RIB Concept besluit aanvullende uitkering 2023-2024 Artikel 12 Bijlage 2 bij toelichting op besluit Vlissingen 2023-2024

Bijlage 2 bij de toelichting op het besluit tot een aanvullende uitkering op grond van artikel 12 Financiële-verhoudingswet voor de gemeente Vlissingen over de begrotingsjaren 2023 en 2024. De inspecteurs, de gemeente Vlissingen en de provincie Zeeland verschillen van inzicht over de inzet van een deel van de middelen die toegevoegd zijn aan de reserve Wind in de zeilen voor sanering van de algemene reserve. Deze bijlage geeft weer welke afweging de fondsbeheerders hebben gemaakt om tot een besluit te komen. Daartoe wordt nader ingegaan op de totstandkoming van de ontvlechting van Evides, de financieringsconstructie en het verloop van de verschillende dividendstromen. Advies inspecteurs in Artikel 12-rapport Vlissingen 2023-2024 In het Artikel 12 inspectierapport over 2023-20241 (pagina 43) adviseren de inspecteurs om € 5 miljoen van de reserve Wind in de zeilen in te zetten voor de sanering van de algemene reserve. De inspecteurs komen tot dit advies gezien de niet verwachte en substantiële omvang van het dividend dat voortvloeit uit de ontvlechting van Evides en PZEM. De inspecteurs verwijzen daarbij naar het verwachte dividend van Evides à € 0,5 miljoen in het adviesrapport behorende bij het bestuursakkoord Wind in de zeilen2,3,4 en zetten dit af tegen de geraamde dividenden vanuit PZEM/ZEH à € 18,5 miljoen in 2024, die worden toegevoegd aan de reserve Wind in de zeilen.

Volgens de inspecteurs is het deel boven het bedrag wat in het bestuursakkoord is benoemd niet volledig nodig voor Wind in de zeilen en kan dit (gedeeltelijk) gebruikt worden voor de sanering van de negatieve algemene reserve. De inspecteurs achten de inzet van € 5 miljoen redelijk. In de brief in reactie op het inspectierapport5 verzet de gemeente Vlissingen zich tegen dit advies. Daarbij wordt verwezen naar artikel 3.5 van het bestuursakkoord Wind in de zeilen6: “Partijen komen overeen, dat aan de zijde van het Rijk, bij beslissingen jegens de Gemeente die zijn gebaseerd op artikel 12 Financiële-verhoudingswet, de adviezen op de bladzijden 10 en 27 van het Advies inzake de toepassing van die wettelijke bepaling nageleefd zullen worden.” Op bladzijde 10 en 27 van het adviesrapport7 is de volgende passage opgenomen: “Als artikel 12-gemeente heeft Vlissingen een kwetsbare financiële positie. Het is cruciaal dat het geld uit deze extra financiële componenten niet wordt gebruikt in het lopende artikel 12-traject om de gemeente weer financieel gezond te maken. Het kan daarom niet door de artikel 12-inspecteur worden meegenomen in het kader van de eigen bijdrage van de gemeente voor artikel 12.” Ook de provincie Zeeland uit op basis van dezelfde passage bezwaar tegen het advies van de inspecteurs8.

Dit leidt tot de vraag hoe het verschil kan worden verklaard tussen de verwachte dividenden in het bestuursakkoord, die vanwege de aard van het bedrijf als stabiel en betrouwbaar worden gekwalificeerd, en de uiteindelijke superdividenden die worden toegevoegd aan de reserve Wind in de zeilen. Ook leidt dit tot de vraag welk deel van deze dividenden onderdeel uitmaakt van het compensatiepakket Wind in de zeilen waarop bovenstaande passages van toepassing zijn. Bij de beantwoording hiervan blijkt het onderscheid tussen de dividenden van Evides en PZEM/ZEH van belang te zijn. Dit onderscheid wordt hieronder verklaard door de totstandkoming van de ontvlechting van Evides, de financieringsconstructie en het verloop van de verschillende dividendstromen uiteen te zetten.

1 BZK Artikel 12-rapport Vlissingen 2023-2024 20-1-2025 2 Bestuursakkoord Compensatiepakket Marinierskazerne 26-6-2020 (artikel 3.5) 3 Rapport Wind in de zeilen - Een nieuwe start, Advies compensatiepakket Vlissingen en Zeeland 26-6-2020 (pagina 10 en 27) 4 Bijlage 1: Fiches per maatregel, bij rapport Wind in de zeilen - een nieuwe start (fiche 1K, pagina 49) 5 Vlissingen, Reactie artikel 12-rapport 2023-2024 Vlissingen, 18-4-2025, kenmerk 2465285-2629355 (onderdeel 1, pagina 1-

2) 6 Zie voetnoot 2 7 Zie voetnoot 3 8 Zeeland, Advies Artikel 12-rapport 2023-2024 Vlissingen, 8-4-2025, nr. 620501 (pagina 2)

1

Toelichting ontvlechting Evides i.h.k.v. Wind in de zeilen Wind in de zeilen fiche 1K: onderzoek mogelijkheden ontvlechting Evides Het compensatiepakket Wind in de zeilen bestaat uit verschillende fiches. Het fiche 1K heeft betrekking op de ontvlechting van drinkwaterbedrijf Evides uit PZEM. In het Advies compensatiepakket Vlissingen en Zeeland9 (pagina 25-26) is hierover het volgende opgenomen: “Evides is nu nog het enige drinkwaterbedrijf in Nederland dat vervlochten zit in een commercieel bedrijf (PZEM), waarin ook de kerncentrale Borssele is ondergebracht. Met het oog op de Drinkwaterwet is de vervlechting van een drinkwaterbedrijf in een commercieel bedrijf ongewenst. Voor de aandeelhouders van PZEM/Evides (de regionale overheden in Zeeland), is het afsplitsen van Evides gunstig, doordat de dividenden van Evides dan per direct beschikbaar komen voor regionale investeringen. Rijk en regio onderzoeken of een oplossing mogelijk en wenselijk is, die het mogelijk maakt voor de regio om Evides af te splitsen van PZEM.

De eigen financiële positie van de regionale overheden, die nu relatief zwak is, kan daarmee aanzienlijk worden versterkt en stelt hen in staat zelf mee te investeren in de sociaal-economische structuurversterking van Zeeland.” In de bijlage bij het adviesrapport10 (pagina 49) staan de volgende aanvullingen: “Het commerciële bedrijf PZEM bevat naast Evides onder meer ook een handelskantoor, de Sloecentrale en een 70% aandeel van EPZ, eigenaar van de kerncentrale Borsele. De regionale overheden, die de aandeelhouders van PZEM – en daarmee indirect van Evides – zijn, hebben belang bij ontvlechting. De dividenden van Evides vloeien nu in PZEM, en komen onder de huidige omstandigheden pas na de sluiting van de kerncentrale in 2033 beschikbaar voor de aandeelhouders. De afsplitsing stelt hen in staat om via de dividenden van Evides nu al hun financiële positie te versterken.” “Het dividend van Evides bedraagt ca € 15 miljoen per jaar, dat vanwege de aard van het bedrijf stabiel en betrouwbaar is. Indien dat dividend, rechtstreeks aan de aandeelhouders wordt uitgekeerd, betekent dit dat de provincie € 7,5 miljoen per jaar ontvangt, en de andere € 7,5 miljoen naar rato van de aandelenverhouding bij de gemeenten in Zeeland en de andere genoemde kleinere aandeelhouders buiten Zeeland terecht komen.

Het structureel bedrag voor Vlissingen van ca € 0,5 miljoen zal gedurende de art 12 status vrij besteedbaar zijn ter versterking van de Vlissingse economie.” Op 15 april 2021 is in de stuurgroep Wind in de zeilen de Besluitennotitie Evides11 vastgesteld. Hierin wordt op basis van de uitkomsten van het onderzoek door PWC12 geconcludeerd dat Evides kan worden ontvlochten uit PZEM. Raadsbesluit gemeente Vlissingen ontvlechting Evides en deelname GBE Aqua Op 9 november 2021 besluit de raad van de gemeente Vlissingen unaniem in te stemmen met de ontvlechting van Evides uit PZEM13,14,15. Uit het raadsvoorstel16 blijkt dat de gemeente Vlissingen op dat moment voor 5,76% aandeelhouder is in PZEM en door de provincie Zeeland is verzocht om zich uit te spreken over de intentie wel of niet deel te nemen aan de besloten vennootschap GBE Aqua. Deze B.V. wordt opgericht om de aandelen van Evides die in het bezit zijn van PZEM tegen marktconforme waarde te kopen. Hiervoor wordt een banklening aangegaan. Vlissingen wordt eveneens voor 5,76% aandeelhouder van GBE Aqua.

9 Zie voetnoot 3 10 Zie voetnoot 4 11 BZK, Beantwoording vragen over Wind in de Zeilen, 16-4-2021, kenmerk 2021-0000035187, (zie vraag en antwoord 9);

Stuurgroep Wind in de Zeilen Besluitennotitie - Fiche 1K - Ontvlechten Evides en PZEM 12 PWC, Managementsamenvatting onderzoek ontvlechting Evides 1-11-2020 – 15-4-2021; PWC, Onderzoek ontvlechting Evides Finale rapportage, 1-11-2020 13 Vlissingen, Besluitenlijst gemeenteraadsvergadering 9-11-2021 (onderdeel 5.2, pagina 1-2) 14 Vlissingen, Raadsvoorstel Ontvlechting Evides uit PZEM + reactie B&W op verzoek Zeeland, 9-11-2021, kenmerk 1335315 15 Amendement raadsvoorstel Ontvlechting Evides uit PZEM, 4-11-2021 16 Zie voetnoot 14, onder Samenvatting en Aanleiding (pagina 1) en Ontvlechting: wat houdt deze precies in? (pagina 2)

2

De verwachte bandbreedte van het dividend van Evides dat GBE Aqua zal ontvangen ligt op dat moment tussen de € 10,7 miljoen en € 15 miljoen per jaar. De jaarlijkse kosten van de BV GBE Aqua en de aflossing van de lening worden verrekend met het jaarlijks ontvangen dividend en het resterende bedrag wordt verdeeld onder alle aandeelhouders. Dit leidt gezien het aandeel van Vlissingen tot een verwacht dividend van gemiddeld € 426.240 op jaar basis. Vóór de ontvlechting verdampt dit dividend in de negatieve resultaten van PZEM volgens het raadsvoorstel. Realisatie ontvlechting Evides Op 15 november 2021 is GBE Aqua opgericht en op 18 november is door de aandeelhouders van PZEM toestemming gegeven om de aandelen Evides te verkopen aan GBE Aqua. Het economisch eigendom van de aandelen is met terugwerkende kracht per 1 januari 2021 overgedragen aan GBE Aqua, de juridische levering van de aandelen heeft plaatsgevonden op 8 december 2021. Hiertoe is een lening aangegaan van € 354,55 miljoen bij de BNG-bank17. Aflossing lening & superdividend PZEM Ondanks dat PZEM in het verleden verliezen heeft geleden, wordt er met ingang van 2021, zo blijkt uit de calculaties in de verschillende documenten, in toenemende mate door de aandeelhouders rekening gehouden met een superdividend waarmee de lening die is aangegaan voor de aankoop van Evides kan worden afgelost.

Dit superdividend ontstaat doordat over de periode tot aan sluiting van de kerncentrale (2033) de liquiditeitsbuffer in gedeeltes wordt uitgekeerd. De liquiditeitsbuffer bedraagt in 2021 € 1,1 miljard en wordt aangehouden vanwege het risico op vroegtijdige ongeplande sluiting van de kerncentrale18. De vereiste liquiditeitsbuffer neemt af naarmate de verwachte sluiting van de kerncentrale dichterbij komt, wat het mogelijk maakt om het overschot gefaseerd uit te keren19. Bij het afsluiten van de lening voor de aankoop van Evides is rekening gehouden met de dividendprognose van PZEM20. Er is een indicatieve kredietbeoordelingsanalyse gedaan door Deloitte, waarin verschillende scenario’s voor het superdividend zijn meegenomen21. Op basis van de dividendprognose PZEM kan een lening met een kortere looptijd worden afgesloten dan verwacht22. Indien de dividenden significant lager zouden uitvallen of er helemaal geen dividenden vanuit PZEM zou kunnen worden uitgekeerd, is het alternatief om het resterende gedeelte van de lening te herfinancieren23. Een van de voorwaarden die is gesteld aan deelname in GBE Aqua is dat eventueel toekomstig superdividend uit het aandeelhouderschap van PZEM middels een kapitaalstorting wordt gestort in GBE Aqua om de lening af te lossen24.

In de brief van de provincie Zeeland over de ontvlechting van Evides25 staat hierover het volgende: “Een belangrijke afspraak in deze overeenkomst is dat de aandeelhouders zich verplichten om jaarlijks de PZEM dividenden (minus de jaarlijkse omvang van het Evides dividend) middels een kapitaalstorting in te brengen in GBE Aqua. Daarnaast is vastgelegd dat het aandeelhouderschap in GBE Aqua onlosmakelijk verbonden is aan het aandeelhouderschap PZEM zolang de lening niet is afgelost. Jaarlijks zal op basis van het PZEM dividend en Evides dividend door GBE Aqua de hoogte van de kapitaalstorting worden berekend die de aandeelhouders moeten verrichten, zodat GBE Aqua aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen. Het uitgangspunt is hierbij in lijn met het pakket ‘Wind in de Zeilen’, namelijk dat de aandeelhouders altijd een deel (ter grootte) van het Evides dividend ter vrije beschikking over houden.”

17 Zeeland, Ontvlechting Evides, 14-12-2021, nr. 16238 (pagina 1-2) 18 Zeeland, Dividendbeleid PZEM NV, 30-9-2021, nr. 85043, (zie onderdeel I. Het dividendbeleid, pagina 1-2) 19 Zeeland, Ondernemingsplannen ZEH en Evides 2025 en begroting GBE Aqua 2024-2029, 28-1- 2025, nr. 552158 (zie pagina

2, onderdeel Dividend) 20 Zie voetnoot 17, onder 2. De financieringsovereenkomst (pagina 2) 21 Deloitte, GBE Aqua B.V. Indicatieve Kredietbeoordelingsanalyse, 26-3-2021, zie in het bijzonder pagina 14 onder Uitgangspunten en aannames, 7e bullit 22 Zie voetnoot 17, onder 2. De financieringsovereenkomst (pagina 2) 23 Zie voetnoot 17, onder 2. De financieringsovereenkomst (pagina 2) en zie voetnoot 14, onder Aflossen lening en (super)dividend PZEM (pagina 3) 24 Zie voetnoot 14, onder Aflossen lening en (super)dividend PZEM (pagina 3) 25 Zie voetnoot 17, onder 4. De aandeelhoudersovereenkomst (pagina 2) en Slot (pagina 3)

3

Om ervoor te zorgen dat de aandeelhouders van GBE Aqua kunnen beschikken over het Evides dividend, wordt het PZEM-dividend dat de aandeelhouders storten hiermee verrekend. Dit blijkt duidelijker uit de brief van de provincie Zeeland over het Ondernemingsplan Evides 2024 en gewijzigde prognose GBE Aqua26: “GBE Aqua ontvangt het Evides dividend en verrekent dit vervolgens met de kapitaalstorting van het ZEH dividend die zij opvraagt bij haar aandeelhouders.” De financieringsconstructie die is opgezet om de ontvlechting van Evides te realiseren is hiermee verbonden aan het mogelijke superdividend van PZEM. Desalniettemin is er rekening gehouden met lagere of uitblijvende dividenden van PZEM en eventuele herfinanciering indien dit scenario zich zou voordoen27. Ontstaan Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH) en uitkering superdividend Na de ontvlechting van Evides in 2021 zijn ook de Wholesale activiteiten van PZEM in 2023 verkocht. Hierdoor ontstaat de nieuwe commerciële naamloze vennootschap Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH) als opvolger van PZEM. ZEH heeft voor 70% een aandelenbelang in de kerncentrale in Borssele, naast aandelenbelangen in een biomassacentrale en een zonnepark. De verkoopopbrengst van Evides en de Wholesale activiteiten zijn aan de liquiditeitsbuffer toegevoegd.

De opbrengsten van de eerdere verkoop van het Netwerkbedrijf en de Retailactiviteiten in 2017 maken hier ook onderdeel vanuit28. Mede door de gunstige energieprijzen is sinds 2022 dividend vrijgekomen vanuit PZEM/ZEH29. Het dividend dat in een jaar wordt uitgekeerd is gebaseerd op het gecalculeerde liquiditeitsoverschot plus of minus het resultaat van de bedrijfsonderdelen en de beleggingsresultaten30. In 2024 is er een superdividend uitgekeerd à € 479 miljoen waardoor de lening van GBE Aqua voor de aankoop van de Evides aandelen volledig kon worden afgelost31. Het resterende dividend en het dividend wat in de jaren daarna tot aan 2033 wordt uitgekeerd is vrij beschikbaar voor de aandeelhouders32. In de begrotingscirculaire van de provincie Zeeland 202533 wordt aangegeven dat de Zeeuwse gemeenten naar verwachting significante dividenden uit ZEH zullen ontvangen in de aankomende jaren tot aan 2033. Gezien de onzekerheid van deze uitkeringen, wegens de afhankelijkheid van energieprijzen en van de beschikbaarheid van de kerncentrale, wordt de Zeeuwse gemeenten toegestaan maximaal 50% van het aandeel in de dividenden als structureel dekkingsmiddel in de begroting op te nemen.

Onderscheid dividend PZEM/ZEH en GBE Aqua/Evides Ondanks dat het ZEH-dividend is gebruikt om de lening van de aankoop van Evides af te lossen en dat dit dividend van ZEH voor een deel afkomstig is uit de verkoopopbrengst van Evides, moet het dividend van ZEH worden onderscheiden van het dividend van Evides. Het dividend van Evides vloeit voort uit de bedrijfsactiviteiten van Evides zelf. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de begrotingscirculaire en de brief van de provincie Zeeland over de Ondernemingsplannen ZEH en Evides 2025, waarin de dividend prognose van GBE Aqua/Evides separaat wordt behandeld en naar beneden wordt bijgesteld34.

26 Zeeland, Ondernemingsplan Evides 2024 en gewijzigde prognose GBE Aqua, 16-1-2024, nr. 390760 (zie onderdeel 1.4,

pagina 2) 27 Zie voetnoot 17, onder 2. De financieringsovereenkomst (pagina 2) en zie voetnoot 14, onder Aflossen lening en (super)dividend PZEM (pagina 3) 28 ZEH Jaarbericht 2023, d.d. 19 april 2024, (zie 4.3 Overige financiële vaste activa, Deposito’s en effecten, pagina 54) 29 ZEH Jaarbericht 2022, d.d. 8 mei 2023, (zie PZEM in 2022, pagina 4-8) 30 Zie voetnoot 18 31 Zeeland Jaarrekeningen ZEH, Evides en GBE Aqua over boekjaar 2023 + afdoen motie en toezegging, 20-9-2024, nr. 372378 (zie onderdelen 1.2 en 3, pagina 2 en 3) en zie voetnoot 19, onder Gewijzigde prognose op basis van het ondernemingsplan Evides (pagina 3-4) 32 Zeeland, Proces kader inzet dividend Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH), 14-11-2023, nr. 359775 (zie III. Beleidslijn ZEH dividend, pagina 2) 33 Zeeland, Begrotingscirculaire 2025, 26-3-2024, nr. 418574, (zie Dividend ZEH, pagina 4) 34 Zie voetnoot 36, onder Dividenden deelnemingen (pagina 4) en zie voetnoot 19, onderdeel 1 en 2 (pagina 1 en 2)

4

Uit de jaarrekeningen van de gemeente Vlissingen ontstaat hetzelfde beeld. In de paragraaf verbonden partijen in de jaarrekening 202435 staat: “GBE Aqua B.V. is opgericht om het dividend Evides jaarlijks beschikbaar te krijgen. Het dividend Evides is structureel opgenomen in de begroting. In 2024 is het uitgekeerde dividend € 605.370 (2023 € 611.136).” Dit is in lijn met het bedrag van ca. € 0,5 miljoen zoals werd verwacht in het adviesrapport Wind in de zeilen36. In de toelichtingen op de balans in de jaarrekening 202337 wordt bij de reserve Wind in de zeilen het volgende geschreven: “In 2023 hebben we het dividend Evides van € 605.370 aan de reserve toegevoegd conform besluit (1e Bestuursrapportage 2022).” In de paragraaf verbonden partijen in de jaarrekening 202438 staat over ZEH: “Na de verkoop van het belang in Evides en de Wholesale activiteiten, is ZEH een houdstermaatschappij met belangen in een aantal deelnemingen (energie gerelateerde activiteiten, namelijk opwek en levering) en een aanzienlijke financiële positie. De grootste en belangrijkste deelneming is een aandelenbelang van 70% in de Elektriciteits Productiemaatschappij Zuid Nederland (EPZ), waar onder andere de kerncentrale Borssele onder valt.

Er is in 2023 de aandeelhoudersstrategie geactualiseerd om aan te sluiten op het veranderde karakter van het bedrijf ZEH, de ordening van de elektriciteitsmarkt, de laatste ontwikkelingen in de (inter) nationale energiemarkt en de publieke waarden / publiek aandeelhouderschap. ZEH N.V. zal de komende jaren aanzienlijke bedragen aan dividend uitkeren aan haar aandeelhouders. De dividendbetalingen zullen vanaf 2024 in de reserve Wind in de Zeilen worden gestort.” In de toelichtingen op de balans in de jaarrekening 202439 staat bij de Reserve Wind in de zeilen het volgende: “In 2024 is het dividend van ZEH N.V. voor een bedrag van € 18.292.253 gedoteerd aan de Reserve Wind in de Zeilen. De begroting ging nog uit van een hogere dividendstorting, maar door de kapitaalstorting aan GBE Aqua BV voor de aflossing van de lening voor de aankoop van de aandelen van Evides N.V. is deze lager uitgevallen.” Het (super)dividend dat voortkomt uit ZEH is vele malen hoger dan het dividend dat voortvloeit uit de bedrijfsactiviteiten van Evides. Alleen met het laatste is in het compensatiepakket Wind in de zeilen rekening gehouden40. Opgemerkt wordt dat het dividend ZEH voor een (beperkt) deel wordt gevormd door de verkoopopbrengst van Evides.

Het grootste deel van de (super)dividenden ZEH wordt toegeschreven aan de gunstige energieprijzen sinds 2022, die hebben geleid tot positieve bedrijfsresultaten, de vrijval van de liquiditeitsbuffer, die is gevormd door onder meer de verkoop van diverse (andere) bedrijfsactiviteiten (dan Evides) en gevormde buffers voor risico’s (zoals een sluiting voor 2033 van de kerncentrale), en de beleggingsresultaten. Een belangrijk deel van de ZEH-dividenden zou Vlissingen daarom ook zonder het compensatiepakket Wind in de zeilen hebben ontvangen.

35 Vlissingen, Jaarrekening 2024, paragraaf Verbonden partijen, GBE Aqua 36 Zie voetnoten 3 (pagina 25-26) en 4 (pagina 49) 37 Gemeente Vlissingen, Jaarrekening 2023, paragraaf Toelichtingen op de balans, Reserve Wind in de zeilen 38 Gemeente Vlissingen, Jaarrekening 2024, paragraaf Verbonden partijen, Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH) 39 Gemeente Vlissingen, Jaarrekening 2024, paragraaf Toelichtingen op de balans, Reserve Wind in de zeilen 40 Zie voetnoten 3 (pagina 25-26) en 4 (pagina 49)

5

Conclusie Op basis van bovenstaande toelichting op de totstandkoming van de ontvlechting van Evides, de financieringsconstructie en het verloop van de verschillende dividendstromen kan de conclusie worden getrokken dat de dividenden van Evides en ZEH los van elkaar moeten worden gezien in het kader van Wind in de zeilen. De dividenden vanuit ZEH hebben weliswaar bijgedragen aan het vergemakkelijken van de financiering van de aankoop van Evides door GBE Aqua, zij zijn daartoe niet noodzakelijk. Herfinanciering van de lening was bij het achterblijven of uitblijven van de dividenden van ZEH immers ook een optie zoals uit de stukken blijkt. Het surplus aan dividend (boven de aflossing van de lening voor de aankoop van Evides) had de gemeente ook ontvangen zonder het compensatiepakket Wind in de zeilen, aangezien de recente ZEH (super)dividenden slechts voor een (beperkt) deel uit de verkoopopbrengsten voor PZEM/ZEH bestaan als gevolg van de aankoop van Evides door GBE Aqua. De ZEH (super)dividenden worden voornamelijk toegeschreven aan gunstige energieprijzen sinds 2022, vrijval van de liquiditeitsbuffer, gevormd door onder meer de verkoop van diverse (andere) bedrijfsactiviteiten (dan Evides) en gevormde buffers voor risico’s (zoals een sluiting voor 2033 van de kerncentrale), de resultaten van de bedrijfsonderdelen en de beleggingsresultaten.

Het bestuursakkoord over het pakket Wind in de zeilen41 richt zich alleen op het per direct beschikbaar maken van het dividend van Evides voor de Zeeuwse gemeenten en de provincie. In bijlage 1 met de fiches per maatregel staat immers bij het Fiche 1K - Ontvlechten Evides en PZEM (pagina 49) dat de dividenden van Evides nu in PZEM vloeien. Deze zouden anders pas na de sluiting van de kerncentrale in 2033 beschikbaar zijn gekomen voor de aandeelhouders, waaronder Vlissingen. Door de gerealiseerde ontvlechting/afsplitsing worden de overheidsaandeelhouders in staat gesteld om via de dividenden van Evides nu al hun financiële positie te versterken. Er wordt in de Wind in de zeilen documenten op geen enkele wijze gerefereerd aan het mogelijke (super)dividend vanuit PZEM/ZEH. Integendeel, de ontvlechting van Evides uit PZEM was ten tijde van de samenstelling van het compensatiepakket juist nodig om het Evides dividend niet te laten verdampen in de tot dan toe tegenvallende resultaten van PZEM. Het is daarom verwarrend en onterecht dat de (super)dividenden ZEH in zijn geheel in verband zijn gebracht met het compensatiepakket Wind in de zeilen en in de reserve Wind in de zeilen zijn gestort.

De relatie die mede hierdoor onterecht met het compensatiepakket Wind in de zeilen is gelegd, in het licht van het bestuursakkoord waarin staat dat deze extra financiële componenten niet in het artikel 12-proces betrokken mogen worden, heeft er in geresulteerd dat de inspecteurs terughoudend hebben geoordeeld over de inzetbaarheid van de reserve Wind in de zeilen en daarmee het geraamde (super)dividend ZEH 2024 van € 18,5 miljoen. De inspecteurs waren van oordeel dat het deel van het (super)dividend dat boven het bedrag van € 0,5 wat in bijlage 1 bij het bestuursakkoord Wind in de zeilen is benoemd niet volledig nodig is voor Wind in de zeilen en daarom (gedeeltelijk) gebruikt kan worden voor de sanering van de negatieve algemene reserve. De inspecteurs achten de inzet van € 5 miljoen redelijk. Hadden de inspecteurs het (super)dividend ZEH niet in het licht van het bestuursakkoord Wind in de zeilen beoordeeld, dan hadden ze dit dividend naar verwachting aan de hand van de veel zwaardere O&O-toets beoordeeld. Dit zou hebben geresulteerd in een omvangrijkere inzet voor de saneringsopgave (algemene reserves en/of sluitende begroting) en een lagere artikel 12-uitkering en daarmee een lager beslag op de collectiviteit van de gemeenten.

Hierbij wordt opgemerkt dat zonder compensatiepakket Wind in de zeilen de liquiditeitsbuffer (gefaseerd) en de bedrijfs- en beleggingsresultaten via het (super)dividend PZEM/ZEH zouden zijn uitgekeerd en daarmee via de O&O-beoordeling beschikbaar zouden zijn gekomen voor de saneringsopgave.

41 Zie voetnoten 2 (artikel 3.5), 3 (pagina 25-26), 4 (pagina 49)

6

Ten overvloede wordt nog opgemerkt dat in de brieven van de provincie Zeeland42 en de jaarrekeningen van de gemeente Vlissingen de dividenden die voortkomen uit Evides en ZEH separaat worden behandeld. Dit leidt tot de conclusie dat de dividenden ZEH geen onderdeel uitmaken van het compensatiepakket Wind in de zeilen. Hierdoor zijn ook de passages uit het bestuursakkoord en het bijbehorende adviesrapport over het artikel 12 traject43 niet van toepassing op de dividenden van ZEH. Dit betekent dat het de inspecteurs vrij staat om deze dividenden te betrekken in het artikel 12-advies. De fondsbeheerders sluiten zich daarom aan bij het advies van de inspecteurs om € 5 miljoen die voortkomt uit de dividenden van ZEH en is toegevoegd aan de reserve Wind in de zeilen in te zetten voor de sanering van de algemene reserve.

42 Zie voetnoot 36, onder Dividenden deelnemingen (pagina 4) en zie voetnoot 19, onderdeel 1 en 2 (pagina 1 en 2) 43 Zie voetnoten 2 (artikel 3.5) en 3 (pagina 10 en 27)

7