheer overige | 74 | 114 | 20 | 20 | 20 | 20 | 20 gebouwen en gronden Overhead | 89 | 0 | 0 | 20 | 0 | 0 | 0 Treasury | 443 | 273 | 294 | 278 | 224 | 238 | 232 OZB woningen | 2.781 | 2.862 | 2.971 | 2.982 | 3.085 | 3.268 | 3.451 OZB niet-woningen | 598 | 596 | 614 | 621 | 640 | 659 |
679 Belastingen overig | 14 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 Pagina 14 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Algemene uitkering en overige uitkeringen | 27.039 | 27.127 | 27.271 | 28.209 | 28.281 | 28.467 | 29.711 gemeentefonds Mutaties reserves | 4.951 | 3.018 | 1.194 | 5.691 | 1.316 | 1.292 | 974 Totaal baten: | 36.296 | 34.273 | 32.661 | 38.132 | 33.857 | 34.235 | 35.359 Saldo programma | 20.637 | 23.572 | 22.482 | 23.582 | 23.057 | 23.037 | 23.072 Toelichting begroting 2027 t.o.v. begroting 2026 Personeelskosten De personeelsbegroting wordt ieder jaar bij het opmaken van de begroting geactualiseerd. In de huidige personeelsbegroting is rekening gehouden met de cao-afspraken die tot en met begin 2027 afgesproken zijn. Voor de resterende jaren is een stelpost loonstijgingen opgenomen binnen het taakveld overige baten en lasten. Conform BBV worden de personeelskosten toegerekend naar de diverse taakvelden, waardoor verschillen kunnen ontstaan tussen 202 | 7 en 2026. Binnen dit programma raakt dit vooral de taakvelden bestuur, burgerzaken en overhead. Overhead Digitale dienstverlening Betreft een bijstelling op basis van de begroting 202 | 7 van de gemeenschappelijke regeling Solido. Voor verdere toelichting van de bijstelling van Solido wordt verwezen naar de vergadering van de raad van | 21 mei 2026.
Daarnaast is er extra budget opgenomen voor diverse projecten in het kader van AI- implementatie, Fabric en e-formulieren. Onroerende zaakbelasting (OZB) Betreft een bijstelling op basis van de begroting 2027 van de gemeenschappelijke regeling BsGW, waarbij tevens rekening wordt gehouden met de areaaluitbreiding | vanuit het masterplan wonen, waarbij het voorzichtigheidsprincipe is toegepast. Treasury Op basis van de geactualiseerde investeringsplanning is er ook een inschatting gemaakt van de benodigde financieringsbehoefte. De daaraan gerelateerde rentekosten zijn bijgesteld in deze begroting. Mutatie reserves In de begroting 2026 is de algemene reserve ingezet om de begroting sluitend te krijgen. Deze mutatie is in de begroting 2027 eruit gehaald. Hiermee wordt de AR niet meer ingezet als structureel dekkingsmiddel. Wél is er 4,5 miljoen overgeboekt vanuit de algemene reserve naar de reserve afschrijving, ter dekking van de afschrijvingslasten van diverse investeringsprojecten. Tevens wordt er een onttrekking begroot vanuit de reserve uitvoeringskracht ter dekking van incidentele personeelskosten.
Pagina 15 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 16 van 109 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds De algemene uitkering is in lijn met voorgaande begrotingen, en conform begrotingscirculaire van de provincie, herrekend op basis van de meicirculaire 2026. Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 17 van 109 1. Veiligheid: en handhaving Verantwoordelijke portefeuillehouder(s): Burgemeester D.P.W. Joppe. Taakvelden: Crisisbeheersing en brandweer, Openbare orde en veiligheid. Maatschappelijke opgaven • Veilige en gezonde leefomgeving Dit programma draagt met name bij aan de opgave regionale samenwerking uit het coalitieprogramma, door de intensivering van de samenwerking met buurgemeenten op het gebied van toezicht, handhaving en veiligheid, en levert daarmee tevens een randvoorwaarde voor de leefbaarheidsopgave. Doelen • Bestrijding ondermijning • Verbeteren veiligheidsgevoel • Versterken weerbaarheid en samenleving Kernopgaven De gemeente staat voor de opgave om veiligheid te waarborgen en zorg te dragen voor een rechtvaardige, weerbare en leefbare gemeenschap. Toezicht en handhaving zijn hierin de ondersteunende instrumenten. Door de inzet op samenwerking en een integrale benadering dragen we bij aan een veilige omgeving voor inwoners, ondernemers en bezoekers.
Focuspunten De focuspunten voor 2027 bestaan voor een belangrijk deel uit uitvoerende werkzaamheden die voortkomen uit vastgesteld beleid, lopende programma’s en regionale samenwerkingsafspraken. Daarmee ligt de nadruk op het verder brengen en uitvoeren van eerder ingezette lijnen. Daarnaast is er in 2027 bijzondere aandacht voor het intensiveren van de samenwerking met buurgemeenten. Risico’s en ontwikkelingen Actualiteit langdurige verstoringen Ontwikkeling: Met toenemende geopolitieke spanningen, hybride dreigingen, klimaatverandering en netcongestie is de dreiging van langdurige verstoringen reëel. Effect: Dit vraagt om zowel het versterken van maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht van de samenleving als ook het borgen van continuïteit van gemeentelijke dienstverlening. Een voorbeeld van een mitigerende maatregel hierop is het aanleggen van een noodstroomvoorziening voor het gemeentehuis.
Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Financiële impact Programma Veiligheid en Handhaving | Bedragen x € 1.000 Begroting 2026 | Begroting 2027-2030 Realisatie | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming 2025 | 2026 na | 2027 na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging | wijziging Lasten: Crisisbeheersing | 1.210 | 1.220 | 1.250 | 1.275 | 1.321 | 1.366 | 1.412 en brandweer Openbare orde en | 519 | 584 | 566 | 632 | 644 | 651 | 651 veiligheid Totaal lasten: | 1.729 | 1.804 | 1.816 | 1.907 | 1.964 | 2.017 | 2.063 Baten: Crisisbeheersing | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 en brandweer Openbare orde en | 23 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 veiligheid Totaal baten: | 23 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 Saldo programma | -1.706 | -1.799 | -1.811 | -1.902 | -1.959 | -2.012 | -2.058 Toelichting begroting 2027 t.o.v. begroting 2026 Personeelskosten De personeelsbegroting wordt ieder jaar bij het opmaken van de begroting geactualiseerd. Conform BBV worden de personeelskosten toegerekend naar de diverse taakvelden, waardoor verschillen kunnen ontstaan tussen 2027 en 2026. Binnen dit programma raakt dit vooral het taakveld openbare orde en veiligheid. Crisisbeheersing en brandweer Betreft een bijstelling van de begroting 2027 van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Zuid-Limburg.
Voor verdere toelichting van de bijstelling van VRZL wordt verwezen naar de vergadering van de raad van 25 juni 2026. Pagina 18 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 19 van 109 2. Verkeer, vervoer en waterstaat Verantwoordelijke portefeuillehouder(s): Wethouder G.A.H. Delsing, Wethouder R.C.H. Keijbets, Wethouder R.B.M Braun Taakvelden: verkeer en vervoer, parkeren. Maatschappelijke opgaven • Verkeersveilige gemeente • Bruisende kernen Dit programma geeft primair invulling aan de ruimtelijke ordeningsopgave uit het coalitieprogramma, in het bijzonder het onderdeel bereikbaarheid. Doelen • Integrale aanpak openbare ruimte • Duurzame en klimaat adaptieve openbare ruimte • Bevorderen verkeersveiligheid Kernopgaven De gemeente is verantwoordelijk voor het onderhouden, leefbaar en veilig houden van de openbare ruimte, en voor de inrichting en onderhoud van het wegennet (verhardingen). Daarbij staat het voldoen aan wettelijke kaders centraal, evenals het zorgvuldig balanceren van onderhoudsniveaus en beschikbare middelen. Focuspunten In 2027 worden de eerder vastgestelde opgaven uitgevoerd; zoals onder meer met de uitvoering van Voerendaal-Oost en de verdere uitwerking van de plannen voor de reconstructie van Craubeek. Het wegenbeheerplan geeft de kaders voor onderhoud. De voorgenomen projecten zijn opgenomen in de investeringsparagraaf.
Risico’s en ontwikkelingen Prijsontwikkelingen en leveranties Ontwikkeling: Als gevolg van de ontwikkelingen in onder meer het Midden-Oosten liggen (mogelijke) prijsstijgingen en problemen met leveranties van materialen voor de hand. Effect: De kans is reëel dat budgetten niet toereikend zullen zijn en dat planningen niet gehaald gaan worden als gevolg van stagnaties in leveranties van (bouw)materialen. Indien dit realiteit wordt, informeren wij de raad hier over. Aandacht voor participatie Ontwikkeling: Projecten in de openbare ruimte worden ontworpen/vormgegeven conform een participatietraject. Dit betekent investeren aan de voorkant in draagvlak en cocreatie. Effect: Gedragen planvorming met corresponderende doorlooptijd.
Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Financiële impact Programma Verkeer, vervoer en waterstaat | Bedragen x € 1.000 Begroting 2026 | Begroting 2027-2030 Realisatie | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming 2025 | 2026 na | 2027 na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging | wijziging Lasten: Verkeer en vervoer | 2.507 | 2.803 | 2.743 | 2.544 | 2.666 | 3.279 | 3.312 Totaal lasten: | 2.507 | 2.803 | 2.743 | 2.544 | 2.666 | 3.279 | 3.312 Baten: Verkeer en vervoer | 303 | 53 | 53 | 53 | 53 | 53 | 53 Totaal baten: | 303 | 53 | 53 | 53 | 53 | 53 | 53 Saldo programma | -2.204 | -2.751 | -2.690 | -2.491 | -2.614 | -3.227 | -3.259 Toelichting begroting 2027 t.o.v. begroting 2026 Kapitaallasten In opmaat naar de begroting 2027 is de meerjaren investeringsplanning wederom kritisch beoordeeld en geactualiseerd. Deze actualisatie heeft een meerjarig financieel effect op de kapitaallasten. Voor meer toelichting zie ook de paragraaf Investeringen. Binnen dit programma raakt dit vooral het taakveld verkeer en vervoer. Pagina 20 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 3. Economie Verantwoordelijke portefeuillehouder(s): Wethouder G.A.H. Delsing. Taakvelden: economische ontwikkeling, fysieke bedrijfsinfrastructuur, bedrijfsloket en bedrijfsregelingen, economische promotie.
Maatschappelijke opgaven • | Bruisende kernen Dit programma draagt bij aan de leefbaarheidsopgave uit het coalitieprogramma, door in te zetten op een aantrekkelijk en vitaal voorzieningenniveau in de kernen. Doelen • | Gebiedspromotie en aantrekkelijke infrastructuur • | Aantrekkelijk voorzieningenniveau. Kernopgaven De gemeente streeft naar een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor ondernemers en inwoners, als voorwaarde voor goede leefbaarheid, werkgelegenheid en lokale vitaliteit. Focuspunten Binnen het programma Economie ligt de nadruk in 2027 vooral op de uitvoering van vastgesteld beleid, zoals de toeristische visie. Dit doen we waar mogelijk samen met partners, ondernemers en regionale samenwerkingsverbanden. Daarnaast zetten we preventief in op het behoud van vitale en aantrekkelijke winkelgebieden. In 2027 nemen we deel aan de landelijke dag van de ondernemer als versterking van deze samenwerking. Risico’s en ontwikkelingen Geen verwachte risico’s.
Financiële impact Programma Economie | Bedragen x € 1.000 Begroting 2026 | Begroting 2027-2030 Realisatie | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming 2025 | 2026 na | 2027 na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging | wijziging Lasten: Economische | 7 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ontwikkeling Bedrijvenloket en | 39 | 33 | 33 | 49 | 34 | 34 | 35 bedrijfsregelingen Economische | 173 | 180 | 174 | 154 | 143 | 141 | 142 promotie Totaal lasten: | 219 | 213 | 207 | 203 | 177 | 175 | 177 Pagina 21 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Baten: Bedrijvenloket en | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 bedrijfsregelingen Economische | 80 | 65 | 67 | 67 | 69 | 69 | 69 promotie Totaal baten: | 83 | 66 | 69 | 69 | 71 | 71 | 71 Saldo programma | -136 | -146 | -139 | -134 | -106 | -105 | -106 Toelichting begroting 2027 t.o.v. begroting 2026 Personeelskosten De personeelsbegroting wordt ieder jaar bij het opmaken van de begroting geactualiseerd. Conform BBV worden de personeelskosten toegerekend naar de diverse taakvelden, waardoor verschillen kunnen ontstaan tussen 2027 en 2026. Binnen dit programma raakt dit vooral het taakveld economische promotie. Dag van de ondernemer De Dag van de Ondernemer is een jaarlijks landelijk initiatief van MKB | -Nederland waarmee ondernemers worden gewaardeerd voor hun bijdrage aan werkgelegenheid, innovatie en de lokale economie.
Aanleiding hiervoor was onder meer de wens om de samenwerking tussen ondernemersverenigingen te versterken. Door deze dag stimuleren wij netwerkontwikkeling tussen ondernemers onderling en ondernemers en de gemeente. Pagina 22 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 23 van 109 4. Onderwijs Verantwoordelijke portefeuillehouder(s): Wethouder R.C.H. Keijbets, Wethouder R.B.M. Braun. Taakvelden: onderwijs basisonderwijs, onderwijshuisvesting, onderwijsbeleid en leerlingzaken. Maatschappelijke opgaven • Gezonde en veilige jeugd • Betrokken burgers Dit programma geeft primair invulling aan de sociaaleconomische opgave uit het coalitieprogramma, specifiek het onderdeel onderwijs. Doelen • Passende onderwijshuisvesting in de kernen • Leerlingen behalen een startkwalificatie • Talentontwikkeling en bestrijden onderwijsachterstanden Kernopgaven Het voorzien in passende onderwijshuisvesting binnen de gemeente Voerendaal. Het uitvoeren van de leerplichtwet, bijdragen aan talentontwikkeling en het verkleinen van onderwijsachterstanden. Focuspunten In 2027 geven we verder uitvoering aan het realiseren van passende onderwijshuisvesting in de vier kernen. De activiteiten variëren van groot onderhoud tot nieuwbouw (zie ook de investeringsparagraaf) en worden samen met de onderwijs- en kindpartners uitgevoerd. (zoals Innovo voor uitvoering groot onderhoud).
Daarnaast gaan we verder ontwikkelen om samen met partners in te zetten op onderwijsachterstandbeleid en een actieve lokale educatieve agenda. Samen met de partners hebben we afgesproken taalontwikkeling, brede (talent) ontwikkeling en gezondheid en gezonde leefstijl als uitgangspunten te hanteren. Risico’s en ontwikkelingen Gebruik Vroeg- en voorschoolse educatie VVE Ontwikkeling: De jeugdgezondheidszorg verleent kinderen met een achterstand een indicatie voor de peuterspeelzaal. Met deze indicatie (VVE) kunnen ouders een beroep doen op extra onderwijs voor hun kind in de leeftijd van 2,5 tot 4 jaar. Binnen alle Zuid-Limburgse gemeenten zien we dat niet alle kinderen gebruikmaken van deze indicatie. Dit gaan we beter volgen en hierop sturen. Zodoende gaan we samen op zoek naar een verbeterde monitor. Effect: Met een monitor ontstaat beter inzicht in indicering, toeleiding, deelname, doorgaande lijn en resultaten van VVE, zodat beter kan worden gestuurd op de effectiviteit van de gemeentelijke inzet tegen onderwijsachterstanden.
Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Onderwijshuisvesting Ontwikkeling: Op het gebied van nieuwbouw van scholen in Ransdaal en Ubachsberg worden er voorbereidingen voor de bouw getroffen, samen met stakeholders en partners. Inclusief de bijbehorende planologische trajecten. Effect: Ontwikkelingen worden maandelijks besproken en kunnen effect hebben op de doorlooptijd van het project. Financiële impact Programma Onderwijs | Bedragen x € 1.000 Begroting 2026 | Begroting 2027-2030 Realisatie | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming 2025 | 2026 na | 2027 na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging | wijziging Lasten: Onderwijshuisvesting | 807 | 661 | 656 | 324 | 366 | 393 | 380 Onderwijsbeleid en | 618 | 704 | 705 | 689 | 689 | 739 | 689 leerlingzaken Totaal lasten: | 1.425 | 1.366 | 1.361 | 1.013 | 1.055 | 1.132 | 1.069 Baten: Onderwijshuisvesting | 90 | 87 | 87 | 90 | 90 | 90 | 90 Onderwijsbeleid en | 127 | 119 | 119 | 153 | 153 | 153 | 153 leerlingzaken Totaal baten: | 216 | 206 | 206 | 243 | 243 | 243 | 243 Saldo programma | -1.208 | -1.160 | -1.156 | -771 | -813 | -890 | -827 Toelichting begroting 2027 t.o.v. begroting 2026 Personeelskosten De personeelsbegroting wordt ieder jaar bij het opmaken van de begroting geactualiseerd.
Conform BBV worden de personeelskosten toegerekend naar de diverse taakvelden, waardoor verschillen kunnen ontstaan tussen 2027 en 2026. Binnen dit programma raakt dit vooral de taakvelden bestuur, burgerzaken en overhead. Onderwijsbeleid en leerlingzaken In de begroting 2027 heeft er ten opzichte van 2026 een bijstelling plaatsgevonden in verband met meer inkomsten vanuit het Rijk (specifieke uitkering onderwijsachterstandenbeleid) op basis van voorlopige beschikking 2026. Pagina 24 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 25 van 109 5. Sport, cultuur, recreatie: en openbaar groen Verantwoordelijke portefeuillehouder(s): Wethouder P.J.E. Leunissen, Wethouder G.A.H. Delsing. Taakvelden: sportbeleid en activatie, sportaccommodaties, cultuur, musea, cultureel erfgoed, media, openbaar groen en openluchtrecreatie. Maatschappelijke opgaven • Een sterke gemeenschap • Zelfredzame inwoners • Leven lang bewegen • Duurzaam en Groen Dit programma geeft invulling aan zowel de leefbaarheidsopgave (voorzieningen, verenigingsleven) als de verduurzamingsopgave (duurzame en klimaatbestendige buitenruimte) uit het coalitieprogramma.
Doelen • Vitaal verenigingsleven • Duurzame accommodaties voor sport en recreatie • Leefbare, veilige en duurzame buitenruimte • Behoud erfgoed en rijksmonumenten Kernopgaven We streven naar gezonde generaties en daarvoor is een leven lang bewegen van belang, van jong tot oud en ieder op zijn eigen niveau. We ondersteunen waar mogelijk verenigingen om toekomstbestendig te blijven of te worden, met hierbij passende gemeentelijke accommodaties. We dragen zorg voor een groene, aantrekkelijke en duurzame samenleving en omgeving, met aandacht voor de kwaliteit van het openbaar groen. Focuspunten In 2027 implementeren we het (vastgestelde) accommodatiebeleid en geven we verder vorm aan de renovatie en de verduurzaming van de Voerendaalse accommodaties; zwaartepunt ligt in 2027 op uitvoering/afronding van de Joffer, ’t Wouves en de Borenburg. We ondersteunen verenigingen en vrijwilligersorganisaties op een adequate wijze, waarbij we breed kijken: van toekomstbestendigheid en accommodaties tot subsidies. De inrichting van de openbare ruimte, de organisatie van het beheer en de beschikbare uitvoeringscapaciteit zijn bepalend om de kwaliteitsambitie duurzaam te kunnen realiseren. 5.1 Oud-Limburgs Schuttersfeest organiseren (OLS) In 2027 zal het Oud-Limburgs Schuttersfeest georganiseerd worden door schutterij St. Hubertus Ubachsberg.
Dit bijzondere evenement kan een sterke impuls geven aan de samenleving en vraagt tegelijkertijd een grote inspanning van deze samenleving en de
Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 gemeente, als facilitator met betrekking tot haar formele taken en verantwoordelijkheden. De vereniging is de trekker van de organisatie. Coalitieprogramma: draagt bij aan de opgave “Samen voor elkaar”. Actie: Projectteam binnen gemeente om rol als facilitator goed vorm te geven. Oplevering: Een mooi schuttersfeest. Gereed in Q3 2027 Effect: Een mooi schuttersfeest, betrokkenheid van verenigingen, extra aandacht voor cultureel erfgoed. Risico’s en ontwikkelingen Religieus Erfgoed Ontwikkeling: herontwikkeling en/of herbestemming van kerken als religieus, maatschappelijk en rijksmonumenten erfgoed wordt steeds actueler. Effect: Behoud van religieus erfgoed door het faciliteren van toekomstbestendige herontwikkeling en herbestemming van kerkgebouwen. De gemeente heeft een bemiddelende rol.
Financiële impact Programma Sport, cultuur en recreatie | Bedragen x € 1.000 Begroting 2026 | Begroting 2027-2030 Realisatie | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming 2025 | 2026 na | 2027 na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging | wijziging Lasten: Sportbeleid en | 241 | 245 | 243 | 267 | 267 | 267 | 267 activering Sportaccommodaties | 1.031 | 1.026 | 1.277 | 925 | 1.172 | 1.180 | 1.184 Cultuurpresentatie, -productie en - | 209 | 200 | 201 | 686 | 286 | 293 | 286 participatie Musea | 31 | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 Cultureel erfgoed | 88 | 334 | 148 | 114 | 184 | 104 | 104 Media | 428 | 353 | 350 | 360 | 360 | 363 | 362 Openbaar groen en | 1.777 | 2.143 | 1.920 | 1.927 | 1.969 | 1.996 | 2.007 (openlucht) recreatie Totaal lasten: | 3.805 | 4.310 | 4.146 | 4.289 | 4.247 | 4.213 | 4.220 Baten: Sportbeleid en | 90 | 77 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 activering Sportaccommodaties | 240 | 215 | 215 | 215 | 274 | 274 | 274 Musea | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Cultureel erfgoed | 41 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Media | 114 | 21 | 21 | 21 | 21 | 21 | 21 Openbaar groen en | 48 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 (openlucht) recreatie Totaal baten: | 534 | 316 | 238 | 238 | 298 | 298 | 298 Saldo programma | -3.271 | -3.995 | -3.908 | -4.051 | -3.950 | -3.915 | -3.923 Pagina 26 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 27 van 109 Toelichting begroting 2027 t.o.v.
begroting 2026 Personeelskosten De personeelsbegroting wordt ieder jaar bij het opmaken van de begroting geactualiseerd. Conform BBV worden de personeelskosten toegerekend naar de diverse taakvelden, waardoor verschillen kunnen ontstaan tussen 2027 en 2026. Binnen dit programma raakt dit vooral het taakveld Cultuurpresentatie, - productie en -participatie en Sportbeleid en activering. Kapitaallasten In opmaat naar de begroting 2027 is de meerjaren investeringsplanning wederom kritisch beoordeeld en geactualiseerd. Deze actualisatie heeft een meerjarig financieel effect op de kapitaallasten. Voor meer toelichting zie ook de paragraaf Investeringen. Binnen dit taakveld raakt dit vooral de taakvelden sportaccommodaties, Cultuurpresentatie, -productie en - participatie en openbaar groen. Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 28 van 109 6. Sociaal domein: en maatschappelijke ontwikkeling Verantwoordelijke portefeuillehouder(s): Wethouder P.J.E. Leunissen, Wethouder R.C.H. Keijbets. Taakvelden: SamenKracht en burgerparticipatie, Wmo, jeugdzorg, jeugdreclassering, WSW en beschut werk, arbeidsparticipatie.
Maatschappelijke opgaven • Gemeenschapsontwikkeling • Zelfredzame inwoners • Gezonde en veilige jeugd • Positief gezond leven Dit programma geeft primair invulling aan de leefbaarheidsopgave (gemeenschapsontwikkeling) en de sociaaleconomische opgave (gezondheid, jeugd) uit het coalitieprogramma. Doelen • Versterken sociaal domein. • Kracht van gemeenschappen ontwikkelen en benutten. • Stimuleren van veerkrachtige gemeenschappen met zelfredzame inwoners. Kernopgaven Samen met inwoners werken we aan de kracht van gemeenschappen; we zetten in op vitale zelforganiserende structuren. We vergroten de inzet voor het realiseren van zelfstandigheid en een volwaardige en duurzame deelname aan werk of zinvolle participatie voor alle inwoners, inclusief mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, met passende ondersteuning vanuit gebouwen, werkgevers, professionals en het sociaal domein. Focuspunten We zetten in op preventie door problemen zoveel mogelijk te voorkomen en vroegtijdig te signaleren. Daarnaast versterken we burgerparticipatie, gemeenschapsontwikkeling en informele netwerken, zoals mantelzorg en vrijwilligerswerk binnen de Burgerijen, als kern van het voorliggend veld in de gemeente Voerendaal. Hiermee vergroten we de eigen kracht van inwoners en de veerkracht van onze gemeenschap. 6.1 Gemeenschapsontwikkeling In 2023 is gestart met programma Ubachsberg.
Een programmatische aanpak om de leefbaarheid van kleine kernen (in deze de kern Ubachsberg) voor de toekomst te behouden en te versterken. Via inwonersdialoog, activiteiten, faciliteren van inwonersinitiatieven is de basis gelegd voor een duurzame aanpak in de kern Ubachsberg. Een aanpak waar inwoners direct bij betrokken zijn en mede het initiatief nemen, gaan we in 2027 verbreden naar andere kernen aansluitend bij draagvlak en behoefte van de gemeenschap. Coalitieprogramma: draagt bij aan de opgave “Fijne buurten en kernen”.
Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 29 van 109 Actie: De gemeente Voerendaal blijft in 2027 inwonersinitiatieven in de kern Ubachsberg ondersteunen en blijft actief in de lerende gemeenschap. Gezien de ontwikkelingen ligt het voor de hand om verbreding op te pakken. Mochten er ontwikkelingen zich voordoen in andere gemeenschappen, dan sluiten we daar naar vermogen bij aan. De ondersteuning van deze ontwikkeling wordt versterkt met het inrichten van een leefbaarheidsfonds. Er worden voor het leefbaarheidsfonds kaders opgesteld. Oplevering: Versterkt eigenaarschap in Ubachsberg en een uitgewerkte eerste positionering van de gemeenschappen in de overige kernen, inclusief een rolverdeling tussen gemeenschap, kernwethouder en gemeente. Gereed Q4 2027 Effect: Inwoners zijn meer richtinggevend bij besluitvorming en denken actief mee over hun gemeenschap. Eigenaarschap van de inwoners wordt vergroot. 6.2 Transformatie jeugdhulp Er zijn twee trajecten: 1) In 2027 vindt vanuit de jeugdhulpregio Zuid-Limburg een aanbesteding plaats voor jeugdhulp met verblijf. Dit om de zorg passender te maken voor het betreffende kind en de kosten voor de gemeente beheersbaar te houden. 2) Op 1 januari 2028 loopt het huidige contract voor de basishulp jeugd af en moet worden bepaald hoe de continuïteit voor ambulante basishulp jeugd wordt geborgd.
Eind 2026 bereidt Voerendaal in samenwerking met Heerlen en Landgraaf benodigde scenario’s voor. Coalitieprogramma: draagt bij aan de opgave “Mensen en gezondheid”. Actie: 1) De gemeente Maastricht treedt op als penvoerder in de aanbesteding maar vanuit de gemeente Voerendaal wordt input verwacht op productbeschrijvingen, protocollen en KPI’s binnen de jeugdhulpregio. Daarnaast wordt nog meer op data gestuurd waardoor patronen sneller herkend worden en eerder bijgestuurd kan worden. 2) Een adequate verwerving/doorontwikkeling basis Jeugdhulp en aanbesteding wordt onderzocht waarin ook de juridische, financiële en inhoudelijke consequenties worden meegewogen. Oplevering: 1) Er ontstaat vanaf 1 januari 2028 een samenhangend zorgaanbod waarin verblijf zo thuis mogelijk wordt georganiseerd en kleinschalige leefhuizen een centrale rol krijgen. Waarin het nieuwe regionale dashboard sturing geeft. 2) Op 1 januari 2028 een passend zorgaanbod voor jeugdigen. Er zijn zorgpartijen waaraan de aanbesteding gegund is. Effect: Passende zorg voor het kind en betaalbare zorg voor de gemeente. 6.3 Innovatie sociaal domein In 2027 geven we uitvoering aan innovatie in het sociaal domein via de uitvoering van de pilots Kansrijk meedoen, Lokaal taalonderwijs en Sociaal beheer OCK. Voerendaal is een gemeente waar ontmoeting, participatie en ontwikkeling centraal staan.
We stimuleren betekenisvolle ontmoetingsplekken en -momenten die bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling van inwoners en het vroegtijdig signaleren van hulp- en ondersteuningsvragen. Het versterken van de zelfredzaamheid van inwoners vormt hierbij het uitgangspunt. Coalitieprogramma: draagt bij aan de opgave “Mensen en gezondheid”. Actie: Uitvoering geven aan de pilots Kansrijk Meedoen, Lokaal Taalonderwijs en Sociaal Beheer OCK en de resultaten monitoren en waar nodig doorontwikkelen. Oplevering: De drie pilots zijn opgestart en leiden tot een versterkte sociale basis met laagdrempelige ontmoetingsplekken, een lokaal aanbod voor taalonderwijs en een duurzame invulling van het sociaal beheer van het OCK. Gereed Q4 2027. Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 30 van 109 Effect: Inwoners doen vaker mee in de samenleving, zijn beter in staat zelfstandig hulp en ondersteuning te organiseren en ondersteuningsvragen worden eerder gesignaleerd, waardoor zwaardere zorg waar mogelijk wordt voorkomen. Risico’s en ontwikkelingen Openeindregelingen Ontwikkeling: Wmo en jeugdzorg zijn grotendeels openeindregelingen. De kosten zijn afhankelijk van het aantal inwoners dat gebruik maakt van de voorziening. Effect: De gemeente is wettelijk verplicht de voorziening te verstrekken aan iedereen die aan de voorwaarden voldoet.
Hierdoor zijn de kosten afhankelijk van de daadwerkelijke vraag en niet van het beschikbare budget. Aanbesteding Hulp bij het huishouden (hbh) Ontwikkeling: Hulp bij het huishouden (hbh) wordt opnieuw aanbesteed in 2027. Voor 2027 zijn afspraken gemaakt. De aanbesteding heeft zodoende betrekking op 2028 en verder. Binnen de gemeente Voerendaal wordt er voor ruim 45.000 uur gebruik gemaakt van hbh, in de huidige aanbesteding gaat dit aan een relatief lage uurprijs ten opzichte van omliggende gemeenten. Voor 2027 heeft er een eerste verhoging van de uurprijs plaatsgevonden. Effect: Voor 2027 zijn additionele middelen in de begroting opgenomen maar blijft een risico aanwezig op meerkosten. Bij een nieuwe aanbesteding zal de uurprijs naar verwachting hoger worden. Een relatief kleine verhoging zal door het aantal uren een effect hebben op de begroting 2028. Samenwerking Ontwikkeling: De gemeente Beekdaelen is een onderzoek gestart naar de koers van Kompas. De keuze van deze gemeente kan, vanaf 2028, invloed hebben op de gemeente Voerendaal qua uitvoering van inkomensregelingen in het sociaal domein inclusief begeleiding van naar werk en participatie. Effect: De heroriëntatie van deze gemeente wordt door de gemeente Voerendaal op de voet gevolgd zodat de gemeente Voerendaal direct kan inspelen op de gevolgen.
Burgerparticipatie naar een hoger niveau Ontwikkeling: Het steeds beter betrekken van de inwoners van Voerendaal bij het uitwerken, starten/aanpassen, vaststellen en uitvoeren van gemeentelijke taken, beleid en projecten is iets wat wij binnen de gemeente nastreven en ook organiseren. Om de inwoners te helpen met het vormgeven van actief burgerschap hebben wij kernwethouders ingesteld. Kernwethouders voeren gesprekken met de kernen over hun relatie met de gemeente. Daarbij staan de beleving van gemeentelijke processen en de mogelijkheden voor zelforganisatie centraal, niet de inhoud van afzonderlijke dossiers. Voor dat laatste wordt het participatiebeleid ingezet en steeds bijgewerkt zodat kernen een beeld hebben van de mogelijkheden en instrumenten die er zijn en hoe die kunnen worden ingezet. Een tweede nieuw instrument om participatie te stimuleren is het leefbaarheidsfonds, middelen waarvoor wij het mandaat liefst zo dicht mogelijk bij de kern leggen. Daarbij is de mate waarin een kern zich heeft weten te organiseren de maatstaf. Hoe beter de kern is georganiseerd als vertegenwoordiger van de inwoners hoe meer verantwoordelijkheid zij kunnen dragen.
Dat kernen de deuren bij andere (niet-gemeentelijke) subsidiefondsen hierdoor zullen zien Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 opengaan zal de slagkracht van de participatie, de inwoners en onze gemeente Voerendaal verder versterken. Effect: Met kernwethouders, burgerparticipatie en het leefbaarheidsfonds hebben wij middelen tot onze beschikking om onze gemeenschappen sterker te maken en inwoners meer eigenaarschap te geven over hun leefomgeving en de toekomst van Voerendaal met al haar kernen. Financiële impact Programma Sociaal domein | Bedragen x € 1.000 Begroting 2026 | Begroting 2027-2030 Realisatie | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming 2025 | 2026 na | 2027 na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging | wijziging Lasten: Samenkracht en | 2.266 | 2.042 | 1.989 | 2.398 | 2.369 | 2.399 | 2.391 burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | 304 | 860 | 809 | 742 | 742 | 736 | 736 WMO Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | 23 | 196 | 199 | 199 | 199 | 199 | 199 Jeugd Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | 448 | 428 | 412 | 369 | 369 | 369 | 369 Integraal Inkomensregelingen | 4.014 | 4.060 | 3.780 | 4.022 | 4.022 | 4.022 | 4.022 WSW en beschut werk | 1.017 | 1.027 | 980 | 1.010 | 1.026 | 973 | 893 Arbeidsparticipatie | 73 | 318 | 161 | 120 | 120 | 120 | 120 Hulpmiddelen en | 722 | 622 | 632 | 615 | 623 | 629 | 639 diensten (WMO) Hulp bij het
huishouden | 1.771 | 1.668 | 1.668 | 1.843 | 1.843 | 1.080 | 1.044 (WMO) Begeleiding (WMO) | 425 | 380 | 380 | 384 | 384 | 384 | 384 Dagbesteding (WMO) | 394 | 321 | 321 | 309 | 309 | 309 | 309 Overige maatwerkarrangementen | 18 | 18 | 18 | 18 | 18 | 18 | 18 (WMO) Jeugdhulp zonder verblijf | 134 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 overig Jeugdhulp ambulant | 2.139 | 2.269 | 2.348 | 2.307 | 2.388 | 2.388 | 2.388 lokaal Jeugdhulp ambulant | 992 | 316 | 316 | 502 | 505 | 505 | 505 regionaal Jeugdhulp ambulant | 109 | 55 | 55 | 62 | 62 | 62 | 62 landelijk Jeugdhulp met verblijf | 283 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 landelijk PGB WMO | 112 | 153 | 153 | 187 | 187 | 187 | 187 PGB Jeugd | -7 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Maatschappelijke- en | 109 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 vrouwenopvang (WMO) Pagina 31 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Jeugdbescherming | 50 | 30 | 30 | 41 | 41 | 41 | 41 Jeugdreclassering | 50 | 30 | 30 | 41 | 41 | 41 | 41 Coördinatie en beleid | 37 | 109 | 112 | 115 | 115 | 115 | 115 WMO Coördinatie en beleid | 45 | 71 | 73 | 75 | 75 | 75 | 75 Jeugd Totaal lasten: | 15.526 | 14.972 | 14.466 | 15.357 | 15.434 | 14.649 | 14.535 Baten: Samenkracht en | 1.734 | 1.221 | 991 | 988 | 896 | 851 | 855 burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | 90 | 35 | 2 | 4 | 4 | 4 | 4 WMO Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | 36 | 33 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Integraal Inkomensregelingen |
2.580 | 2.639 | 2.132 | 2.639 | 2.639 | 2.639 | 2.639 WSW en beschut werk | 17 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Hulpmiddelen en | 28 | 30 | 33 | 32 | 33 | 35 | 37 diensten (WMO) Hulp bij het huishouden | 124 | 108 | 208 | 125 | 125 | 125 | 125 (WMO) Jeugdhulp ambulant | 87 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 lokaal Totaal baten: | 4.695 | 4.066 | 3.366 | 3.788 | 3.697 | 3.654 | 3.659 Saldo programma | -10.831 | -10.906 | -11.100 | -11.569 | -11.737 | -10.995 | -10.876 Toelichting begroting 2027 t.o.v. begroting 2026 Personeelskosten De personeelsbegroting wordt ieder jaar bij het opmaken van de begroting geactualiseerd Conform BBV worden de personeelskosten toegerekend naar de diverse taakvelden, waardoor verschillen kunnen ontstaan tussen 2027 en 2026. Binnen dit programma raakt dit zo goed als alle taakvelden. Kapitaallasten In opmaat naar de begroting 2027 is de meerjaren investeringsplanning wederom kritisch beoordeeld en geactualiseerd. Deze actualisatie heeft een meerjarig financieel effect op de kapitaallasten. Voor meer toelichting zie ook de paragraaf Investeringen. | Binnen dit programma raakt dit vooral het taakveld samenkracht en burgerparticipatie. Inkomensregelingen Betreft een bijstelling op basis van de begroting 2027 van de gemeenschappelijke regeling Kompas. Daarnaast heeft er een bijstelling plaatsgevonden op de BUIG uitkeringen.
Hulp bij het huishouden (WMO) De huidige aanbesteding loopt af in 2026 en wordt verlengd met 1 jaar. | Met de verlenging zijn ook nieuwe tarieven afgesproken. Dit zorgt voor een stijging van de kosten. Pagina 32 van 109 Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 33 van 109 Jeugdhulp ambulant regionaal De gemeente Voerendaal is wettelijk verplicht om deel te nemen aan de jeugdhulp Zuid- Limburg. Binnen dit verband zijn nieuwe afspraken gemaakt met zorgaanbieders en is de regionale aansturing gewijzigd. Begroting 2027 / Meerjarenraming 2028 –2030 Pagina 34 van 109 7. Volksgezondheid en milieu: afval en waterbeheer Verantwoordelijke portefeuillehouder(s): Wethouder G.A.H. Delsing, Wethouder R.C.H. Keijbets, Wethouder P .J.E. Leunissen, Wethouder R.B.M. Braun. Taakvelden: volksgezondheid, riolering, afval, milieubeheer, begraafplaatsen en crematoria. Maatschappelijke opgaven • Positief gezond leven • Veilige en gezonde leefomgeving • Duurzaam en groen Dit programma geeft primair invulling aan de verduurzamingsopgave uit het coalitieprogramma (klimaatmitigatie en -adaptatie, water), en levert daarnaast een bijdrage aan de sociaaleconomische opgave op het onderdeel gezondheid.
Doelen • Integrale aanpak watertaken • Gezonde generatie (trendbreuk voor Zuid-Limburg) • Betaalbare en toegankelijke afvalinzameling • Ruimte bieden aan klimaatmitigatie en -adaptie Kernopgaven De kernopgave is zorgdragen voor een gezonde en leefbare leefomgeving inclusief het verbeteren van de (ervaren) gezondheid van inwoners. De opgave om waterveiligheid te borgen wordt steeds belangrijker en we leveren een bijdrage aan klimaatadaptatie/-mitigatie. Focuspunten Uitvoering van gezondheidsbeleid vraagt een nauwkeurige afweging tussen het regionale speelveld en de lokale behoefte. De inzet van de GGD is daarbij cruciaal en vraagt continue afstemming. Risico’s en ontwikkelingen Beperkingen stikstof Ontwikkeling: De onduidelijkheid rondom de stikstofregels kan leiden tot aanpassing van maatregelen in het landelijk gebied. Effect: Vertraging van projecten. Indien dit aan de orde is wordt de raad tijdig geïnformeerd over de voortgang. Afvalverwerking Ontwikkeling: Op het gebied van afvalverwerking zien we dat het realiseren van de inhoudelijke ambitie, volledige recycling en het produceren van zo min mogelijk afval, extra aandacht en innovatie vraagt en dat we de kosten van effectieve afvalverwerking zien stijgen.