RIB TPO overleg 08-06-2022 artikel 12 - bijlage 20 Concept verslag TPO 8 juni 2022

Verslag TPO-overleg (tripartiet overleg) artikel 12-status gemeente Vlissingen Wanneer: Locatie: Tijd: Wie:

Afwezig:

Woensdag 8 juni 2022 Govan Mbeki 13:00 – 16:00 uur Gemeente Vlissingen: Richard Wiskerke (algemeen directeur), Geoffrey Sips (wethouder Financiën), Albert Vader (wethouder Sociaal domein en Werk & Inkomen), Henri Looijmans (projectleider plan van aanpak artikel 12), Anissa Bouziani (projectleider Sociaal domein), Gert van Vugt (concerncontroller), Eveline Schrikenberg (beleidsmedewerker P&C), Fatima de Jonge (financieel consulent artikel 12 Sociaal domein) Provincie Zeeland: Hans Cijsouw, Sybrand Douma (toezichthouders) Ministerie van BZK: Arjan Noppe (inspecteur) -

AGENDA 1. Opening en vaststelling agenda Geoffrey heet iedereen welkom en stelt zich voor. De agenda is akkoord. 2. Mededelingen en actualiteiten Arjan: Ontvangt graag de jaarrekening 2021 de komende 2 a 3 weken (actiepunt Gert). Arjan: Licht nav communicatie over de effecten herverdeling gemeentefonds toe waarom Vlissingen nadeelgemeente is voor het Sociaal domein en Werk & Inkomen (verder SD/WI). Dit komt door de herverdeling zelf waarbij het rijk onderuitputting binnen het SD/WI op het vlak van WMO hulpmiddelen heeft verdeeld over andere clusters en ook minder overhead toerekent naar het SD/WI. Bijna alle gemeenten zijn hierdoor nadeelgemeenten voor het SD/WI. Op termijn gaat Vlissingen er echter voor de totale herijking van het gemeentefonds € 60 euro per inwoner per jaar op vooruit. 3. Planning en stand van zaken Plan van aanpak artikel 12 Henri: Op 1 juli aanstaande treedt het nieuwe contract aanbesteding WMO in werking. De afgelopen 6 maanden hebben in het teken gestaan van de implementatie voorbereidingen. Naast het feit dat dit in zichzelf een enorme deels administratieve en deels inhoudelijke procesopgave is groeit ook de zorg bij de hoofdleveranciers in de vorm van drempelvrees voor de majeure cultuuromslag die in de nieuwe werkwijze wordt gevraagd. Een bijna vergelijkbare druk zien we bij de Buurtteams.

Er is veel verzet vanuit de organisaties in het veld die geraakt worden door de beoogde veranderingen. In de bezwaarprocedures wordt de gemeente steeds in het gelijk gesteld, maar dat laat onverlet dat er een stevige lobby gaande is. Ook hier trekt de tijdsdruk een zware wissel op de ambtelijke uitvoeringsorganisatie. Over pakweg 2 weken worden de concept onderzoeksresultaten van het onderzoek Jeugd verwacht. Vooruitlopend daarop kan al wel aangegeven worden dat er in de advisering een

1

belangrijke omslag zichtbaar zal worden, namelijk dat van een volledig uitbesteden van de inkoop Jeugd overgegaan zal moeten worden naar een zoveel als mogelijk sturen op lokale inkoop en invulling van jeugdbeleid, met uitzondering van hooggespecialiseerde zorg. De uitkomsten van dit onderzoek zullen in de zomer omgezet worden naar een voorstel voor concrete acties in het kader van artikel 12. Het belangrijke onderzoek Exogene Factoren dreigde even de verkeerde kant op te gaan met een te grote aandacht voor de (endogene) cijfers binnen de gemeente, en daarmee en daardoor met een impliciet te eenzijdige aandacht voor de structuurkenmerken. In een overleg met de inspecteur en de onderzoekers heeft er een bijsturing plaatsgevonden waarbij benadrukt is dat vooral de samenwerkingsverbanden en de wet- en regelgeving prioriteit hebben. Tot slot wordt er gewezen op het feit dat de uitvoering van het plan van aanpak op dit moment te maken heeft met of raakt aan, een aantal sterk onzekere actoren in de omgeving. Actoren die van invloed zijn of kunnen zijn op de uitkomsten van de inspanningen. Voorbeelden zijn de geplande herijking van de Jeugdwet, de onverwacht hoge kostengroei in de WMO en de onzekerheden omtrent de eventuele continuering van de centrumfunctie van Vlissingen in Beschermd Wonen.

Arjan: Uitgangspunt van de fondsbeheerders en ook van de inspecteur is dat Vlissingen zelf de problematiek en tekorten sociaal domein oplost. Fondsbeheerders zullen dan ook zeer terughoudend zijn met honoreren eventuele effecten exogene factoren. Deze effecten zullen dan ook goed inzichtelijk en onderbouwd moeten worden. Van belang daarbij is ook dat het onderzoek zich met name richt op die exogene factoren welke het meeste kans maken bij de fondsbeheerders, hoe klein die kans dan ook is. De inschatting is dat wet- en regelgeving en samenwerkingsverbanden meer kansrijke routes zijn dan structuurkenmerken en verdeelmodel. Arjan: Tegenover stijgende lasten WMO en Jeugd staan ook stijgende baten vanuit het rijk (gemeentefonds). Na vier jaar onderzoek naar alleen SD/WI breder kijken om tekort verder te kunnen saneren en deze stijgende lasten op te vangen Albert: Doordecentralisatie Beschermd Wonen geeft onzekerheid. Ook bij Jeugdwet landelijk discussie rond woonplaatsbeginsel en eigen bijdrage. Ook discussie rond hervormingsagenda Gemeenschappelijke Regelingen. Samenvattend hebben we nog te maken met een flink aantal onzekerheden. Arjan: Bevestiging diverse onzekerheden en daarom ook terughoudendheid vermindering taakstelling. Dit zullen we samen moeten bekijken.

Apart te agenderen onderwerpen 4. Tijdspad actualisatie-onderzoek in relatie tot opmaken begroting 2023 (bijlagen 1 en 2) Gert: In de beschikking van 19 december 2019 staat onder besluit punt 3 Actualisatie-onderzoek dat er een actualisatie-onderzoek wordt uitgevoerd te beginnen in 2023 en onder punt 4 Artikel 12 status van dit besluit staat dat het uitgangspunt dat Vlissingen eigen risicodrager is van kracht blijft tot het actualisatie-onderzoek in 2023. In het Artikel 12-rapport Vlissingen 2020 van 5

2

oktober 2021 staat dat vanaf 2023 alle clusters uit het gemeentefonds weer onderwerp van artikel 12-onderzoek zijn. Kan de inspecteur toelichting geven op het proces en timing van de verbreding van het artikel 12-onderzoek in relatie tot het opmaken van de Programmabegroting 2023 - 2026? Arjan: De bijzondere voorschriften uit het laatste inspectierapport en uit het rapport 2017 – 2018 blijven gelden. Dit betekent dit jaar nog onderzoek naar alleen het SD/WI. Er volgt een inspectierapport over 2021 en 2022 tegelijk. Vanaf 1 januari 2023 zijn alle clusters gemeentefonds weer onderdeel van het artikel 12-onderzoek. Voor de begroting 2023 geldt dan dat alle intensiveringen via O&O moeten worden onderbouwd en dat alle clusters worden meegenomen voor vergelijking met het gemeentefonds en andere gemeenten, om te bezien waar eventueel mogelijkheden zitten om te bezuinigen. Belangrijk in het onderzoek zullen de (verlies)voorzieningen en ontwikkelingen rond de grondexploitaties zijn. Dat zal opnieuw moeten worden doorberekend/herzien. Het doel is dat Vlissingen zo snel als mogelijk weer op eigen benen kan gaan staan. Mogelijk kan de komende jaren met een bedrag in een keer de artikel 12status afgerond worden, for better or for worse. Overigens zal bij de verbreding per 2023 wel het huidige onderzoek SD/WI doorlopen en de taakstelling op dat vlak blijven staan, voor zover nodig.

Albert: In het kader van de exogene factoren kan de grootstedelijke problematiek van invloed zijn op het oplossen van de structurele problemen. Arjan: Dit is ook onderdeel van het onderzoek naar exogene factoren. De grootstedelijke problematiek kan ook spelen maar meer kansrijk lijken de samenwerkingsverbanden en de weten regelgeving. De onderbouwing van de gemeente Vlissingen is belangrijk. Richard: We hebben wel te maken met grootstedelijke problemen. Hoe kunnen we dit aanpakken? Arjan: Het moet duidelijk blijken uit onderzoek exogene factoren. Dan volgt advies door Arjan aan de fondsbeheerders via het inspectierapport. Dan mogelijk bestuurlijk overleg met fondsbeheerders nav advies Arjan en reacties daarop van de gemeente en de provincie. Uitgangspunt blijft dat problematiek binnen artikel 12 en dus door Vlissingen zelf opgelost moet worden. Dat moeten andere gemeenten immers ook. Ook advies om rond te kijken. Misschien zijn er meerdere gemeenten waar deze grootstedelijke problematiek speelt en kan bezien worden hoe zij hiermee omgaan. 5.

2e begrotingswijziging Orionis 2022 (bijlage 3, 3a, 3b) Henri: Hier tekent zich in het proces een knelpunt af in die zin dat college en raad ingestemd hebben met de begrotingswijziging, maar de inspecteur vooralsnog niet akkoord is met het daaraan gekoppelde O&O formulier omdat de gevolgen van deze begrotingswijziging zijnde een verlaagde bijdrage aan de taakstelling nog niet vertaald zijn naar oplossingsrichtingen. Het betreft een bedrag van 2 miljoen. Hierover wordt op zeer korte termijn het gesprek aangegaan met de inspecteur. Arjan: Dit heeft i.d.d. invloed op de realisatie van de taakstelling werk & inkomen. Om de tafel gaan en naar de taakstelling kijken met Henri. Wel huiswerk doen. Er ligt een taakstelling en onderbouwing van wat realistisch is. Bezien dient dan ook door Vlissingen hoe de resterende

3

taakstelling toch gerealiseerd kan worden waarbij er ook de optie is om het ergens anders te halen binnen sociaal domein of zelfs op andere clusters gemeentefonds. Voor de zomervakantie zal overleg plaatsvinden (actiepunt Henri).

6. Ontwikkeling rijksbijdrage BUIG Henri: Onder meer gebaseerd op de positieve ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de afgelopen jaren heeft het Rijk het beschikbaar BUIG budget naar beneden bijgesteld. Op grond van de huidige voorwaarden betekent dat een negatieve uitkomst voor Orionis (Walcheren) van € 1,6 miljoen. Albert: Negatief effect blijkt het dubbele te zijn van wat was verwacht. Een bedrag van € 800.000 is het nadeel voor Vlissingen. Arjan: Komt dit door meer bijstand of pakt verdeelmodel verkeerd uit? Henri: Een aantal oorzaken. Zo is de Loonkostensubsidie (LKS) uit het BUIG-budget gehaald in die zin dat het gebruik daarvan in het vervolg apart wordt afgerekend met het Rijk. Orionis heeft in het verleden weinig gebruik van gemaakt van LKS en dat pakt nu nadelig uit voor Vlissingen. Beleid bij Orionis was vooral intern gericht om mensen door interne opleidingen een hogere loonwaarde te geven in plaats van het inzetten van de LKS om de kandidaat meer aantrekkelijk te maken voor de werkgever. Daarnaast heeft Orionis minder uitstroom gegenereerd onder jongeren dan de landelijke cijfers laten zien. Beide elementen hebben een negatieve impact op de BUIG bijdrage. Arjan: Kan er een beroep worden gedaan op de vangnetregeling? Henri: Voorwaarde is dan wel dat de meerkosten boven het wettelijk vastgestelde percentage eigen risico uit komt van respectievelijk 7.5% en 10%.

En dan moet daarnaast aangetoond kunnen worden dat deze overschrijding niet veroorzaakt wordt door het falen of uitblijven van eigen beleid. We moeten hier nog nauwkeurig naar kijken. Arjan: Zeker proberen om een beroep hierop te doen. Albert: Bekijken wat we zelf kunnen doen. Gesprek voeren met Orionis. Ook met Walcherse collega’s. Genomen B&W besluiten (reeds O&O geaccordeerd) 7. Extra indexering tarieven looncomponent Wmo 2022 (bijlagen 4 en 4a) Goedgekeurd door inspecteur (13-05-2022) en toezichthouder (16-05-2022) 8. Indexering tarieven BW 2022 (bijlagen 5 en 5a) Goedgekeurd door inspecteur (12-04-2022) en toezichthouder (12-04-2022)

4

9. Vergoeding inspiratiesessies (bijlagen 6 en 6a) Goedgekeurd door inspecteur (12-04-2022) en toezichthouder (12-04-2022) 10. Programmacoördinator MO (bijlagen 7 en 7a) Goedgekeurd door inspecteur (09-05-2022) en toezichthouder (09-05-2022) 11. Uittreedprogramma prostituees 2022 (bijlagen 8 en 8a) Goedgekeurd door inspecteur (09-05-2022) en toezichthouder (09-05-2022) 12. Taakstelling 2021 (bijlagen 9 en 9a) Goedgekeurd door inspecteur (20-04-2022) en toezichthouder (20-04-2022) 13. Bouwstenennotitie Brede aanpak maatschappelijke opvang in Zeeland (bijlagen 10 en 10a) Goedgekeurd door inspecteur (13-01-2022) (dit betreft de overheveling van de middelen van de brede aanpak en dak- thuisloosheid van € 2,515 mln.) Ook de toezichthouder is akkoord.

Genomen B&W besluiten (ter accordering) 14. Orionis 2022 voor financieel ontzorgen en MAP (bijlagen 11, 11a en 11b) De inspecteur en de toezichthouder zijn akkoord. Arjan: Is de dekking door de SPUK middelen al ontvangen? Zijn deze middelen al in de begroting verwerkt? (actiepunt Eveline) 15. Vluchtelingenwerk 2022 voor maatschappelijke begeleiding en PVT (bijlagen 12, 12a en 11b) De inspecteur en de toezichthouder zijn akkoord.

Genomen B&W besluiten (ter informatie) 16. Uitstel aanbesteding BW (bijlagen 13 en 13a) Albert: Landelijk moet nog een goede politieke afweging plaatsvinden. Ook governance nog goed organiseren. Het verschuift in de tijd. Arjan: Er komen nu dus extra risico’s bij. Albert: Wordt het besluit over de reserve Centrumtaken nu ook uitgesteld? Arjan: De mening van de inspecteur over inzet van de reserve Centrumtaken is uitgebreid beschreven in de inspectierapporten 2019 en 2020. In het komende inspectierapport wordt een bedrag uit de reserve Centrumtaken daadwerkelijk ingezet voor het tekort sociaal domein. Doel is om de fondsbeheerders hierover een besluit te laten nemen, om de discussie over al dan niet inzetten van deze reserve binnen artikel 12 voor andere zaken zoals tekort sociaal domein af te ronden.

5

Albert: Dan komt de bal weer bij ons als Vlissingen te liggen. Het zijn onze middelen.

Vaste onderwerpen 17. Planning TPO: - Wo 28 september 2022 om 13.00 uur - Wo 9 november 2022 om 13.00 uur

18. Verslag a) Concept verslag 31 maart 2022 (bijlage 14) Het concept verslag is akkoord en alle onderdelen kunnen in het openbare verslag worden opgenomen. Na vaststelling door het college kan het verslag aan de raad worden verstrekt. b) Actiepuntenlijst (bijlage 15) 376 Gereed 378 Lopend 381 Gereed 382 Lopend 19. Rondvraag Anissa: Is er een deadline is voor de inhoudelijke reactie van het college op het eerste concept inspectierapport? Arjan: Er is inmiddels een meer actuele versie. Graag daarop een inhoudelijke reactie van het college. Albert: We zullen dit zo snel mogelijk doen (actiepunt Henri). Arjan: Het definitieve inspectierapport gaat over 2021 en 2022 vanwege de verbreding van het onderzoek vanaf 2023 en het duurt nog zeker een half jaar voor dat het concept rapport definitief is. Ook de informatie van de tweede bestuursrapportage 2022 zal betrokken worden bij het definitieve rapport. Richard: Donderdag aanstaande gaat de jaarrekening 2021 naar de raad en deze zullen we ook aan de inspecteur verstrekken (actiepunt Gert). Albert: Het coalitie-akkoord is vastgesteld. 20. Sluiting Geoffrey sluit om 14.15 uur de vergadering en dankt de aanwezigen voor ieders inbreng.

6