RIB Jaarverantwoording Zeeuws Archief 2024 bijlage 2 Publieksjaarverslag 2024
Tekst van het document
VEILIG BEHEREN
Park van Nieuwenhove te Middelburg tijdens de innundatie om Walcheren te bevrijden in 1944. Historisch-Topografische Atlas Middelburg, nr. B-1434.
DUURZAAM BEWAREN
BESCHIKBAAR STELLEN
PUBLIEKSJAARVERSLAG 2024
PUBLIEKSJAARVERSLAG ZEEUWS ARCHIEF 2024
‘Het publieksbereik wordt steeds groter door onze activiteiten’ Op 1 januari 2025 mocht ik het stokje overnemen van Hannie Kool-Blokland als directeur van deze prachtige organisatie. In 2024 is er weer ontzettend veel gedaan aan digitalisering, toegankelijk maken, acquisitie van collecties en het op orde brengen daarvan, en aan nieuwe en reeds lopende e-Depot aansluitingen. Het infocentrum werd zowel online als offline goed gevonden en bij restauratie en behoud is veel herverpakt en zijn archieven voorbereid op digitalisering. We hebben met verschillende activiteiten en communi catie uitingen een breed publiek bereikt. De beleidsthema’s ‘water’ en ‘slavernij en slavenhandel’ stonden ook dit jaar volop in de belangstelling. En het nieuwe meerjarenbeleidsplan 2025 – 2028 Blik op de toekomst is verschenen. Meer over ons werk in 2024 lees je in dit publieksjaarverslag. Anya Luscombe Directeur
Presentatie Lokaal besturen tussen bezetter en burger – 80 jaar vrijheid tijdens de Open Dag.
2
PUBLIEKSJAARVERSLAG ZEEUWS ARCHIEF 2024
CIJFERS LOCATIES | MENSEN LOCATIES
MENSEN
1
2
ZA Middelburg
ZA Zierikzee
1684 bezoekers
513 bezoekers
6541 aangevraagde archiefstukken
742 aangevraagde archiefstukken
1332 inventarisnummers gescand
160 inventarisnummers gescand
1997 inlichtingen via e-mail
624 inlichtingen via e-mail
Hofplein 16 – hoofdlocatie: studiezaal, depot en kantoren
Laan van Sint Hilaire 2 – studiezaal en depot voor archieven Schouwen-Duiveland
Aantal medewerkers 67 = 51,43 fte
Verdeling leeftijd jongste medewerker 16 oudste medewerker 66 2 tieners 10 twintigers 9 dertigers
3 2
ZA Vlissingen
Hellebardierstraat 2 – depot voor gedigitaliseerde, en daarmee weinig fysiek geraadpleegde, archieven 4
1
ZA Terneuzen
3
4
Kennedylaan 1 – depot voor de waterschapsarchieven van Zeeuws-Vlaanderen – studiezaal open op afspraak
10 veertigers 18 vijftigers 17 zestigers
Aantal vrijwilligers 76
Kwaliteitsmonitor 8,1 voor dienstverlening
3
PUBLIEKSJAARVERSLAG ZEEUWS ARCHIEF 2024
Herdenkingsjaar slavernijverleden & archief MCC Het nationaal herdenkingsjaar slavernijverleden liep van 1 juli 2023 tot 1 juli 2024. Dit zorgde voor nog meer nationale en internationale belangstelling voor het archief van de Middelburgse Commercie Compagnie (MCC) dan de voorgaande jaren. We hebben veel bestuurders, bewindslieden, belangengroepen en wetenschappers uit binnen-en buitenland ontvangen voor o.a. een presentatie en bezoek aan het depot. Er zijn archiefstukken te zien geweest in exposities elders en we konden met kennis en advies bijdragen aan diverse media- en kunstprojecten. Onze eigen tentoonstelling ‘Ooggetuigen van de slavenhandel’ is veel bezocht en een aangepaste versie hiervan was als reizende tentoonstelling op verschillende locaties in Ghana te zien.
Onderzoek doen naar de MCC archieven. Tracie Hall, laureaat Four Freedoms Awards, bezichtigt stukken van de MCC. Hall is wetenschapper, bibliothecaris en voormalig directeur van de American Library Association, de eerste zwarte vrouw in de bijna 150-jarige geschiedenis van het instituut.
4
PUBLIEKSJAARVERSLAG ZEEUWS ARCHIEF 2024
Aanwinst: foto’s Zeelandbrug Uit de 165 aanwinsten die het Zeeuws Archief in 2024 verwierf, behoren de diverse stukken over de Zeelandbrug tot de mooiste. De stukken beslaan de periode 1962-1990. Veel afbeeldingen in de aanwinst laten zien hoe de Zeelandbrug gebouwd is. De brug heet dan nog Oosterscheldebrug. De collectie is geschonken door de Heemkundige Kring De Bevelanden en vormt een aanvulling op het archief van de Provinciale Zeeuwse Brug Maatschappij (PZBM). Andere aanwinsten zijn bijvoorbeeld een aanvulling op het archief van het Rode Kruis (ca. 1938-2019) en het complete archief van de Protestantse gemeente Philippine-Sluiskil-Sas van Gent.
Bekijk het archief van PZBM. De nieuw binnengekomen foto’s van de Zeelandbrug moeten nog geïnventariseerd worden.
5
PUBLIEKSJAARVERSLAG ZEEUWS ARCHIEF 2024
300.000 afbeeldingen in de Beeldbank In juli van dit verslagjaar bereikten we een mijlpaal. In totaal bevat de Beeldbank van het Zeeuws Archief nu meer dan 300.000 afbeeldingen, die gewoon thuis vanaf de bank te bekijken zijn. Deze mijlpaal werd bereikt door het opnemen van 4.000 gedigitaliseerde dia’s van het Delta Instituut voor Hydro biologisch Onderzoek (DIHO). En het aantal afbeeldingen blijft oplopen! Ontdek het zelf en neem een kijkje in onze beeldbank.
Naar de beeldbank. Medewerkers van het Delta Instituut voor Hydrobiologisch Onderzoek te Yerseke (1978-1985). Delta Instituut voor Hydrobiologisch Onderzoek, nr D75.
6
PUBLIEKSJAARVERSLAG ZEEUWS ARCHIEF 2024
CIJFERS ARCHIEVEN EN COLLECTIES In strekkende meters is er nu 3 kilometer van de archieven en collecties van het Zeeuws Archief gedigitaliseerd. Dat is 8 procent van het totaal.
Partners en beheerde meters
Archieven in Zeeuws e-Depot
Beschikbaar gedigitaliseerd archief
300
Kapelle
600 GB
gemeenten Terneuzen
2018
8.390 GB
4.000
Middelburg
518 GB
gemeente Middelburg
2019
12.905 GB
5.046
Provincie Zeeland
710 GB
gemeente Tholen
2020
17.389 GB
918 GB
eigen archief met gedigitaliseerd materiaal
2021
22.281 GB
2022
29.427 GB
2023
37.322 GB
2024
41.846 GB
11.060 Rijk 3.905
Schouwen Duiveland
2.662
Terneuzen
3.000
Veere
2.200
Vlissingen
1.703
Waterschap Scheldestromen
725
Waterschap Scheldestromen Zeeuws Vlaanderen
2.746 GB Totaal
Het aantal gigabyte geeft aan hoeveel gedigitaliseerde (van papier en beeld samen) informatie we in het archiefbeheerssysteem hebben verwerkt en toegankelijk gemaakt voor onderzoek.
34.601 Totaal Reactie uit de Kwaliteitsmonitor:
Hele fijne sfeer; altijd behulpzame mensen. De studiezaal is ook heerlijk om in te vertoeven tijdens de hete zomer. Er is zoveel te vinden. En er is hulp als je er niet uitkomt.
7
PUBLIEKSJAARVERSLAG ZEEUWS ARCHIEF 2024
Geslaagde pilot ‘Reizen door de Tijd’ in Zeeland Ons streven is zoveel mogelijk schoolkinderen tenminste één keer in het Zeeuws Archief te ontvangen. Daarom bieden we een uitgebreid educatief programma. De pilot waar het Zeeuws Archief in 2024 aan mee heeft gewerkt, werd een succes. Leerlingen uit het basisonderwijs kregen door de nieuwe leerlijn ‘Reizen door de Tijd in Zeeland’ een beeld van wat een archief doet. Bovendien hebben ze zelf kunnen ervaren hoe het werkt door te leren wat ze zelf kunnen bewaren. Iedereen heeft immers een eigen, persoonlijk archief.
Ook zelf aan de slag met educatie? Reizen door de tijd in Zeeland door Anneke van Waarden, klas groep 6 van de Vlissingse Schoolvereniging in de studiezaal.
8
PUBLIEKSJAARVERSLAG ZEEUWS ARCHIEF 2024
80 jaar bevrijding In 2024 stonden we stil bij de Tweede Wereldoorlog (’40-’45), de bevrijding en de periode van wederopbouw. 80 jaar eerder werd Zeeland bevrijd, te beginnen met Zeeuws-Vlaanderen vanaf september 1944 en met als laatste Schouwen-Duiveland in mei 1945. We zijn een groot digitaliseringsproject gestart van diverse wederopbouwarchieven, archieven van de Commissaris van de Koningin en het Militair Gezag. We organiseerden ook drie bijeenkomsten rondom de openbaarmaking van het Centraal Archief Bijzondere Rechts pleging (CABR). De jaarlijkse Open Dag kreeg de titel: Bevrijd en dan? – de bevrijding van Zeeland. Een succesvolle dag met zo’n 300 bezoekers en uitgebreid aandacht voor de bevrijding van Zeeland middels lezingen, rondleidingen in het depot, een stads wandeling en meer.
Themapagina over 80 jaar bevrijding in Zeeland.
Gezicht op het stadhuis van Middelburg na de beschieting van de stad op 17 mei 1940. Foto, deel van een stereofoto, C.P. Snijders. Zeeuws Archief, Collectie Beeld en Geluid, inv.nr 131-13
9
PUBLIEKSJAARVERSLAG ZEEUWS ARCHIEF 2024
Lancering fellowships Voor het eerst heeft het Zeeuws Archief twee fellowships beschikbaar gesteld. Met fellowships krijgen studenten en pas afgestudeerden de kans om praktijkervaring op te doen met bronnen uit het Zeeuws Archief. Deze beurzen worden financieel mogelijk gemaakt door de Stichting Vrienden van het Zeeuws Archief. De eerste uitvraag ging naar onderzoek over de Tweede Wereld oorlog en 80 jaar vrijheid in Zeeland. Shannon van Essen deed onderzoek naar vrouwen in het verzet in Zeeland en Ina-Maria Duynhouwer onderzocht (vermeende) collaboratie en zuivering in bevrijd Noorden Zuid-Beveland. Beiden hebben zij hun onderzoeksresultaten tussentijds gepresenteerd om het geheel in 2025 af te ronden.
Meer weten over hun onderzoek? Tijdens een bijeenkomst over CABR-archieven in Goes presenteerde Ina-Maria Duynhouwer de tussenstand van haar onderzoek.
10
PUBLIEKSJAARVERSLAG ZEEUWS ARCHIEF 2024
CIJFERS DIGITALISERING excl. beeld, Metamorfoze en Scannen op verzoek
113 METER = 4.291 INVENTARISNUMMERS = 426.702 SCANS Commissaris van de Koningin in Zeeland, 1940-1969 18 meter
Gemeente Middelburg, Dienst Herbouw Middelburg, 1949-1959
105.629 scans
17 meter 23.002 scans
Militair Gezag, 1944-1946 15 meter 63.000 scans
Stichting Herbouw Middelburg en Walcheren, 1940-1948 8 meter 51.727 scans
Gemeente Vlissingen, 1937-1970 1,5 meter
Gemeente Kapelle, 1795-1969 1 meter 4.274 scans
Besturen in Zeeland; Prelaat en Edelen, 1420-1572 2,5 meter 6.325 scans
7.653 scans
Dienst Gemeentewerken Vlissingen, 1940-1971 1 meter 5.842 scans
Rechterlijke Archieven Zeeland, 1811-1838 50 meter 165.327 scans
11
PUBLIEKSJAARVERSLAG ZEEUWS ARCHIEF 2024
Voor het eerst digitaal gevormd archief uitgeplaatst in Zeeuws e-Depot Het Zeeuws Archief heeft een eigen Zeeuws e-Depot, waarin born digital archief wordt bewaard en beheerd. Het biedt Zeeuwse overheden digitale opslag, authenticiteit en toegankelijkheid; informatiebeheer volgens de wettelijke eisen. In 2024 is voor het eerst door een zorgdrager digitaal gevormd archief uitgeplaatst in het Zeeuws e-Depot. De gemeente Tholen stelde digitale dossiers uit de periode 1989-2017 veilig, zodat ook die archieven in goede en geordende staat blijven. Per 1 oktober is de gemeente Borsele aangesloten bij het Zeeuws e-Depot. Dat brengt het aantal aansluitingen op 9 van de 15 overheden.
Lees hoe we de duurzame toegankelijkheid van informatiebeheer waarborgen.
12
PUBLIEKSJAARVERSLAG ZEEUWS ARCHIEF 2024
Archieven van Zeeuwse families online Dankzij een bijdrage van Metamorfoze digitaliseerden we 40 meter archief van negen Zeeuwse families. Zeeland bekleedde door de eeuwen heen een belangrijke rol op nationaal en internationaal niveau. Het was na Holland het belangrijkste gewest. Dat komt terug in de rijke archieven van de vooraanstaande Zeeuwse families. De negen families zijn: familie de Huybert, familie Schorer, familie Mathias Pous-Tak van Poortvliet, familie van Doorn, familie Sprenger, familiebedrijf Spoors en Sprenger, A.A. Brown, familie Mauritz en familie Clijver. Bekijk de archieven online.
Archieven Zeeuwse families.
Metamorfoze is het Nationaal Programma voor het behoud van het papieren erfgoed. Plan van de buijtenplaats ‘Poppenroeden Ambacht’, 1772. Familie Schorer, inv.nr 1104.
13
PUBLIEKSJAARVERSLAG ZEEUWS ARCHIEF 2024
Hoogtepunt op 14 meter diepte Het Zeeuws Archief heeft een eigen restauratieatelier in huis. We conserveerden 22 grote kaarten, om te voorkomen dat de stukken verder in verval raken. Zo blijven de kaarten voor de lange termijn bewaard. Bovendien is conserveren een vereiste voordat er gedigitaliseerd kan worden. De kaarten zijn geïnventariseerd door archivaris C. de Waard, aan het begin van de twintigste eeuw. Bij hoge uitzondering werd er deze keer gerestaureerd in het depot.
Benieuwd hoe dat conserveren in zijn werk gaat en waarom op 14 meter diepte? Behoudsmedewerker Dagmar Heijgelaar-Sijnke aan het werk in het depot.
14
PUBLIEKSJAARVERSLAG ZEEUWS ARCHIEF 2024
DIGITALE NIEUWSBRIEF
Dit publieksjaarverslag 2024 is digitaal verspreid onder relaties en gepubliceerd op de website van het Zeeuws Archief. Tekst en coördinatie Communicatie Zeeuws Archief Hannie Kool-Blokland tijdens haar afscheidssymposium.
Hannie Kool-Blokland neemt afscheid In 2024 hebben we afscheid genomen van Hannie Kool-Blokland als directeur van het Zeeuws Archief. Hannie Kool-Blokland was directeur van het Zeeuws Archief, rijksarchivaris in Zeeland, gemeentearchivaris van Middelburg, Veere, Vlissingen, Schouwen-Duiveland, Kapelle, Terneuzen, en waterschapsarchivaris van Waterschap Scheldestromen. Onder haar leiding groeide het Zeeuws Archief in partners, in mede werkers, in te beheren archieven: analoog én born digital in een nieuw, digitaal depot, het Zeeuws e-Depot. We zijn enorm dankbaar voor wat Hannie in 14 jaar voor het Zeeuws Archief heeft betekend.
Lees hier het afscheidsinterview.
Fotografie Beeldbank Zeeuws Archief, Zeeuws Genootschap en (medewerkers) Zeeuws Archief Ontwerp en opmaak DATBureau, Amstelveen Bezoekadres Hofplein 16 4331 CK Middelburg T (0118) 678800 info@zeeuwsarchief.nl www.zeeuwsarchief.nl
WORD VRIEND VAN HET ZEEUWS ARCHIEF
15