Algemene Beschouwingen 2025 Voerendaal Actief

Algemene beschouwingen Voerendaal Actief Donderdag 7 november 2024 Betreft:

Begroting 2025 en de meerjarenraming 2026- 2028 ‘Samenwerken aan de toekomst van Voerendaal’.

Voorzitter, raadsleden, ambtenaren, college en inwoners van Voerendaal. Vandaag donderdag 7 november 2024 behandelen we de begroting van 2025 en de meerjarenraming van 2026 t/m 2028. En ik zal maar direct met de spreekwoordelijke deur in huis vallen, ‘het is niet best......’ Want we zien wederom dat dit college ervoor kiest om de moeilijke keuzes voor zich uit te schuiven. Zoals in de commissievergadering werd bevestigd hebben ze nog niet eens de moeite gedaan om met de ‘stofkam’ erdoor te gaan. Je zou toch mogen verwachten dat er minimaal naar ‘nut en noodzaak’ is gekeken bij de verschillende opgaven. Het miljoen bomenplan bijvoorbeeld, zo belangrijk dat het al jaren op de rol staat, maar nog niks aan is gedaan. Staat wel wederom tweehonderdduizend euro voor geraamd. En dan zien we zelfs iets nieuws in deze begroting. Het NK-tegelwippen, met het ravijnjaar in zicht is dit college van plan om tienduizend euro uit te geven aan het vergroenen van voortuinen. Wij twijfelen of dit echt zaken zijn die nu geprioriteerd moeten worden. Daarnaast hebben we ook vernomen dat wethouder Braun voor een langere periode zijn werkzaamheden niet zal kunnen uitvoeren, we wensen hem natuurlijk een voorspoedig herstel toe. Maar we zien ook dat 1fte aan werkzaamheden hierdoor worden overgenomen door de rest van het college. 1.

Mogen we hieruit concluderen dat er met het oog op het ravijnjaar structureel bezuinigd zou kunnen worden op het totaal aantal fte van ons college? 2. En is het de bedoeling dat vanaf 1 december de nieuwe burgemeester de portefeuille financiën in zijn takenpakket zal krijgen totdat wethouder Braun zijn werkzaamheden weer zal kunnen hervatten? Met het ravijnjaar in zicht. Dat trouwens niet uit de lucht komt vallen, aangezien de daling van rijksbijdragen al ruime tijd bekend is, roepen wij op om in actie te komen. Maar er wordt dus bewust voor gekozen om niets te doen, pas bij de begroting van 2026 wil dit college gaan ingrijpen. Nou dat is lekker besturen, in 2026 zijn namelijk ook weer gemeenteraadsverkiezingen, waardoor toekomstige bestuurders direct worden opgezadeld met een financiële molensteen om hun nek. En nee, dit geen populistische oppositie praat... In deze begroting staat namelijk op pagina 135 duidelijk te lezen dat de gemeente Voerendaal vanaf 2026 een structurele negatieve exploitatieruimte zal hebben. Dat betekent dat de lasten structureel hoger zullen zijn dan de baten en dan komt artikel 12 wel heel dichtbij...... en wat betekent dat dan: artikel 12? Nou, een gemeente die meerjarig een fors tekort heeft op de begroting, kan op basis van artikel 12 van de financiële verhoudingswet onder curatele worden gesteld.

Dan moet de gemeente gaan bezuinigen, voor elke nieuwe uitgave is dan toestemming nodig van een strenge artikel 12-inspecteur. Gelukkig zitten er enkele voorwaarden aan artikel 12, de belastingen moeten bijvoorbeeld een zeker niveau hebben te weten 120%. Maar op pagina 126 van deze begroting zien we dat het jarenlange beleid van dit college er zelfs voor heeft gezorgd dat Voerendaal vanaf 2026 ook deze onbenutte belastingcapaciteit volledige heeft verbruikt. En dus voldoet Voerendaal vanaf 2026 aan deze voorwaarden. Er zal gezegd worden dat gelukkig voor nu de reserves nog voldoende zijn om een financiële stoot op te vangen, maar dat lijkt slechts een kwestie van tijd aangezien we afstevenen op een meerjarig structureel begrotingstekort. En dit alles terwijl onze burgers al jarenlang worden geconfronteerd met een onafgebroken stijging van gemeentelijke lasten zoals de OZB, rioolheffing, afvalstoffenheffing, etc. 3. Kan de portefeuillehouder deze immense tegenstelling verklaren? Hoe kan het dat de lasten voor de burgers jaar in jaar uit stijgen, maar de gemeente afstevent op een structureel begrotingstekort dat zelfs groter is dan het tekort dat wordt veroorzaakt door de daling van rijksbijdragen? Zoals gezegd vragen wij dit college om nu in actie te komen, pak die koe bij de horens en neem het stuur zelf in handen: ‘We kunnen toch niet eindeloos wachten!’ 4.

We horen dan ook graag van de portefeuillehouder waarom er door dit college nu weer voor is gekozen om een afwachtende houding aan te nemen met het oog op 2026 en verder? 5. En op basis van welke inzichten is men tot het standpunt gekomen om nu weer niet in te grijpen? Oftewel waarom niet nu ‘de tering naar de nering zetten’? Wij begrijpen het gewoon niet... Want naast dat dit college ervoor kiest om de bui af te wachten, hebben ze ook hun eigen zaken niet op orde. Je zou toch verwachten dat je in deze onzekere tijd tenminste ervoor zorgt dat je dan wel maximale grip houdt op alle zaken waar je zelf voor gekozen hebt. Helaas, niets is minder waar....... Alleen al uit de begroting van 2024 zijn de volgende zaken niet uitgevoerd: Wegbeheerplan 25-29, Visie Toerisme Voerendaal, Erfgoednota, Actualisatie Bomenverordening, Actualisatie Groenbeheerplan, Opstellen Natuur- en landschapsvisie, Opstellen Groenstructuurplan, Vrijwilligersbeleid, Verlengen Watertakenplan 20-24. Maar liefst negen plannen en visies die helemaal niet zijn uitgewerkt! 6. Hoe kijkt het college hier tegenaan?

En dan de lijst van lopende investeringsprojecten, die wordt ook ieder jaar langer en langer. We hebben het hier over tig projecten die al stammen uit het vorige decennium, enkele waren zelf al opgenomen in de begroting van 2015....

Deze projecten worden dus al z’n tien jaar lang in begroting na begroting opgenomen en er wordt niks mee gedaan... Wat wil zeggen dat de initieel geraamde kosten al jaren niet meer afdoende zijn. In totaal staan er in deze begroting een recordaantal van 45 lopende projecten met een huidig investeringsvolume van maar liefst €28 miljoen euro. Dit in combinatie met de torenhoge inflatie van de afgelopen jaren en ongekende stijging in kosten voor materiaal en personeel zal iedereen kunnen begrijpen dat hier minimaal 10 tot 20% aan kosten bij gaan komen. Dan spreken we hier dus over een onnodige budgetoverschrijding van enkele miljoenen die ons bij de uitvoering van deze projecten nog te wachten staat. Allemaal kosten die niet zijn opgenomen in deze begroting. 7. Hoe kijkt de portefeuillehouder hier tegenaan? 8. Kan de portefeuillehouder ons vertellen hoe het kan dat de laatste jaren zo ontzettend veel projecten niet worden uitgevoerd volgens de planning? 9. En kan de portefeuillehouder ons informeren over de afhandeling van deze lopende investeringsprojecten, hoe wil dit college deze achterstanden wegwerken en de tekorten financieren? En wat te denken van de werkdruk die dit met zich meebrengt voor de ambtenaren. Die zal hierdoor toch immens hoog moeten zijn.

Het is voor Voerendaal Actief dan ook niet meer dan logisch dat we al jaren horen dat er capaciteitsproblemen zijn die alsmaar groter worden en dat er daarnaast tevens een groot verloop is onder de medewerkers. De keuzes die door dit college worden gemaakt hebben hier dan ook direct invloed op. Gelet op de krapte op de arbeidsmarkt en het komen en gaan van medewerkers vrezen wij dat op deze manier de hele organisatie een keer gaat vastlopen. Volgens Voerendaal Actief is het al veel erger dan slechts een beetje zand in de motor. 10. Hoe kijkt dit college hier tegenaan? 11. En wat wordt momenteel en gaat dit college hier in de toekomst aan doen? Hierbij benoemen wij ook graag enkele concrete voorbeelden van projecten waar wij onze grote bezorgdheid over willen uitspreken aangezien er al in de commissievergadering werd aangegeven dat budget en raming niet op elkaar aansluiten.

Oftewel men weet nu al dat de gevoteerde kredieten in deze begroting ontoereikend zullen zijn en dat er dus meerkosten komen: * STRIP-project Voerendaal- Oost, in deze begroting een gevoteerd krediet van z’n 9,5 miljoen euro en dit zal dus naar verwachting niet toereikend zijn; * Gemeentelijke visie Toerisme, die zelfs al in voorgaande begrotingen was opgenomen, maar nog steeds niet is opgesteld en waarvan men ook nog steeds niet weet wat de speerpunten gaan kosten; * Onderhoud kapitaalgoederen en dan specifiek op de exploitatiebudgetten van de verhardingen, in deze begroting wordt gerekend met bedragen die t/m 2028 gelijk blijven. Dit is natuurlijk totaal onrealistisch, dat deze kosten gaan stijgen is zelfs ook al in de commissievergadering door de betreffende ambtenaar bevestigd. * Programma Ubachsberg (Town Deal), hier zijn alleen procesgelden voor vrijgemaakt. Het is dus nog maar de vraag of er überhaupt iets terecht gaat komen van de uiteindelijke speerpunten want er is helemaal geen extra budget voor opgenomen.

12. Kan de portefeuillehouder ons vertellen hoe het kan dat men weet dat bij deze projecten de budgetten niet toereikend zullen zijn, maar dat daar op geen enkele manier rekening mee is gehouden in deze begroting? * Dan het opstellen van het SMP (Soortenmanagementplan), geschatte meerkosten voor 2025 tussen de twee- en vijfhonderd duizend euro, welke niet staan opgenomen in deze begroting. 13. Kan de portefeuillehouder ons uitleggen op basis van welke argumenten men heeft besloten om geen budget op te nemen in deze begroting voor het opstellen van dit SMP, maar het slechts te benoemen bij de mogelijke risico’s? * Dan graag aandacht voor de Kerkstraat in Ubachsberg, inmiddels een dossier van jaren bestaande uit tig raadsinformatiebrieven, toezeggingen, urgentieverklaringen en moties. Maar waar nog steeds niet de gewenste resultaten zichtbaar zijn. Nu is het weer opgenomen als onderdeel van de Town deal, maar daarbinnen is zoals gezegd geen aanvullend budget voor de uitvoering. Waardoor wij vrezen dat dit wederom alleen maar zal leiden tot vertraging in het proces en tot nog meer frustratie bij de betrokken inwoners. Inmiddels is dit hele dossier dan ook veel te complex en technisch geworden om hier in de raad wederom heel diep op in te gaan.

En dan kunnen we wel weer een zoveelste motie indienen of om een toezegging van de portefeuillehouder vragen, maar daar zien wij, gelet op het verleden van dit dossier ook geen heil meer in. Wij vragen daarom aan alle andere fracties om vandaag akkoord te geven op het volgende voorstel: A. De agendacommissie mag dit thema agenderen voor de geplande themabijeenkomst van 12 februari 2025, waar nog geen onderwerp voor gepland staat. Alle betrokken partijen zoals gemeenteraad, betrokken ambtenaren, betrokken bewoners, Grenspaal 12 en de betreffende portefeuillehouder worden hiervoor uitgenodigd zodat we die avond het complete beeld kunnen schetsen vanuit verschillende invalshoeken met als doel om daarna gezamenlijk tot een breed gedragen besluit te kunnen komen. Als laatste vragen we aandacht voor nieuwe onderwijshuisvesting in de gemeente Voerendaal en dan met name voor de discussie rondom de scholen in Ubachsberg en Ransdaal. Wat we willen voorkomen is wederom een ellenlange discussie. Daarom zullen we proberen ons te richten op slechts de kern van de huidige problemen waarbij we zullen streven om vandaag tot een gewenste concrete oplossing te komen.

Volgens Voerendaal Actief is het eerste probleem dat er met de komst van de zogenaamde ‘Town deal’ en de opgenomen tekst in de kadernota de volgordelijkheid is veranderd en nu een nieuwe school in Ubachsberg ineens voorrang dient te krijgen. 14. Kan de portefeuillehouder ons vertellen wat de gevolgen zijn wanneer wij als raad vandaag besluiten om deze volgordelijkheid aan te passen en een nieuwe school in Ransdaal te prioriteren voor een nieuwe school in Ubachsberg? 15. En wat zijn de financiële gevolgen wanneer de raad hiertoe zou besluiten?

Het tweede probleem zijn de financiën, er zijn in deze begroting bedragen opgenomen voor de ontwikkeling van een nieuwe school in Ubachsberg en in Ransdaal. 16. Waarom kiest dit college ervoor om deze bedragen te splitsen en afzonderlijk te verbinden aan één specifieke locatie? Waarom niet één budget voor toekomstige onderwijshuisvesting in Ubachsberg en Ransdaal in het algemeen? Tot slot; zoals jullie horen zijn wij als Voerendaal Actief erg bezorgd over de huidige en toekomstige financiële situatie van de gemeente Voerendaal. En wij zijn er een goot voorstander van om de touwtjes steviger in handen te pakken, zodat we in de toekomst ook minder afhankelijk zullen zijn van de grillen van Den Haag. Dit doen wij met een kritische blik met als doel om gezamenlijk tot de best mogelijke keuzes te komen voor onze inwoners en ondernemers. Hopelijk is er vandaag een meerderheid in deze raad die hierin durft mee te gaan, zodat we nu kunnen bijsturen waar nodig! Bedankt voor jullie aandacht!