RIB Jaarverslag 2023 Monumentencommissie bijlage

Vlissingen een stad met een rijke historie

Jaarverslag 2023 Monumentencommissie Vlissingen

Inhoudsopgave Intro Monumentencommissie Samenstelling Monumentencommissie 2023 Werkgroep monumenten Bouwhistorisch rapport Planbeoordeling Vergunningverlening Plannen Aanbevelingen jaarverslag 2022 Lijst van behandelde projecten Door de werkgroep van de monumentencommissie bezochte projecten Cijfers 2023

2

3 4 4 4 5 6 6 6 7 9 10 11

Intro De gemeente Vlissingen heeft een rijke historie die zich vertaalt in een gevarieerd straatbeeld waarbij huizen uit de gouden eeuw afgewisseld worden door gebouwen die kenmerkend zijn voor de rijke negentiendeeeuwse badplaatscultuur en de naoorlogse wederopbouwperiode. Zo heeft Vlissingen meer dan driehonderd rijksmonumenten binnen de gemeentegrenzen, een beschermd stadsgezicht en tal van cultuurhistorisch waardevolle panden en objecten. In dit jaarverslag, de tweede van de huidige Monumentencommissie, blikt zij terug op haar werk van het afgelopen jaar, om het Vlissingse erfgoed ook op de langere termijn zo goed mogelijk te beschermen én te benutten. Ook volgt een reflectie op de vijf aanbevelingen uit het jaarverslag van 2022.

3

Monumentencommissie

Werkgroep monumenten

De Monumentencommissie, die door de gemeente is aangesteld, adviseert over aanvragen voor wijzigingen van rijksmonumenten en bouwplannen binnen het beschermd stadsgezicht. Daarnaast worden planvormingen van objecten die als cultuurhistorisch waardevol zijn aangemerkt in het bestemmingsplan ook beoordeeld door de Monumentencommissie. De gemeente ziet erop toe dat bouwplannen volgens de vergunning worden uitgevoerd. Wanneer er echter tijdens verbouwingswerkzaamheden van een rijksmonument monumentale waarden in het geding dreigen te komen, kan de Monumentencommissie het college adviseren het bouwproces te onderbreken.

Om aanvragen beter te kunnen beoordelen, en om een beter beeld te kunnen vormen over de voortgang van langdurige processen/restauraties, neemt de werkgroep monumenten (bouwhistoricus en lokale monumentendeskundige), zelf een kijkje in de historische panden van Vlissingen. Met haar bezoeken ondervangt de werkgroep monumenten zo een deel van de taken van de erfgoeddeskundige binnen de gemeente Vlissingen en wordt het proces van planbeoordeling in de monumentencommissie gestroomlijnd.

Samenstelling Monumentencommissie 2023 Stedenbouwkundige en voorzitter: Ellen Marcusse Architect: Thom Hoevenaar Bouwhistoricus, lid werkgroep monumenten en plaatsvervangend voorzitter: Hein Hundertmark Lokale monumentendeskundige en lid werkgroep monumenten: Michel Verduijn Architect en stedenbouwkundige; reservelid: Lieve Vukanic Ambtelijk secretaris: Marc Overbeeke Plaatsvervangend ambtelijk secretaris: Hans Kasse

4

Bouwhistorisch rapport Naar aanleiding van een bezoek van de werkgroep monumenten, en de geconstateerde impact van de planvorming op een monument, kan besloten worden tot het laten opstellen van een onafhankelijk bouwhistorisch rapport. Een bouwhistorisch rapport, met bouwhistorische analyse en faserings- en waarderings-tekeningen, kan de commissie inzicht verschaffen in de bouwgeschiedenis en monumentale waarden van een monument. Het vormt daarmee een waardevolle onderlegger voor een afgewogen advies. Een voorbeeld voor een bouwhistorisch rapport is de bouwhistorische verkenning van Bellamypark 2-4 – Nieuwendijk 1-3.

5

Vergunningverlening B&W verlenen de vergunning op advies van de monumentencommissie. In sommige gevallen kan B&W beargumenteerd afwijken van het advies van de monumentencommissie.

Planbeoordeling De Monumentencommissie keurt plannen goed als deze de monumentale waarden van een object niet aantasten. Daarbij wordt ook de belevingswaarde meegenomen, dat als een essentieel aspect van de monumentale waarden wordt gezien. Nadat de commissie akkoord heeft gegeven op een aanvraag wordt door het college van B&W de vergunning afgegeven. Planvormingen waarvoor een advies 'akkoord onder voorwaarden' zijn gegeven, zijn nadat deze opnieuw zijn voorgelegd aan de commissie en conform het advies zijn aangepast, een vergunning verleend.

Plannen Naast de nieuwe planontwikkelingen is er ook sprake van planprocessen, zoals bijvoorbeeld Nieuwendijk 11-13 (museum), die afkomstig zijn van het jaar ervoor. Deze veelal ingewikkelde aanvragen, mede vanwege de omvang, vragen een precieze planbeoordeling. Sommige aanvragen, zoals bijvoorbeeld Boulevard Bankert 156 (voormalige Zeevaartschool), komen terug in de monumentencommissie omdat tijdens de uitvoering de wens of noodzaak zich voordoet om op essentiële punten af te wijken van de verleende vergunning. Deze wijzigingen worden separaat in behandeling genomen en bij akkoord toegevoegd aan de bestaande vergunning.

Plannen waarvoor de commissie het advies 'niet akkoord' heeft afgegeven zijn in de meeste gevallen, nadat ze zijn aangepast en opnieuw voorgelegd aan de Monumentencommissie, alsnog akkoord bevonden. In sommige gevallen heeft de aanvrager zijn plan teruggetrokken omdat de impact op het monument te groot was, en een andere optie niet mogelijk bleek.

Een uitzondering betreft het stroperig, moeizame proces van het monumentencomplex Bellamypark 2-4 – Nieuwendijk 1-3 waarbij sprake is geweest van stillegging van de werkzaamheden omdat op een significante wijze is afgeweken van de afgegeven vergunning, na advisering door de voorgaande Monumentencommissie. De huidige Monumentencommissie heeft hierin het standpunt genomen dat een aantal doorgevoerde wijzigingen teruggedraaid dienen te worden om tot een vergunning te komen en dat een correcte WABO-aanvraag daaraan ten grondslag dient te liggen. Dit proces strekt zich inmiddels uit tot het kalenderjaar 2024.

Veelal worden aanvragen eerst behandeld in een vooroverleg en na akkoord en/of akkoord onder voorwaarden als WABO-aanvraag ingediend. Met het indienen van een WABO-aanvraag (WABO = Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht) wordt de vergunnings-procedure opgestart, dat verbonden is aan een tijdslimiet. Omwille van een soepel verloop van de WABO-aanvraag worden plannen eerst in een vooroverleg behandeld (waarbij geen sprake is van een procedurele tijdslimiet).

6

Aanbevelingen jaarverslag 2022 In het jaarverslag 2022 zijn door de monumentencommissie een vijftal aanbevelingen opgenomen omwille van een betere procesvorming en waarborging van het monumentale erfgoed van de gemeente Vlissingen. De aanbevelingen betreffen: • Aanstellen van een erfgoeddeskundige • Aandacht besteden aan het voorleggen van complete aanvragen aan de commissie • Bescherming van het Vlissingse erfgoed zorgvuldiger waarborgen • Integrale advisering door een gecombineerde welstands- en monumentencommissie • Beeldkwaliteitsplan voor het beschermde stadsgezicht 1) Aanstellen van een erfgoeddeskundige Hoewel de meerwaarde van de werkgroep monumenten binnen de monumentencommissie, die deels de taken van een erfgoeddeskundige binnen de gemeente ondervangt, niet ter discussie staat blijft er de wens tot het aanstellen van een erfgoeddeskundige. Een vast aanspreekpunt intern bij de gemeente maar ook voor de buitenwereld vormt een positieve bijdrage in het werkproces en zichtbaarheid van Erfgoed Vlissingen. Het zal tevens leiden tot een zorgvuldiger invulling van de uitvoering van de erfgoedwet, erfgoedbeleid en bouwplanbegeleiding.'

7

commissie Vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 vormt de invoering van een Commissie Ruimtelijke Kwaliteit, waar o.a. welstand en monumentenzorg een onderdeel vormen, een krachtiger instrument en staat borg voor een integrale advisering.

2) Aandacht besteden aan het voorleggen van complete aanvragen aan de commissie De soms summiere aanvragen maakt het lastig om plannen zorgvuldig te beoordelen, wat voor onnodige vertraging kan zorgen. Door ambtelijke zorgvuldigheid en aandacht voor de compleetheid van de aanvragen wordt dit goeddeels ondervangen. Ook de bijdrage van de werkgroep monumenten en bouwhistorische rapporten bij bijzondere monumentale complexen vormen hierin een meerwaarde. Voor een visie ter onderbouwing en optimale procesvorming kan een rol liggen bij een erfgoeddeskundige.

5) Beeldkwaliteitsplan voor het beschermde stadsgezicht Aanbevolen wordt een beeldkwaliteitsplan voor het beschermde stadsgezicht op te stellen, dat beleidslijnen uitzet omwille van de borging van de integrale gebiedskwaliteit en advisering. De Visie Arcenaalgebied Vlissingen vormt hierin een eerste aanzet. en. Dit proces strekt zich inmiddels uit tot het kalenderjaar 2024.

3) Bescherming van het Vlissingse erfgoed zorgvuldiger waarborgen De bescherming van het erfgoed van de gemeente Vlissingen kan zorgvuldiger gewaarborgd worden in het omgevingsplan. Ook wordt geadviseerd om de conceptlijst gemeentelijke monumenten uit 2009 (inclusief monumentenbeschrijvingen) door het college of de Gemeenteraad te laten vaststellen. Hierdoor krijgen deze veelal als cultuurhistorisch waardevol aangemerkte objecten toegang tot subsidiemogelijkheden.

4) Integrale advisering door een gecombineerde Welstands- en Monumenten-

8

Lijst van behandelde projecten Achter de Kerk 3-5, Bellamypark 38, 42-44: Het plaatsen van zonnepanelen Albionkade 301 ('DeTimmerfabriek'): Aanbrengen gevelsigning 'Hotel de Timmerfabriek' Arsenaalplein 7: Transformatie en restauratie van het Arsenaal te Vlissingen, tbv hotelfunctie Barentsweg 3: Sloopverzoek wagenschuur boerderij Beschermd Stadsgezicht: Het plaatsen van informatieborden Bellamypark 2-4 – Nieuwendijk 1-3: Het schilderen van de bestaande gevels Bellamypark 2-4 – Nieuwendijk 1-3: Verbouw horeca en realisatie 8 appartementen Bellamypark 15: Het plaatsen van zonnepanelen Bellamypark 27: Het vervangen van de dakpannen en dakramen Boulevard Bankert 156: De verbouwing van de Zeevaartschool tot Hotel Boulevard Evertsen 290 (Het Wooldhuis): Het plaatsen van zonwering Groenewoud 6: Het vervangen van houten kozijnen door kunststof kozijnen Groenewoud 50: Vervangen van beglazing en vier bestaande kozijnen gangbaar maken, en het isoleren van de kap en het vervangen van dakramen Hellebardierstraat 2: Het realiseren van appartementen Kanaalstraat 64-66: Het slopen van bijgebouwen voormalig gemeentehuis Korenstraat 16: Het plaatsen van zonnepanelen/ collectoren

Nieuwendijk 11-13 (museum): Nieuwendijk 11-13 (museum): Nieuwendijk 11-13 (museum):

Nieuwendijk 11-13 (museum): Nieuwendijk 41: Nieuwstraat 214-216:

Oranjedijk 6 - 66: Sarazijnstraat 8:

Scheeweg 4: Singel 106 (Onze Lieve Vrouwenkerk): Slijkstraat 30: Spuistraat 14a:

Stationsplein 5 (Station Vlissingen):

9

Het vervangen/verplaatsen van vlaggenmasten voor het Maritiem MuZEEum Plaatsen van een glazen paviljoen op de binnenplaats Maritiem MuZEEum Plaatsen van 24 stuks zonnepanelen op het nieuwe deel van het Maritiem MuZEEum Het vervangen van beglazing door isolatieglas Maritiem MuZEEum Het plaatsen van een terras met vlonders en markiezen Plaatsen pui in achtergevel en restaureren voorgevel en plaatsen zonnepanelen Het vervangen van de kozijnen Het herinrichten van een dubbel woonhuis en het plaatsen en vervangen van kozijnen Sloopverzoek boerderij Herbestemming en verbouw voormalige RK.-Kerk met pastorie tot hotel Gevelwijziging bestaande woning Het verbouwen van een appartement, het verwijderen van 1 dakraam en plaatsen 3 dakramen Het verwijderen van het dak en bovendeel van het windscherm op het perronplein

Vervolg lijst van behandelde projecten Stenenbeer 3: Het plaatsen van zonnepanelen Stenenbeer 7: Het plaatsen van zonnepanelen en dakramen en vervangen beglazing door isolatieglas Stenenbeer 11: Verbouwing van woning naar B&B Tuindorp Crocusbuurt: Sloopvoorstel voor nieuwbouw met behoud historisch tuindorp-aspect Vrouwenstraat 12: Het opbouwen van het pand en opdelen in 2 appartementen Walstraat 86: Het wijzigen van de onderpui in de voorgevel Wielingenlaan 10: Het vervangen van de kunststof gevelbekleding door vergrijst Frake Noir houten gevelbekleding

Door de werkgroep van de monumentencommissie bezochte projecten Bellamypark 27 Boulevard Bankert 156 (voormalige Zeevaartschool) Groenewoud 50 Korenstraat 16 Nieuwendijk 11-13 (museum) Nieuwstraat 214-216 Scheeweg 4 Stationsplein 5 Stenenbeer 3 Stenenbeer 11

10

Cijfers 2023 In 2023 zijn door de monumentencommissie 54 adviezen gegeven, waarvan 32 keer voor een aanvraag omgevingsvergunning en 22 keer een voor vooroverleg. Het betrof 36 keer een advies voor een rijksmonument, achttien keer ging het om een advies voor een pand/object in het beschermd stadsgezicht of een cultuurhistorisch waardevol pand (als zodanig aangemerkt in het bestemmingsplan). De gemeente Vlissingen - de stad Vlissingen en de kernen Oost- en WestSouburg en Ritthem - telt meer dan 300 rijksmonumenten. Aantal rijksmonumenten: Lammerenburg 1 Oost-Souburg 13 Ritthem 6 Vlissingen 293 De gemeente Vlissingen heeft geen gemeentelijke monumentenlijst

11