RIB Onderzoek omgang met onteigend Joods vastgoed

Gemeenteraad Vlissingen Postbus 3000 4380 GV Vlissingen

UW BRIEF VAN

UW KENMERK

ONS KENMERK

DATUM

2348791 / 2569335

3 december 2024

BEHANDELD DOOR

BEZOEKADRES

TELEFOON

BIJLAGEN

CA Nieuwenhuyzen

Paul Krugerstraat 1

+31118487396

1

ONDERWERP

Raadsinformatiebrief onderzoek omgang met onteigend Joods vastgoed Geachte raad, Op 30 november vorig jaar hebben wij u per brief (2348791/2377652) geïnformeerd over het feit dat wij opdracht hebben gegeven aan de Radboud Universiteit Nijmegen om onderzoek te verrichten naar (verdwenen) Joods vastgoed tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. Het onderzoeksrapport is nu gereed. De Radboud Universiteit Nijmegen heeft onderzoek uitgevoerd naar onteigening van Joods Vastgoed tijdens en na de Tweede Wereldoorlog en het handelen van de gemeente Vlissingen hierbij. Dit onderzoek is uitgevoerd aan de hand van drie hoofdvragen: 1. Een inventarisatie van de mate waarin en de manier waarop Joods bezit in de gemeente Vlissingen is onteigend en verkocht tijdens de bezetting. En ook de vraag of de gemeente Vlissingen zelf dan wel gemeentefunctionarissen misbruik hebben gemaakt van de situatie door onteigende panden aan te kopen of te huren; 2. Een reconstructie en beoordeling van de manier waarop de gemeente Vlissingen na de oorlog met dit onrecht is omgegaan binnen het nationale kader van het rechtsherstel.

Heeft voor de teruggekeerden of hun nabestaanden rechtsherstel plaatsgevonden, in de eerste plaats door teruggaaf van het vastgoedbezit? En daarnaast de vraag of de gemeente Vlissingen van de oorspronkelijke eigenaar of nabestaanden naheffingen van gemeentelijke belastingen, boetes of erfgoedcanon heeft gevorderd; 3. De impliciete onderliggende vraag is die hoe de gemeente Vlissingen de Joodse burgers bejegende en hoe ze reageerde op hun lot, zowel tijdens bezetting en deportatie als tijdens bevrijding, rechtsherstel en wederopbouw. De belangrijkste conclusies op deze hoofdvragen zijn:

Conclusies over de onteigeningen

POSTBUS 3000, 4380 GV VLISSINGEN TELEFOON 0118-487000 EMAIL GEMEENTE@VLISSINGEN.NL FAX 0118-410218 IBAN: NL36BNGH0285008889 BIC: BNGHNL2G

1. In totaal vonden wij 38 panden die de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog in beheer heeft genomen. Van deze panden zijn er 14 verkocht. 2. Panden van de Joodse gemeente, zoals de synagoge met bijgebouwen, zijn niet in beheer genomen of verkocht. 3. We vonden geen verplicht geregistreerde of verkochte landbouwgronden. 4. Gemeente Vlissingen kocht tijdens de oorlog geen panden van Joodse eigenaren. Conclusies over het rechtsherstel 1. Voor alle 14 verkochte panden vond rechtsherstel plaats. 2. Het is onwaarschijnlijk dat de gemeente naheffingen verstuurde voor straat- en rioolbelasting. Niets in de archieven wijst hierop, net als trouwens in de andere gemeenten die wij onderzochten. Aan de andere kant: gemeente Vlissingen verleende ook geen enkele coulance op basis van het bijzondere Joodse slachtofferschap. Conclusies over de bejegening 1. Burgemeester Van Woelderen was actief binnen het verzet, maar zijn opvattingen over het naziregime kwamen niet duidelijk naar voren in zijn handelen als burgemeester van Vlissingen. In juni 1943 werd hij ontslagen. 2. Na de bevrijding keerde Van Woelderen kort terug als burgemeester van Vlissingen. In juli 1945 ging hij met pensioen. 3. NSB’er Piet Callenfels volgde in juni 1943 burgemeester Van Woelderen op. Zijn beleid in Vlissingen was pro-Duits, maar tegelijkertijd gematigd. 4.

Zowel de gemeente als de kranten besteedden publiekelijk na de oorlog weinig aandacht aan de Jodenvervolging en het bijzondere Joodse slachtofferschap. Naar aanleiding van dit onderzoeksrapport stellen wij vast dat is aangetoond dat dit een afschuwelijke geschiedenis is die niet vergeten mag worden. Het onderzoek geeft voor ons geen aanleiding om vervolgstappen te nemen. Wij hebben daarom besloten dat het onderwerp 'Joods vastgoed tijdens en na de Tweede Wereldoorlog' voor de gemeente Vlissingen is afgerond. Dit staat overigens los van de ereschuld die gevoeld wordt richting de Joodse gemeenschap. Een ereschuld waaraan, zoals u weet, ook op diverse manieren invulling is gegeven. Bijgevoegd treft u het rapport ‘Joodse burgers in Vlissingen: onteigening en rechtsherstel’. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Vlissingen, de secretaris, de burgemeester,

Blad 2 behorend bij 2348791 / 2569335

drs. R.D.A. Wiskerke

drs. A.R.B. van den Tillaar

Blad 3 behorend bij 2348791 / 2569335